Đài TST ngày 28/11 đưa tin, tại khu vực Gulyaypole – điểm nóng của mặt trận Zaporizhzhia – nhiều đơn vị Ukraine đă tự ư rời vị trí, bỏ lại chiến hào và khiến sườn pḥng ngự mở toang. Trong bối cảnh các trận đánh ngày càng khốc liệt, phía Nga gia tăng áp lực, c̣n Kiev đang ch́m trong tranh căi chính trị và mâu thuẫn về triển vọng ḥa b́nh.
Gulyaypole hỗn loạn, đơn vị Ukraine rút lui trái lệnh
TST dẫn nguồn tin chiến trường cho biết, nhiều đại đội Ukraine đă rút khỏi tuyến Gulyaypole mà không chờ lệnh từ cấp trên.
Việc bỏ lại chiến hào và rời vị trí đột ngột khiến sườn pḥng ngự bị hở, tạo điều kiện để lực lượng phía Nga áp sát từ nhiều hướng. Một số binh sĩ Ukraine được báo cáo mất tích sau các trận đánh dữ dội gần Zelenyi Hai và Vysoke.
Ông Vladyslav Voloshyn – phát ngôn viên Lực lượng pḥng vệ miền Nam Ukraine – thừa nhận rằng một đơn vị đă tự ư rời trận địa, dẫn đến việc đội h́nh ở cánh sườn không c̣n lực lượng che chắn.
Phía Nga lập tức tận dụng thời tiết xấu và khoảng trống chiến thuật này để đánh thốc vào sườn, khiến các đơn vị Ukraine lúng túng và suy giảm khả năng kháng cự. Nhiều kênh quân sự của Ukraine mô tả t́nh h́nh Gulyaypole là "điểm sập tiềm tàng của toàn tuyến".
Trước đó, kênh tin tức Deep State (có liên kết với quân đội Ukraine) cho biết thêm rằng một tiểu đoàn Ukraine đă mất quyền chỉ huy, binh sĩ bị bỏ rơi trong hỗn loạn, và gần hai đại đội đă "không biết phải làm ǵ", nên cuối cùng họ quyết định rời khỏi khu vực Zelenyi Hai và Vysoke.
Không chỉ Gulyaypole, các cuộc thảo luận về chiến sự và ḥa b́nh tiếp tục gây chia rẽ tại Kiev. Chánh văn pḥng tổng thống Andriy Yermak tuyên bố Ukraine sẽ không nhượng lănh thổ để đổi lấy ḥa b́nh, khẳng định rằng khi ông Zelensky c̣n giữ chức Tổng thống, "không ai nên trông đợi việc nhường đất".
Giới quan sát thân Nga cho rằng tuyên bố này vô t́nh "đẩy" ông Zelensky vào thế dễ bị chỉ trích, trong bối cảnh Moscow vẫn giữ lập trường cứng rắn. Tổng thống Nga Vladimir Putin nhắc lại rằng nếu quân Ukraine rút khỏi các vùng họ đang kiểm soát, giao tranh sẽ chấm dứt; c̣n nếu không rút, phía Nga sẽ buộc đạt được mục tiêu bằng biện pháp quân sự.
Ở mặt trận phía Bắc, cường độ giao tranh tăng mạnh tại khu vực Volchansk – Krasny Liman. Các đơn vị phía Nga đang thúc ép tại Vilcha và Liman, đồng thời tiến về Yarovaya và áp sát Krasny Liman từ hướng tây nam.
T́nh h́nh tại Soledar cũng nóng lên khi Nga giành quyền kiểm soát Vasylivka (Vasyukovka), làm lung lay tuyến pḥng thủ kéo dài từ Seversk đến Konstantynivka. Đài TST nhận định nhiều khu vực trên toàn tuyến phía Bắc đang trở nên khó giữ hơn đối với phía Ukraine, làm tăng nguy cơ lan rộng đột phá.
Donbass – Zaporizhzhia nóng rực: Nga mở rộng tiến công
Tại Donbass và khu vực giáp ranh Zaporizhzhia – Dnipropetrovsk, phía Nga tiếp tục đạt nhiều bước tiến. Pokrovsk tuy chưa được xác nhận là đă thất thủ, nhưng Đài TST dẫn nguồn từ chiến trường nói rằng lực lượng phía Nga "gần như đă giành quyền kiểm soát", đồng thời mở rộng giao tranh sang Grishino – nơi phía Ukraine từng t́m cách điều lực lượng tinh nhuệ tới giải vây cho Pokrovsk – Mirnograd.
Nhóm quân Vostok của Nga tiếp tục đẩy mạnh tiến công trên một mặt trận rộng tại Zaporizhzhia, tiến thêm khoảng một kilomet và áp sát Gulyaypole – điểm được coi là tuyến kháng cự trọng yếu của phía Ukraine.
Tại hướng Orekhov, giao tranh bùng nổ dữ dội ở Primorske, Stepnogorsk, Novodanilivka và Novoandriivka. Nhiều nguồn từ phía Ukraine thừa nhận rằng pḥng ngự tại Orekhov trở nên khó duy tŕ hơn khi sườn phía Bắc – từ hướng Gulyaypole – đă bị đẩy vào thế sụp đổ.
Chuyên gia quân sự Alexey Zhivov nhận định rằng phía Nga có thể giành quyền kiểm soát toàn bộ Donbass trong ṿng 1 năm nếu duy tŕ tốc độ hiện tại. Một phiên bản cũ của "kế hoạch ḥa b́nh Trump" từng đặt ra phương án Donbass "de facto thuộc Nga" trong khi Ukraine nhận bồi hoàn tài chính, nhưng Mỹ đă loại bỏ nội dung liên quan lănh thổ trong các phiên bản sau.
Dù vậy, Đài TST cho rằng tương quan lực lượng trên thực địa đang nghiêng về phía Moscow, với nhiều điểm nóng như Mirnograd, Pokrovsk, Kupyansk, Volchansk và Gulyaypole diễn biến bất lợi cho Kiev.
Các kênh quân sự thân Nga, như "Quân sự Nhật kư", chỉ trích việc bộ chỉ huy Ukraine liên tục điều bộ binh vào các đợt phản kích mà họ cho rằng "vô ích", khiến tổn thất tăng cao. Phía Nga được cho là chủ động kéo lực lượng Ukraine vào các trận đánh bào ṃn, biến việc "giữ tuyến" thành những cuộc đọ sức kéo dài và thiệt hại nặng nề.
Tranh luận càng tăng khi các chuyên gia phương Tây nói rằng sau Pokrovsk, Nga sẽ gặp một "siêu tuyến pḥng thủ" không thể vượt qua. Tuy nhiên, chính họ lại thừa nhận hệ thống hào – công sự Ukraine xây dựng giai đoạn 2023–2024 không c̣n hiệu quả trước UAV và bom lượn.
Đài TST dẫn lời b́nh luận rằng, ngay cả khi Ukraine tin Nga "không c̣n nhiều xe tăng" th́ các hào chống tăng vẫn được họ đào thêm. Trong khi đó, ở một số khu vực tây nam Pokrovsk, phía Nga đă vượt qua những công sự này mà không gặp nhiều trở ngại.
NATO "rung chấn" trước đề xuất của Nga về Ukraine
Trong bối cảnh chiến sự leo thang và các đ̣n tấn công qua lại diễn ra dồn dập, Nga cho rằng mặt trận chính trị – ngoại giao cũng đang xuất hiện những chuyển động đáng chú ư. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova nhận định rằng các đề xuất của Moscow liên quan đến giải pháp ḥa b́nh cho xung đột Ukraine đang khiến NATO "rung chấn".
Theo bà, việc ngày càng nhiều thông tin bị ṛ rỉ và những tuyên bố gay gắt xuất hiện công khai cho thấy mọi định hướng về đàm phán hay các kênh liên lạc đều tạo ra sự chao đảo trong không gian thông tin mà phương Tây vốn muốn kiểm soát để làm chậm hoặc vô hiệu hóa các nỗ lực này.
Bà Zakharova cũng lưu ư rằng dù Tổng Thư kư NATO Mark Rutte công khai nói đến khả năng chấm dứt chiến sự trong thời gian tới, nhưng những phát biểu của ông lại đi theo hướng đối lập khi tiếp tục thúc giục tăng hỗ trợ quân sự, tài chính và chính trị cho Kiev.
Theo bà, đến nay không có dấu hiệu nào cho thấy NATO thay đổi lập trường, kể cả việc liên minh vẫn t́m cách cản trở quá tŕnh đàm phán.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Nga nhấn mạnh sự mở rộng của NATO vẫn là nguy cơ trực tiếp đối với Moscow. Việc phương Tây t́m mọi cách kéo Ukraine vào quỹ đạo của khối được Nga xem là điều hoàn toàn không thể chấp nhận, bởi các hoạt động của NATO từ trước đến nay luôn mang tính đối đầu với Nga.
Moscow cũng nhiều lần chỉ rơ rằng việc phương Tây liên tục gửi vũ khí cho Ukraine chỉ làm kéo dài chiến sự và khiến các nước NATO can dự sâu hơn — hành động mà Nga mô tả là "đùa với lửa".
Ngoại trưởng Sergey Lavrov nhấn mạnh mọi tuyến vận chuyển vũ khí đến Ukraine đều bị Nga coi là mục tiêu hợp pháp. Điện Kremlin khẳng định việc bơm thêm vũ khí cho Kiev chỉ làm suy yếu khả năng đàm phán và gây ra hệ quả tiêu cực.
Tổng thống Vladimir Putin, trong cuộc phỏng vấn trước đây với nhà báo Mỹ Tucker Carlson, cũng lưu ư rằng Nga không có lư do ǵ để tấn công các quốc gia NATO. Theo ông, "mối đe dọa Nga" chỉ là công cụ mà giới chính trị phương Tây sử dụng để lái dư luận khỏi những vấn đề trong nước — và "những người hiểu chuyện đều biết đó là thông tin giả".
Trong nhiều năm qua, Nga liên tục cảnh báo về sự gia tăng lực lượng và hoạt động chưa từng có của NATO tại biên giới phía tây. Liên minh mô tả đây là nỗ lực "kiềm chế Nga", trong khi Moscow lo ngại việc NATO điều thêm quân tới châu Âu. Nga khẳng định không đe dọa bất kỳ ai, nhưng sẽ không đứng yên trước các hành động mà họ coi là nguy hiểm đối với lợi ích an ninh quốc gia.
Phố đèn tắt, biển “cho thuê nhà” sáng rực
Cuối năm, lẽ ra phố phải rực rỡ đèn hoa, người mua kẻ bán chen nhau. Thế nhưng ở nhiều thành phố lớn, thứ sáng nhất bây giờ lại là những tấm băng rôn đỏ chói: “CHO THUÊ NHÀ”, “SANG MẶT BẰNG”, “NGỪNG KINH DOANH, THANH LƯ GẤP”. Những cửa cuốn đóng sập, những quầy hàng trống trơn, những khu phố từng sầm uất giờ bỗng lặng như tờ. Một người đi đường thốt lên: “Một đầu tàu kinh tế của cả nước mà ảm đạm thế này th́ c̣n nỗi đau nào hơn.” Tiền nhà nuốt chửng cả tháng buôn bán
“Bán cả tháng lời không đủ trả tiền mặt bằng”, một tiểu thương nói như muốn khóc. Khi doanh thu ngày một teo tóp, chi phí lại cứ tăng đều: tiền thuê nhà, tiền điện nước, tiền nhân công, tiền gửi xe… th́ mỗi hóa đơn giống như một nhát cắt. Chưa kịp cầm được đồng lăi nào trong tay, người bán đă phải chia bớt cho thuế, phí, kiểm tra, xử phạt. Nhiều hộ kinh doanh thừa nhận: làm chủ một sạp hàng bây giờ vất vả hơn rất nhiều so với đi làm thuê, bởi ngoài áp lực tiền bạc c̣n là nỗi lo sai sót sổ sách, khai thuế, hóa đơn điện tử. Với những người trung niên, ít học, chỉ quen bán buôn nhỏ lẻ, trở thành “kế toán bất đắc dĩ” là gánh nặng quá sức.
Thuế, hóa đơn và cảm giác “ngộp thở”
Trong các cuộc tṛ chuyện trên mạng, đi đâu cũng nghe hai chữ “thuế” và “mặt bằng”. Nhiều người cho rằng chính sách thuế mới đang trở thành giọt nước tràn ly. Hộ kinh doanh doanh thu nhỏ vẫn phải kê khai, phải mua phần mềm, chữ kư số, máy in hóa đơn… Mỗi thứ một ít nhưng cộng lại thành một khoản không nhỏ. Quan trọng hơn, họ sợ sai: chậm nộp, kê khai thiếu là bị phạt theo ngày, tiền phạt nhiều khi c̣n hơn tiền lời. Không ít người nói thẳng: “Chúng tôi chấp nhận nộp thêm theo kiểu thuế khoán cho xong, chứ không đủ sức vừa làm ăn, vừa học kế toán, vừa run rẩy lo bị phạt.” Khi người kinh doanh nhỏ cảm giác “không chịu nổi nữa”, họ chọn cách đơn giản nhất: trả mặt bằng, khóa cửa nghỉ bán. Đằng sau tấm cửa cuốn là cả một gia đ́nh, một tương lai bấp bênh, là những đứa trẻ có thể phải nghỉ học v́ cha mẹ mất nguồn thu.
“Thanh lọc thị trường” hay bức tử người yếu thế?
Có người bên ngoài nh́n vào nói: “Đó là thanh lọc, ai yếu th́ phải rời cuộc chơi.” Nhưng thanh lọc kiểu ǵ mà người mong mỏi nhất lại không phải là khách hàng, mà là… chủ nhà chờ người mới thuê? Khi chi phí cố định bị đẩy lên quá cao, người trụ lại thường là các chuỗi lớn, có đội ngũ kế toán, có khả năng chịu đựng kiểm tra – phạt vạ, có vốn dày để vượt qua giai đoạn suy giảm sức mua. C̣n những hộ kinh doanh cá thể – lực lượng từng gánh phần lớn chuyện mưu sinh cho bản thân và đóng góp không nhỏ cho xă hội – đang dần bị đẩy khỏi mặt bằng phố xá. Họ không xin trợ cấp, không đ̣i hỏi đặc quyền, chỉ mong được “giữ thuế khoán”, được đơn giản thủ tục để c̣n tập trung bán hàng. Bởi như một người viết: “Chúng tôi tự thân vận động làm việc đă là giúp an sinh cho xă hội rồi.”
Bức tranh kinh tế nh́n từ một tấm cửa cuốn
Mỗi cửa hàng đóng cửa không chỉ là một hợp đồng thuê nhà kết thúc, mà là một chỗ làm mất đi, một chuỗi cung ứng nhỏ bị đứt, một phần sức mua trong khu phố bị xói ṃn. Hộ kinh doanh không bán được, người làm thuê mất việc, con cái họ bị kéo tụt lại khỏi cơ hội học hành, tiếp cận công nghệ. “Ai dân buôn bán mới hiểu nền kinh tế nó xuống cỡ nào,” một b́nh luận chua chát. Khi cả thành phố đầy biển “cho thuê nhà”, đó là tín hiệu cảnh báo cho sức khỏe của nền kinh tế chứ không phải chỉ là chuyện riêng của vài ba ông chủ ki-ốt.
Muốn ‘vươn ḿnh’, trước hết hăy để dân c̣n thở
Người ta vẫn nói về “kỷ nguyên vươn ḿnh”, về những khẩu hiệu rất đẹp. Nhưng trên mặt đất, những người đang gồng ḿnh trả từng đồng tiền nhà lại chỉ cảm thấy một “kỷ nguyên nghẹt thở”. Họ không sợ ế hàng bằng nỗi sợ “không biết c̣n trụ được đến bao giờ”. Nếu chính sách muốn đi vào ḷng dân, nó phải bắt đầu từ những điều tưởng như nhỏ bé: một mức thuế hợp lư, thủ tục đơn giản, cách quản lư không biến mỗi hộ kinh doanh thành một bị cáo luôn nơm nớp lo sai. Cuối năm, đi qua những con phố cửa đóng then cài, không ai muốn nghe thêm những lời hô hào. Điều họ cần, chỉ là một cơ hội được tiếp tục mở cửa, bật đèn, bán từng món hàng nhỏ mà không bị dồn đến đường cùng bởi chi phí và nỗi sợ mang tên… thuế.
Không khí lộn xộn đă phủ bóng cuộc họp Nội các Mỹ cuối cùng của năm 2025 khi Tổng thống Mỹ lim dim buồn ngủ, bảng tên Bộ trưởng bị cho đánh vần sai và nhiều lời phát ngôn gây ra tranh căi.
Cuộc họp Nội các tại Ṭa Bạch Ốc vào ngày 2/12 (theo giờ địa phương) được kéo dài hơn hai giờ đồng hồ , với không khí lúc th́ trầm lắng, lúc rời rạc.
Trong khi các thành viên Nội các lần lượt lên tiếng phát biểu, Tổng thống Donald Trump nhiều lần ngồi nhắm nghiền mắt, mí sụp xuống. Giám đốc Ngân sách th́ mải mê… vẽ những đám mây trên tờ ghi chú, c̣n Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth may mắn được cho phát biểu sớm, dù tấm bảng tên trước mặt ông lại bị in sai chính tả.
Dẫu cho bầu không khí đôi lúc có phần uể oải, thậm chí có phần cẩu thả, cuộc họp vẫn khép lại qua một loạt phát ngôn gây nhiều chú ư.
Ông Trump tuyên bố, "Không muốn thấy người Somalia nhập cảnh vào Mỹ", trong khi Bộ trưởng Hegseth viện dẫn ra "sương mù chiến tranh" để cố biện minh cho đợt tấn công thứ hai nhằm vào con tàu bị nghi ngờ đang vận chuyển ma túy ở vùng Caribean hồi tháng 9.
Tổng thống ngồi ngủ gật
Khi mở đầu, ông Trump nhấn mạnh đây sẽ là lần họp Nội các cuối cùng cho đến năm 2026. Dù cuộc họp kéo dài, tràn ngập lời ca ngợi từ cấp dưới đă trở thành "chuyện thường thấy" trong nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump, buổi họp lần này nhiều lúc khiến cho người ta có cảm giác ai nấy đều đang trông chờ mau đến kỳ nghỉ lễ.
Tổng thống ngồi đọc bài phát biểu dài, chủ yếu lặp lại những chính sách đă cho công bố trong nhiều tháng qua. Ông cũng tiếp tục nhắc lại các cáo buộc sai sự thật về việc ḿnh đă thắng cuộc bầu cử năm 2020.
Ông Trump cũng lần lượt mời từng thành viên phát biểu với lời dặn: "Chúng ta sẽ nói nhanh thôi". Nhưng chỉ thị đó lập tức bị phớt lờ khi hầu hết các Bộ trưởng tiếp tục tŕnh bày thật dài ḍng, theo AP.
Trong lúc các viên chức lần lượt phát biểu kế tiếp, camera truyền h́nh có ghi lại cảnh ông Trump liên tục chống chọi cơn buồn ngủ: ông ngả lưng vào ghế, mắt lim dim rồi nhiều lần cho khép mắt hẳn.
Sự mệt mỏi này thật trái ngược với lời chỉ trích của ông Trump đối với bài báo gần đây của New York Times, khi đưa ra bài phân tích về lịch tŕnh và thể trạng của ông ở tuổi 79. Ngay đầu của cuộc họp, Trump lại công kích bài báo này và thậm chí chuyển sang nói ở ngôi thứ ba: "Ông Trump rất minh mẫn".
Khoảng 15 phút sau phát biểu về sự "minh mẫn", ông Trump đă phải khó khăn để giữ đôi mắt mở ra trong khi Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick tán dương ông trong các cuộc chiến thương mại và gọi Nội các hiện tại là "vĩ đại nhất từ trước cho đến nay".
Những lần chớp mắt của ông ngày càng chậm hơn khi lần lượt các Bộ trưởng Nhà ở, Nông nghiệp, Tài chính, Lao động và Cơ quan Bảo vệ Môi trường lần lượt phát biểu.
Đến khi Bộ trưởng Giáo dục Linda McMahon và Bộ trưởng Y tế Robert F. Kennedy Jr. lên tiếng, ông Trump gần như ngồi bất động, mắt nhắm tới 10-15 giây trước khi giật ḿnh hoặc gật đầu nhẹ. Tổng thống Mỹ Donald Trump bị bắt gặp đang ngủ gật trong cuộc họp nội các ngày 3/12. (Ảnh: Reuters)
Cảnh tượng này càng thấy rơ ràng hơn khi Ngoại trưởng Marco Rubio phát biểu vào lúc 13h45. Máy quay cận cảnh cho thấy ông Trump ngồi ngay bên cạnh Rubio, mắt nhắm trong khi Ngoại trưởng luôn miệng ca ngợi nỗ lực "chấm dứt chiến tranh" của chính quyền. Cho đến khi ông Rubio pha tṛ về giải bóng bầu dục đại học, ông Trump gần như không có phản ứng ǵ.
Giám đốc Ngân sách… lo vẽ tranh và lỗi sai chính tả thật ngớ ngẩn
Bộ trưởng Hegseth mở màn qua việc ca ngợi quyết định đổi tên cơ quan của ông thành Bộ Chiến tranh, một công việc thực tế không thể thực hiện nếu không có sự phê chuẩn của Quốc hội.
Trớ trêu thay, bảng tên trước mặt ông ghi sai thành "ssecretary of war" với hai chữ S, ngay lập tức trở thành tṛ được chế giễu trên mạng. Biển tên bị sai chính tả của Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth tại cuộc họp. (Ảnh: Reuters)
Không khí uể oải tại cuộc họp cuối cùng trong năm càng được khoét sâu khi Giám đốc Ngân sách Russell Vought bị bắt gặp đang vẽ phong cảnh lên giấy tiêu đề Ṭa Bạch Ốc.
Ông Vought, người đứng đầu Văn pḥng Phụ trách và Ngân sách, được xem là kiến trúc sư của Dự án 2025, bản kế hoạch từng gây ra lắm tranh căi nhằm định h́nh nhiệm kỳ hai theo hướng cứng rắn hơn.
Dự án này vạch ra phương cách mà chính quyền Trump có thể cắt giảm các cơ quan liên bang, siết chặt ngân sách và loại bỏ những nhân sự bị xem là "không trung thành". Ông Trump từng gọi ông Vought là "Thần chết ngân sách" v́ các quyết định cắt giảm mạnh tay của ông.
Nhưng trong cuộc họp hôm 2/12, dự án mới nhất của ông Vought lại là một bức tranh về phong cảnh: dăy núi, cây cối và những đám mây bồng bềnh theo phong cách họa sĩ Bob Ross. Bên dưới bức phác thảo là một mũi tên hướng không rơ mục đích, theo tờ Daily Beast cho biết.
Thống đốc California ông Gavin Newsom, người thường xuyên công kích chính quyền Trump, đă không bỏ lỡ cơ hội này. Văn pḥng báo chí của ông cho đăng tải lên X phiên bản cho chỉnh sửa lại bức vẽ của ông Vought, trong đó ḍng chữ được thay thành: "Tôi yêu Gavin Newsom"! Bức tranh do Russell Vought vẽ phong cảnh khi đang họp Nội các, nhanh chóng bị chế thành các phiên bản khác nhau. (Ảnh: X)
Thông điệp trái ngược về khả năng chi trả
Không chỉ cho kéo dài thời gian, nhiều thành viên trong Nội các c̣n đi ngược thông điệp kinh tế mà ông Trump từng đưa ra. Tổng thống gọi những sự lo ngại của phe Dân chủ về giá cả leo thang là "một tṛ bịp". Nhưng ngay sau đó, nhiều Bộ trưởng lại tŕnh bày với nhiều chi tiết về cách mà họ đang nỗ lực giúp giảm chi phí cho người dân.
Bộ trưởng Nông nghiệp ông Brooke Rollins nói về áp lực kinh tế đối với giới nông dân. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent gọi khả năng chi trả là "khủng hoảng". Bộ trưởng Nhà ở và Đô thị Scott Turner th́ cho rằng, việc hàng trăm ngàn người trở thành chủ nhà lần đầu là bằng chứng chính quyền đang cải thiện khả năng tiếp cận nhà ở.
Người phát biểu cuối cùng là Ngoại trưởng Marco Rubio. Ông mở lời: "Tôi biết ḿnh là người cuối nên muốn nói nhanh, nhưng c̣n rất nhiều vấn đề phải đề cập đến".
Tổng số thời gian của cuộc họp đă kéo dài hơn hai giờ, vẫn c̣n ngắn hơn kỷ lục 3 giờ 17 phút mà chính quyền Trump từng thiết lập ra hồi tháng 8 vừa qua.
Ngay cả ông Trump cũng thừa nhận cuộc họp này quá dài: "Chúng ta đă ngồi đây mất quá nhiều thời gian".
Phóng viên đặt câu hỏi, Bộ trưởng trả lời
Kết thúc phần tŕnh bày, ông Trump bước sang phần trả lời giới báo chí và không quên pha tṛ: "Sau từng ấy thông tin rồi, các bạn vẫn c̣n muốn hỏi thêm ǵ nữa sao?".
Thấy có một phóng viên cầm cần gắn mic ghi âm suốt buổi họp, ông nở nụ cười châm biếm: "Anh khỏe thật đấy. Giữ cái đó suốt hai tiếng liền, không phải là ai cũng làm được. Tôi tự hào về anh".
Không khí pḥng họp lập tức nóng lên khi bước vào phần hỏi-đáp. Cuộc họp Nội các ngày 2/12 (theo giờ địa phương) là cuộc họp nội các cuối cùng của năm 2025. (Ảnh: Reuters)
Đáng chú ư, ông Trump và Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth t́m cách tránh né trách nhiệm có liên quan đến quyết định tấn công lần thứ hai nhằm vào một con thuyền nghi chở ma túy ở vùng biển Caribean. Cả hai khẳng định họ không nắm rơ diễn biến chiến dịch sau khi đ̣n tấn công đầu tiên đă không tiêu diệt toàn bộ những người có mặt trên tàu.
Ông Trump nói với báo chí rằng ông không được tham khảo trước khi hành động tấn công này xảy ra, và đến nhiều tháng sau sự việc, ông vẫn chưa nhận được báo cáo đầy đủ về toàn bộ diễn biến.
"Tôi không biết về đ̣n tấn công thứ hai. Tôi không biết ǵ về những người trên thuyền đó", ông Trump tuyên bố. "Tôi không có tham gia chỉ đạo. Tôi chỉ biết họ đă cho đánh ch́m một con tàu, và có thể nói rằng họ đă thực hiện thành công một cuộc tấn công"
C̣n ông Hegseth cho biết trong cuộc tấn công lần thứ hai nhằm vào con tàu ngoài khơi Venezuela hôm 2/9, ông "không c̣n nh́n thấy có bất cứ người sống sót nào ở dưới nước".
Ông mô tả "con tàu đang bị bốc cháy dữ dội" và viện dẫn ra "sương mù chiến tranh" để giải thích cho quyết định cho khai hỏa, đồng thời thừa nhận ông "không ngồi ở lại cho đến khi toàn bộ chiến dịch đă kết thúc".
Khi được hỏi về vấn đề của người Somalia, ông Trump tuyên bố, không muốn thấy người Somalia nhập cư vào Mỹ, cho rằng họ nên ở lại quê hương để tái thiết đất nước. Ông tố cáo cộng đồng này phụ thuộc quá nhiều vào sự hỗ trợ của Mỹ nhưng lại đóng góp chẳng có bao nhiêu.
Phát biểu này lập tức đă nhận được tràng vỗ tay từ nhiều thành viên trong Nội các. Ngay sau đó, báo chí được yêu cầu rời pḥng họp này. Ông Trump vỗ mạnh hai lần xuống bàn, kéo ghế đứng dậy rồi đập tay lên vai Hegseth, khép lại một cuộc họp đầy lộn xộn và căng thẳng.
TRUMP, CÁCH NÓI BỘC TRỰC VÀ CƠN GIẬN CỦA NỬA NƯỚC MỸ
Mấy ngày nay, cái tên Donald Trump lại leo lên hàng đầu các bản tin giựt gân. Đó là điều chẳng lạ với một người vốn nổi tiếng nói thẳng, nói sốc và nói… trúng ngay chỗ người ta khó chịu. Cách phát ngôn bộc trực, không ṿng vo của ông dĩ nhiên làm phe Dân Chủ và phe chống Trump nóng mặt, nhưng đồng thời cũng khiến rất nhiều người Mỹ thường dân cảm thấy có người dám nói hộ điều mà họ nghĩ nhưng không dám mở miệng.
Chính quyền Trump hiện đang xem xét lại hồ sơ di dân, tị nạn được giải quyết dưới thời Obama và Biden (mà theo cách nói của nhiều người, là “tuy hai mà một”, v́ Biden chỉ như cái bóng chính trị kéo dài của Obama). Thời Obama, chỉ trong một thời gian ngắn, hơn 100.000 người Somalia được đưa vào Mỹ, tập trung dồn về một vài khu vực như Minnesota để tạo thành một “khối cử tri riêng”. Kết quả là xuất hiện những nhân vật như Ilhan Omar – một dân biểu Quốc hội Mỹ nhưng đường lối, phát ngôn nhiều khi làm lợi cho Somalia và thế giới Hồi giáo hơn là cho nước Mỹ. Thay v́ biết ơn mảnh đất đă cưu mang ḿnh, việc đầu tiên bà ta làm là… chống Trump và không ít lần công kích chính nước Mỹ.
Đến thời Biden cũng không khác mấy. Quyết định rút quân hỗn loạn khỏi Afghanistan đă để lại núi vũ khí, tiền bạc rơi vào tay Taliban, rồi sau đó là làn sóng hàng chục, hàng trăm ngàn người Afghanistan được đưa vào Mỹ trong t́nh trạng thanh lọc lỏng lẻo. Khi bị chất vấn, Joe Biden lại đổ lỗi cho Trump: v́ Trump từng hứa sẽ chấm dứt can dự quân sự tại Afghanistan nên ông buộc “phải làm theo”. Nghe qua chỉ thấy buồn cười: suốt mấy năm, hễ Trump làm ǵ là Biden lên là băi bỏ, duy chỉ chuyện rút quân dở dang, gây khủng hoảng th́ bỗng nhiên tuyên bố “giữ lời Trump”!
TỪ SOMALIA, AFGHANISTAN ĐẾN NHỮNG CỘNG ĐỒNG KHÔNG MUỐN TRỞ THÀNH NGƯỜI MỸ
Trump nói một câu mà nhiều người Mỹ b́nh dân thấy… đúng: đại đa số những người tị nạn kiểu mới từ Somalia, Afghanistan, Syria… không hề có ư định ḥa nhập để trở thành người Mỹ đúng nghĩa. Họ không muốn học tiếng Anh cho đàng hoàng, không muốn chấp nhận văn hóa Mỹ, chỉ muốn sống khép kín trong những cộng đồng riêng, ăn mặc, sinh hoạt như chưa từng rời quê cũ. Họ không có nhu cầu bảo vệ nước Mỹ, không tôn trọng giá trị nước Mỹ, nhưng vẫn giành cho ḿnh quyền hưởng tất cả mọi phúc lợi từ nước Mỹ.
Tại Minnesota, dưới tay Thống đốc Tim Walz, cộng đồng Somalia đă tiêu tốn mỗi năm tới hàng tỷ đô-la phúc lợi – tiền thuế đổ mồ hôi sôi nước mắt của dân lao động Mỹ. Nghiêm trọng hơn, Bộ Tư pháp Mỹ hiện đang điều tra xem một phần số tiền phúc lợi khổng lồ đó có bị rút ruột, tẩu tán ra nước ngoài, chảy vào túi các nhóm khủng bố quốc tế hay không. Nghĩa là từ chỗ nước Mỹ mở rộng ṿng tay cưu mang, giờ lại có nguy cơ bị chính “người được cứu” quay lại đâm sau lưng.
Trong bối cảnh đó, việc một tổng thống dám nói rằng: nước Mỹ không thể tiếp tục dung dưỡng những khối dân “vừa hưởng lợi vừa căm ghét nước Mỹ” là điều tự nhiên. Nhưng nói thật, nói thẳng như Trump th́ lập tức bị dán nhăn “kỳ thị”, “độc tài” – nhất là từ miệng những người vốn đă ghét ông từ trước.
DÂN VIỆT DÂN CHỦ VÀ KƯ ỨC BỊ JOE BIDEN Đ̉I… ĐUỔI VỀ
Nói chuyện tị nạn mà không nhắc đến người Việt th́ cũng thiếu. Điều lạ lùng là một bộ phận người Việt ở Mỹ, rất hăng hái theo phe Dân Chủ, hừng hực chống Trump, bầu cho Joe Biden “cho bỏ ghét Trump”. Họ có thể lặp đi lặp lại luận điệu “Trump kỳ thị di dân” nhưng lại cố t́nh quên mất sự kiện năm 1975: chính Joe Biden lúc đó, với tư cách nghị sĩ, đă công khai phản đối việc nhận người tị nạn Việt Nam, từng đề nghị thẳng thừng là… không chứa chấp đám boat people “ngu dại” chạy trốn cộng sản.
Gần 50 năm qua, rất hiếm khi thấy một người Việt ủng hộ Dân Chủ nào dám nhắc lại và phê phán chuyện này. Họ im lặng trước việc Joe Biden từng muốn đuổi thẳng người Việt tị nạn năm 75, nhưng lại sẵn sàng chửi Trump không tiếc lời chỉ v́ ông dám nói rằng nước Mỹ không phải nhà trọ miễn phí cho kẻ vô ơn.
Câu hỏi đau ḷng là: trong bao nhiêu người Việt đang chửi Trump “kỳ thị di dân”, có mấy ai dám nh́n lại cái ngày chính họ, hoặc cha mẹ họ, được nước Mỹ mở cửa đón vào – trong khi một người tên Joe Biden đă từng không hề muốn họ bước chân lên đất Mỹ?
TỊ NẠN NGÀY XƯA: PHẢI THANH LỌC, PHẢI CÓ BẢO TRỢ, PHẢI TỰ ĐỨNG LÊN
Thời người Việt đi tị nạn cộng sản, ai từng vượt biên, từng sống trong trại Thái Lan, Philippines, từng đi diện H.O… đều biết rất rơ: không có chuyện “cứ muốn là được vào Mỹ”. Phải qua phỏng vấn, phải xét lư lịch, phải chứng minh ḿnh thực sự thuộc diện tị nạn chính trị – từng phục vụ cho VNCH, từng bị cộng sản đàn áp, tù đày. Không ai được “vớt” bừa.
Quan trọng hơn, chính phủ Mỹ không lấy tiền ngân sách để nuôi tị nạn. Trước khi được đặt chân lên đất Mỹ, hồ sơ mỗi gia đ́nh phải được một cá nhân, một tổ chức tư nhân, một hội đoàn hay một nhà thờ đứng ra bảo lănh về mặt kinh tế. Tức là phải có người Mỹ cụ thể, bằng tiền túi và tấm ḷng của họ, cam kết giúp ḿnh bước những bước đầu tiên. Nhà nước Mỹ chỉ tạo khung pháp lư, chứ không bắt dân đóng thuế để nuôi tị nạn suốt đời.
Gia đ́nh tôi cũng vậy. Hội YMCA, gắn với một nhà thờ Tin Lành, đă bảo lănh, thuê nhà, chở đi làm giấy tờ, kiếm việc cho chúng tôi. Vé máy bay từ Việt Nam qua Mỹ là tiền cho vay, sau này có việc làm là trả lại đủ. Suốt hơn 35 năm sống ở Mỹ, gia đ́nh tôi chưa từng ăn một đồng welfare, food stamp. Nước Mỹ cho ḿnh cơ hội, c̣n đứng vững được hay không là do ḿnh, chứ không phải vào đây để sống bám, rồi quay lại chửi rủa cái đất đă cho ḿnh chỗ đứng.
Trước khi lên đường, chúng tôi c̣n được học sơ lược về đời sống mới: đi xe bus ra sao, đổ xăng thế nào, tác phong khi đi làm, luật lệ căn bản… để hiểu rằng ḿnh đang bước vào nhà của người ta, phải tôn trọng nếp sống của họ, chứ không phải “xông vào rồi muốn làm ǵ th́ làm”.
KHI LỚP TRẺ LÊN MẠNG CHỬI MỸ VÀ MƠ VỀ VIỆT NAM
Nh́n lại hôm nay, không ít người trong chúng ta chạnh ḷng khi thấy trên mạng xă hội xuất hiện những bạn trẻ gốc Việt, nói tiếng Anh lưu loát, sinh ra và lớn lên ở Mỹ, nhưng mở miệng là chê bai, nguyền rủa nước Mỹ. Có cô công khai nói: ba mẹ cô trốn khỏi Việt Nam v́ bất công, sang Mỹ t́m tự do; c̣n bây giờ th́ Mỹ “quá bất công với dân di cư”, nên cô muốn… về lại Việt Nam v́ bên đó tốt hơn.
Không ai cấm ước mơ của một đứa trẻ. Nhưng có một sự khác biệt rất lớn mà nhiều người cố t́nh không thấy: bỏ trốn khỏi Việt Nam ngày xưa là chấp nhận nguy cơ bị bắt, bị bỏ tù, bị cưỡng bức lao động, thậm chí mất mạng trên biển. Việt Nam không hề cho dân ḿnh tự do rời bỏ đất nước. C̣n nước Mỹ th́ ngược lại: ai không thích nước Mỹ nữa th́ bất cứ ngày nào, giờ nào cũng có thể tự do xách vali đi nơi khác sống, chẳng ai cản, miễn là không phạm pháp.
Nếu ghét nước Mỹ đến thế, chỉ cần mua vé máy bay, về lại “thiên đường” nào đó mà ḿnh cho là tốt hơn. Thậm chí nếu lên mạng kêu gọi góp tiền để rời Mỹ, chắc chắn sẽ có khối người sẵn sàng donate, chỉ mong những kẻ suốt ngày chửi nước Mỹ chịu… cút đi cho khuất mắt. Nước Mỹ rộng lượng, nhưng không có nghĩa là nó phải làm nhà trọ miễn phí cho những kẻ vừa ăn vừa rủa. BIẾT ƠN HAY VÔ ƠN – QUYỀN CHỌN CHỖ ĐỨNG CỦA MỖI NGƯỜI
Người viết bài này chỉ là một người tị nạn Việt Nam b́nh thường, nhờ ơn Chúa và tấm ḷng của người Mỹ mà được làm lại cuộc đời trên xứ sở này. 36 năm trôi qua, gia đ́nh đă có công ăn việc làm, con cái trưởng thành, đóng thuế đầy đủ, không giàu sang ǵ nhưng b́nh an. Càng sống lâu trên đất Mỹ, tôi càng thấy rơ một điều: đây không phải là nơi hoàn hảo, nhưng là một trong những xứ sở hiếm hoi trên thế giới vẫn c̣n cho người ta cơ hội.
Chính v́ thế, cơn giận của Donald Trump – khi ông nói nước Mỹ không dung chứa những kẻ vô ơn bội nghĩa – đối với tôi không phải là lời “kỳ thị di dân”, mà là tiếng nói của một người chủ nhà bị lợi dụng quá lâu. Ai thực sự đến đây để làm việc, để hội nhập, để tôn trọng mảnh đất này th́ nước Mỹ luôn có chỗ. C̣n ai chỉ đến để hưởng phúc lợi, để che mặt bằng khẩu hiệu “công bằng xă hội” rồi chửi rủa nước Mỹ, coi thường dân Mỹ, th́ tốt nhất nên tự hỏi ḿnh: tại sao c̣n ở lại?
Nước Mỹ không là nơi dung chứa cho đám vô ơn bội nghĩa. Câu ấy nghe qua tưởng nặng nề, nhưng nếu nghĩ lại hành tŕnh tị nạn của chính người Việt chúng ta, nghĩ đến những người đă chết trên biển Đông, nghĩ đến những năm tháng đầu ḍ dẫm, vừa học tiếng, vừa đi làm, vừa trả nợ vé máy bay… mới thấy: biết ơn và tự trọng không bao giờ là quá đáng. Và có lẽ, đó mới là điều mà một nước Mỹ đang rối ren v́ di dân, v́ chính trị, v́ hận thù, cần được nghe lại – rơ và thẳng – vào ngay lúc này.
Tường Vũ (chỉnh sửa GIBBS VIETBF)
10 kịch bản người Việt sẽ gặp nếu Mỹ cấm song tịch và lời khuyên hữu ích chuẩn bị ngay từ bây giờ
Tuesday, 02/12/2025 - 11:31:45 PM
Giả đinh 10 kịch bản thực tế mà người Việt tại Mỹ và người Việt đang chờ định cư có thể đối mặt nếu Luật Quốc Tịch Duy Nhất 2025 (Exclusive Citizenship Act) được thông qua
1. Người Việt đang có 2 quốc tịch (Mỹ + Việt Nam) phải chọn một
* T́nh huống:
Bạn đang có quốc tịch Mỹ và vẫn giữ quốc tịch Việt Nam theo Luật Quốc tịch VN.
Nếu luật mới áp dụng: bạn có 1 năm để chọn một quốc tịch.
* Rủi ro:
Nếu không chọn kịp → bị xem là “tự nguyện từ bỏ quốc tịch Mỹ”.
* Lời khuyên:
Ngay bây giờ: kiểm tra lại quốc tịch Việt Nam của ḿnh (c̣n hiệu lực hay không, có ghi trong hộ chiếu?).
Nếu muốn giữ Mỹ lâu dài → cân nhắc đơn từ bỏ quốc tịch Việt Nam.
Nếu c̣n phân vân → nên tư vấn luật sư để tính quyền lợi dài hạn.
2. Người chuẩn bị nhập tịch Mỹ sẽ phải để một quốc tịch lại phía sau
* T́nh huống:
Bạn đang là Thẻ xanh (green card) và dự định nhập tịch.
Luật mới có thể buộc bạn chỉ được giữ quốc tịch Mỹ.
* Rủi ro:
Mất quốc tịch Việt Nam → ảnh hưởng quyền sở hữu đất, di chuyển, hồ sơ nhân thân.
* Lời khuyên:
Nếu lợi ích tại Việt Nam (tài sản, công việc) quan trọng → tŕ hoăn nhập tịch để chờ luật rơ ràng.
Nếu muốn ổn định tại Mỹ → nhập tịch trước khi luật có hiệu lực.
3. Người chờ bảo lănh diện vợ chồng, cha mẹ, con cái có thể bị ảnh hưởng gián tiếp
* T́nh huống:
Người bảo lănh là công dân Mỹ nhưng đang có 2 quốc tịch.
Luật mới buộc họ phải chọn một.
* Rủi ro:
Nếu người bảo lănh “mất quốc tịch Mỹ” (do không chọn kịp) → hồ sơ bảo lănh tự động vô hiệu.
Điều này đặc biệt nguy hiểm với hồ sơ:
F3 (cha mẹ bảo lănh con đă có gia đ́nh)
F4 (anh chị em)
IR5 (bảo lănh cha mẹ)
* Lời khuyên:
Người bảo lănh nên giữ quốc tịch Mỹ.
Nên chuẩn bị giấy tờ quốc tịch rơ ràng, tránh bị nghi ngờ song tịch.
4. Con cái sinh ở Mỹ nhưng bố mẹ giữ quốc tịch Việt Nam
* T́nh huống:
Trẻ sinh ra ở Mỹ → tự có quốc tịch Mỹ (jus soli).
Trẻ cũng có thể có quốc tịch Việt Nam theo bố/mẹ.
* Rủi ro:
Nếu luật cấm song tịch → trẻ phải chọn một quốc tịch
Gia đ́nh có thể bị chia tách lợi ích (bố mẹ VN, con Mỹ).
* Lời khuyên:
Nên xác định rơ mục tiêu lâu dài:
Con ở lại Mỹ?
Hay sống giữa 2 quốc gia?
Giữ hồ sơ quốc tịch Việt Nam của trẻ thật rơ ràng để sau này dễ xử lư nếu buộc phải từ bỏ.
5. Người có quốc tịch Mỹ nhưng thường xuyên sống tại Việt Nam
* T́nh huống:
Nhiều người Việt đă nhập tịch Mỹ nhưng về sống ở Việt Nam 3–9 tháng/năm.
* Rủi ro:
Nếu phải từ bỏ quốc tịch Việt Nam:
Không c̣n quyền sở hữu đất đai.
Gặp hạn chế trong kinh doanh.
Không được gia hạn ở Việt Nam dễ dàng.
Nếu chọn VN → mất quốc tịch Mỹ → mất quyền nhập cảnh Mỹ dễ dàng, mất phúc lợi, mất khả năng bảo lănh.
* Lời khuyên:
Nên giữ Mỹ.
Với tài sản ở VN → nên chuyển nhượng/ủy quyền sớm.
6. Người Việt hay về VN chữa bệnh, làm ăn, chăm bố mẹ
* T́nh huống:
Bạn cần ở Việt Nam dài hạn.
* Rủi ro:
Không c̣n quốc tịch Việt Nam → cần visa dài hạn → hạn chế chữa bệnh, làm hộ tịch.
* Lời khuyên:
Nếu đă trên 50 tuổi, tài sản lớn tại VN → nên tính việc không nhập tịch Mỹ hoặc từ bỏ quốc tịch Mỹ.
Nếu đang làm việc, có gia đ́nh ở Mỹ → ưu tiên giữ quốc tịch Mỹ.
7. Người có tài sản lớn tại Việt Nam (nhà đất, công ty, đất thừa kế)
* T́nh huống:
Người Việt tại Mỹ vẫn giữ nhiều tài sản tại quê nhà.
* Rủi ro cực lớn:
Nếu phải từ bỏ quốc tịch Việt Nam → mất quyền sở hữu đất (theo Luật đất đai).
Chỉ được đứng tên tài khoản ngân hàng/doanh nghiệp dưới vai tṛ “người nước ngoài”, cực kỳ hạn chế.
* Lời khuyên:
Nếu muốn giữ tài sản → không nên từ bỏ quốc tịch Việt Nam.
Có thể lập ủy quyền đứng tên cho người thân nếu buộc phải giữ quốc tịch Mỹ.
8. Người dự định đầu tư về Việt Nam (bất động sản – doanh nghiệp)
* T́nh huống:
Người Việt tại Mỹ về Việt Nam kinh doanh, mua bất động sản buộc phải nhập tịch Việt Nam
* Rủi ro:
Người không có quốc tịch Việt Nam:
Không sở hữu đất.
Hạn chế mua nhà.
Chính sách đầu tư bị siết.
* Lời khuyên:
Nếu dự luật cấm song tịch có khả năng thông qua → ưu tiên đầu tư trước.
Hoặc lập công ty cùng người thân trong nước.
9. Người Việt sang Mỹ theo diện du học – H-1B – L-1 – EB-5 – EB-3
* T́nh huống:
Bạn chưa phải là công dân, nhưng có kế hoạch nhập tịch tương lai.
* Rủi ro:
Khi nhập tịch → không c̣n quyền giữ quốc tịch Việt Nam.
Ảnh hưởng đi lại, gia đ́nh, tài sản, kinh doanh.
* Lời khuyên:
Nếu cần song tịch → chỉ nên giữ Thẻ Xanh, không nhập tịch.
Nếu mục tiêu lâu dài là Mỹ → nhập tịch càng sớm càng tốt trước khi luật thay đổi.
10. Trường hợp “bất ngờ” — mất quốc tịch v́ không biết ḿnh có song tịch
* T́nh huống phổ biến:
Nhiều người nghĩ ḿnh đă mất quốc tịch Việt Nam, nhưng thực tế vẫn c̣n trong hồ sơ.
Hoặc người có “hai hộ chiếu” nhưng không khai.
* Rủi ro:
Nếu Mỹ siết luật → bị coi là cố t́nh giữ song tịch → nguy cơ bị tước quốc tịch.
* Lời khuyên:
Kiểm tra ngay:
Sổ hộ khẩu cũ
CMND/CCCD
Sổ thông hành Việt Nam
Giấy tờ khai sinh tại VN
Hồ sơ lănh sự tại Tổng lănh sự VN
Nếu c̣n bất kỳ giấy tờ nào chứng minh quốc tịch Việt Nam c̣n hiệu lực, bạn đang là song tịch.
Người Việt nên làm ǵ ngay bây giờ?
*** B́nh tĩnh — dự luật chưa thành luật.
Nhưng xu hướng chính trị tại Mỹ cho thấy song tịch sẽ ngày càng bị siết.
*** Chuẩn bị hồ sơ quốc tịch rơ ràng
Lưu giữ và sắp xếp hồ sơ quốc tịch Mỹ + Việt Nam.
*** Xác định mục tiêu: giữ Mỹ, giữ Việt, hay linh hoạt giữa 2 nước?
*** Nếu có kế hoạch nhập tịch Mỹ → làm sớm.
Nếu bạn cần quốc tịch Mỹ để bảo lănh/ổn định → nên nhập tịch trước khi luật thay đổi.
*** Nếu muốn giữ quyền lợi tại VN → cân nhắc không nhập tịch Mỹ.
Ba giờ họp Nội các và cái bóng tuổi tác phủ lên Trump
Trong căn pḥng Nội các sáng trưng ánh đèn ở Nhà Trắng, các bộ trưởng của Tổng thống Donald Trump lần lượt quay ṿng, thi nhau ca tụng ông chủ. Cuộc “tŕnh diễn ḷng trung thành” đó kéo dài tới 2 giờ 17 phút, theo đếm của CNN. Người cuối cùng lên tiếng là Ngoại trưởng Marco Rubio, người ngồi ngay bên phải Trump. Ông ca ngợi chính sách đối ngoại “mang tính chuyển hóa” của tổng thống, trong khi bản thân Trump khi th́ ngả người sâu xuống ghế, khi th́ nhắm mắt lại, đôi lúc trông như đă ch́m vào cơn lim dim giữa cơn mưa lời khen. Có lúc, khi Rubio pha tṛ về mùa bóng bầu dục đại học, cả bàn Nội các bật cười ầm lên. Tổng thống vẫn gần như bất động, chỉ hơi nhếch môi, mắt chớp nhẹ. Nhiều lần trong cuộc họp, ông nhắm nghiền hoặc nheo mắt, khiến người quan sát không rơ là ông đang tập trung đọc tờ giấy trước mặt hay đơn giản là quá mệt mỏi. Nhà Trắng lập tức phủ nhận mọi nghi ngờ. Phát ngôn viên Karoline Leavitt tuyên bố Trump “lắng nghe chăm chú và điều khiển toàn bộ cuộc họp Nội các marathon kéo dài ba giờ”, và rằng trong những buổi họp “lịch sử” như vậy, tổng thống cùng đội ngũ “điểm lại danh sách thành tích đồ sộ” để làm nước Mỹ vĩ đại lần nữa. Nhưng những h́nh ảnh ấy xuất hiện đúng lúc báo New York Times vừa công bố bài phân tích lịch tŕnh và các lần xuất hiện trước công chúng của Trump, khơi lại câu hỏi về tuổi tác và sức bền của ông. Đáp lại, Trump khoe ḿnh vừa có một “cuộc khám sức khỏe hoàn hảo” và quay sang công kích ngoại h́nh nữ phóng viên viết bài – một lối đáp trả rất quen thuộc, nhưng không xóa được cảm giác rằng phía sau những lời quát tháo, cơ thể ông đang phải gồng ḿnh theo kịp chiếc ghế quyền lực. Từ bàn họp đến biển Caribe: vụ đánh ch́m con tàu ma túy
Trong khi các bộ trưởng xếp hàng tán dương, ở phía bên kia Washington, một cuộc hẹn khác đă được lên lịch: Chủ tịch và Phó chủ tịch Ủy ban T́nh báo Thượng viện, Thượng nghị sĩ Tom Cotton và Mark Warner, chuẩn bị gặp Tư lệnh Bộ chỉ huy Tác chiến Đặc biệt Mỹ, Đô đốc Frank M. “Mitch” Bradley. Chính ông là người mà Nhà Trắng xác nhận đă ra lệnh cho cú đánh thứ hai vào một con tàu nghi chở ma túy trên vùng biển Caribe hồi tháng 9. Chiến dịch mà Lầu Năm Góc phát động được quảng bá là nhằm chặn ḍng ma túy và di dân bất hợp pháp từ Venezuela. Tính đến nay, quân đội Mỹ đă đánh ch́m 22 con tàu, giết 83 người. Ba người sống sót – hai bị Hải quân Mỹ tạm giữ rồi thả về nước, người thứ ba được cho là đă chết sau khi Hải quân Mexico t́m kiếm bất thành. Trong các báo cáo gửi Quốc hội, chính quyền Trump nói thẳng: Hoa Kỳ nay đă ở trong “t́nh trạng xung đột vũ trang” với các băng đảng ma túy, bắt đầu từ cú không kích đầu tiên ngày 2/9. Những người bị giết được dán nhăn “chiến binh bất hợp pháp”, từ đó mở đường cho việc tiến hành các vụ tấn công chết người mà không cần ṭa án xem xét trước, dựa trên một kết luận mật của Bộ Tư pháp. Nói cách khác, Nhà Trắng cố định nghĩa lại “chiến tranh”: không cần tuyên chiến với một quốc gia, chỉ cần tuyên chiến với một loại tội phạm – và mọi thứ c̣n lại được xếp vào ngăn “tự vệ hợp pháp”.
Đô đốc Bradley giữa hai làn đạn: Quốc hội muốn sự thật trần trụi
Thượng nghị sĩ Mark Warner nói ông muốn nghe “phiên bản câu chuyện” trực tiếp từ miệng Đô đốc Bradley, và ông tin Bradley sẽ nói thật. Nhưng Warner cũng không giấu sự nghi ngờ: ông cảm giác rằng Bộ trưởng Quốc pḥng Pete Hegseth đang t́m cách đẩy trách nhiệm xuống cho vị đô đốc. Warner kêu gọi Nhà Trắng công bố đoạn video không cắt dựng của vụ tấn công, để xem vào thời điểm tên lửa được phóng đi, những người bị nhắm tới đang c̣n là “mục tiêu chiến đấu trên tàu” hay đă là những thân người bơi giữa mặt nước. Ông mỉa mai phong cách lănh đạo của Hegseth: luôn nói ḿnh “mạnh mẽ, cứng rắn”, nhưng lại “không thể nói cho rơ được rốt cuộc có cú đánh thứ hai, hay thậm chí là thứ ba, thứ tư vào con tàu đó”. Trong khi đó, ở cuộc họp Nội các, Trump tuyên bố ông “không hề biết” có cú đánh thứ hai, chỉ được báo là con tàu đă bị “loại khỏi cuộc chơi”. Hegseth ngồi cạnh, nói ông xem trực tiếp cú đánh đầu tiên rồi “chuyển sang cuộc họp kế”, không tận mắt thấy người sống sót nhưng hoàn toàn ủng hộ quyết định của Đô đốc Bradley. Nhà Trắng vẫn bảo vệ kịch bản rằng Bradley là người tự ḿnh đưa ra phán đoán “trong khuôn khổ thẩm quyền”, c̣n những người ở trên cao th́… bận việc khác.
Hegseth, Thune và khẩu hiệu “ḥa b́nh bằng sức mạnh”
Giữa làn sóng hoài nghi, Lănh tụ Đa số Thượng viện John Thune chọn cách né câu hỏi nhạy cảm nhất: ông không nói có “tin tưởng” Bộ trưởng Hegseth hay không. Thune chỉ nhấn mạnh điều ông xem là cốt lơi: “Đất nước có an toàn hơn so với thời chính quyền Biden không? Tôi cho rằng câu trả lời là chắc chắn có”. Ông ca ngợi chính sách “ḥa b́nh bằng sức mạnh” mà Trump đang triển khai khắp thế giới, khẳng định Hegseth chỉ là một phần trong bức tranh đó và “phục vụ theo ư tổng thống”. Về vụ đánh tàu, Thune nói Ủy ban Quân vụ Thượng viện sẽ “t́m hiểu sự thật” và “rồi sẽ có câu trả lời vào lúc thích hợp”. C̣n hiện tại, ông “hoàn toàn tin tưởng” rằng chính sách của Nhà Trắng trong việc bảo vệ an ninh nước Mỹ “đang được tuân thủ”. Khi được hỏi liệu Quốc hội có nên phê chuẩn các hành động quân sự ở Venezuela và Caribe hay không, Thune nói ông cho rằng Trump “đang hành động trong thẩm quyền tổng tư lệnh”. Ở đây, sự im lặng cũng là một câu trả lời: Thượng viện sẵn sàng để Nhà Trắng nới rộng khái niệm “tự vệ” mà không cần thêm một cuộc bỏ phiếu khó xử.
Venezuela: dầu mỏ, ma túy và bóng ma chiến tranh
Trong lúc tranh căi pháp lư vẫn cuộn lên ở Washington, vùng Caribe ngày càng dày đặc bóng dáng chiến tranh. Hơn một chục chiến hạm và 15.000 quân Mỹ đă có mặt. Trump vừa ra lệnh cảnh báo máy bay, hăng hàng không và các mạng lưới tội phạm tránh xa không phận Venezuela, đồng thời không ngừng tung ra những lời đe dọa rằng các cuộc tấn công trên bộ “sắp bắt đầu”. Ngay trong cuộc họp Nội các, ông nói thẳng: “Chúng ta sẽ bắt đầu tấn công trên đất liền. Chúng ta biết chúng sống ở đâu, biết bọn xấu sống ở đâu, và chúng ta sẽ bắt đầu rất sớm”. Ông c̣n mở rộng khung đe dọa ra toàn khu vực: “Bất cứ ai làm chuyện đó, bán ma túy vào nước chúng ta, đều là mục tiêu tấn công”. Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro lập tức cảnh báo Mỹ đang sẵn sàng gây chiến, và rằng động cơ thực sự không phải là ma túy hay di dân, mà là dầu. Venezuela đang ngồi trên trữ lượng khoảng 303 tỉ thùng dầu thô – tương đương gần 1/5 trữ lượng thế giới, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ. Vấn đề là, phần lớn số đó là dầu nặng, chua – thứ mà nhiều nhà máy lọc dầu Mỹ rất cần để sản xuất diesel, nhựa đường và nhiên liệu cho các loại máy móc nặng, trong bối cảnh nguồn cung diesel đang eo hẹp v́ các lệnh trừng phạt. Washington phủ nhận dầu là lư do chính cho sự hiện diện quân sự, nhấn mạnh chiến dịch chỉ nhằm chặn ma túy và người không giấy tờ. Nhưng bất cứ viễn cảnh thay đổi chế độ nào ở quốc gia có trữ lượng dầu lớn nhất hành tinh cũng không thể tách khỏi câu chuyện nguồn năng lượng sẽ được định đoạt ra sao.
Cuộc điện đàm với Lula và cái bóng Bolsonaro
Giữa lúc căng thẳng ở Caribe leo thang, Trump khoe ông vừa có một cuộc điện đàm “rất tốt đẹp” với Tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva. Hai bên, theo lời Trump, nói về thương mại, về trừng phạt, và ông kết luận ngắn gọn: “Tôi thích ông ấy”. Nhưng sự thân thiện đó diễn ra sau khi chính Trump kư sắc lệnh áp thuế 50% lên hàng hóa Brazil hồi tháng 7, do bất măn việc chính quyền Lula tiếp tục xét xử cựu tổng thống cực hữu Jair Bolsonaro. Washington từng cáo buộc vụ án chống Bolsonaro là một cuộc “săn phù thủy”, và giờ Trump dùng thuế quan để trừng phạt. Bolsonaro đă bị kết án 27 năm tù v́ âm mưu đảo chính ở Brazil, nhưng trong con mắt của Trump, ông ta giống một đồng minh ư thức hệ hơn là một tội phạm. Trong cuộc gọi với Lula, Trump không nói rơ có đề cập Bolsonaro hay không. Song sự chồng chéo giữa trừng phạt kinh tế, thiện cảm cá nhân và những cáo buộc “săn phù thủy” cho thấy cách ông xếp lại bàn cờ Nam Mỹ – vừa bằng thuế, vừa bằng điện thoại, vừa bằng tàu chiến ở sát bên kia bờ biển.
Pardon cho Juan Orlando Hernández: những quả bom và dấu hỏi về đạo lư
Trên mặt trận chống ma túy, thông điệp của Trump càng lúc càng mang màu sắc hai mặt. Một bên, ông ra lệnh “bỏ găng tay” với các tàu ma túy, đẩy “bọn khủng bố ma túy xuống đáy biển”, như lời Bộ trưởng Hegseth hùng hồn tuyên bố. Bên kia, ông lại kư một lệnh ân xá toàn diện cho cựu Tổng thống Honduras Juan Orlando Hernández – người từng bị ṭa án Mỹ kết án 45 năm tù và phạt 8 triệu USD v́ tội buôn ma túy. Hernandez theo các công tố viên đă cấu kết với các băng đảng, cho phép hơn 400 tấn cocaine tuồn qua Honduras vào Mỹ, đổi lại là hàng triệu USD tiền hối lộ để nuôi dưỡng sự nghiệp chính trị. Nhưng Trump lại mô tả vụ án đó chỉ là một “cuộc săn phù thủy khủng khiếp thời Biden”. Ông nói “rất nhiều người Honduras” đă kêu gọi ông ân xá, và ông “cảm thấy rất thoải mái” với quyết định này. “Nếu ở nước bạn có vài tay buôn ma túy, và bạn là tổng thống, người ta không nhất thiết phải tống tổng thống vào tù 45 năm”, Trump nói với báo chí. Lệnh ân xá này ngay lập tức hứng chịu làn sóng chỉ trích lưỡng đảng trong Quốc hội Mỹ, bởi nó xóa sạch bản án ma túy lớn nhất từng dành cho một đồng minh cũ của Washington – trong lúc máy bay và tàu chiến Mỹ đang nhân danh “cuộc chiến chống ma túy” để đánh úp các con tàu ngoài khơi.
Colombia cảnh báo: “Đừng đánh thức con báo jaguar”
Khi Trump mở rộng lời đe dọa “bất cứ nước nào làm ma túy bán sang Mỹ đều là mục tiêu tấn công”, ông không quên nêu đích danh Colombia. Ông nói nghe báo cáo rằng Colombia đang sản xuất cocaine với các “nhà máy chế biến” và nhắn rằng những ai tham gia vào chuỗi đó đều “có thể bị tấn công”. Phản ứng từ Bogotá lập tức bùng nổ. Tổng thống Gustavo Petro viết trên mạng X: “Đừng đe dọa chủ quyền của chúng tôi, v́ ông sẽ đánh thức con báo jaguar. Tấn công chủ quyền của chúng tôi là tuyên chiến”. Petro mời Trump sang Colombia để tận mắt thấy nỗ lực mà đất nước ông đă bỏ ra nhằm chặn hàng ngàn tấn cocaine trước khi chúng tới tay người tiêu dùng Mỹ. “Nếu có một quốc gia đă giúp chặn hàng ngàn tấn cocaine để người Bắc Mỹ không tiêu thụ nó, th́ đó chính là Colombia”, ông viết. Trong tiếng gầm của “con báo jaguar”, người ta nghe thấy một sự thật khó chịu: chiến tranh chống ma túy chưa bao giờ chỉ là một cuộc truy bắt tội phạm, nó luôn là một cuộc giằng co về chủ quyền, về quyền được quyết định số phận của chính ḿnh. Một tổng thống lim dim, một thế giới nín thở
Khi những h́nh ảnh về cuộc họp Nội các ba giờ đồng hồ được phát lại, người ta thấy một Trump lúc th́ gật gù, lúc nhắm mắt, vây quanh là dàn bộ trưởng hết lời tung hô. Ngay trong căn pḥng ấy, ông cũng tuyên bố sẽ sớm cho tên lửa bay sâu vào lănh thổ Venezuela, rằng “chúng ta biết bọn xấu sống ở đâu” và “bất cứ ai” đưa ma túy vào Mỹ đều là mục tiêu. Ngoài kia, Đô đốc Bradley chuẩn bị bước vào pḥng họp với những thượng nghị sĩ muốn biết chính xác chuyện ǵ đă xảy ra trong đêm 2/9. Ở Nam Mỹ, Maduro nói Mỹ muốn dầu, Petro cảnh báo đừng đánh thức con báo. Ở Honduras và Brazil, những cái tên như Hernández và Bolsonaro trở thành phép thử cho cái cách Trump định nghĩa lại “công lư” và “săn phù thủy”. Giữa tất cả những điều đó, khẩu hiệu “ḥa b́nh bằng sức mạnh” vang lên như một bản nhạc nền cũ kỹ nhưng vẫn đầy tác dụng chính trị. Câu hỏi c̣n lại, dành cho cả nước Mỹ lẫn phần c̣n lại của thế giới, là: khi một tổng thống có vẻ mệt mỏi phải gắng sức giữ mắt ḿnh mở trong một cuộc họp Nội các, nhưng vẫn sẵn sàng mở thêm những mặt trận mới ngoài biển khơi và trên đất liền, th́ thế giới này liệu đang tiến gần tới ḥa b́nh – hay chỉ đang nín thở chờ tiếng nổ của quả tên lửa kế tiếp.
Bữa tiệc gia đ́nh hóa địa ngục
Chiều thứ Bảy ở Stockton, miền Bắc California, lẽ ra chỉ là một buổi tụ tập gia đ́nh ấm áp trong một sảnh tiệc nhỏ. Bóng bay, bánh sinh nhật, tiếng cười trẻ con ḥa lẫn tiếng tṛ chuyện của người lớn – tất cả tạo nên một khung cảnh quen thuộc của đời sống b́nh thường. Thế nhưng, chỉ vài giây sau tiếng súng đầu tiên, không gian ấy lập tức biến thành địa ngục. Bốn người gục chết, mười người khác bị thương, trong đó có cả trẻ em lẫn người lớn. Nơi lẽ ra chỉ có lời chúc mừng, ca hát và chụp h́nh kỷ niệm, lại trở thành hiện trường của một vụ thảm sát lạnh lùng. Tiếng súng lúc hoàng hôn
Vụ nổ súng xảy ra ngay trước 6 giờ tối, khi ánh nắng cuối ngày c̣n vương trên băi đậu xe chung của khu thương mại. Bên cạnh sảnh tiệc là quán Dairy Queen, vài cửa tiệm nhỏ và sinh hoạt thường ngày của một thành phố hơn 300.000 dân, cách Sacramento chừng 40 dặm về phía Nam. Ở trong sảnh, gia đ́nh đang tổ chức sinh nhật, trẻ con chạy nhảy quanh bàn tiệc, người lớn nâng ly chúc tụng. Rồi loạt đạn vang lên, dồn dập, hỗn loạn. Trong vài nhịp tim, sàn nhảy biến thành nơi người ta t́m chỗ ẩn nấp sau bàn ghế, cửa kính vỡ vụn, tiếng trẻ con khóc thét xen lẫn tiếng kêu cứu của người lớn, tiếng bước chân dồn dập của những người cố gắng kéo nạn nhân ra khỏi làn đạn vô h́nh.
Một vụ tấn công có chủ đích?
Những thông tin ban đầu từ lực lượng công lực cho thấy đây có thể là một vụ tấn công có chủ đích, chứ không phải hành động bắn bừa vào đám đông. Nhưng “có chủ đích” không làm bi kịch bớt khốc liệt hơn. Nó chỉ đặt ra thêm những câu hỏi cay đắng: ai là mục tiêu? V́ mối thù nào? Và tại sao phải kéo cả một bữa tiệc gia đ́nh, kéo cả những đứa trẻ vô tội, vào ṿng xoáy trả thù được giải quyết bằng họng súng? Nghi phạm đă tẩu thoát, vẫn đang ngoài ṿng pháp luật. Cảnh sát kêu gọi người dân cung cấp mọi thông tin, mọi đoạn video, mọi chi tiết nhỏ có thể giúp xác định danh tính và động cơ. Nhưng với những người có người thân nằm lại trên sàn tiệc, bất kỳ lời trấn an nào lúc này cũng chỉ là âm thanh xa xôi.
Stockton và nước Mỹ trong bản đồ bạo lực súng
Stockton không phải cái tên xa lạ trên bản đồ bạo lực súng đạn, nhưng mỗi lần một vụ thảm sát mới xảy ra, người ta vẫn bàng hoàng như lần đầu. Thành phố này, vốn chỉ được biết đến như một đô thị lao động nằm trên trục giao thông giữa thung lũng Central Valley và thủ phủ Sacramento, giờ lại bị gắn thêm một dấu chấm đỏ trên bản đồ các vụ xả súng. Và Stockton cũng chỉ là một chấm nhỏ trong bức tranh rộng lớn hơn: cho đến thời điểm này trong năm, nước Mỹ đă ghi nhận hàng trăm vụ “mass shooting” – nơi ít nhất bốn người bị bắn, chưa kể kẻ nổ súng. Một con số lạnh lùng, khô khốc, nhưng đằng sau mỗi đơn vị “1” là một gia đ́nh vỡ nát, một đứa trẻ mất cha mẹ, một cộng đồng mất đi cảm giác b́nh thường.
Khi không gian đời thường cũng không c̣n an toàn
Trường học, trung tâm thương mại, quán bar, văn pḥng, nhà thờ, và giờ đây là một sảnh tiệc gia đ́nh – danh sách những nơi từng được coi là an toàn đang ngày càng dài thêm. Nhiều người Mỹ đă quen với việc vào rạp chiếu phim phải để mắt tới lối thoát hiểm, đưa con đi học mà trong ḷng vẫn thấp thỏm khi nghe c̣i xe cứu thương ngoài phố. Tiệc sinh nhật đáng lẽ là nơi người lớn tạm gác âu lo, trẻ con chỉ quan tâm đến bánh kem và quà. Nhưng ở Stockton, một bữa tiệc như thế lại trở thành minh chứng đau đớn cho thực tế: trong một xă hội ngập tràn súng, không gian “riêng tư” cũng khó c̣n là nơi trú ẩn.
Nước mắt thị trưởng, lời hứa của giới chức
Thị trưởng Stockton gọi đây là “một đêm đau ḷng và bi thảm”, kêu gọi người dân cầu nguyện cho các nạn nhân, gia đ́nh họ và cả những nhân viên cấp cứu đă lao vào hiện trường trong khoảnh khắc hỗn loạn nhất. Từ Sacramento, Thống đốc California được báo cáo t́nh h́nh và tuyên bố tiểu bang sẽ hỗ trợ tối đa cho thành phố – từ điều tra đến hỗ trợ tâm lư cộng đồng. Những lời chia sẻ, những ḍng thông cáo báo chí, những đoạn tweet chia buồn xuất hiện dày đặc. Nhưng sau mỗi vụ thảm sát, nước mắt lau xong, nến tắt, ṿng hoa héo đi, câu hỏi cũ lại trở về: phải mất thêm bao nhiêu sinh nhật, bao nhiêu lớp học, bao nhiêu buổi ḥa nhạc nữa th́ bi kịch súng đạn mới thực sự được coi là khẩn cấp?
Những đứa trẻ mang kư ức đạn lửa suốt đời
Trong số những người bị thương ở Stockton có cả trẻ em – những đứa trẻ sẽ lớn lên cùng kư ức về một buổi tối sinh nhật bắt đầu bằng tiếng nhạc và kết thúc bằng c̣i xe cứu thương. Những h́nh ảnh đầu tiên của cuộc đời chúng về khái niệm “gia đ́nh”, “bạn bè”, “bữa tiệc” sẽ măi vĩnh viễn gắn với tiếng súng, tiếng kính vỡ, tiếng người thân gào khóc. Những vết thương trên cơ thể có thể được khâu lại, nhưng những vết thương tâm lư th́ âm ỉ suốt đời. Nhiều năm sau, khi nước Mỹ tranh luận về luật súng, về quyền sở hữu, về sửa hiến pháp hay không, có thể đâu đó ở Stockton sẽ có một người trưởng thành lặng lẽ quay mặt đi, v́ mỗi lần nghe đến chữ “súng”, trong đầu họ lại hiện lên chiếc bánh sinh nhật nằm chỏng chơ trên nền nhà vấy máu.
Một thành phố thức trắng đêm, và câu hỏi để lại cho buổi sáng
Đêm ở Stockton sau vụ xả súng chắc chắn là một đêm không ngủ. Bệnh viện sáng đèn, gia đ́nh chạy vội tới pḥng cấp cứu, cảnh sát phong tỏa khu vực sảnh tiệc, nhà báo túc trực ngoài dây phong tỏa, người dân mở TV rồi tắt đi v́ không chịu nổi những h́nh ảnh đời thực quá gần ḿnh. Sáng hôm sau, người ta vẫn phải đi làm, trẻ con vẫn phải đến trường, quán Dairy Queen bên cạnh sảnh tiệc rồi cũng sẽ mở cửa lại. Cuộc sống bề ngoài rồi sẽ trở lại nhịp độ b́nh thường, nhưng phía dưới lớp vỏ b́nh thường ấy là một vết sẹo mới trên tâm lư cộng đồng. Và câu hỏi nghiệt ngă vẫn treo lơ lửng trên bầu trời California: ở một đất nước mà một bữa tiệc sinh nhật gia đ́nh cũng có thể trở thành nơi 4 người chết, 10 người bị thương, th́ c̣n chỗ nào thực sự an toàn để trẻ em thổi nến và ước mơ nữa hay không?
Một nhóm giám sát theo đường lối bảo thủ đă đệ đơn khiếu nại lên Tổng Chưởng lư New York Letitia James, cáo buộc bà có hành vi sai trái nghề nghiệp liên quan đến khoản thế chấp của bà tại Norfolk, Virginia. Đơn khiếu nại trích dẫn các cáo buộc trong vụ án h́nh sự vừa bị bác bỏ đối với bà James, một phán quyết hiện đang được kháng cáo.
Trung tâm Phát triển An ninh tại Hoa Kỳ (CASA) đă đệ đơn khiếu nại lên Ủy ban Khiếu nại của Luật sư tiểu bang, cáo buộc James có "hành vi bất hợp pháp và không trung thực" liên quan đến khoản thế chấp mà bà đă thực hiện đối với bất động sản đó, theo báo cáo từ tờ New York Post .
Theo đơn khiếu nại, nhóm này cáo buộc hành động của James gây ra những lo ngại theo Quy tắc Ứng xử Nghề nghiệp của tiểu bang, các tiêu chuẩn đạo đức mà luật sư ở New York phải tuân thủ. "Gian lận, tŕnh bày sai sự thật, trung thực và đáng tin cậy là tất cả các yếu tố mà Quy tắc Ứng xử Nghề nghiệp xem xét rơ ràng khi cân nhắc việc kỷ luật luật sư", Curtis Schube, giám đốc nghiên cứu và chính sách của nhóm, viết trong đơn khiếu nại dài bốn trang.
“Do đó, Ủy ban nên ngay lập tức điều tra các cáo buộc chống lại James và nếu các cáo buộc được chứng minh là có căn cứ dựa trên 'phần lớn bằng chứng', th́ bà ấy nên bị kỷ luật tương ứng.”
Hôm thứ Hai, một thẩm phán liên bang đă bác bỏ các cáo trạng h́nh sự chống lại James và cựu Giám đốc FBI James Comey, được đệ tŕnh lên ṭa án liên bang Quận Đông Virginia. Thẩm phán tuyên bố rằng Luật sư tạm quyền Hoa Kỳ Lindsey Halligan đă được bổ nhiệm không đúng cách, dẫn đến việc bác bỏ các cáo buộc mà không có thành kiến.
Bộ Tư pháp đang kháng cáo quyết định này, trong khi Tổng thống Donald Trump đề xuất rằng các cáo buộc có thể được đệ tŕnh lại.
Bản cáo trạng tập trung vào một căn nhà đơn lập ở Norfolk, Virginia, được James đồng mua vào tháng 8 năm 2020 với giá khoảng 137.000 đô la, phần lớn được tài trợ bằng khoản vay 109.600 đô la, cấm sử dụng làm bất động sản đầu tư cho thuê, các công tố viên cáo buộc. "Điều này cho phép bà ta có được các điều khoản vay ưu đăi không áp dụng cho bất động sản đầu tư", các công tố viên cáo buộc trong hồ sơ ṭa án dài năm trang , giúp bà ta tiết kiệm "khoảng 18.933 đô la trong suốt thời hạn vay".
Theo các tiết lộ gửi đến Ủy ban Đạo đức và Vận động hành lang trong Chính phủ Tiểu bang New York, được tờ New York Post xem xét , bất động sản này được liệt kê là một khoản “đầu tư” trong mục “bất động sản” trong các tiết lộ năm 2020, 2021, 2022 và 2023 của James gửi đến ủy ban. Tuy nhiên, vào năm 2024, bà đă chỉ định ngôi nhà ở Norfolk là “bất động sản” thay v́ “đầu tư”.
Tổng chưởng lư bị truy tố cũng ước tính giá trị của bất động sản này vào khoảng từ 150.000 đến 200.000 đô la.
Bản công bố năm 2024 được nộp vào tháng 5 năm nay, chỉ một tháng sau khi Giám đốc Cơ quan Tài chính Nhà ở Liên bang (FHFA) William Pulte gửi đơn chuyển hồ sơ h́nh sự đến Bộ Tư pháp, cáo buộc James có thể đă gian lận bằng cách mô tả sai lệch bất động sản để đảm bảo các điều khoản vay thuận lợi hơn. Hiện chưa rơ lư do tại sao James lại chọn đổi từ "đầu tư" thành "bất động sản" trong bản công bố năm 2024 của ḿnh.
James cũng không tiết lộ bất kỳ khoản doanh thu nào từ việc cho thuê nhà trên biểu mẫu kê khai của ḿnh từ năm 2021 đến năm 2024, mặc dù thực tế là việc này đă tạo ra hàng ngh́n đô la, các công tố viên cáo buộc.
Sau vụ bắt giữ bà Phan Thị Mai, tức Mailisa, chủ nhân hệ thống thẩm mỹ viện trăi dài từ Nam đến Bắc, giới chức trách đă xác nhận vụ tịch thu 3 tỷ VN đồng, 400,000 USD, 300 lượng vàng SJC, 100 sổ đỏ (giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà đất), và 12 chiếc siêu xe.
Theo trang tin của đài Tiếng Nói Việt Nam (VOV) hôm 28/11, để được nhẹ tội trước khi ra ṭa, bị can Mai đă cho nộp ngay 300 tỷ đồng (gần 11,4 triệu USD) tiền "khắc phục hậu quả".
Hiện chưa rơ các khoản bị tịch thu nói trên có được dành để bồi thường cho các nạn nhân của Mailisa hay không.
Cùng bị bắt với bà Mai về tội "buôn lậu" là chồng của bà tên Hoàng Kim Khánh và 6 đồng phạm khác.
Kết quả điều tra sơ bộ cho hay, trong các năm 2020-2024, vợ chồng bị can Phan Thị Mai đă mua mỹ phẩm sản xuất tại tỉnh Quảng Châu, TQ với giá rẻ, không bảo đảm chất lượng và thành phần theo công bố, không hội đủ điều kiện để được cấp Giấy Chứng Nhận Lưu Hành Tự Do (CFS) ngay tại TQ.
Nhóm người này đă cho thay đổi nguồn gốc mỹ phẩm từ Quảng Châu biến thành Hồng Kông, tổ chức đem nhập lậu về Việt Nam và chi ra số tiền quảng cáo rầm rộ trên các mạng xă hội, bán với giá cao gấp hàng chục lần so với giá xuất xưởng.
Chỉ tính riêng 3 trong số 100 mỹ phẩm được bán tại hệ thống thẩm mỹ viện Mailisa, số tiền thu lời bất chính được xác định lên đến hàng ngàn tỷ đồng (tương đương với hàng chục triệu USD).
Trước lúc bị bắt, Mailisa có đến 17 chi nhánh thẩm mỹ viện tại Sài G̣n, Hà Nội, Cần Thơ, Nghệ An…, phân phối hơn 8 triệu sản phẩm ra thị trường.
Trong các vụ án gần đây, công an cũng tịch thu được nhiều đô la và sổ đỏ tại nhà các bị can.
Hồi trung tuần tháng trước, khi cho bắt giữ DJ Ngân 98, tên thật là Vơ Thị Ngọc Ngân, và chồng là Lương Bằng Quang, giới chức trách đă tịch thu 80 sổ đỏ, 8,000 USD, cùng với 4 sổ tiết kiệm tổng trị giá là 3,2 tỷ đồng (121,525 USD). Ngoài ra, công an c̣n cho tịch thu hai chiếc xe hơi hạng sang của nữ bị can này.
DJ Ngân 98 được biết đến nhờ các tiết mục DJ trong trang phục hở hang, và phát livestream bán thực phẩm chức năng trên TikTok.
Bị can Ngân bị cáo buộc hai tội danh "sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm", và "đưa hối lộ".
Theo kết quả điều tra của Công An TP.HCM, sau khi cho kiểm tra và phát giác các sai phạm trong hoạt động kinh doanh thực phẩm chức năng hồi tháng Bảy, vợ chồng Ngân đă đưa 8 tỷ đồng (303,432 USD) cho Lê Sỹ Cường, "bạn xă hội", để giúp chạy án.
Theo như Tổng thống Trump đang ở Mar-a-Lago cuối tuần này và tuyên bố với các phóng viên hôm thứ Sáu rằng Đảng Cộng ḥa sẽ không thua trong các cuộc bầu cử sắp tới nếu lănh đạo Đảng tại Thượng viện tiến hành loại bỏ thủ tục nghị viện được gọi là filibuster.Trong khi đó ông Donald Trump cáo buộc Đảng Dân chủ ‘xuống nước như chó’ trong cuộc chiến đóng cửa chính phủ v́ lo ngại về việc băi bỏ filibuster.
Các Thượng Nghị sĩ Đảng Cộng ḥa đang rơi vào bế tắc với Đảng Dân chủ sau khi các biện pháp gây áp lực nhằm chấm dứt t́nh trạng chính phủ đóng cửa suốt 39 ngày qua không thể phá vỡ thế đối đầu.
Thượng viện họp phiên hiếm hoi vào ngày thứ Bảy 08/11 khi các nhà lập pháp hy vọng có thể đạt được một thỏa thuận.
Các Thượng Nghị sĩ Cộng ḥa đang cân nhắc nhiều ư tưởng khác nhau để phá thế bế tắc, chẳng hạn như bỏ phiếu cho một dự luật mới do Thượng viện soạn thảo, dự kiến sẽ cấp ngân sách cho phần lớn chính phủ liên bang cho đến năm tài khóa 2026.
Họ đă bác bỏ đề xuất của Đảng Dân chủ vào hôm thứ Sáu 07/11, trong đó đề nghị gia hạn trợ cấp của Đạo luật Chăm sóc Sức khỏe Giá cả phải chăng (ACA) thêm một năm và mở cửa lại chính phủ.
Trong khi đó, Tổng thống Trump đang ở Mar-a-Lago cuối tuần này và tuyên bố với các phóng viên hôm thứ Sáu rằng Đảng Cộng ḥa sẽ không thua trong các cuộc bầu cử sắp tới nếu lănh đạo Đảng tại Thượng viện tiến hành loại bỏ thủ tục nghị viện được gọi là filibuster.
Trump nói:
“Nếu chúng ta làm điều đó, chúng ta sẽ không bao giờ thua bầu cử giữa kỳ, và cũng không bao giờ thua một cuộc tổng tuyển cử, bởi v́ chúng ta sẽ tạo ra rất nhiều điều cho người dân, cho đất nước, đến mức không thể thua được.”
Trump cáo buộc Đảng Dân chủ ‘xuống nước như chó’ trong cuộc chiến đóng cửa chính phủ v́ lo ngại về việc băi bỏ filibuster
Tổng thống Trump hôm thứ Bảy 08/11 cho rằng Đảng Dân chủ đang xuống nước dưới áp lực của cuộc đóng cửa chính phủ, chỉ vài ngày sau khi ông nói rằng việc chính phủ liên bang đóng cửa là một phần nguyên nhân dẫn đến thất bại của Đảng Cộng ḥa trong cuộc bầu cử hôm thứ Ba.
“Đảng Dân chủ đang xuống nước như chó trong vấn đề đóng cửa chính phủ v́ họ cực kỳ sợ hăi việc tôi đang đạt tiến triển với Đảng Cộng ḥa trong việc CHẤM DỨT FILIBUSTER!” Trump viết trên Truth Social.
“Dù chúng ta có đạt được thỏa thuận hay không, ĐẢNG CỘNG H̉A PHẢI ‘THỔI BAY’ FILIBUSTER, VÀ THÔNG QUA HÀNG TRĂM CHÍNH SÁCH ĐĂ MONG ĐỢI TỪ LÂU NHƯNG CHƯA BAO GIỜ ĐẠT ĐƯỢC, VÍ DỤ NHỎ NHẤT LÀ YÊU CẦU CĂN CƯỚC CỬ TRI,” Trump tiếp tục. “Chỉ có KẺ THUA CUỘC mới không đồng ư làm điều này!”
Lănh đạo phe đa số Thượng viện John Thune (R–S.D.) nói với báo chí hôm thứ Bảy rằng các Thượng Nghị sĩ sẽ làm việc cho đến khi thông qua thỏa thuận để mở cửa lại chính phủ, đây đă là ngày thứ 39 của cuộc đóng cửa. Trước đó, Thune đă tỏ ra không ủng hộ việc tổng thống liên tục thúc ép sử dụng “phương án hạt nhân” để vượt qua quy tắc filibuster của Thượng viện, vốn yêu cầu 60 phiếu để thông qua luật.
Hôm thứ Sáu, Đảng Cộng ḥa đă nhanh chóng bác bỏ đề xuất của Đảng Dân chủ nhằm gia hạn trợ cấp chăm sóc sức khỏe tăng cường thêm một năm cùng với một nghị quyết chi tiêu tạm thời (CR). Thune cho biết các Thượng Nghị sĩ cần hoàn tất văn bản của gói ba dự luật chi tiêu cho cả năm — được gọi là “minibus” — với hy vọng có thể bỏ phiếu vào cuối tuần.
Đảng Dân chủ Thượng viện hôm thứ Năm đă bác bỏ một đề xuất nhằm mở lại chính phủ, bao gồm một dự luật chi tiêu tạm thời và ba dự luật phân bổ ngân sách cho cả năm tài chính, tài trợ cho xây dựng quân sự, cựu chiến binh, Bộ Nông nghiệp và nhánh lập pháp.
Đề xuất này do các Thượng Nghị sĩ Gary Peters (D–Mich.), Jeanne Shaheen (D–N.H.) và Angus King (I–Maine) soạn thảo, mang đến cho Thune ba trong số tám phiếu của Đảng Dân chủ mà ông cần để thông qua CR do Hạ viện phê duyệt và mở cửa lại chính phủ.
Đảng Dân chủ vẫn kiên quyết cho rằng Quốc hội phải gia hạn các khoản tín dụng thuế của Đạo luật Chăm sóc Sức khỏe Giá cả phải chăng (ACA), sẽ hết hạn vào cuối năm. Đảng Cộng ḥa, bao gồm Thune và Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson (R–La.), cho biết họ sẽ đàm phán vấn đề này khi chính phủ mở cửa trở lại, dẫn đến bế tắc kéo dài.
Trước đó trong ngày thứ Bảy, Trump kêu gọi Đảng Cộng ḥa chuyển tiền từ các công ty bảo hiểm sang trực tiếp cho người dân.
“Tôi đề nghị với các Thượng Nghị sĩ Cộng ḥa rằng hàng trăm tỷ đô la hiện đang được gửi tới các công ty bảo hiểm chỉ để cứu văn dịch vụ chăm sóc sức khỏe tệ hại của ObamaCare NÊN ĐƯỢC GỬI TRỰC TIẾP CHO NGƯỜI DÂN ĐỂ HỌ CÓ THỂ TỰ MUA DỊCH VỤ CHĂM SÓC SỨC KHỎE TỐT HƠN, và vẫn c̣n tiền thừa,” Trump viết trên Truth Social.
“Nói cách khác, lấy tiền từ các công ty bảo hiểm lớn và xấu, đưa cho người dân, và xóa bỏ — tính trên mỗi đô la chi tiêu — hệ thống chăm sóc sức khỏe tệ nhất trên thế giới, ObamaCare,” ông tiếp tục. “Không liên quan, chúng ta vẫn phải băi bỏ filibuster!”
Thượng viện sẽ tiếp tục họp cho đến khi đạt được thỏa thuận chấm dứt đóng cửa chính phủ.
Lănh đạo đa số Thượng viện John Thune (R-S.D.) nói với các phóng viên vào thứ Bảy rằng các Thượng Nghị sĩ sẽ tiếp tục làm việc cho đến khi đạt được thỏa thuận để mở cửa lại chính phủ, khi t́nh trạng đóng cửa bước sang ngày thứ 39 và các thành viên vẫn c̣n rất xa một sự đồng thuận.
Khi được hỏi liệu các nhà lập pháp có ở lại Washington cho đến khi đạt được thỏa thuận hay không, Thune trả lời là có. Thượng viện vốn dự kiến nghỉ phiên quanh Ngày Cựu Chiến Binh, nhưng thay vào đó sẽ tiếp tục họp.
Thune đưa ra phát biểu này khi Thượng viện họp trong một phiên hiếm hoi vào thứ Bảy, sau khi lộ tŕnh đạt được thỏa thuận đă có nhiều thay đổi vào ngày thứ Sáu.
Các đảng viên Dân chủ hôm thứ Sáu đă đề xuất gia hạn một năm các khoản trợ cấp chăm sóc sức khỏe được tăng cường — dự kiến hết hạn vào cuối tháng 12 — cùng với một nghị quyết tạm thời “sạch” và gói ba dự luật chi tiêu toàn niên, được gọi là “minibus.”
Đảng Cộng ḥa nhanh chóng bác bỏ đề xuất đó, trong khi một nhóm lưỡng đảng tiếp tục thảo luận qua đêm. Thune cho biết mục tiêu trước mắt là hoàn tất văn bản của gói minibus và công bố nó, với hy vọng có thể bỏ phiếu vào cuối tuần này nhưng nay đă thất bại.
Thune nói thêm rằng các cuộc đàm phán lưỡng đảng diễn ra xuyên đêm là “tích cực.”
“Câu hỏi là liệu chúng ta có thể chuẩn bị mọi thứ sẵn sàng hay không,” Thune nói, lưu ư rằng ông đang thảo luận với các thành viên Ủy ban Phân bổ ngân sách về văn bản minibus. “Chúng ta đang tiến rất gần. Lư tưởng nhất là thiết lập được một cuộc bỏ phiếu ngay hôm nay, nhưng chúng ta phải… có đủ phiếu để thông qua nó.”
“Tôi không có ǵ để báo cho các bạn về thời gian cụ thể, ngoại trừ việc văn bản phải được công bố và sau đó chúng ta phải hy vọng rằng có đủ số phiếu cần thiết,” ông nói thêm.
Lănh đạo Đảng Cộng ḥa cũng từ chối cho biết nghị quyết tạm thời dự kiến sẽ kéo dài đến khi nào. Thượng Nghị sĩ Markwayne Mullin (R-Okla.) cho biết trong cuộc họp báo rằng đă có sự đồng thuận trong nội bộ đảng về thời hạn kết thúc là ngày 30 tháng 1.
Trước khi Đảng Dân chủ thúc đẩy thỏa thuận có gia hạn tín dụng thuế một năm, các nhà đàm phán đă bàn về một thỏa thuận xoay quanh nghị quyết tạm thời mới, một gói minibus đi kèm và một cuộc bỏ phiếu về dự luật gia hạn các khoản tín dụng thuế. Thune đă nhiều lần nhấn mạnh rằng ông có thể đảm bảo cho Đảng Dân chủ một “quy tŕnh,” nhưng không thể đảm bảo một “kết quả” liên quan đến việc thông qua gia hạn tín dụng thuế.
Đảng Cộng ḥa ráo riết t́m ư tưởng mở cửa lại chính phủ sau khi các chiến thuật gây áp lực thất bại
Lănh đạo Đa số Thượng viện John Thune (R-S.D.) và nhóm lănh đạo Cộng ḥa của ông đang ráo riết t́m kiếm các ư tưởng mới để chấm dứt cuộc đóng cửa chính phủ kéo dài 39 ngày, sau khi rơ ràng vào thứ Sáu rằng các chiến thuật gây áp lực buộc Đảng Dân chủ phải bỏ phiếu cho dự luật tài trợ do Hạ viện thông qua đă thất bại cho đến nay đă 14 lần.
Các Thượng Nghị sĩ Cộng ḥa đang xem xét nhiều ư tưởng để phá vỡ bế tắc, chẳng hạn như bỏ phiếu cho một dự luật mới do Thượng viện soạn thảo nhằm tài trợ cho phần lớn chính phủ liên bang đến hết năm tài khóa 2026.
Cách tiếp cận này, được ủng hộ bởi các thành viên Ủy ban Chuẩn chi, sẽ bao gồm bỏ phiếu cho ba dự luật phân bổ ngân sách thông thường đă được Thượng viện thông qua trước đó trong năm với sự ủng hộ mạnh mẽ của lưỡng đảng và đă được trao đổi với các Dân biểu Cộng ḥa tại Hạ viện.
Một ư tưởng khác, được Thượng Nghị sĩ Lindsey Graham (R-S.C.) đưa ra, là công bố một dự luật do Đảng Cộng ḥa soạn thảo nhằm giảm chi phí chăm sóc sức khỏe đang tăng — vấn đề trọng tâm của cuộc chiến về tài trợ chính phủ.
Đề xuất thứ ba, do Thượng Nghị sĩ Eric Schmitt (R-Mo.) thúc đẩy, là kêu gọi chính quyền Trump sử dụng kinh phí từ các dự án liên bang tại các bang Dân chủ như California và New York để tạo thêm nguồn tiền trả lương cho quân nhân và kiểm soát viên không lưu trong thời gian chính phủ đóng cửa.
Các lănh đạo Thượng viện của Đảng Cộng ḥa đang t́m kiếm chiến thuật mới khi các Dân biểu Cộng ḥa b́nh thường ngày càng mệt mỏi với việc bỏ phiếu lặp đi lặp lại cho nghị quyết tạm thời “sạch” do Hạ viện thông qua để tài trợ chính phủ đến ngày 21/11.
Đảng Dân chủ Thượng viện đă chặn 14 lần dự luật do Hạ viện Cộng ḥa thông qua, và Thune vẫn chưa thể tăng số lượng Thượng Nghị sĩ Dân chủ ủng hộ các biện pháp này dù đă nhiều lần vận động.
Thượng Nghị sĩ Mike Rounds (R-S.D.) nói với báo chí: “Không có lư do ǵ để bỏ phiếu cho những thứ mà chúng ta đă bỏ phiếu trước đây chỉ để làm lại lần nữa.”
Cho đến nay, chỉ có ba thành viên trong khối Dân chủ Thượng viện bỏ phiếu cho một nghị quyết tạm thời “sạch” — tức không bao gồm điều khoản gia hạn các khoản trợ cấp sắp hết hạn của Đạo luật Chăm sóc Sức khỏe Giá cả phải chăng (ACA): Thượng Nghị sĩ John Fetterman (D-Pa.), Catherine Cortez Masto (D-Nev.) và Angus King (Maine, độc lập nhưng bỏ phiếu cùng Đảng Dân chủ).
Các Thượng Nghị sĩ Cộng ḥa trong Ủy ban Chuẩn chi, do Chủ tịch Susan Collins (R-Maine) dẫn đầu, đă cố gắng phá vỡ bế tắc bằng cách thu hút Đảng Dân chủ bỏ phiếu cho gói phân bổ ngân sách “mini-bus” tài trợ cho xây dựng quân sự, cựu chiến binh, Bộ Nông nghiệp và ngành lập pháp cho năm tài khóa 2026.
Chủ tịch Ủy ban Chuẩn chi của Thượng viện và Hạ viện đă họp chiều thứ Sáu để hoàn tất gói này với hy vọng nó có thể nhanh chóng được Hạ viện thông qua nếu được Thượng viện phê chuẩn.
Thượng Nghị sĩ John Hoeven (R-N.D.) cho biết: “Từ góc nh́n của tôi, tôi vẫn nghĩ đó là một lựa chọn khả thi để thuyết phục một số thành viên bên phía Dân chủ cùng bỏ phiếu cho nghị quyết tạm thời bằng cách gắn ba dự luật mini-bus vào.”
Hoeven thừa nhận rằng Lănh đạo Dân chủ tại Thượng viện Chuck Schumer (N.Y.) sẽ không chấp nhận tiến hành gói phân bổ ngân sách nếu không có gia hạn trợ cấp bảo hiểm y tế ObamaCare sắp hết hạn.
Ông nói: “Ban lănh đạo của họ cố chấp và người dân Mỹ đang phải trả giá v́ Schumer và ban lănh đạo — và rơ ràng là cả những người muốn tranh cử tổng thống — sử dụng việc này như một đ̣n bẩy. Tôi không biết ban lănh đạo của họ có thay đổi hay không, nhưng tôi nghĩ có những người Dân chủ thực tế muốn hợp tác với chúng tôi.”
Thune cho biết chiều thứ Sáu rằng ông hy vọng có thể công bố bản dự thảo gói phân bổ ngân sách sửa đổi kịp thời để hành động trong cuối tuần, dù chưa chắc chắn Thượng viện sẽ bỏ phiếu về nội dung ǵ.
Trong khi đó, Schumer đưa ra một đề xuất phản hồi cho Đảng Cộng ḥa: gắn gói mini-bus vào một nghị quyết tạm thời để tài trợ chính phủ đến tháng 12 hoặc tháng 1.
Nhưng Schumer kiên quyết rằng gói này phải bao gồm gia hạn “sạch” một năm cho trợ cấp ACA tức ObamaCare. Để làm hấp dẫn hơn với Đảng Cộng ḥa, ông đề xuất thành lập một ủy ban lưỡng đảng đàm phán cải cách dài hạn nhằm giải quyết vấn đề chi phí chăm sóc sức khỏe.
Thune và các Thượng Nghị sĩ Cộng ḥa lập tức bác bỏ đề xuất, gọi đó là “không thể chấp nhận”.
Thune nói: “Ai theo dơi việc này đều biết đó là điều không thể. Không đời nào. Việc gia hạn ObamaCare chính là điều cần thương lượng — và chúng tôi sẽ thương lượng sau khi chính phủ mở cửa trở lại.”
Graham, chủ tịch Ủy ban Ngân sách Thượng viện, chỉ trích việc gia hạn trợ cấp một năm là “tồi tệ” và cho biết Đảng Cộng ḥa sắp công bố kế hoạch riêng để giảm chi phí bảo hiểm.
Schmitt, Thượng Nghị sĩ Cộng ḥa bang Missouri, nói rằng Trump nên mạnh tay hơn trong việc cắt tài trợ cho các ưu tiên của Đảng Dân chủ — phản ánh sự thất vọng đang gia tăng trong hàng ngũ Cộng ḥa tại Thượng viện.
Ông nói rằng đề xuất của Schumer và Đảng Dân chủ “chết ngay từ trong trứng”, cảnh báo rằng t́nh trạng đóng cửa chính phủ đang gây “vấn đề nghiêm trọng về không lưu” và “rủi ro an toàn”.
Ông nói: “Tôi sẽ đề nghị chính quyền … vào California, New York, và tất cả các bang của các Dân biểu Dân chủ đang khiến chính phủ tiếp tục đóng cửa — t́m tất cả các dự án ưu tiên và cắt bỏ chúng.”
“Chúng ta phải trả lương cho mọi người,” ông nói, đề cập đến kiểm soát viên không lưu và nhân viên ICE.
Ông gọi các Thượng Nghị sĩ Dân chủ liên tục chặn dự luật tài trợ của Hạ viện là “một nhóm phi công cảm tử đang cố đốt cháy cả nơi này.”
Với bế tắc kéo dài, các Dân biểu Cộng ḥa Thượng viện chuẩn bị ở lại Washington cho đến khi đạt được thỏa thuận. Một Thượng Nghị sĩ Cộng ḥa nói với The Hill rằng có “sự ủng hộ tuyệt đối” trong nhóm về việc ở lại cho đến khi giải quyết xong.
Tuy nhiên, họ vẫn chưa hết thất vọng với phát ngôn của Trump hồi đầu tuần khi ông đổ lỗi cho việc đóng cửa chính phủ đă khiến Đảng Cộng ḥa thất bại trong nhiều cuộc bầu cử quan trọng hôm thứ Ba 04/11 — một phát biểu giúp phe Dân chủ có lợi thế trong giai đoạn đàm phán lưỡng đảng.
Một Dân biểu Cộng ḥa nói: “Chuyện đó chẳng khác nào đổ thêm vài can xăng vào đống lửa mà phe Dân chủ đang nhóm lên. Chúng ta phải phối hợp thông điệp tốt hơn.”
Các Thượng Nghị sĩ Dân chủ cho biết tối thứ Sáu rằng, dù Đảng Cộng ḥa đă nhanh chóng bác bỏ đề xuất, họ vẫn sẽ kiên tŕ với kế hoạch trong thời gian tới.
Thượng Nghị sĩ Gary Peters (D-Mich.) nói: “Chúng tôi sẽ tiếp tục thúc đẩy kế hoạch này thêm một thời gian.”
Trump chỉ trích đảng Dân chủ và các công ty bảo hiểm y tế “LỚN, XẤU” giữa thế bế tắc của t́nh trạng đóng cửa chính phủ
Tổng thống Trump vào thứ Bảy đă công kích đảng Dân chủ và các công ty bảo hiểm y tế khi các nhà lập pháp tiếp tục gặp khó khăn trong việc t́m tiếng nói chung về dự luật mở cửa lại chính phủ.
Trong lúc tranh luận về việc phí bảo hiểm y tế tăng cao khi các khoản tín dụng thuế theo Đạo luật Chăm sóc Sức khỏe Giá cả phải chăng (ACA) sắp hết hiệu lực, Trump đề xuất rằng tiền nên được chuyển trực tiếp cho người dân thay v́ chuyển cho các công ty bảo hiểm.
“Tôi đang đề nghị các Thượng Nghị sĩ Cộng ḥa rằng hàng trăm tỷ đô hiện đang được gửi đến các công ty bảo hiểm hút tiền để cứu hệ thống chăm sóc sức khỏe tồi tệ do ObamaCare cung cấp, HĂY GỬI TRỰC TIẾP CHO NGƯỜI DÂN ĐỂ HỌ CÓ THỂ TỰ MUA CHO M̀NH CHĂM SÓC SỨC KHỎE TỐT HƠN NHIỀU, và vẫn c̣n dư tiền,” Trump viết trên Truth Social hôm thứ Bảy.
“Nói cách khác, lấy từ các công ty bảo hiểm LỚN, XẤU, đưa cho người dân, và chấm dứt — tính theo mỗi đồng chi ra — hệ thống chăm sóc sức khỏe tệ nhất thế giới, ObamaCare,” ông nói tiếp, đồng thời nhắc lại lời kêu gọi đảng Cộng ḥa “xóa bỏ” quy tắc filibuster (thủ tục tŕ hoăn thông qua).
“Đảng Dân chủ đang chiến thắng v́ họ đang phá hủy nền kinh tế kỳ diệu của chúng ta, điều mà họ đă cố t́nh nhắm tới. HĂY XÓA BỎ FILIBUSTER!” tổng thống viết trong một bài đăng khác trên Truth Social hôm thứ Bảy.
Ông cũng đổ lỗi cho việc đảng Cộng ḥa thất bại trong cuộc bầu cử hôm thứ Ba là do lănh đạo đảng không chịu loại bỏ filibuster.
“Đảng Dân chủ sẽ làm điều này, nên nếu họ sẽ làm, tôi nói đảng Cộng ḥa nên làm trước khi họ có cơ hội,” Trump nói với các phóng viên hôm thứ Sáu, ám chỉ quy tắc này. “Nếu chúng ta làm điều đó, chúng ta sẽ không bao giờ thua bầu cử giữa nhiệm kỳ, và cũng không bao giờ thua bầu cử tổng thống, bởi v́ chúng ta sẽ tạo ra rất nhiều điều cho người dân và cho đất nước đến mức không thể thua được.”
Việc ghi danh cho các gói ACA đă bắt đầu từ đầu tháng này nhưng không c̣n các khoản trợ cấp giúp bảo hiểm y tế trở nên dễ tiếp cận hơn đối với nhiều gia đ́nh thu nhập thấp. Đảng Cộng ḥa đổ lỗi hệ thống hiện tại — được kư thành luật bởi cựu Tổng thống Obama năm 2010 — cho các thiếu sót và đề xuất phát triển một chương tŕnh chăm sóc sức khỏe mới.
Tại Thượng viện, các nhà lập pháp đă thất bại 14 lần trong việc đưa nghị quyết tạm thời (CR) do Hạ viện thông qua tiến tới bước cuối cùng, khi đảng Dân chủ gây áp lực yêu cầu đảng Cộng ḥa giải quyết các khoản trợ cấp y tế sắp hết hạn. Theo quy tắc filibuster, Thượng viện cần 60 phiếu để thông qua luật.
Lănh đạo Dân Chủ thiểu số Thượng viện Chuck Schumer (D-N.Y.) hôm thứ Sáu đă đề xuất một kế hoạch chấm dứt t́nh trạng đóng cửa chính phủ sau các cuộc đàm phán căng thẳng giữa các Thượng Nghị sĩ Dân chủ. Biện pháp đề xuất bao gồm gia hạn một năm tín dụng thuế ACA, một CR ngắn hạn, và kèm theo một nhóm ba dự luật chi tiêu toàn năm vốn đă được thảo luận lưỡng đảng trước đó.
“Đảng Dân chủ nói rằng chúng ta phải giải quyết cuộc khủng hoảng y tế, nhưng đảng Cộng ḥa liên tục nói rằng họ sẽ không đàm phán giảm chi phí chăm sóc sức khỏe cho đến khi chính phủ mở cửa trở lại,” Schumer nói. “Vậy hăy t́m một con đường để tôn trọng cả hai lập trường.”
Đảng Cộng ḥa gần như lập tức bác bỏ đề xuất này.
Sự bế tắc ở cả hai phía khiến Lănh đạo đa số Thượng viện John Thune (R-S.D.) quyết định giữ các nhà lập pháp ở lại Washington cuối tuần này. Tuy nhiên, ông nói rằng vẫn chưa rơ Thượng viện sẽ bỏ phiếu về điều ǵ.
Thune cũng đang xem xét một CR kéo dài có thể đẩy hạn chót tài trợ sang tháng 1/2026.
Ṭa án phán quyết chính quyền Trump vi phạm Tu chính án Thứ Nhất với các tin nhắn tự động ngoài văn pḥng
Một thẩm phán liên bang đă phán quyết vào thứ Sáu 07/11 rằng chính quyền Trump đă vi phạm Tu chính án Thứ Nhất khi gửi các email và tin nhắn tự động đổ lỗi cho Đảng Dân chủ về việc chính phủ đóng cửa.
Trong phán quyết, Thẩm phán Quận Hoa Kỳ Christopher Cooper cho biết Bộ Giáo dục (DOE) không thể buộc nhân viên liên bang tham gia vào các phát ngôn mang tính đảng phái.
Liên đoàn Nhân viên Chính phủ Mỹ (AFGE), đại diện bởi nhóm luật Democracy Forward và Public Citizen Litigation Group, trước đó đă gửi thư yêu cầu ngừng hành vi và cũng đệ đơn kiện Bộ Giáo dục về tuyên bố chính trị được gửi trong các phản hồi email của nhân viên.
“Tính phi đảng phái là nền tảng của bộ máy công chức liên bang; nó đảm bảo rằng các nhân viên chính phủ theo nghề nghiệp phục vụ công chúng, chứ không phải các chính trị gia,” theo bản ghi nhớ của Thẩm phán Cooper. “Nhưng bằng cách chiếm quyền sử dụng tài khoản email của nhân viên để phát tán các thông điệp mang tính đảng phái, Bộ đă làm suy yếu nền tảng đó.”
“Các quan chức chính trị có quyền đổ lỗi cho bất kỳ ai họ muốn về việc chính phủ đóng cửa, nhưng họ không thể biến các công chức thường trực thành người phát ngôn bất đắc dĩ của ḿnh,” Cooper tiếp tục. “Tu chính án Thứ Nhất đứng chắn đường họ. Do đó, hành vi của Bộ phải chấm dứt.”
Phán quyết nêu rằng DOE “đă đợi đến khi các nhân viên bị cho nghỉ việc mất quyền truy cập email, rồi ‘tùy tiện’ thay đổi tin nhắn ngoài văn pḥng của họ để thêm một thông điệp mang tính đảng phái khác, từ đó biến lực lượng nhân viên của chính Bộ thành người phát ngôn chính trị thông qua các tài khoản email chính thức của họ.”
“Bộ có thể đă thêm sự sỉ nhục vào tổn thương, nhưng đồng thời cũng đă lạm quyền,” Cooper viết.
Cooper cũng phán quyết rằng DOE phải thay đổi các tin nhắn email tự động trở lại nội dung ban đầu do chính nhân viên của Bộ soạn thảo.
Phó chủ tịch và giám đốc cấp cao về đạo đức của Campaign Legal Center, Kedric Payne, đă ca ngợi quyết định của Cooper và nhấn mạnh rằng cuộc chiến sẽ tiếp tục “để hệ thống công chức của quốc gia chúng ta vẫn giữ tính phi đảng phái.”
“Đạo luật Hatch và các luật liên quan làm rơ rằng chính trị đảng phái không có chỗ trong nhiệm vụ chính thức của công chức,” Payne nói trong một tuyên bố.
The Hill đă liên hệ với DOE để xin b́nh luận. Một phản hồi tự động đă đổ lỗi cho các Thượng Nghị sĩ Dân chủ v́ chặn việc thông qua một nghị quyết tiếp tục cấp ngân sách cho chính phủ.
“Do việc thiếu ngân sách, hiện chúng tôi đang trong t́nh trạng nghỉ việc tạm thời,” email tự động viết. “Chúng tôi sẽ trả lời email khi các chức năng của chính phủ được nối lại.”
Trump nói Mỹ sẽ bỏ qua Hội nghị G20 ở Nam Phi
Tổng thống Trump ngày thứ Sáu 07/11 cho biết Hoa Kỳ sẽ không tham gia hội nghị thượng đỉnh Nhóm 20 (G20) sắp tới tại Nam Phi, gọi đây là “một sự xấu hổ hoàn toàn.”
“Người Afrikaners (người có nguồn gốc từ những người định cư Hà Lan, cũng như từ Pháp và Đức) đang bị giết hại và tàn sát, và đất đai cùng các trang trại của họ bị tịch thu bất hợp pháp,” Trump viết trên Truth Social.
“Không có quan chức nào của Chính phủ Hoa Kỳ sẽ tham dự miễn là các vi phạm Nhân quyền này vẫn tiếp diễn,” bài đăng c̣n viết. “Tôi mong chờ được tổ chức G20 2026 tại Miami, Florida!”
Vào tháng Năm, Ṭa Bạch Ốc đă yêu cầu các cơ quan liên bang ngừng làm việc với hội nghị G20, dự kiến diễn ra vào ngày 22-23/11 ở Nam Phi. Trump khi đó đă chỉ ra rằng Hoa Kỳ sẽ không tham gia.
“Chúng ta dự kiến có một, tôi đoán là một cuộc họp G20 ở đó… Tôi không biết làm sao chúng ta có thể đi trừ khi t́nh h́nh đó được giải quyết,” Trump nói. “Nhưng đây là một cuộc diệt chủng đang diễn ra mà các bạn không muốn viết về nó. Thật là một việc kinh khủng đang xảy ra. Và các nông dân đang bị giết hại. Họ lại là người da trắng.”
Tổng thống tập trung vào những cáo buộc rằng Afrikaners, nhóm dân tộc thiểu số da trắng của Nam Phi, đă bị nhắm mục tiêu một cách bất công. Vào tháng Hai, ông kư một sắc lệnh hành pháp tạm ngừng việc gửi viện trợ nước ngoài đến Nam Phi, cho rằng các hành động của chính phủ nước này “kích thích bạo lực không cân xứng đối với những chủ đất bị coi là không được ưu ái.”
Vài ngày trước khi Trump ban hành sắc lệnh hành pháp, Ngoại trưởng Marco Rubio đă đăng trên mạng xă hội X rằng ông “sẽ KHÔNG tham dự hội nghị G20 tại Johannesburg.”
Rubio viết: “Nam Phi đang làm những việc rất tồi tệ. Tịch thu tài sản tư nhân. Dùng G20 để thúc đẩy ‘đoàn kết, b́nh đẳng và bền vững.’ Nói cách khác: DEI và biến đổi khí hậu. Nhiệm vụ của tôi là thúc đẩy lợi ích quốc gia của Mỹ, chứ không phải lăng phí tiền thuế của người dân hay nuông chiều chủ nghĩa chống Mỹ.”
Chính quyền Trump cũng đă cho phép người Afrikaners nhập cảnh Mỹ dưới dạng tị nạn, cho rằng họ là nạn nhân của “phân biệt chủng tộc.” Cuối tháng trước, tổng thống đặt mục tiêu thấp nhất từ trước đến nay cho việc tiếp nhận người tị nạn Mỹ, chỉ cho phép tối đa 7.500 người và phần lớn trong số đó phải là người da trắng Nam Phi.
“Những ǵ đang xảy ra ở Nam Phi phù hợp với định nghĩa trong sách giáo khoa về lư do chương tŕnh tị nạn được tạo ra… đó là bức hại dựa trên chủng tộc,” Phó Chánh văn pḥng Ṭa Bạch Ốc Stephen Miller nói với các phóng viên vào tháng Năm.
Cùng tháng đó, Trump gặp Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa tại Pḥng Bầu dục và chiếu một video để minh chứng cho cáo buộc diệt chủng người da trắng Nam Phi.
“And I must say, a number of people have said, ‘This was an ambush. This was an ambush,’” Ramaphosa đùa trong Hội nghị Phát triển Cơ sở hạ tầng Bền vững tại Cape Town, theo video của SABC. “Và tôi thấy bối rối. Tôi đang nói, ‘Chuyện ǵ đang xảy ra vậy?’”
Vào tháng Chín, Trump cho biết G20 2026 sẽ được tổ chức tại khu nghỉ dưỡng Doral của ông gần Miami.
“Tôi nghĩ ai cũng muốn tổ chức ở đây v́ nó ngay gần sân bay. Đây là vị trí tốt nhất. Mọi thứ đều đẹp,” Trump nói với các phóng viên. “Chúng tôi sẽ không kiếm được tiền từ việc này. Tôi nghĩ đây sẽ thực sự là một điều tuyệt vời. Và Doral đă rất, rất thành công. Là một trong những tài sản thành công nhất trong cả nước.”
Các phán quyết của ṭa về SNAP làm t́nh trạng hỗ trợ lương thực trong thời gian đóng cửa chính phủ thêm hỗn loạn
Trong tuần kể từ khi các khoản trợ cấp của Chương tŕnh Hỗ trợ Dinh dưỡng Bổ sung Liên bang (SNAP) gần như hết hạn, chính quyền Trump đă thành công trong việc chống lại các lệnh từ ṭa án liên bang về việc duy tŕ các khoản thanh toán cho tháng 11, tạo ra một cuộc “đẩy – kéo” khiến hệ thống hỗ trợ thực phẩm tại Mỹ rơi vào t́nh trạng hỗn loạn.
Chính phủ liên bang tài trợ cho SNAP, trong khi các bang đảm nhận nhiệm vụ hành chính phân phát tiền cho những cư dân đủ điều kiện. Thông tin mâu thuẫn về số tiền sẽ có sẵn và khi nào các bang có thể nhận được đă khiến 42 triệu người Mỹ dựa vào SNAP rơi vào t́nh trạng bất định.
Các bang và ngân hàng thực phẩm đă phải theo dơi và phản ứng với từng lệnh và phản hồi của ṭa trong tuần này, khi họ phải đối mặt với t́nh trạng gián đoạn chưa từng có trong việc hỗ trợ thực phẩm quan trọng.
Chỉ vài giờ trước khi các khoản trợ cấp SNAP dự kiến hết hạn vào ngày 1/11, Thẩm phán Ṭa án Quận John McConnell đă ra lệnh cho Ṭa Bạch Ốc sử dụng quỹ 5,25 tỷ USD để duy tŕ các khoản trợ cấp SNAP.
Tuy nhiên, khoản này vẫn chưa đủ để chi trả đầy đủ cho tháng 11, và chính quyền Trump vài ngày sau đó tuyên bố sẽ tài trợ một phần cho SNAP mà không dùng đến số quỹ bổ sung. Tổng thống Trump sau đó làm t́nh h́nh thêm mơ hồ khi nói rằng các khoản thanh toán sẽ chỉ được thực hiện khi “các Nghị sĩ Dân chủ cực tả mở cửa chính phủ.”
Vào thứ Năm, McConnell đă bác bỏ kế hoạch chi trả một phần, ra lệnh cung cấp đầy đủ các khoản trợ cấp SNAP.
Ṭa Bạch Ốc nhanh chóng phản ứng gay gắt với lệnh này, Phó Tổng thống Vance gọi nó là “vô lư” và Bộ Tư pháp nộp yêu cầu khẩn cấp để chặn lệnh.
Tuy nhiên, Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) trong một bản ghi nhớ gửi các bang vào thứ Sáu, một tuần sau khi bước sang tháng 11, cho biết họ đang “làm việc để thực hiện chi trả đầy đủ các khoản trợ cấp SNAP tháng 11 năm 2025” theo lệnh của McConnell. Một số bang đă phát toàn bộ trợ cấp hàng tháng, theo các báo cáo sau đó.
Chỉ vài giờ sau bản ghi nhớ của USDA, Ṭa án Phúc thẩm Ṿng 1 đă từ chối yêu cầu của chính quyền. Bộ Tư pháp đă kháng cáo lên Ṭa án Tối cao. Và trong một lệnh ban hành muộn vào thứ Sáu, Thẩm phán Ketanji Brown Jackson đă chấp thuận yêu cầu của chính quyền Trump.
Phán quyết của Jackson tạm dừng một số khoản thanh toán cho đến khi Ṭa án Phúc thẩm Ṿng 1 quyết định về yêu cầu chặn lệnh đang chờ kháng cáo của chính quyền.
“Trước khi chính phủ đóng cửa, tỷ lệ thiếu an ninh lương thực ở mức cao nhất trong nhiều thập kỷ, thậm chí cao hơn cả thời kỳ đỉnh điểm của đại dịch,” Linda Nageotte, Chủ tịch kiêm COO của Feeding America, nói với The Hill. “T́nh trạng đói nghèo là nghiêm trọng ở Mỹ. Tỷ lệ thiếu an ninh lương thực hiện tại khoảng 12%. Một trong 7 người dân, một trong 5 trẻ em, phải trải qua thiếu an ninh lương thực, và đó là một điều phi thường.”
Bản ghi nhớ của USDA có lẽ đă được đón nhận với sự nhẹ nhơm, v́ các chuyên gia cho rằng một kế hoạch chi trả một phần sẽ là quá tŕnh rườm rà, tŕ hoăn các khoản trợ cấp với mức độ không xác định.
“Điều này chưa từng có, và đó là lư do các bang không có bất kỳ chương tŕnh sẵn sàng nào để thực hiện chi trả một phần ngay lập tức,” Dottie Rosenbaum, nhà nghiên cứu cấp cao và giám đốc chính sách SNAP liên bang tại Trung tâm Ngân sách và Ưu tiên Chính sách (CBPP), cho biết.
“Các bang phải t́m cách thay đổi số tiền trong công thức trợ cấp,” Rosenbaum bổ sung. “Đó là các hệ thống tự động, v́ vậy các bang cần tái lập tŕnh và thay thế các mức trợ cấp tối đa và tối thiểu khác nhau.”
Tuy nhiên, tác động của phán quyết Ṭa án Tối cao chỉ vài giờ sau lệnh chưa rơ ràng.
Các cộng đồng trên khắp nước Mỹ đă chuẩn bị ứng phó với việc tạm dừng SNAP, với chính quyền bang khởi động các kế hoạch dự pḥng và giải ngân quỹ khẩn cấp riêng. Theo những người làm việc với ngân hàng thực phẩm, nhu cầu hỗ trợ đă tăng mạnh.
“Chúng tôi nghe từ các thành viên rằng nhu cầu đang tăng nhanh. Chúng tôi nghe về sự mở rộng đáng kể và số người xếp hàng tại các điểm phát thực phẩm. Chúng tôi nghe từ các thành viên rằng họ cần người dân trong cộng đồng địa phương đứng ra hỗ trợ tài chính, quyên góp thực phẩm,” Nageotte cho biết.
SNAP là một chương tŕnh khổng lồ đến mức không có cách nào thực tế để chính quyền bang lấp đầy khoảng trống, điều mà một số lănh đạo bang như Thống đốc Kathy Hochul (D-N.Y.) và Tate Reeves (R-Miss.) đă thừa nhận một cách nghiêm trọng. Nageotte cũng phản ánh những lo ngại này.
“Thực tế phũ phàng là như sau. Mỗi bữa ăn mà các ngân hàng thực phẩm của quốc gia phân phát trong một năm, chương tŕnh SNAP cung cấp chín bữa,” bà nói, khi các bang chỉ có thể kỳ vọng nhận được một phần trợ cấp. “Sự khác biệt về quy mô giữa hai nguồn này quá lớn, đến mức dù chúng tôi đang nỗ lực hết sức, vẫn không thể lấp đầy khoảng cách đó.”
Ngay cả khi các khoản trợ cấp đầy đủ dự kiến được phát trong tháng này, chính quyền Trump vẫn tiếp tục tranh luận tại ṭa rằng họ chỉ nên chi trả một phần trong thời gian chính phủ đóng cửa.
“Thực tế, các quy định quản lư dự liệu rằng, trong trường hợp thiếu hụt tài trợ, USDA sẽ hướng dẫn các bang giảm mức trợ cấp — và đó chính xác là những ǵ USDA đă làm trong tuần này,” Bộ Tư pháp viết trong kháng cáo.
Thẩm phán McConnell vào thứ Năm đă bác bỏ lập luận về việc giảm trợ cấp, gọi đó là tùy tiện và thất thường. CBPP cho rằng sự xáo trộn liên tục về SNAP hoàn toàn có thể tránh được.
“Việc chi trả một phần không cần thiết ngay từ đầu. Các ṭa án đă xác nhận rằng chính quyền có thể cung cấp đầy đủ trợ cấp bằng cách chuyển quỹ từ các chương tŕnh hỗ trợ thực phẩm khác, như đă làm hai lần để hỗ trợ WIC trong thời gian chính phủ đóng cửa hiện tại,” tổ chức này viết trong một bài đăng trên blog.
Rosenbaum bày tỏ sự lạc quan rằng bất chấp sự hỗn loạn đang diễn ra, các bang sẽ quản lư để chuyển những khoản trợ cấp liên bang mà họ có thể đến tay cư dân.
“Các bang đă chứng minh trong quá khứ, khi gặp những t́nh huống bất ngờ như thế này, họ sẽ nỗ lực phi thường để đưa trợ cấp đến người dân,” Rosenbaum nói. “Như trong thời COVID, trong các lần đóng cửa trước đây, khi họ được yêu cầu thay đổi cách chi trả trợ cấp, họ đă chấp nhận thách thức đó.”
Nhà sáng lập Binance được ân xá nói rằng các mối liên hệ bị cáo buộc với con trai Trump ‘không tồn tại’
Cựu CEO Binance, Changpeng Zhao, vào thứ Sáu 07/11 đă bác bỏ việc có bất kỳ mối quan hệ kinh doanh nào với Tổng thống Trump hoặc các con trai ông, đồng thời cho biết ông không ngờ ḿnh lại được ân xá vào tháng trước.
“Tôi tin rằng các luật sư của tôi đă nộp đơn xin vào tháng Tư,” Zhao nói với Bret Baier của Fox News trên chương tŕnh Special Report, gọi việc được ân xá là “một bất ngờ.”
“Nó mất vài tháng. Tôi không biết tiến tŕnh ra sao. Không có chỉ dẫn nào về mức độ tiến triển chính xác,” ông nói thêm. “Và rồi một ngày nọ, nó đă xảy ra.”
Khi Baier gợi ư rằng Zhao đang làm việc với một công ty có liên quan đến Eric Trump và Donald Trump Jr., ông gọi thông tin đó là “hoàn toàn sai sự thật.”
Người dẫn chương tŕnh Fox News dẫn lại báo cáo của Wall Street Journal, theo đó đại diện của Zhao muốn đạt một thỏa thuận với World Liberty Financial, công ty tiền điện tử do các con trai Trump lănh đạo, sau cuộc bầu cử tổng thống 2024. Thỏa thuận này sẽ giúp Binance giảm bớt khó khăn tài chính và mang lại khả năng Zhao được ân xá.
“Không có thỏa thuận nào cả, chưa từng có bất kỳ cuộc thảo luận nào,” cựu CEO gặp khó khăn nói. “Chỉ đơn giản là vậy thôi.”
Zhao cho biết bất kỳ mối quan hệ kinh doanh nào với nhà Trump hoặc World Liberty Financial “đơn giản là không tồn tại.” Ông nói rằng ḿnh chưa từng gặp tổng thống nhưng đă gặp Eric một lần tại một hội nghị Bitcoin ở Abu Dhabi.
Khi được hỏi lư do tại sao nhận tội, Zhao nói rằng ông làm vậy để “đối diện trực tiếp vấn đề và giải quyết nó,” và ông không tranh căi về các cáo buộc.
Nhà sáng lập Binance nhận tội vào năm 2023 v́ không duy tŕ chương tŕnh chống rửa tiền hiệu quả và cuối cùng đă chấp hành án tù 4 tháng. Công ty đă trả 4,3 tỷ USD để giải quyết các cáo buộc liên quan với Bộ Tư pháp.
Norah O’Donnell của CBS News đă hỏi Tổng thống về việc ân xá trong một cuộc phỏng vấn vào Chủ nhật tuần trước.
“Tôi không biết ông ấy là ai,” Trump nói. “Tôi biết ông ấy bị án 4 tháng ǵ đó. Và tôi nghe nói đây là một cuộc ‘săn phù thủy’ của chính quyền Biden.”
“Các con trai tôi tham gia vào tiền điện tử nhiều hơn tôi. Tôi biết rất ít về nó, ngoài một điều: Đây là một ngành công nghiệp lớn,” ông tiếp tục. “Và nếu chúng ta không đứng đầu trong ngành, Trung Quốc, Nhật Bản hay nơi nào khác sẽ làm. V́ vậy, tôi hoàn toàn ủng hộ nó 100%.”
Thư kư báo chí Ṭa Bạch Ốc Karoline Leavitt cho biết tổng thống đă sử dụng quyền hiến định của ḿnh để ân xá cho Zhao sau khi ông “bị truy tố bởi chính quyền Biden trong cuộc chiến chống tiền điện tử.”
“Không Tổng thống nào cũng như gia đ́nh ông từng, hoặc sẽ, tham gia vào các xung đột lợi ích,” Leavitt nói thêm.
Một trong những người ủng hộ chính của Trump, nhà đầu tư mạo hiểm Joe Lonsdale, nói rằng tổng thống “được tư vấn tệ hại” khi quyết định ân xá cho Zhao.
“Nếu tôi đang phán xét, th́ đây là những cú đánh trúng người!!” Lonsdale đăng trên mạng xă hội X sau tin tức. “Tổng thống đă được tư vấn tệ hại về việc này; nó khiến mọi người nghĩ rằng có gian lận lớn đang diễn ra xung quanh ông ấy trong lĩnh vực này.”
Letitia James cáo buộc Trump có “thù hằn chính trị” trong động thái yêu cầu hủy các cáo buộc gian lận
Tổng Chưởng lư New York, Letitia James (Dân chủ), hôm thứ Sáu đă nộp một đơn yêu cầu hủy các cáo buộc gian lận liên bang được đưa ra chống lại bà bởi chính quyền Trump, lập luận rằng vụ việc này dựa trên thù hằn chính trị của Tổng thống Trump.
“Chính phủ nhắm vào Tổng Chưởng lư James để truy tố v́ sự thù ghét thực sự của Tổng thống đối với quyền phát biểu trong chiến dịch được bảo vệ của bà và việc thực hiện các nghĩa vụ pháp lư của bà với tư cách là Tổng Chưởng lư New York,” theo nội dung đơn. “Bản cáo trạng này là kết quả của việc truy tố có tính trả thù và lựa chọn, vi phạm Tu chính án thứ Năm.”
Bản hồ sơ dài 50 trang chi tiết những b́nh luận mà Trump đă đưa ra về James, bao gồm những lời mà các luật sư của bà cho rằng đă tạo nên một vụ truy tố “rơ ràng là vi hiến.”
Đơn này cũng nêu chi tiết cuộc điều tra gian lận dân sự năm 2022 của James đối với Trump, khi ông đă rời nhiệm sở, và đế chế kinh doanh của ông. Một thẩm phán tại New York đă xác định Trump chịu trách nhiệm về gian lận và buộc ông phải trả khoản phạt 354,8 triệu USD gồm lợi ích bất hợp pháp từ tiết kiệm khoản vay và bán tài sản, con số này tăng lên hơn 500 triệu USD với lăi suất trước khi ṭa phúc thẩm hủy khoản phạt vào tháng Tám.
“Vụ kiện này, cùng với những chỉ trích thẳng thắn của Tổng Chưởng lư James đối với Tổng thống, đă kích hoạt sáu năm bị tấn công có chủ đích,” các luật sư của James viết trong hồ sơ hôm thứ Sáu. “Tổng thống Trump và các đồng minh của ông đă sử dụng mọi thuật ngữ xúc phạm trong từ vựng của họ để chế giễu Tổng Chưởng lư James và kêu gọi các h́nh phạt h́nh sự nhằm trả đũa việc bà thực hiện quyền của ḿnh và hoàn thành các nghĩa vụ pháp lư với tư cách là Tổng Chưởng lư tiểu bang New York.”
Khi chỉ đạo Bộ Tư pháp (DOJ) điều tra James, tổng chưởng lư đă dẫn chứng việc Trump sử dụng các từ và cụm từ như “SCUM” (đồ rác rưởi), “một thảm họa hoàn toàn,” “phân biệt chủng tộc,” “yếu đuối” và “một quái vật” để mô tả bà. Các luật sư của bà lập luận rằng các b́nh luận của tổng thống không thể được coi là “chỉ là ư kiến cá nhân hoặc là sự lên án về cáo buộc gian lận thế chấp của bà.”
“Tổng thống và các đồng minh đă kêu gọi truy tố Tổng Chưởng lư James trong nhiều năm, điều này được chứng minh rơ hơn qua tuyên bố của Bộ trưởng Tư pháp Hoa Kỳ Pam Bondi trước Ủy ban Giám sát Thượng viện về câu hỏi liên quan đến chỉ thị của Tổng thống yêu cầu truy tố Tổng Chưởng lư James: ‘Tôi không nghĩ ông ấy nói ǵ mà không nói trong nhiều năm.’”
Đơn của bà cũng mô tả các cáo buộc chống lại bà là “ác ư và phi đạo đức,” và gọi DOJ là “quá nhiễm động cơ vi hiến để đưa ra các cáo buộc này một cách công bằng.”
Tại phiên điều trần ngày 23/10, James đă tuyên bố không phạm tội với các cáo buộc gian lận ngân hàng và khai man trước một tổ chức tài chính — liên quan đến cáo buộc bà khai sai về kế hoạch mua một ngôi nhà ở Virginia để được hưởng các điều kiện vay ưu đăi.
James cũng bị cáo buộc khai sai trên giấy tờ thế chấp rằng bà sẽ sử dụng ngôi nhà ở Norfolk, Virginia, làm nơi ở thứ hai, nhưng thay vào đó lại cho một gia đ́nh ba người thuê. Bản cáo trạng cho rằng điều này giúp bà tiết kiệm gần 19.000 USD.
Một tuần trước phiên điều trần tại ṭa liên bang ở Norfolk, Virginia, bà tuyên bố sẽ chiến đấu chống lại vụ kiện của DOJ.
“Tôi đứng trên nền đá vững chắc và tôi sẽ không cúi đầu, không gục ngă, không uốn cong,” James nói tại một cuộc vận động cho ứng cử viên thị trưởng New York lúc đó là Zohran Mamdani (Dân chủ), theo NewsNation, mạng lưới chị em của The Hill.
Người đứng đầu cơ quan công tố của bang Empire State cho biết, “những tiếng nói quyền lực” đă cố gắng “trừng phạt tôi v́ nói sự thật” và “vũ khí hóa công lư v́ lợi ích chính trị,” mà không nêu tên Trump tại cuộc vận động. Bà nói thêm rằng các cáo buộc “vô căn cứ” và là một phần trong nỗ lực của chính quyền nhằm “trả thù chính trị bằng mọi giá.”
Phiên ṭa dự kiến diễn ra vào ngày 26/1.
Cùng với James, DOJ cũng đă truy tố những đối thủ chính trị khác của tổng thống.
Cựu Giám đốc FBI James Comey tuyên bố không phạm tội liên quan đến lời khai trước Ủy ban Tư pháp Thượng viện năm 2020. Ông bị cáo buộc khai sai trong buổi điều trần rằng ông không cho phép ṛ rỉ thông tin điều tra của FBI về cựu Ngoại trưởng Hillary Clinton và cuộc điều tra Trump-Nga.
Cựu cố vấn an ninh quốc gia John Bolton cũng tuyên bố không phạm tội với 18 cáo buộc h́nh sự mà DOJ cáo buộc ông quản lư sai tài liệu mật. Bản cáo trạng buộc ông liên quan đến việc truyền và giữ thông tin quốc pḥng, đồng thời cho rằng ông đă gửi “nhật kư dạng ghi chép” cho hai người thân về công việc hằng ngày của ḿnh khi là cố vấn của Trump và giữ hồ sơ nhạy cảm tại nhà ở ngoại ô Maryland sau khi rời vị trí.
Vào Chủ nhật, Trump bảo vệ các cáo trạng và bác bỏ rằng đó là hành động trả thù chính trị.
“Không, ngược lại mới đúng,” Trump nói trong một cuộc phỏng vấn với Norah O’Donnell trên chương tŕnh “60 Minutes” của CBS News. “Tôi nghĩ tôi đă rất ôn ḥa.”
Ông tự bảo vệ bằng việc cần phải “thoát tội.”
“Nếu không, tôi đă không thể tranh cử tổng thống,” ông tiếp tục. “Họ đă cố ngăn tôi tranh cử tổng thống bằng cách tấn công tôi và truy tố tôi.” HẠNH DƯƠNG
Tổng Thống Donald Trump chê bai nữ phóng viên của New York Times (NYT) là "xấu xí"(ugly) sau khi nhật báo này cho đăng lên bản tin chi tiết, dựa trên dữ kiện thực tế, khi nói rằng ông Trump có dấu hiệu già nua, theo CNN cho biết hôm thứ Tư, 26/11.
Bản tin của NYT có so sánh lịch làm việc trước công chúng của Tổng Thống Trump năm nay với nhiệm kỳ đầu tiên của ông. Hiện tại, người dân Mỹ nh́n thấy ông Trump "ít hơn lúc trước", theo NYT đă nhận thấy. Ông này có ít chương tŕnh làm việc trước công chúng hơn và đi lại trong nước ít hơn nhiều so với thời điểm này trong nhiệm kỳ đầu của ông hồi năm 2017, mặc dù hiện nay, ông đă đi ngoại quốc nhiều hơn.
Tổng Thống Donald Trump nói chuyện với giới phóng viên báo chí trên Air Force One trên đường đi đến Florida hôm 25/11. (Ảnh: Pete Marovich/Getty Images)+
Tổng Thống Trump, năm nay 79 tuổi, cũng "có lịch làm việc trước công chúng ngắn hơn trước đây và khi ông xuất hiện trước công chúng, thỉnh thoảng sắc vóc của ông có dấu hiệu bị hao ṃn". Tuy nhiên, bản tin NYT cũng lưu ư, ông Trump "vẫn có mặt hầu như khắp nơi trong đời sống Mỹ và trả lời câu hỏi của báo chí thường xuyên hơn nhiều so với cựu Tổng Thống Joe Biden lúc trước đây".
Đáp lại bản tin của NYT, sáng hôm thứ Tư, Tổng Thống Trump đă viết trên mạng xă hội Truth Social của ông, "Lại là đám nịnh bợ của nhật báo thất bại New York Times".
Ông Trump không nhắc đến nam phóng viên cùng viết bản tin trên NYT, là ông Dylan Freedman, nhưng ông đă công kích nữ phóng viên cùng viết bản tin này, bà Katie Rogers, phóng viên của NYT tại Ṭa Bạch Ốc.
"Tác giả bài báo này, bà Katie Rogers, người được giao chỉ có viết xấu về tôi, là loại phóng viên hạng ba, xấu xí, cả bên trong lẫn bên ngoài", ông Trump viết.
Tổng Thống Trump lồng câu công kích vào bài viết khá dài, kể lể ông làm việc cực nhọc như thế nào từ đầu năm đến nay. "Tôi đang có tỷ lệ ủng hộ cao nhất, từ trước đến nay", tuy ông đă tuyên bố hoàn toàn sai sự thật. Thực ra, hiện tại, tỷ lệ ủng hộ ông đă bị giảm thấy rơ so với mức cao nhất trong nhiệm kỳ thứ nh́ này.
"Sẽ có ngày năng lượng của tôi xuống thấp, ai cũng vậy mà", ông Trump cho hay, "nhưng với kết quả kiểm tra thể lực hoàn hảo và kết quả kiểm tra nhận thức toàn diện ('đạt loại A'), chỉ mới đây thôi, chắc chắn bây giờ không phải ngày đó!"
Hiện tại, Tổng Thống Trump cũng đang kiện tụng NYT vế tội phỉ báng, nhưng giới chuyên gia pháp lư khẳng định đơn kiện của ông yếu và có nhiều phần sẽ thất bại.
Hôm thứ Tư, phát ngôn viên NYT đă hồi âm lời công kích của Tổng Thống Trump bằng cách bênh vực bà Rogers cũng như nhật báo này nói chung.
"NYT luôn luôn đưa tin chính xác và dựa trên những điều mắt thấy tai nghe", phát ngôn viên của NYT nhấn mạnh. "Chửi bới và công kích cá nhân sẽ không làm thay đổi điều đó, mà kư giả của chúng tôi cũng không ngần ngại đưa tin tức về chính quyền này dù phải đối mặt với những tṛ hăm dọa như vậy. Những kư giả vốn chuyên nghiệp và kỹ lưỡng như bà Katie Rogers là ví dụ điển h́nh về việc báo chí có lập trường độc lập và tự do giúp cho người Mỹ hiểu rơ nhiều hơn về chính phủ cũng như giới lănh đạo của họ như thế nào".
Vụ công kích này xảy ra sau chưa đầy hai tuần Tổng Thống Trump đă nói nữ phóng viên của Bloomberg News"im đi, heo con"(shut up, piggy), sau khi bà có hỏi ông Trump về ông Jeffrey Epstein, kẻ tội phạm ấu dâm nay đă chết. Vụ đó khiến cho ông Trump bị công luận chỉ trích, và nhiều người cho rằng nói như vậy là sự sỉ nhục về giới tính, trong khi Ṭa Bạch Ốc lại biện minh cho rằng, đó là một phần trong tính cách thẳng thắn của ông Trump.
Cột khói đen dựng đứng giữa những ṭa tháp
Chiều Thứ Tư, bầu trời khu Tai Po, vùng Tân Giới phía Bắc Hồng Kông, bỗng bị xé toạc bởi một cột lửa đỏ rực và khói đen cuồn cuộn. Trong vài phút, ngọn lửa lan rộng khắp nhiều ṭa chung cư cao tầng của khu nhà ở Wang Fuk Court – một quần thể gồm tám khối nhà, gần 2.000 căn hộ – biến cả khu dân cư thành một bức tường lửa dựng đứng. Video từ hiện trường cho thấy ít nhất năm ṭa nhà liền kề cùng bốc cháy dữ dội, lửa phun ra từ các khung cửa sổ, cuốn theo những mảnh vật liệu đang rơi. Trên mặt đất, xe thang cứu hỏa vươn những cần cao hết cỡ, phun những cột nước trắng xóa lên tầng trên, nhưng căn hộ này vừa được dập tắt th́ căn hộ bên cạnh lại bùng lên như ḷ than. Giàn giáo tre và lưới công tŕnh biến thành “bấc đèn” khổng lồ
Điều khiến đám cháy trở nên đặc biệt kinh hoàng chính là hệ thống giàn giáo tre và lưới che công tŕnh bao trùm quanh các ṭa nhà đang sửa chữa. Những bó tre vốn quen thuộc trong mọi công tŕnh Hồng Kông – niềm tự hào về một kỹ thuật xây dựng truyền thống – lần này lại trở thành “bấc đèn” hoàn hảo cho ngọn lửa. Chỉ trong chốc lát, lửa leo dọc theo thân giàn giáo, trườn qua lớp lưới xanh bao quanh mặt ngoài, nối ṭa nhà này với ṭa nhà kế bên. Từ xa nh́n lại, người ta thấy cả một dải mặt tiền bốc cháy, như thể ai đó đổ xăng lên mặt ngoài rồi phóng hỏa. Khói đen đặc quánh trùm lên toàn khu, che khuất cả đường chân trời của thành phố phía sau. Bốn người chết, nhiều người mắc kẹt giữa biển lửa
Chính quyền Hồng Kông xác nhận có bốn nạn nhân đă thiệt mạng, ba người khác được đưa vào bệnh viện, trong đó hai người trong t́nh trạng nguy kịch, người c̣n lại tạm thời ổn định. Cảnh sát cho biết nhận được hàng loạt cuộc điện thoại cầu cứu từ những cư dân bị kẹt trong các tầng lầu đang bốc khói. Nhiều gia đ́nh buộc phải thu ḿnh trong căn hộ đóng kín cửa, lấy khăn ướt che miệng mũi chờ lực lượng cứu hộ tiếp cận. Truyền thông địa phương đưa tin một trong bốn người thiệt mạng có thể là lính cứu hỏa, song nhà chức trách chưa xác nhận chi tiết này. Trong khi đó, ngoài đường, thân nhân của cư dân Wang Fuk Court đứng ngồi không yên, mắt dán lên những ô cửa sổ đỏ rực trên cao, vừa hy vọng vừa sợ hăi chờ tên người thân xuất hiện trên danh sách được giải cứu.
Đám cháy cấp 4 – khi thành phố giáp ranh Thâm Quyến rung chuyển
Đám cháy bùng lên vào giữa buổi chiều, nhanh chóng được nâng cấp lên mức báo động số 4 – cấp độ nghiêm trọng thứ nh́ trong hệ thống báo cháy của Hồng Kông. Tai Po vốn là khu dân cư tương đối yên b́nh, nằm gần biên giới với Thâm Quyến (Trung Quốc đại lục), nơi nhiều gia đ́nh trẻ và người cao tuổi chọn làm chỗ ở v́ không khí thoáng hơn khu trung tâm. Thế nhưng chiều hôm đó, khu ngoại ô này bỗng hóa chiến trường, với c̣i hụ, xe cứu hỏa, cứu thương, cảnh sát phong tỏa đường phố. Từ những khu chung cư khác, từ trường học, từ công viên gần đó, người dân nín thở dơi theo những cột khói khổng lồ như những cây cột trời cháy dở.
Giàn giáo tre dưới làn đạn chỉ trích
Bamboo scaffolding – giàn giáo tre – từ lâu đă là h́nh ảnh quen thuộc của Hồng Kông. Những bó tre đan sít, buộc bằng dây nylon, phủ lưới xanh, ôm quanh các ṭa nhà chọc trời đă trở thành một phần bản sắc của thành phố. Hệ thống này rẻ, linh hoạt, dễ lắp đặt, phù hợp với môi trường đô thị chật chội. Nhưng không ít chuyên gia an toàn đă cảnh báo: một khi xảy ra hỏa hoạn, tre và lưới nylon sẽ biến mặt ngoài ṭa nhà thành dải vật liệu dễ cháy, giúp ngọn lửa lan nhanh theo chiều đứng và chiều ngang. Chính quyền Hồng Kông đầu năm nay đă tuyên bố sẽ dần loại bỏ giàn giáo tre trong các dự án công cộng v́ lo ngại an toàn. Thế nhưng, vụ cháy Wang Fuk Court cho thấy rủi ro ấy không chỉ nằm trong lư thuyết. Khi các ṭa nhà được bao kín bởi tre và lưới, lực lượng cứu hỏa cũng khó tiếp cận trực tiếp bề mặt công tŕnh; nhiều cầu thang thoát hiểm, cửa sổ, ban công có thể bị che khuất, khiến việc giải cứu cư dân càng thêm gian nan. Sau biển lửa là những câu hỏi nhức nhối
Bốn sinh mạng đă mất, những căn hộ cháy đen, hàng ngh́n cư dân phải sơ tán, nhưng cùng với nỗi đau ấy là những câu hỏi buộc thành phố phải đối mặt. Những khối nhà cao tầng san sát, được quấn kín bằng giàn giáo tre, liệu có khác nào các “ngọn đuốc” khổng lồ chờ ngày bén lửa? Hệ thống báo cháy, cửa thoát hiểm, kế hoạch di tản cư dân – đặc biệt là người già, trẻ nhỏ – đă được chuẩn bị và kiểm tra nghiêm túc hay chưa? Và nhất là, trong một đô thị dày đặc cao ốc như Hồng Kông, mô h́nh xây dựng nào đủ an toàn để những bi kịch như chiều hôm ấy không lặp lại? Biển lửa ở Tai Po sẽ c̣n ám ảnh người Hồng Kông rất lâu. Giữa những cột khói đen dựng thẳng trời và những khung bê tông cháy sém, người ta nhận ra một sự thật lạnh lùng: chỉ cần một sơ suất nhỏ trong hệ thống an toàn, cả một khu dân cư hàng ngh́n người có thể biến thành địa ngục trong vài phút. Những bó tre từng là biểu tượng của sự khéo léo, tiết kiệm và thích nghi nay đang đứng trước sức ép phải thay đổi. Bởi ở một thành phố dày đặc nhà cao tầng như Hồng Kông, mỗi quyết định chậm trễ về an toàn đều có thể phải trả giá bằng sinh mạng con người.
Khi Thomas L. Friedman trao cho Trump một “giải thưởng” từ đáy lịch sử
Thomas L. Friedman – cây bút kỳ cựu của The New York Times, tác giả những cuốn sách quen thuộc với độc giả Việt như Từ Beirut đến Jerusalem, Chiếc Lexus và nhành ô liu, Thế giới phẳng – vừa có một bài b́nh luận như lưỡi dao lạnh xoáy thẳng vào Nhà Trắng: ông đề nghị lịch sử hăy trao cho Donald Trump “Giải thưởng Ḥa b́nh Neville Chamberlain”. Đó không phải là vinh danh, mà là nhăn hiệu ô nhục dành cho nhà lănh đạo đă trắng trợn bán rẻ đồng minh và các giá trị của nước ḿnh cho một nhà độc tài hung hăng. Trong mắt Friedman, “bộ ba ngoại giao” quanh Trump – Steve Witkoff, Marco Rubio, Dan Driscoll – đang cùng nhau dựng nên một bản án mới: ép Ukraine kư vào thỏa thuận đầu hàng theo yêu sách của Vladimir Putin, mà không thèm hỏi ư kiến Kyiv hay châu Âu, rồi bắt Ukraine phải chấp nhận trước… Lễ Tạ Ơn. Nếu kịch bản đó xảy ra, ông mỉa mai, th́ Thanksgiving không c̣n là ngày lễ của người Mỹ nữa mà sẽ trở thành ngày tạ ơn của người Nga – ngày Kremlin mở tiệc mừng chiến thắng trong một cuộc chiến vô lư, bết bát về đạo đức, quân sự, ngoại giao lẫn kinh tế, nhưng lại được “cứu sống” bởi chính một chính quyền Hoa Kỳ. Bóng ma Munich 1938 và bài học của Neville Chamberlain
Để giải thích v́ sao gọi đó là “giải thưởng Chamberlain”, Friedman nhắc lại cái tên mà cả thế giới nhớ chỉ v́ một điều: Neville Chamberlain – Thủ tướng Anh theo đuổi chính sách “xoa dịu” Hitler, kư Hiệp định Munich năm 1938 nhường cho Đức một phần Tiệp Khắc để đổi lấy lời hứa “ḥa b́nh cho thời đại chúng ta”. Chỉ một năm sau, quân Đức tràn vào Ba Lan, Thế chiến II bùng nổ, Chamberlain phải từ chức và mang theo tiếng nhơ muôn đời. Với Friedman, bản kế hoạch 28 điểm của Trump là phiên bản hiện đại của Munich: tưởng thưởng cho cuộc xâm lược vô cớ, đóng dấu hợp pháp lên nỗi ám ảnh của Putin muốn biến Ukraine thành một phần nước Nga, và gửi đến châu Âu thông điệp lạnh gáy: đừng dại mà chọc giận Kremlin, v́ khi tôi c̣n làm tổng tư lệnh, Hoa Kỳ sẽ không trả giá để bảo vệ tự do của các bạn. Lịch sử, ông nhắc, không được viết bằng các bản tin Fox News hay lời nói của phát ngôn viên Nhà Trắng. Nó được viết bằng những lănh thổ đă bị cắt, những dân tộc bị bỏ rơi, và những lần nhượng bộ trở thành khởi đầu cho thảm họa. Một thỏa thuận “Made in Kremlin”: Ukraine vừa mất đất, vừa bị trói tay
Nh́n vào nội dung, Friedman nhận xét nhiều điểm trong 28 điều khoản chẳng khác nào được soạn thảo từ ngay trong Điện Kremlin. Ukraine phải chính thức trao cho Nga toàn bộ vùng lănh thổ mà Moscow tuyên bố ở Donetsk, Luhansk; Mỹ sẽ công nhận đó là đất Nga. Kyiv bị buộc cắt giảm quân số xuống 600.000, mất 1/4 lực lượng, bị cấm sở hữu vũ khí tầm xa vươn tới lănh thổ Nga, trong khi quân đội Nga không bị ràng buộc tương xứng. Không một binh sĩ NATO nào được phép đặt chân lên đất Ukraine để bảo đảm răn đe cho lần xâm lược kế tiếp; đổi lại, Ukraine chỉ được hứa hẹn vài câu “bảo đảm an ninh” mơ hồ từ một tổng thống mà chính người Ukraine lẫn người Nga đều khó tin. Cay đắng hơn, 100 tỉ USD tài sản Nga đang bị đóng băng sẽ được dùng để lập quỹ tái thiết Ukraine do Mỹ dẫn dắt – và Washington sẽ lấy 50% lợi nhuận từ tiền đầu tư trên đống tro tàn của một đất nước vừa bị xâm lược. Một thỏa thuận “ḥa b́nh” trong đó kẻ gây chiến được thưởng lănh thổ, kẻ bị xâm lăng bị cắt quân, cắt vũ khí, và đồng minh th́ tranh nhau chia lăi trên tiền bồi thường – đó là thứ lịch sử sẽ gọi đúng tên: một thỏa thuận bẩn thỉu. “Trumped”: khi đồng minh bị bán đứng bởi chính tổng thống Mỹ
Friedman không phản đối đàm phán. Ngay từ đầu cuộc chiến, ông đă nói rằng nó sẽ chỉ có thể kết thúc bằng một “thỏa thuận bẩn” – v́ chẳng ai bước ra khỏi chiến tranh với tay áo sạch. Nhưng “bẩn” không có nghĩa là đầu hàng toàn diện. Ông đề xuất một khuôn khổ khác: đóng băng lực lượng tại chỗ mà không chính thức công nhận bất kỳ vùng lănh thổ chiếm đóng nào là của Nga; bố trí lực lượng an ninh châu Âu, với hậu cần Mỹ, dọc theo ranh giới ngừng bắn như một bức tường răn đe; buộc Moscow phải trả khoản bồi thường đáng kể và duy tŕ cô lập, trừng phạt cho đến khi trả đủ; và trên hết, cam kết để Ukraine gia nhập Liên minh châu Âu ngay khi hội đủ điều kiện, không cho Nga quyền phủ quyết. H́nh ảnh người dân Nga buộc phải nh́n “người anh em Ukraine” phất cờ EU, xây dựng một nền kinh tế trong sạch hơn, giàu mạnh hơn, trong khi họ mắc kẹt dưới chế độ tham nhũng của Putin – đó mới là h́nh phạt lịch sử đích thực cho cuộc chiến này. Trái lại, kế hoạch của Trump chỉ dùng đ̣n bẩy Mỹ để ép một phía: Ukraine. Nó nói với mọi nhà độc tài trên thế giới rằng hăy cứ tấn công, cứ gây sức ép, rồi chỉ cần chịu đựng đủ lâu, Hoa Kỳ sẽ… chán chiến tranh và t́m cách rút chân bằng một bản ḥa ước nhục nhă. Friedman đề nghị thêm một động từ mới vào từ điển ngoại giao: “to be Trumped” – bị chính tổng thống Mỹ bán đứng v́ những lư do không rơ ràng, nhưng chắc chắn “phải có lư do”. Một ván poker tồi và kẻ ngu ngơ ở bàn chơi cường quốc
Ngay cả Wall Street Journal – tờ báo vốn không thù nghịch với Trump – cũng cảnh báo: nếu ông nghĩ ḿnh có thể rũ sạch trách nhiệm bằng cách đổ lỗi cho châu Âu và Ukraine, ông đă lầm. Cử tri Mỹ có thể ghét chiến tranh, nhưng họ c̣n ghét sự nhục nhă hơn. Một thỏa thuận tồi ở Ukraine sẽ gửi thông điệp nguy hiểm đến mọi kẻ thù của Mỹ: chỉ cần đủ ĺ lợm, đủ hung hăng, họ sẽ chiếm được những ǵ ḿnh muốn. Friedman kết lại bằng ngôn ngữ poker: trong tṛ chơi quyền lực này, Putin đang cầm một bộ bài tệ – quân đội tiêu hao, kinh tế bị cấm vận, dân số mệt mỏi. Nếu Washington vẫn chọn kư vào một bản ḥa ước biến thất bại của ông ta thành chiến thắng chiến lược, lịch sử sẽ không gọi đó là “nghệ thuật đàm phán”, mà là hành động của một kẻ ngu ngốc ngay trên bàn chơi của chính ḿnh. Và “Giải thưởng Neville Chamberlain” – với tất cả sự mỉa mai nặng mùi khói súng của nó – sẽ thuộc về Donald Trump cùng những người đă trợ lực cho bản thỏa thuận 28 điểm đầy ô nhục ấy, nếu họ vẫn cố áp nó lên đầu Ukraine. Lúc đó, câu hỏi “nói ‘Lễ Tạ Ơn’ bằng tiếng Nga như thế nào?” sẽ không c̣n là một câu đùa nữa, mà là một lời cảnh báo cho cả châu Âu và nước Mỹ: đừng để lịch sử lặp lại Munich 1938 trong phiên bản 2025.
Chiến dịch “trả thù chính trị” mà Tổng thống Donald Trump hứa hẹn từ mùa tranh cử 2024 vừa trải qua hai cú trượt chân bẽ bàng: các vụ án h́nh sự nhắm vào cựu giám đốc FBI James Comey và Tổng Chưởng Lư New York Letitia James cùng lúc bị ṭa bác bỏ.
Một thẩm phán liên bang kết luận rằng Lindsey Halligan – người được Trump vội vă bổ nhiệm làm công tố viên lâm thời tại Alexandria – đă được chỉ định trái thủ tục, khiến toàn bộ quá tŕnh truy tố bị xem là bất hợp pháp. Nói cách khác, chính quyền Trump đă cố chạy nước rút để bỏ tù đối thủ, nhưng lại vấp ngay ở “bước một”: bổ nhiệm sai người cầm búa.
Cú ngă này không chỉ làm hoen ố uy tín Bộ Tư Pháp, vốn đă bị phê phán là chạy theo áp lực chính trị, mà c̣n phơi bày cách Nhà Trắng dùng Twitter và các cơn thịnh nộ trên mạng xă hội để ra lệnh truy tố. Việc Comey và Letitia James bị khởi tố diễn ra sau những ḍng tin nhắn đầy giận dữ mà Trump gửi cho Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi, yêu cầu phải “làm cho ra lẽ”. Nhưng rồi một bước nhảy vọt – nhắm vào Mark Kelly
Thế nhưng ngay sau thất bại kép hôm thứ Hai, chính quyền không hề chùn tay. Ngũ Giác Đài lập tức thông báo mở cuộc điều tra, thậm chí cân nhắc truy tố theo luật quân sự đối với Thượng nghị sĩ Mark Kelly – cựu phi công hải quân, phi hành gia NASA, anh hùng chiến tranh vùng Vịnh và là ngôi sao đang lên của đảng Dân Chủ.
Lư do: một đoạn video trong đó Kelly cùng vài đồng nghiệp – đều là cựu quân nhân hoặc viên chức t́nh báo – nhắc lại một nguyên tắc cơ bản của luật quân đội: binh sĩ chỉ phải tuân lệnh hợp pháp, và có nghĩa vụ từ chối mệnh lệnh trái Hiến Pháp.
Trump lập tức gán cho nhóm này cái tên “Seditious Six” – “Bọn phản loạn sáu người” – rồi tuyên bố họ đă phạm tội “xúi giục nổi loạn”, một tội theo ông là “có thể bị tử h́nh”. Và Bộ Quốc Pḥng do Bộ trưởng Pete Hegseth lănh đạo đă hưởng ứng, đe dọa gọi Kelly trở lại quân ngũ để mở ṭa án binh.
Vũ khí hóa quân đội: lằn ranh mới bị vượt qua
Trump từng nhiều lần nói thẳng: ông muốn dùng quyền lực tổng thống để “trả đũa” những ai đă truy tố ḿnh. Điều đó một phần đă thành hiện thực với các vụ án Comey, Letitia James và hàng loạt cuộc điều tra khác. Nhưng việc tận dụng quân đội – một định chế vốn được bảo vệ khỏi tranh chấp đảng phái – để nhắm vào một thượng nghị sĩ đối lập mang ư nghĩa hoàn toàn khác.
Mark Kelly là hải quân đại tá về hưu. Theo luật, những sĩ quan cao cấp như ông vẫn thuộc diện có thể bị triệu hồi trở lại phục vụ và chịu kỷ luật quân đội. Dựa vào kẽ hở đó, Ngũ Giác Đài ám chỉ họ có thể đưa Kelly trở lại quân ngũ chỉ để áp dụng ṭa án binh – một tiền lệ khiến giới chuyên gia rùng ḿnh: nếu điều đó xảy ra, bất cứ cựu quân nhân nào phát biểu chỉ trích tổng thống cũng có thể bị lôi về… để xét xử.
Paul Rieckhoff, người sáng lập tổ chức Independent Veterans of America, nói thẳng: “Nếu Trump có thể truy lùng Kelly th́ ông ta có thể truy lùng bất cứ ai. Đây là bước chân ‘qua sông Rubicon’ của nền dân chủ Mỹ.”
Pete Hegseth và cuộc thanh lọc trong quân đội
Song song, Bộ trưởng Quốc Pḥng Pete Hegseth đă âm thầm loại bỏ hàng loạt tướng lĩnh, sĩ quan tham mưu bị xem là “không đủ trung thành”, đồng thời sa thải các luật gia quân đội dám đặt câu hỏi về tính hợp pháp của chính sách Nhà Trắng.
Ông chủ trương trao “toàn quyền” cho “chiến binh” trên chiến trường, giảm bớt các rào cản pháp lư. Trong bối cảnh đó, việc ông dùng những lời lẽ nặng nề để lên án video của Kelly cũng không quá khó hiểu. Hegseth gọi đoạn video là “đáng khinh, liều lĩnh, sai trái”, cáo buộc các nghị sĩ “xúi giục binh sĩ không tuân lệnh” và “gieo rắc hỗn loạn trong hàng ngũ”.
Thực tế, video chỉ nhắc lại một điều mà mọi binh sĩ Mỹ đều được dạy từ ngày nhập ngũ: nghĩa vụ tối cao của họ là với Hiến Pháp, không phải với cá nhân tổng thống. Họ phải từ chối mệnh lệnh vi phạm luật chiến tranh, luật quốc tế hay Hiến Pháp. Đó là bài học đắt giá từ những bi kịch như Mỹ Lai, Abu Ghraib… Việc nhắc lại điều đó khó có thể gọi là “phản loạn”, trừ khi chính quyền muốn cấm luôn mọi lời nhắc nhở về giới hạn quyền lực.
“Quá tŕnh chính là h́nh phạt”
Khả năng Mark Kelly thực sự bị lôi ra ṭa án binh có lẽ không cao. Một bản án kiểu đó sẽ mở ra hộp Pandora: chính phủ có thể truy tố vô hạn định mọi cựu binh chỉ v́ lời nói, đồng thời đụng mạnh vào Tu chính án thứ Nhất về tự do ngôn luận. Nhưng ngay cả khi chẳng bao giờ có phiên ṭa nào, việc điều tra, thẩm vấn, thuê luật sư… cũng đủ biến cuộc sống của mục tiêu thành địa ngục.
Một cựu quan chức an ninh nội địa – bản thân đang bị Bộ Tư Pháp điều tra sau khi công khai chỉ trích Trump – đă chua chát nói: “Quá tŕnh điều tra chính là h́nh phạt.” Chi phí pháp lư, áp lực tinh thần, tiếng xấu trên truyền thông… tất cả đều là cái giá phải trả, ngay cả khi cuối cùng ṭa tuyên vô tội.
Nhà Trắng “gồng” lên sau thất bại
Trước việc ṭa bác bỏ các cáo trạng đối với Comey và Letitia James, Nhà Trắng phản ứng theo một kịch bản quen thuộc: tấn công ngược thẩm phán, tuyên bố sẽ kháng cáo và gợi ư rằng bất cứ ai xử bất lợi cho tổng thống đều “thiếu trách nhiệm” hoặc “thiên vị”.
Phát ngôn viên Karoline Leavitt mỉa mai Comey “đừng vội ăn mừng”, khẳng định Bộ Tư Pháp sẽ kháng cáo “trong thời gian rất ngắn”. Tất cả đều nhằm gửi thông điệp: Trump không chấp nhận thua và sẽ dùng mọi công cụ trong tay để tiếp tục cuộc chiến.
Mark Kelly – nạn nhân hay người hưởng lợi chính trị?
Trớ trêu thay, đ̣n tấn công từ Nhà Trắng lại vô t́nh đưa Mark Kelly lên vị trí trung tâm trong ván cờ 2028. Thượng nghị sĩ Arizona vốn đă được nhắc đến như một gương mặt tiềm năng cho cuộc đua Nhà Trắng: ông là cựu quân nhân, phi hành gia, xuất thân từ bang biên giới, có h́nh ảnh ôn ḥa nhưng cứng rắn.
Giờ đây, Kelly c̣n có thêm vai tṛ “đối thủ trực diện của Trump”. Văn pḥng của ông lập tức tung email kêu gọi gây quỹ, kể lại rằng “Bộ Chiến Tranh (Department of War) nhắm vào tôi chỉ v́ họ không ưa điều tôi nói”. H́nh ảnh một cựu phi công từng bay 39 phi vụ chiến đấu ở vùng Vịnh, từng lái tàu con thoi lên quỹ đạo, nay bị một tổng thống chưa từng phục vụ quân ngũ truy đuổi, là một đối sánh đầy cảm xúc.
Trong tuyên bố đăng trên mạng xă hội, Kelly viết: “Tôi đă thề trung thành với Hiến Pháp từ khi 22 tuổi. Tôi giữ lời thề đó trong từng chuyến bay trên khu trục hạm USS Midway, trong 39 phi vụ Desert Storm, trong bốn lần bay vào không gian cùng NASA, và trong từng ngày sau khi vợ tôi – Gabby – bị bắn vào đầu khi đang phục vụ cử tri.”
Đối với nhiều cử tri, câu chuyện ấy có sức nặng hơn mọi lời buộc tội “phản loạn” từ Nhà Trắng.
Trump và cái giá của sự ám ảnh trả thù
Từ góc độ chính trị, Trump luôn hứng thú với việc công kích cá nhân – những “kẻ thù” được ông gắn tên và bêu riếu trước đám đông. Chiến thuật đó từng giúp ông kích hoạt bản năng “đánh lại” của cử tri bảo thủ. Nhưng hiện tại, khi giá cả leo thang, bảo hiểm y tế tăng vọt, nội bộ MAGA rạn nứt sau việc Marjorie Taylor Greene bất ngờ từ chức, việc Tổng thống tiếp tục ám ảnh với những thù hằn cũ – từ Comey đến người đă kết tội ông ở New York – có thể khiến ông xa rời ưu tư của cử tri trung dung.
Trump đang cố chứng minh rằng ông có quyền “trả đũa” sau khi bản thân bị truy tố nhiều lần. Một số đảng viên Cộng Ḥa xem đó là “cân bằng công lư” sau cái mà họ gọi là “lawfare của phe Dân Chủ”. Nhưng với nhiều người Mỹ khác, h́nh ảnh một tổng thống tận dụng Bộ Tư Pháp và thậm chí cả quân đội để xử lư thù riêng lại gợi nhớ đến những mô h́nh cường quyền mà nước Mỹ từng lên án ở nơi khác trên thế giới.
Khi Nhà Trắng biến thành đấu trường của cái tôi
Câu chuyện Comey – Letitia James – Mark Kelly cho thấy một xu hướng nguy hiểm: các thiết chế vốn được thiết kế để đứng ngoài cuộc chơi đảng phái – tư pháp, quân đội – đang bị kéo vào ṿng xoáy của những cái tôi cá nhân khổng lồ.
Trump tin rằng ghế tổng thống cho ông quyền lực vô hạn. Những người như Kelly lại tin vào lời thề với Hiến Pháp và quyền lên tiếng khi thấy mệnh lệnh có nguy cơ vượt quá ranh giới pháp luật. Sự va chạm giữa hai niềm tin đó sẽ quyết định không chỉ số phận vài vụ án, mà c̣n là tương lai của nguyên tắc: chính quyền phục tùng luật pháp, chứ không phải luật pháp phục tùng một con người.
Nếu có một thông điệp rút ra từ tất cả những ồn ào này, th́ đó là: nước Mỹ có thể chịu đựng một tổng thống nóng nảy, một chiến dịch trả thù ồn ào, nhưng không thể để quân đội và tư pháp trở thành công cụ cho bất kỳ cá nhân nào – dù người đó có quyền lực hay nổi tiếng tới đâu.
Mặt trận Kursk lại bùng cháy – "Hướng chết" chuyển động
Đài TST (Nga) ngày 25/11 đưa tin, t́nh h́nh chiến sự tại nhiều khu vực đang gia tăng cường độ, khi quân đội Nga tiếp tục tiến công và mỗi ngày giải phóng thêm nhiều khu dân cư. Đáng chú ư, mặt trận Kursk – từng bị coi là "hướng chết" – bất ngờ bùng lên trở lại. Phía Nga tuyên bố đă giành lại một số vị trí bị mất trước đó.
Tại Seversk, các nhóm đột kích Nga phát hiện lực lượng Ukraine trên ŕa đông bắc thành phố, trong khi trước đó các đơn vị Nga mới chỉ hiện diện ở khu vực phía nam.
Nhà báo quân sự Yuri Podolyaka công bố h́nh ảnh "con đường tử thần" gần Pokrovsk – nơi nhiều tiểu đoàn Ukraine cố tháo chạy nhưng phần lớn đă bị xóa sổ. Ông mô tả đây là tuyến tiếp tế chủ chốt của phía Ukraine khi c̣n hoạt động, nay trở thành đường phủ đầy xác xe thiết giáp.
Trong "chảo lửa" Mirnograd, t́nh h́nh của Ukraine được cho là nghiêm trọng hơn so với các báo cáo trước đó. Lữ đoàn đổ bộ số 79 – vốn được đánh giá là một trong những đơn vị thiện chiến nhất của Ukraine – đăng bài than thở về việc bị oanh kích liên tục.
Theo Podolyaka, không quân Nga đă sử dụng bom ODAB với mật độ lớn, khiến gần hai đại đội bị loại khỏi ṿng chiến chỉ trong vài ngày; thêm vào đó, một số binh sĩ c̣n bị UAV của chính Ukraine tấn công nhầm. Ông nhận định "chảo lửa đă bắt đầu vỡ" và nhấn mạnh rằng tuyệt đối không được để Lữ đoàn 79 Ukraine "thoát ra ngoài".
Ở ŕa đông Konstantinovka, giao tranh vẫn tiếp diễn. Tại Ivanpolye, các đơn vị Nga đang cố "làm phẳng mặt trận". Nhà b́nh luận quân sự Yuri Baranchik lưu ư rằng việc Ukraine gần như im lặng thông tin về nguy cơ mất Konstantinovka và Kupyansk – hai địa bàn có ư nghĩa chiến dịch đặc biệt – cho thấy mức độ căng thẳng.
Ông nhắc tới 15 tiểu đoàn Ukraine đang bị kẹt trong cụm đô thị Kupyansk, cảnh báo hoặc Nga sẽ có "kho trao đổi tù binh lớn", hoặc Lviv và Kiev sẽ phải tiếp tục mở rộng nghĩa trang quân nhân.
Bộ chỉ huy Ukraine, bao gồm cả lực lượng "Azov", phàn nàn về tốc độ tiến quân "quá nhanh" của Nga. Phó chỉ huy Quân đoàn số 3 – được xây dựng trên nền tảng Lữ đoàn tấn công số 3 "Azov" – Maxim Zhorin cho rằng nếu không có thay đổi cấp tốc, một số khu vực sẽ rơi vào t́nh trạng "nguy kịch".
Một chỉ huy khác, Korzhenko, cho biết các thông tin về đàm phán hoà b́nh đang "gây ảnh hưởng tiêu cực" đến tinh thần binh sĩ Ukraine, khi nhiều người tự hỏi liệu có cần phải liều mạng nếu chiến sự sắp kết thúc. V́ vậy, cấp chỉ huy trung gian đề nghị tiến hành đàm phán kín nhằm "không làm lung lay tinh thần".
Dự báo biến động lớn trong mùa đông
Tại hướng Sumy, nhóm tác chiến "Bắc" tiếp tục ép tuyến pḥng thủ Ukraine bằng các trận đánh ác liệt. Tại khu vực biên giới Kursk – ở Tëtkin và Glushkov – pháo binh Nga tiếp tục đẩy lùi phía Ukraine khỏi Ryzhevka.
Nga tuyên bố đă giành lại quyền kiểm soát Alekseevka (hướng Khotin, tỉnh Sumy). Trận chiến tái chiếm làng này kéo dài hơn 4 tháng rưỡi và được mô tả là một trong những trận nặng nề nhất tại khu vực.
Theo Sergey Lebedev – điều phối viên phong trào ngầm Mykolaiv – Alekseevka tuy nhỏ nhưng nằm trên điểm cao chiến thuật, kiểm soát nhiều tuyến đường đất mà Ukraine sử dụng để luân chuyển quân và tiếp tế đạn dược.
Ngoài ra, Nga cho biết đă khôi phục kiểm soát Otadnoye và Gai thuộc tỉnh Dnepropetrovsk.
Tại Kharkov, giao tranh dữ dội tiếp tục diễn ra ở khu vực nam Volchansk. Phía tây Sineľnikovo, chiến sự giằng co trong vùng rừng rậm.
Một số nguồn nói khu vực Liptsy "không thay đổi", nhưng theo thông tin từ kênh "Gió Bắc", chỉ trong 24 giờ qua lực lượng Nga đă phá huỷ một khẩu pháo, các xe cơ động, trạm điều khiển UAV, thiết bị liên lạc và nhiều khí tài khác của Ukraine.
Tại Volchansk, trong đ̣n tấn công vào sở chỉ huy tiểu đoàn 34 "Volkodavy" thuộc Lữ đoàn 57 Ukraine, Nga đă loại bỏ chỉ huy UAV – trung úy Pavel Vladimirovich Otich (sinh năm 1995, quê Konotop, tỉnh Sumy).
Một binh sĩ Nga ở hướng Sumy – tác giả kênh "Bez Retushi" – từng nhận định rằng tuyến gần Belgorod sẽ có biến động lớn trong vài tháng tới.
Ông cho rằng chiến sự mùa đông sẽ "vô cùng khốc liệt", có thể đẩy "hướng chết" ở Volchansk chuyển sang thế tiến công và mở ra cơ hội đánh sâu hơn vào Kharkov. Người này dự báo năm tới sẽ có "ít nhất 2 trận đánh lớn: một cho Sumy và một cho một thành phố quan trọng khác".
Thực tế hiện đă cho thấy diễn biến đó: Ukraine đang mất các cụm công sự ở Volchansk gần như mỗi ngày. Kênh "Bez Retushi" nhận định rằng Liptsy nhiều khả năng trở thành hướng tấn công mới của Nga, khi lực lượng tăng-thiết giáp dự kiến được tung vào chiến trường trong mùa đông.
Hé lộ lựa chọn "nghiệt ngă" dành cho ông Zelensky
Tiếp nối t́nh h́nh chiến sự đang diễn biến dữ dội trên khắp các mặt trận, bức tranh chính trị – ngoại giao của Ukraine cũng trở nên căng thẳng không kém, khi Tổng thống Volodymyr Zelensky bị đẩy vào thế lựa chọn đầy nghiệt ngă trước các biến động từ Washington, Moscow và cả châu Âu.
Nếu Nga thuyết phục được Tổng thống Donald Trump quay lại ủng hộ khuôn khổ ḥa b́nh 28 điểm—với các điều khoản khiến Kiev phải nhượng bộ lănh thổ, từ bỏ con đường gia nhập NATO và cắt giảm quân số—th́ ông Zelensky sẽ phải đối mặt với hai phương án đều nhiều rủi ro: chấp nhận một thỏa thuận nhiều bất lợi, hoặc tiếp tục chiến đấu trong hy vọng ngày nào đó nhận đủ hỗ trợ từ châu Âu, dù thực tế cho thấy các cam kết quân sự của EU suốt gần bốn năm qua đều không được thực hiện trọn vẹn.
Theo Politico, dù các quan chức châu Âu tỏ ra lạc quan sau các cuộc thảo luận ở Geneva cuối tuần qua—với tín hiệu rằng ông Trump bắt đầu lưu tâm đến quan ngại của họ—niềm vui đó nhanh chóng bị dập tắt khi Điện Kremlin thẳng thừng bác bỏ đề xuất mới của châu Âu.
Ông Zelensky xác nhận rằng Kiev và Washington đă thống nhất một văn bản rút gọn phản ánh một số lo ngại của Ukraine, song các "vấn đề nhạy cảm" vẫn phải được giải quyết trực tiếp với ông Trump. Trong khi đó, Bộ trưởng Lục quân Mỹ Dan Driscoll đă lên kế hoạch gặp phía Nga tại Abu Dhabi để tiếp tục bàn về "khung ḥa b́nh".
Tuy nhiên, nguy cơ lớn nhất với Ukraine lúc này, theo Politico và Eurasiareview, là sự hụt hơi của chính các đồng minh châu Âu. EU không chỉ thiếu khí tài đă hứa, mà c̣n do dự trong việc dùng tài sản Nga bị đóng băng để cung cấp tài chính cho Kiev.
Các nền kinh tế châu Âu suy yếu v́ giá năng lượng tăng vọt khiến họ ngày càng mệt mỏi trước chi phí chiến tranh, trong khi Nga lại mở rộng quan hệ thương mại với các nước thuộc "Phương Nam toàn cầu".
Trong bối cảnh đó, kế hoạch ḥa b́nh của Mỹ—dù cay đắng và buộc Ukraine phải chấp nhận mất mát—được Eurasiareview đánh giá có thể là "lối thoát cuối cùng" trước khi toàn bộ mặt trận của Kiev lung lay.
Nếu không, lựa chọn duy nhất c̣n lại với ông Zelensky là tiếp tục một cuộc chiến mà châu Âu không chắc c̣n đủ sức chống lưng, và triển vọng chiến thắng vẫn ngày càng xa vời.
Lầu Năm Góc cảnh báo sẽ buộc thượng nghị sĩ Mark Kelly, đại tá hải quân về hưu, quay lại quân ngũ để truy tố về hành vi nổi loạn.
Trong thông báo ngày 24/11, Bộ Quốc pḥng Mỹ thông báo đang xem xét nghiêm túc các "hành vi sai trái" của thượng nghị sĩ Dân chủ Mark Kelly, cựu phi hành gia và đại tá về hưu. Ông Kelly phục vụ trong hải quân Mỹ năm 1986-2011, từng tham gia chiến tranh Vùng Vịnh năm 1990-1991 và 4 lần lên vũ trụ.
Cơ quan này cho biết có thể sẽ cho ông Kelly tái ngũ để truy tố về hành vi nổi loạn, song chưa rơ thượng nghị sĩ này sẽ đối mặt với h́nh phạt nào. Lầu Năm Góc cũng cảnh báo đưa ra động thái tương tự đối với các cựu binh đă về hưu.
"Tất cả binh sĩ và cựu binh được nhắc nhở rằng họ có nghĩa vụ pháp lư theo Đạo luật chung về Tư pháp quân đội (UCMJ), phải tuân thủ các mệnh lệnh hợp pháp hoặc được coi là hợp pháp", Lầu Năm Góc cho biết. "Triết lư cá nhân của một binh sĩ không biện minh hay bào chữa cho hành vi bất tuân mệnh lệnh hợp pháp".
UCMJ quy định phản quốc và nổi loạn là một trong những tội nghiêm trọng nhất, người phạm tội có thể lĩnh án tử h́nh.
Thượng nghị sĩ Mark Kelly trong phiên họp tại quốc hội Mỹ ngày 14/1. Ảnh: AP
Trước đó, ông Kelly cùng 5 đảng viên Dân chủ đăng video cho rằng chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang phạm luật khi điều quân đội tấn công tàu thuyền nghi chở ma túy ở ngoài khơi Mỹ Latin, đồng thời kêu gọi binh sĩ không thi hành "mệnh lệnh trái luật". Trong khi đó, Lầu Năm Góc tuyên bố các cuộc tập kích này là hành động chính đáng v́ nghi phạm buôn ma túy bị Mỹ coi là khủng bố.
"Đoạn video do 6 kẻ phản nghịch công bố thật đáng khinh bỉ, vô trách nhiệm và sai sự thật. Việc cổ xúy các binh sĩ phớt lờ mệnh lệnh của chỉ huy làm suy yếu mọi khía cạnh của trật tự và kỷ luật tốt", Bộ trưởng Quốc pḥng Mỹ Pete Hegseth cho biết.
Ông Kelly tuyên bố ḿnh không làm ǵ sai và sẽ không sợ hăi trước lời đe dọa của Lầu Năm Góc. "Nếu họ làm như vậy để đe dọa, ngăn cản tôi cùng các nghị sĩ khác thực hiện công việc và buộc chính phủ chịu trách nhiệm, họ sẽ không đạt được mục đích", ông tuyên bố.
Giới chuyên gia nhận định việc Lầu Năm Góc dọa cho tái ngũ ông Kelly để truy tố có thể là thông điệp gửi tới các cựu chỉ huy và quan chức vừa bị miễn nhiệm, trong đó có những người từng giữ chức Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, tư lệnh hải quân và giám đốc Cơ quan An ninh Quốc gia.
Rachel VanLandingham, cựu luật sư của không quân Mỹ, cho biết chưa bao giờ thấy các nghị sĩ đương nhiệm bị buộc tái ngũ. Ông Kelly có thể khởi kiện với cơ sở pháp lư mạnh mẽ để xin lệnh ngăn tái ngũ v́ không có lư do hợp lư.
Tuyên bố của Bộ trưởng Hegseth có khả năng làm suy yếu nỗ lực buộc ông Kelly tái ngũ để truy tố của Lầu Năm Góc, do điều này dường như cho thấy thượng nghị sĩ sẽ không được xét xử công bằng, bà VanLandingham nói.
Việc các tỷ phú Thụy Sĩ trao tặng cho Tổng thống Trump đồng hồ Rolex để bàn mắc tiền và thỏi vàng có chạm khắc trị giá đến 130,000 USD đang dấy lên nhiều sự tranh căi tại châu Âu.
Cận cảnh chiếc đồng hồ để bàn và thỏi vàng chạm khắc do nhóm tỷ phú Thụy Sĩ trao tặng cho Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: New York Times)
Theo tờ Guardian, những món quà xa xỉ do một nhóm tỷ phú Thụy Sĩ trao tặng cho Tổng thống Mỹ Donald Trump đang gây ra nhiều sự tranh căi tại châu Âu. Một số chính trị gia ở đây công khai lên tiếng khi nhận xét rằng sở thích cá nhân của ông Trump ngày càng có tầm mức ảnh hưởng lớn đối với chính sách đối ngoại của ông này.
Ông Pasquale Tridico, nghị sĩ Ư, thành viên trong Nghị viện châu Âu, cựu giám đốc điều hành cơ quan an sinh xă hội của Ư, cho biết ông rất thất vọng về phương cách vận động qua quà tặng bằng vàng mà nhóm tỷ phú Thụy Sĩ đă cho thực hiện ở Hoa Kỳ.
Những món quà xa xỉ này đă được trao tặng chỉ vài tuần trước khi Tổng thống Trump quyết định cho giảm thuế nhập cảng hàng hóa của Thụy Sĩ từ mức 39% xuống chỉ c̣n 15%.
Ông Tridico gọi chiến lược ngoại giao quà tặng dựa trên thị hiếu cá nhân là "điều thật tệ hại", và cho rằng "chính sách đối ngoại đă bị biến đổi thành chính sách chinh phục cá nhân".
Tại Thụy Sĩ, Chủ tịch của đảng Xanh, bà Lisa Mazzone, cũng lên tiếng cho rằng các món quà cho thấy "lối suy nghĩ và thị hiếu của ông Trump đă tác động mạnh đến giới tinh hoa ở Thụy Sĩ".
Bà Mazzone nhấn mạnh thêm: "Điều này là không thể chấp nhận, nhất là khi chính phủ Thụy Sĩ lại dựa vào sự hỗ trợ của giới tài phiệt, trong khi giới này vốn đại diện cho lợi ích tư nhân, thiếu tính chính danh dân chủ khi tiến hành các thỏa thuận đàm phán với Tổng thống Mỹ".
Những món quà được trao đi vào tuần đầu tiên của tháng 11 và có thể đă không bị chú ư, nếu trên Internet không chịu khó truy t́m nguồn gốc của chiếc đồng hồ mới xuất hiện trên bàn làm việc của Tổng thống Trump tại Pḥng Bầu dục của Ṭa Bạch Ốc.
Chiếc đồng hồ để bàn và thỏi vàng có chạm khắc xuất hiện trên bàn làm việc của Tổng thống Trump. (Ảnh: Telegraph)
H́nh ảnh cho thấy chiếc đồng hồ có kiểu dáng giống loại Datejust, mẫu đồng hồ đă được Rolex cho ra mắt hồi năm 1945 và hiện là món đồ vật sưu tầm có giá trị rất cao.
Các chuyên trang về đồng hồ có mô tả sản phẩm này có "gờ khía mạ vàng, mặt số xanh lá và kính cyclops phóng đại ô lịch ngày", đồng thời khẳng định đây không phải là sản phẩm thương mại để người ta có thể t́m mua được trên thị trường hiện nay.
Dựa theo h́nh ảnh được lan truyền trực tuyến, người ta đă lần ra đoàn doanh nhân Thụy Sĩ gồm 7 người từng gặp ông Trump vào đầu tháng 11 này.
Trong đó có ông Jean-Frédéric Dufour, dứng đầu công ty Rolex, người đă mô tả chiếc đồng hồ để bàn này trong lá thư gửi ông Trump là "biểu tượng tinh tế của nghề chế tạo đồng hồ chính thống Thụy Sĩ".
Trong khi đó, thỏi vàng trao tặng cho ông Trump do ông Marwan Shakarchi, CEO tập đoàn tinh luyện vàng MKS, trực tiếp đưa tân tay. Thỏi vàng này có khắc hai con số 45 và 47, tượng trưng cho nhiệm kỳ Tổng thống thứ nhất và thứ hai của ông Trump. Chữ "President" (Tổng thống) được cho khắc trên một cạnh của thỏi vàng.
Giới truyền thông Thụy Sĩ cũng đang b́nh luận rôm rả về câu chuyện này. B́nh luận viên chuyên về đề tài chính trị Hannes Britschgi nhận định với đài bz Basel rằng các món quà này "không thật sự đứng đắn, nghiêm túc".
Trong khi bà Doris Kleck, phó tổng biên tập CH Media, nhận xét hành vi tặng quà này cho thấy Thụy Sĩ đang phải "quỵ lụy" để được ông Trump chiếu cố.
Trước những ư kiến b́nh luận đa chiều xuất hiện ngày càng nhiều, Bộ trưởng Kinh tế Thụy Sĩ ông Guy Parmelin đă lên tiếng bác bỏ những lời chỉ trích này. Ông khẳng định việc Mỹ giảm thuế áp đặt với hàng hóa Thụy Sĩ từ 39% xuống 15%, ngang mức thuế đánh vào các nước thành viên của Liên minh châu Âu, là "một điều nhẹ nhơm lớn cho nền kinh tế của Thụy Sĩ".
Phái đoàn các doanh nhân Thụy Sĩ tại Ṭa Bạch Ốc. (Ảnh: Ṭa Bạch Ôc)
Phía Ṭa Bạch Ốc cũng phủ nhận mọi liên quan giữa các món quà mà giới tỷ phú Thụy Sĩ đă trao tặng cho ông Trump với quyết định cho giảm mức thuế cho hàng hóa của Thụy Sĩ.
Tờ Guardian có trích dẫn lời một người phát ngôn viên của ở đây cho biết, "Lợi ích của người dân Mỹ là điều duy nhất dẫn dắt các quyết sách của ông Trump".
Cụ thể, việc cắt giảm thuế áp dụng với hàng hóa Thụy Sĩ xảy ra sau khi nước này cam kết cho đầu tư 200 tỷ USD vào hoạt động sản xuất và tuyển dụng tại Hoa Kỳ.
Một giới chức Ṭa Bạch Ốc có bổ sung them khi cho rằng chính phủ Mỹ nhận hàng ngàn món quà mỗi năm. Các món quà sẽ được chuyển vào kho Lưu trữ Quốc gia. Một số món có thể được trưng bày tại thư viện hoặc bảo tàng tổng thống.
Tổng thống Mỹ có thể lựa chọn để giữ lại hoặc mua lại một số món quà và sẽ phải nộp thuế cho những món quà ấy.
Vị sư từng “làm rung chuyển nước Mỹ”
Nhà sư Thích Trí Quang thọ 96 tuổi, viên tịch tại Huế. Ông sống 44 năm dưới chế độ cộng sản, từ 1975 đến 2019 – một quăng đời dài gần bằng cả một kiếp người. Điều khiến nhiều người suy nghĩ không phải chỉ là tuổi thọ, mà là sự im lặng kéo dài suốt chừng ấy năm, ngoại trừ việc Trí Quang Tự Truyện được phép xuất bản năm 2011 dưới dấu triện của Nhà xuất bản Tổng Hợp TP.HCM.
Trước 1975, Thích Trí Quang từng là “linh hồn của Phật giáo tranh đấu”, là gương mặt tiêu biểu của nhóm Ấn Quang, là người được báo chí phương Tây gọi là “người làm rung chuyển nước Mỹ”. Sáng kiến đưa bàn thờ Phật ra giữa đường, để tăng ni tụng kinh dưới những hàng dây điện và tiếng xe cộ, đă đặt chính quyền Sài G̣n vào thế kẹt: dẹp th́ máu đổ, bị mang tiếng đàn áp Phật giáo; không dẹp th́ phong trào lan rộng, đường phố biến thành pháp trường dư luận. Cuối cùng, cả Đệ nhất lẫn Đệ nhị Cộng ḥa đều sụp đổ, miền Nam rơi vào tay cộng sản Bắc Việt. Dù muốn hay không, tên tuổi Thích Trí Quang gắn chặt với những cột mốc ấy. Bối cảnh Đệ nhất Cộng ḥa: từ vô chính phủ đến ổn định
Để công bằng với lịch sử, phải nhớ rằng khi Ngô Đ́nh Diệm lên nắm quyền, miền Nam gần như vô chính phủ: ngân khố rỗng, lực lượng giáo phái cát cứ, xă hội rối ren. Mỹ hậu thuẫn, nhưng không thể trong một sớm một chiều dựng nên một nhà nước vững. Trong bối cảnh ấy, chủ trương chống cộng là sợi dây sống c̣n. Hai triệu người miền Bắc bỏ “nơi chôn nhau cắt rốn” để đi vào Nam không phải tṛ đùa; đó là lực lượng thật sự chống cộng, là chỗ dựa cho chính thể non trẻ. Việc họ – đa phần là giáo dân – được ưu ái hơn cũng là điều dễ hiểu trong một chiến lược chính trị.
Nhưng chính ở đây, mầm mống xung đột tôn giáo nảy sinh. Thiên Chúa giáo từng bước được gọi là “Công giáo”, như ngầm khẳng định vị thế “chính thức, phổ quát”. Tổ chức tốt, được phương Tây hậu thuẫn, có tham vọng trở thành “quốc giáo” – những điều đó ai cũng thấy, từ chuyện ảnh hưởng của Tổng Giám mục Ngô Đ́nh Thục đến thái độ ưu tiên trong bộ máy nhà nước. Phật giáo – vốn đông đảo nhưng lỏng lẻo, thiếu tổ chức – cảm thấy bị đẩy ra bên lề. Mâu thuẫn không chỉ là tín ngưỡng, mà là cảm giác bất công.
Khi tôn giáo quên đặt Tổ quốc lên trước
Vấn đề không nằm ở chỗ Phật giáo có quyền đ̣i hỏi công bằng hay không – dĩ nhiên là có. Vấn đề là cả hai phía đều để tham vọng tôn giáo lấn át ưu tiên số một là chống cộng sản. Thiên Chúa giáo muốn củng cố ưu thế, Phật giáo muốn “vị đạo pháp và dân tộc” theo cách riêng của ḿnh. Nhưng trong khi tranh đấu đ̣i quyền lợi tôn giáo, ít ai đặt câu hỏi: nếu chế độ sụp đổ, ai sẽ lấp khoảng trống, ai sẽ chớp thời cơ?
Nhiều người hôm nay cố gắng minh oan cho Thích Trí Quang: ông không cộng sản, không CIA, chỉ là cao tăng thuần túy; ông chống “chế độ gia đ́nh trị họ Ngô”, chống đàn áp Phật giáo; c̣n việc Mỹ lật đổ và giết Ngô Đ́nh Diệm là chuyện của Mỹ. Lịch sử quả thật ghi rơ, Washington quyết định “thay ngựa giữa ḍng” v́ quyền lợi của họ. Nhưng cũng phải thừa nhận: nếu miền Nam ổn định, nếu xă hội không bị đẩy vào khủng hoảng bởi những cuộc xuống đường triền miên, Hoa Kỳ đă không dễ dàng ra tay như vậy. Một chính thể vững vàng, được dân ủng hộ, không phải là món đồ chơi để siêu cường muốn vứt lúc nào th́ vứt.
Nói cách khác, nếu không có phong trào tranh đấu cách đó, hoặc nếu phong trào biết dừng ở ranh giới bảo vệ Phật giáo nhưng không làm lung lay nền tảng chống cộng, th́ lịch sử có thể đă rẽ sang lối khác. Đệ nhất Cộng ḥa có thể tồn tại lâu hơn. Và 30 tháng Tư – rất có thể – đă không đến theo cách mà chúng ta biết.
44 năm im lặng: câu hỏi lớn gửi cho một cao tăng
Nhưng thôi, những giả định lịch sử chỉ để hiểu thêm trách nhiệm của từng nhân vật. Điều khiến nhiều người trăn trở hơn là: tại sao nhà sư Thích Trí Quang hoàn toàn im lặng từ sau 1975? Nếu ông từng xuống đường v́ Phật giáo bị đàn áp, th́ sau 1975, Phật giáo có c̣n bị đàn áp không? Phật giáo “quốc doanh” hôm nay có phải là lư tưởng “v́ đạo pháp và dân tộc” mà ông từng hô hào? Các chùa chiền bị kiểm soát, tăng ni chân tu phải lùi vào bóng tối, tôn giáo bị biến thành công cụ trang trí cho chế độ – những điều đó, một người tinh tế như ông lẽ nào không nh́n thấy?
Với uy tín và kinh nghiệm của ḿnh, trong suốt 20, 30 năm sau biến cố 1975, nếu Thích Trí Quang cất một tiếng nói, liệu có bao nhiêu Phật tử được vực dậy, bao nhiêu sự thật được sáng tỏ hơn? Thế nhưng ông chọn im lặng, ẩn trong chùa, để mặc dư luận tha hồ gắn lên ḿnh mọi nhăn mác: cộng sản nằm vùng, người của Mỹ, người của Tàu, anh hùng, tội đồ... Im lặng đôi khi là một hạnh tu, nhưng im lặng trước hậu quả của chính những việc ḿnh đă góp phần gây ra th́ khó có thể gọi là ṣng phẳng. Món nợ với lịch sử, với Phật giáo, với khẩu hiệu “v́ đạo pháp và dân tộc”
Từ góc nh́n rất b́nh dân, người viết chỉ dám nói thế này: một vị sư từng làm dậy sóng chính trường, từng nhân danh “đạo pháp và dân tộc” để kêu gọi hàng vạn người xuống đường, th́ không thể chỉ im lặng rồi lùi vào bóng tối như chưa từng có ǵ xảy ra. Đó là sự không ṣng phẳng với những linh hồn đă ngă xuống trong các cuộc bạo động, với những gia đ́nh tan nát sau đảo chính, với chính miền Nam đă mất.
Không ṣng phẳng với lịch sử: bởi lịch sử cần sự minh bạch, cần những lời kể từ người trong cuộc. Im lặng để mặc cho kẻ thắng trận viết lại mọi thứ theo ư ḿnh, trong khi ḿnh biết rơ những góc khuất, là cách thoái thác trách nhiệm. Không ṣng phẳng với Phật giáo: bởi Phật giáo Việt Nam – vốn hiền ḥa, bao dung – đă bị kéo vào một cuộc chơi quyền lực, bị lợi dụng, bị chia cắt. Khi thấy đạo pháp bị tổn hại, một người từng tự nhận “v́ đạo pháp” lẽ ra phải nói điều ǵ đó.
Và cũng không ṣng phẳng với chính khẩu hiệu “v́ đạo pháp và dân tộc”. Khi dân tộc rơi vào tay một chế độ độc tài, khi tự do tín ngưỡng bị bóp nghẹt, khi những người tu hành chân chính bị đẩy ra bên lề, lời giải thích không thể chỉ là… im lặng.
Một vị chân tu và đ̣i hỏi tối thiểu về minh bạch
Một vị chân tu, trước hết, phải minh bạch với chính ḿnh, với Phật tử, với lịch sử. Không ai đ̣i hỏi Thích Trí Quang phải hoàn hảo, bởi không ai sống giữa cơn băo chính trị mà không có sai lầm. Nhưng người ta có quyền chờ ở ông một lời tự vấn, một chút nh́n lại, một sự nhận lỗi – nếu có – hoặc ít nhất là một lời giải thích cho những lựa chọn sinh tử đă đẩy cả một miền đất nước vào ngă rẽ khác.
Ông đă không làm điều đó. Ông ra đi trong tiếng tụng kinh, giữa khói hương chùa Huế, để lại phía sau một dải dài khen chê, oán giận, tri ân lẫn lộn. Với nhiều người, ông là anh hùng. Với nhiều người khác, ông là tội đồ. Có lẽ, nếu ông từng một lần bước ra khỏi im lặng để đối thoại một cách ṣng phẳng, cả hai thái cực ấy đều sẽ bớt cực đoan hơn.
Nhưng lịch sử đă chọn cách ghi tên Thích Trí Quang như thế: một bóng h́nh mờ ảo giữa hai làn nước, từng làm dậy sóng rồi im ĺm, để người đời sau tự ḿnh lần ṃ trong đêm. Và ở đâu đó, những Phật tử chân thành vẫn thầm hỏi: nếu thực sự “v́ đạo pháp và dân tộc”, liệu im lặng có phải là câu trả lời cuối cùng?
Lưỡng đảng tại Thượng viện Mỹ đạt thỏa thuận gia hạn ngân sách chính phủ, dấu hiệu cho thấy đợt đóng cửa chính phủ lâu kỷ lục sắp kết thúc.
CNN ngày 9/11 dẫn lời một nguồn tin cho biết lưỡng đảng tại thượng viện Mỹ đă đạt thỏa thuận về việc cung cấp ngân sách cho chính phủ tới ngày 30/1/2026, đồng thời ấn định thời điểm bỏ phiếu cho Đạo luật Chăm sóc Sức khỏe Giá cả phải chăng (Obamacare) vào tháng 12.
Theo nguồn tin, thỏa thuận bao gồm việc đảo ngược quyết định sa thải nhân viên của chính quyền Tổng thống Donald Trump và những điều khoản ngăn chặn hành động tương tự trong tương lai, cũng như đảm bảo ngân sách cho chương tŕnh tem phiếu thực phẩm trong suốt năm tài khóa 2026.
Thỏa thuận mới được gắn với gói ngân sách lớn hơn để cung cấp đủ ngân sách cho một số cơ quan chủ chốt của chính phủ Mỹ, song không bao gồm việc gia hạn các khoản trợ cấp theo Obamacare sắp hết hạn, vốn là yêu cầu quan trọng của phe Dân chủ.
Ṭa nhà quốc hội Mỹ ở thủ đô Washington ngày 29/6. Ảnh: Reuters
Theo nguồn tin, phe Dân chủ nhận thấy lập trường cứng rắn của Tổng thống Trump về gia hạn các khoản trợ cấp của Obamacare ngăn cơ hội đạt được thỏa thuận lưỡng đảng, do đó một số thành viên đảng Dân chủ chấp nhận bỏ phiếu độc lập về dự luật để chấm dứt khủng hoảng ngày càng trầm trọng do chính phủ Mỹ đóng cửa.
Thượng viện dự kiến bỏ phiếu thông qua dự luật vào đêm 10/11 (trưa 10/11 giờ Hà Nội). Khi vượt qua ṿng bỏ phiếu ở thượng viện, dự luật sẽ quay lại Hạ viện để thông qua lần cuối trước khi Tổng thống Trump kư thành luật, quá tŕnh này có thể mất vài ngày.
Chính phủ Mỹ đă bước sang ngày đóng cửa thứ 39, vượt qua kỷ lục 35 ngày được thiết lập dưới nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Trump. Hoạt động của nhiều cơ quan công quyền đă bị đ́nh trệ kể từ khi lưỡng đảng tại quốc hội Mỹ không thể đạt được thỏa thuận về dự luật ngân sách, khiến chính phủ liên bang bắt đầu đóng cửa từ ngày 1/10.
Diễn Đàn Người Việt Hải Ngoại. Tự do ngôn luận, an toàn và uy tín. V́ một tương lai tươi đẹp cho các thế hệ Việt Nam hăy ghé thăm chúng tôi, hăy tâm sự với chúng tôi mỗi ngày, mỗi giờ và mỗi giây phút có thể. VietBF.Com Xin cám ơn các bạn, chúc tất cả các bạn vui vẻ và gặp nhiều may mắn.
Welcome to Vietnamese American Community, Vietnamese European, Canadian, Australian Forum, Vietnamese Overseas Forum. Freedom of speech, safety and prestige. For a beautiful future for Vietnamese generations, please visit us, talk to us every day, every hour and every moment possible. VietBF.Com Thank you all and good luck.
