Bộ trưởng Lương Tam Quang trình Quốc hội dự luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự. Dự luật đề xuất bỏ hình phạt tử hình ở 8 trong số 18 tội danh tử hình hiện hành (44,4%), thay thế bằng hình phạt tù chung thân không xét giảm án.
Các tội được đề xuất bỏ này bao gồm hoạt động lật đổ chính quyền, gián điệp, phá hoại cơ sở vật chất, sản xuất buôn bán thuốc giả, vận chuyển ma túy, tham ô tài sản, nhận hối lộ, phá hoại hòa bình, gây chiến tranh xâm lược.
Bộ trưởng Quang nhận định luật hiện hành bộc lộ nhiều vướng mắc sau 8 năm thi hành, đặc biệt về hình phạt tử hình chưa phù hợp, một số quy định không theo kịp tình hình kinh tế - xã hội và công tác phòng chống tội phạm.
Ngoài ra, dự luật bổ sung quy định không thi hành án tử hình với người mắc ung thư giai đoạn cuối, nhiễm HIV giai đoạn AIDS có nhiễm trùng cơ hội.
Về việc bỏ hình phạt tử hình với 8 tội danh, báo cáo thẩm tra của Ủy ban Tư pháp và Pháp luật cho thấy một số tán thành việc bỏ và thay thế bằng tù chung thân không giảm án.
Trong khi đó số khác đồng ý chủ trương bỏ nhưng đề nghị cân nhắc kỹ với các tội tham ô, nhận hối lộ, vận chuyển ma túy để đảm bảo hiệu quả răn đe. Đa số ý kiến trong Ủy ban ủng hộ quan điểm thận trọng này.
Một trong những người bị tuyên án tử hình vì tội “tham ô tài sản” là bà Trương Mỹ Lan, Chủ tịch tập đoàn Vạn Thịnh Phát hồi tháng 12/2024.
Trước đó, trong vụ án chuyến bay giải cứu được xét xử năm 2023, Viện Kiểm sát đã đề nghị tuyên phạt tử hình với ông Phạm Trung Kiên - cựu Thư ký Thứ trưởng Y tế - về tội "Nhận hối lộ". Tuy nhiên, ông Kiên sau đó được tòa tuyên án chung thân.