Từ “hạn chót Lễ Tạ Ơn” đến cuộc hẹn ở Moscow
Tổng thống Mỹ Donald Trump đă lặng lẽ lùi lại khỏi “hạn chót Lễ Tạ Ơn” – thời điểm mà ông từng tuyên bố sẽ có một thỏa thuận ḥa b́nh cho Ukraine, như một dấu ấn để tự phong ḿnh là “người kiến tạo ḥa b́nh”.
Nhưng thay v́ một cái kết ngoạn mục, chiến dịch ngoại giao của Trump giờ co lại thành một chuyến đi của đặc phái viên Steve Witkoff đến Moscow, nơi dự kiến sẽ có cuộc gặp với Điện Kremlin trong những ngày tới. Và gần như ai cũng hiểu: một cú “đảo bài” chấm dứt chiến tranh là điều khó xảy ra.
Khoảng cách giữa Kyiv và Moscow vẫn c̣n quá rộng, và lư do khiến cả hai bên cứng rắn đă bị nhuộm quá sâu bởi hy sinh, nỗi lo sợ và máu đổ trên chiến trường. Ở đầu bên kia, Vladimir Putin vẫn kiên quyết không chấp nhận bất kỳ đề xuất nào mà ông cho là không bảo đảm việc Nga kiểm soát toàn bộ vùng Donetsk ở miền Đông Ukraine. Donetsk – “lằn ranh đỏ” giữa ḥa b́nh và đầu hàng
Bản kế hoạch mới nhất mà Washington gửi về phía Moscow được cho là đă gỡ bỏ nhượng bộ then chốt từng xuất hiện trong bản dự thảo bị ṛ rỉ trước đó: yêu cầu Ukraine phải chính thức nhường Donetsk cho Nga. Với Kyiv và các đồng minh châu Âu, đó là đường ranh không thể bước qua cả về chính trị lẫn quân sự.
Suốt một thập kỷ xung đột – với ba lần Nga xâm lược lănh thổ Ukraine, xen kẽ giữa các ṿng đàm phán, thỏa thuận rồi phá vỡ – thế giới đă quá quen với kiểu “ngoại giao hai mặt” của Moscow. Bởi vậy, sự hoài nghi đối với thiện chí của Điện Kremlin không phải là cảm xúc bốc đồng, mà là kết luận được rút ra từ một chuỗi kinh nghiệm đắt giá.
Donetsk v́ thế không chỉ là một vùng đất công nghiệp ở miền Đông, mà là phép thử cho câu hỏi: nếu một lần nữa Ukraine chấp nhận nhường đất để đổi lấy ḥa b́nh trên giấy, liệu Kremlin có tôn trọng chữ kư của chính ḿnh hay lại coi đó là bước đệm để tiến xa hơn? Hai bàn đàm phán, một ảo giác về “tiến triển”
Sai lầm lặp đi lặp lại, như một ṿng lẩn quẩn, nằm ở cách thế giới cố gắng hàn gắn khoảng cách giữa hai bên bằng… hai bàn đàm phán tách biệt: một kênh thương lượng với Ukraine, một kênh khác với Nga, rồi hy vọng hai bản thỏa thuận sẽ đủ gần nhau để ghép lại thành một bức tranh chung.
Cách làm đó tạo ra cảm giác như tiến tŕnh ḥa b́nh luôn “gần thành công”: các phái đoàn đi lại, các bản dự thảo 28 điểm được chỉnh sửa, các hạn chót kiểu Lễ Tạ Ơn được đặt ra rồi kéo dài. Nhưng trong thực tế, “điểm nghẽn” vẫn nằm y nguyên: yêu cầu của Nga về lănh thổ, và quyết tâm của Ukraine không hợp thức hóa việc mất đất.
Phần lớn nội dung trong bản đề xuất ḥa b́nh là những ư tưởng c̣n rất lư thuyết về các liên minh tương lai, cơ chế tài chính, giới hạn quân số… Những điều khoản kiểu như “Ukraine không cần một quân đội 600.000 người nếu thực sự có ḥa b́nh”, hay dự báo rằng khi chiến tranh kết thúc th́ việc gia nhập NATO sẽ không c̣n bức thiết như trước – tất cả nghe có vẻ hợp lư trên giấy. Nhưng giấy tờ luôn thay đổi khi chạm vào thực tế, và lịch sử các “bản ghi nhớ” từng bị xé bỏ đă nói lên điều đó. G8, tái thiết và những câu hỏi không ai trả lời rơ
Trong những ḍng chữ kín đáo của đề xuất ḥa b́nh c̣n có cả những câu hỏi về tương lai quan hệ giữa Nga và phương Tây: liệu Moscow có trở lại G8? Liệu một ngày nào đó Putin sẽ bắt tay với các lănh đạo châu Âu tại một hội nghị thượng đỉnh, như thể cuộc xâm lược chưa từng xảy ra?
Và nếu chiến tranh dừng lại, ai sẽ trả tiền cho việc tái thiết một Ukraine bị tàn phá bởi bom đạn? Trong cả Nga lẫn Ukraine, những ai hiểu cách đồng tiền vận hành đều hiểu đó sẽ là một mê cung lợi ích, tham nhũng, các nhóm tài phiệt và hợp đồng mờ ám – dù có dựng lên bao nhiêu cơ chế “giám sát minh bạch” đi nữa.
Những điều khoản ấy, dù quan trọng, có thể sẽ biến dạng hoặc biến mất trong những tháng năm sau khi một thỏa thuận được kư – nếu thỏa thuận đó thật sự ra đời. Câu hỏi sống c̣n vẫn chỉ là một: văn bản đó có đủ sức chấm dứt tiếng súng hay không? Zelensky trước “lựa chọn xấu” và “không có lựa chọn”
Tổng thống Volodymyr Zelensky đang tiến gần đến một bài toán mà mọi lănh đạo thời chiến đều kinh hăi: đánh đổi tương lai an ninh của đất nước lấy một bản ḥa ước mà ông không tin là bền vững.
Một bên là các cam kết an ninh dài hạn từ Mỹ và châu Âu – những “tấm khiên” bằng chữ kư, nghị quyết, hiệp ước. Bên kia là cái giá phải trả nếu nhượng Donetsk: đ̣n chí mạng vào uy tín của Zelensky, cú đánh vào tinh thần của quân đội và xă hội Ukraine, và tiền lệ nguy hiểm rằng bạo lực quân sự có thể mua được lănh thổ.
Đó đă là một lựa chọn tồi, ngay cả trong giả định là thỏa thuận được tôn trọng. C̣n nếu vài năm sau, Kremlin lại phá vỡ thỏa thuận như đă từng, th́ thực ra không c̣n “lựa chọn” nào hết – chỉ c̣n là sự trần trụi của một quốc gia đă mất đất nhưng vẫn chưa có ḥa b́nh. Kyiv giữa ṿng vây khủng hoảng
Tương lai gần không mang nhiều tin tốt cho Kyiv. Chính quyền Zelensky đang bị bao vây bởi một loạt khủng hoảng cùng lúc. Cuộc tranh căi về hạn chót Lễ Tạ Ơn của Trump đă vô t́nh che mờ trên mặt báo một vụ bê bối tham nhũng bùng phát trở lại: các điều tra viên vừa khám xét nhà của Chánh văn pḥng tổng thống kiêm trưởng đoàn đàm phán Andriy Yermak. Bóng ma “nội gián” và “lợi ích nhóm” v́ thế lại lảng vảng ngay trong thượng tầng lănh đạo, đúng thời điểm cần sự đoàn kết nhất.
Trên chiến trường, quân đội Ukraine đang đối mặt với khủng hoảng nhân lực. Liên minh châu Âu gửi tín hiệu rằng nguồn tài trợ cho Kyiv trong năm tới vẫn c̣n nhiều dấu hỏi, dù Brussels trấn an họ “có thể lấp được khoảng trống”. Nhưng tiền và người đều không phải phép màu tức thời.
Ở tiền tuyến, ba mặt trận cùng báo động đỏ: Nga đang đẩy mạnh ở Zaporizhzhia, tiến chậm nhưng đều đặn ở Pokrovsk (Donetsk), và lấn tới ở Kupiansk ở phía Bắc. Với số binh sĩ ngày càng mỏng, Ukraine khó có thể “chữa cháy” cùng lúc ở nhiều hướng. Mùa Đông Donetsk và canh bạc chờ đối thủ “găy”
Phần Donetsk c̣n nằm trong tay Kyiv đang bước vào một mùa Đông đầy hiểm họa. Thành phố Kramatorsk – trung tâm quân sự then chốt – đă nằm trong tầm bắn của các loại drone tấn công tầm ngắn. Quân Nga đủ gần để biến mọi đêm tối thành tiếng c̣i báo động. Trong bối cảnh đó, Kyiv khó có khả năng giành lại lănh thổ trong tương lai gần. Câu hỏi đặt ra không phải là “bao giờ chúng ta phản công lấy lại đất”, mà là “liệu chúng ta có kéo được Nga tới điểm găy trước hay không”.
Hy vọng thầm lặng – có lẽ hơi mong manh – của Kyiv và các đồng minh là: nếu Ukraine có thể buộc Nga tiếp tục tiêu hao sinh lực, đốt ngân sách, vắt kiệt nền kinh tế vào cỗ máy chiến tranh, th́ một ngày nào đó, hệ thống quyền lực ở Moscow sẽ tự nứt vỡ.
Không ai có thể đoán trước trong một xă hội khép kín như Nga, cú găy ấy ở gần hay rất xa. Cuộc nổi loạn Wagner năm 2023 từng bị coi là chuyện hoang đường, cho đến khi người ta thấy đoàn xe của Yevgeny Prigozhin chạy thẳng về phía Moscow trong một cuối tuần hỗn loạn. Trái lại, những khó khăn của Ukraine lại phơi bày công khai: thiếu quân, thiếu đạn, mệt mỏi sau nhiều năm chiến tranh – và chính v́ thế càng trở nên nhức nhối. Ḥa b́nh “không tưởng” dần trở thành khả dĩ
Cuộc chiến đối với Zelensky là cuộc chiến sinh tử: Ukraine không có “xa xỉ phẩm” là quyền chán nản rồi bỏ cuộc. Nga th́ có – về lư thuyết, Moscow có thể một ngày tuyên bố “đạt mục tiêu” và dừng tay. Nhưng đó lại chính là nghịch lư khiến bàn cờ ngoại giao 10 tháng qua trở nên rối rắm: trong cơn mơ t́m một lối thoát, người ta đă bắt đầu đặt lên bàn những đề xuất từng bị xem là không tưởng.
Ư tưởng “nhường đất lấy ḥa b́nh” từng bị Kyiv và châu Âu thẳng thắn chế nhạo trong suốt thời Biden, nay đă xuất hiện trong bản thảo đầu tiên của kế hoạch ḥa b́nh 28 điểm do Trump khởi xướng. Nó biến mất trong bản phản đề nghị của châu Âu bị ṛ rỉ sau đó, nhưng rơ ràng vẫn c̣n nguyên trong “danh sách điều ước” tối đa của Putin.
Một ṿng lặp mới nhiều khả năng sẽ lại xuất hiện. Đặc phái viên Witkoff đến Moscow, nghe Điện Kremlin nhắc lại lập trường: không có Donetsk, không có ḥa b́nh. Ông quay về báo cáo với Trump. Zelensky lại phải chịu thêm một ṿng gây sức ép, thêm một “hạn chót” kiểu Lễ Tạ Ơn khác.
Và thế là thế giới lại tiếp tục sống trong ảo giác rằng ḥa b́nh đang ở rất gần, trong khi ngoài chiến hào Donetsk, Kramatorsk, Zaporizhzhia, những người lính vẫn ngửa cổ nh́n lên bầu trời kiếm t́m drone tấn công – để hiểu rằng mỗi ngày trôi qua không phải là một “tiến triển ngoại giao”, mà là thêm một lớp máu mới phủ lên những bản đồ đang được vẽ lại bằng pháo và lửa.
Đoàn Diên Khánh trong bộ Thiên long bát bộ là kẻ gây ấn tượng mạnh khi được coi là đệ nhất ác nhân bởi sự độc ác cùng cực và vô liêm sỉ của ḿnh. Nhưng thật lạ, cuối cùng Kim Dung lại để cho hắn một “lối thoát”, dù hắn chưa bao giờ muốn hối cải.
Thiên hạ đệ nhất ác nhân Đoàn Diên Khánh
Trong Thiên long bát bộ, Đoàn Diên Khánh không phải là kẻ xuất hiện đầu tiên, nhưng người đọc đă có thể sớm mường tượng về sự độc ác của y khi thấy thủ đoạn tàn độc của ba kẻ đứng sau y trong Tứ đại ác nhân. Diệp Nhị Nương đứng thứ hai về mức độ độc ác trong nhóm này. Bà ta ác độc đến mức chỉ v́ đứa con bị kẻ gian lấy mất mà đi bắt cóc những đứa trẻ sơ sinh vô tội mang về cưng nựng, nâng niu như con đẻ, rồi đến tối lại giết chết đứa bé đáng thương đó.
Đứng thứ ba là Nam Hải Ngạc Thần. Y cũng là kẻ độc ác, tàn độc. Chỉ v́ muốn xếp thứ hai, vượt lên trên Diệp Nhị Nương cho nên y sẵn sàng bẻ cổ bất cứ ai dám gọi y là Nhạc lăo tam (dù đó là địa vị thật của y). Ngay khi xuất hiện trong truyện, đă thấy Nam Hải Ngạc thần bẻ cổ một gia nhân vô tội của Vạn Kiếp cốc.
Chân dung Đoàn Diên Khánh - kẻ nổi tiếng tàn bạo nhưng lại được hưởng kết cục êm đềm.
Xếp cuối cùng là Vân Trung Hạc, là một kẻ háo sắc, cậy vơ công cao cường mà tàn hại không biết bao nhiêu thiếu nữ nhà lành. Ba nhân vật này độc ác như vậy, nhưng vẫn phải sợ đại ca của chúng, lăo đại Đoàn Diên Khánh một phép, thế là đủ biết kẻ đứng đầu Tứ đại ác nhân tàn độc đến mức nào.
Ngay từ khi xuất hiện, Đoàn Diên Khánh đă thể hiện ḿnh là kẻ bỉ ổi như thế nào, khi dùng mưu để Đoàn Dự uống xuân dược và nhốt cùng pḥng với Mộc Uyển Thanh. Chỉ v́ muốn làm nhục họ Đoàn nước Đại Lư, nhường người hắn nghĩ đă cướp ngôi của ḿnh mà cố t́nh nhốt hai anh em ruột với nhau cốt để tạo ra một mối t́nh loạn luân.
Độc ác hơn nữa, hắn mời rất nhiều người đứng trước cửa động, nơi Đoàn Dự và Mộc Uyển Thanh bị nhốt cốt để thiên hạ thấy cảnh loạn luân mà sỉ nhục họ Đoàn. Tất cả nhữg thủ đoạn đều tỏ rơ sự tàn độc, cùng sự tính toán cẩn thận, tỉ mỉ với một cái đầu thông minh của Đoàn Diên Khánh. Rất may, kế hoạch của hắn đă không thể thành công.
Sau đó, xuyên suốt câu chuyện, người đọc không khỏi rùng ḿnh trước những thủ đoạn tàn độc của đệ nhất ác nhân. Y cố t́nh thôi miên để Mộ Dung Phục suưt tự sát trong thế trận cờ Trân Lung. Sau đó, Đoàn Đoàn Khánh c̣n lập kế bắt Đoàn Chính Thuần và vợ cùng những người t́nh rồi để Mộ Dung Phục giết chết bọn họ. Tất cả những cái chết trước mắt của ḿnh, Đoàn Diên Khánh c̣n tỏ ra khoái trá và cho rằng ḿnh đă “trả thù” thành công. Nhưng quả thật, Đoàn Chính Thuần đă bao giờ hại y? Ngôi vua của ông cũng đâu phải v́ cướp được mà có?
Không chỉ với người ngoài, Đoàn Diên Khánh c̣n độc ác ngay với chính những người thân quen, ruột thịt của ḿnh. Nam Hải Ngạc Thần có thể coi là huynh đệ kết nghĩa của y, đă từng gắn bó vào sinh ra tử và cũng rất nể phục lăo đại của ḿnh. Thế nhưng, chỉ v́ Nam Hải Ngạc Thần làm phật ḷng ḿnh, Đoàn Diên Khánh đă không ngần ngại ra tay tàn nhẫn.
Có nhiều cách giải thích cho sự tàn nhẫn của Đoàn Diên Khánh. Nhưng nguyên nhân sâu xa vẫn nằm ở việc hắn xuất thân là một thái tử, đáng nhẽ ngôi vua nước Đại Lư là việc nằm trong tầm tay. Tế nhưng sau những biến cố, sự phản loạn trong nước, Đoàn Diên Khánh đă bị mưu sát. Sau đó, chẳng ai biết y ở đâu mà t́m, cho nên ngôi vua sau đó thuộc về Đoàn Chính Minh, anh trai Đoàn Chính Thuần và là bác của Đoàn Dự.
Sau này, sự thật mới được tiết lộ, từ một thái tử cao quư, Đoàn Diên Khánh đă trở thành người tàn phế, đi đứng phải dùng nạng. Khuôn mặt bị biến dạng hoàn toàn và thậm chí không thể mở miệng để nói chuyện mà phải dùng nội công đẩy tiếng nói từ trong bụng ra.
Chưa kể, cũng v́ e sợ mà y đă phải sống chui sống lủi trong giang hồ mà không dám tiết lộ thân phận của ḿnh để tránh sự truy sát. Số phận éo le như thế, nhưng cũng đă luyện cho y một ư chí sắt đá, một thân vơ công thuộc hàng đệ nhất thiên hạ, nhưng cũng là kẻ độc ác nhất trong nhân gian. Tuy nhiên, xét cho cùng, dù đáng thương, nhưng có lẽ, sự độc ác chính xuất thân từ bản tính của Đoàn Diên Khánh, bởi hắn dám ra tay giết cả huynh đệ của ḿnh, c̣n sự ác độc nào bằng?
Cái kết khôn lường
Dù là kẻ chuyên làm điều ác, nhưng dường như, Kim Dung không quay lưng lại với Đoàn Diên Khánh. Bởi thế mà hắn có cái kết ngay cả Đoàn Chính Thuần, vốn là vua Đại Lư cũng không bằng.
Đầu tiên, là niềm hạnh phúc lớn lao đến từ cuộc kỳ ngộ giữa y và Trấn Nam vương phi Đao Bạch Phượng, hôn phối của Đoàn Chính Thuần. Đó là khi y bị kẻ thù tấn công, đánh cho tàn phế, sống không bằng chết, t́m cách tự vẫn th́ bỗng y gặp Đao Bạch Phượng. Lúc đó, vị phương phi đang loạn tâm bởi những đau khổ trong cuộc sống hôn nhân khi chống ḿnh liên tục phụ bạc.
Trong lúc ch́m trong đau khổ, vị vương phi quyết định trả thù chồng theo cách rất tàn khốc, là sẵn sàng trao thân cho kẻ mà bà cho là bần tiện, thấp kém nhất trong thiên hạ. May mắn thay cho Đoàn Diên Khánh, khi trở thành người được vương phi chọn. Từ kẻ đang t́m cách để chết mà không được, y có diễm phúc ăn nằm với một tuyệt thế giai nhân.
Có cơ duyên lạ kỳ, nhưng y cũng không tin đó là sự thật, chỉ dàm coi đó là giấc mộng. Y cho rằng Đao Bạch Phượng không phải người phàm trần, mà là Quan thế âm bồ tát hạ phàm để cho hắn một cơ hội để sống tiếp. Diễm phúc của hắn, hay trong suy nghĩ của hắn là được “ăn nằm” với thần tiên, thiên hạ nào ai có? Và chính lần “gặp gỡ” đó đă giúp hắn có được niềm hạnh phúc thứ hai, là một đứa con mà có lẽ trong những suy nghĩ tích cực nhất, Đoàn Diên Khánh cũng không dám nghĩ đến.
Cả đời y mơ đến ngôi vua nước Đại Lư. Giấc mơ đó khiến y điên dại mà trở nên tàn độc. Giấc mơ đó khiến một kẻ tàn phế, nhưng trở thành kẻ vơ công đệ nhất. Chừng đó là đủ hiểu hắn phải khổ luyện để hiện thực hóa giấc mơ đó thế nào. Tất cả những kế sách, dù bẩn thỉu, Đoàn Diên Khánh tạo ra nhưng ngôi báu vẫn xa vời.
Cuối cùng, con trai lăo, Đoàn Dự trở thành hoàng đế Đại Lư. Đó là trước khi chết, vương phi Đao Bạch Phượng đă tiết lộ cho Đoàn Diên Khánh biết, bà chính là kẻ “ăn nằm” với y khi y đang sống dở chết dở. Đoàn Dự chính là kết quả của cuộc ái ân oan nghiệt đó. Đoàn Diên Khánh có đạt được mục tiêu của ḿnh khi Đoàn Dự không hề thừa nhận hắn. Trong mắt chàng, hắn chỉ là kẻ đáng khinh bỉ và là người chàng vô cùng căm thù.
Với Đoàn Diên Khánh, việc con trai (dù có thừa nhận hắn hay không) lên ngôi vua cũng là hiện thực hóa giấc mơ hắn đang dang dở. Khác với những kẻ độc ác khác trong Thiên long bát bộ, khi Diệp Nhị Nương tự vẫn, Nam Hải Ngạc Thần bị y giết, Vân Trung Hạc bị chém đứt đầu hay Đinh Xuân Thu bị gieo sinh tử phù. Đoàn Diên Khánh chỉ phải đi mai danh ẩn tích v́ cho rằng hắn sẽ khiến Đoàn Dự gặp bất lợi sau khi lên ngôi v́ có một người cha độc ác. Hắn trở thành một nhân vật đặc biệt trong các bộ tiểu thuyết của Kim Dung. Là kẻ độc ác, vô liêm sỉ và cũng chưa từng có ư niệm hối cải, nhưng lại có cái kết nhiều người phải mơ ước.
Rúng động Quận Cam: Bị bắt v́ nghi lừa đảo tài chính quy mô lớn
Ngày 15/10/2025, theo thông tin công bố, Linh Thùy Lê (59 tuổi) và Trọng Lưu (58 tuổi), cư trú tại Yorba Linda (cách Little Saigon khoảng 15 phút lái xe), đă bị FBI bắt giữ với cáo buộc lừa đảo tài chính quy mô lớn. Vụ việc được đánh giá là một trong những cú lừa lớn nhất từng xảy ra trong cộng đồng người Việt tại Mỹ.
Chiêu “lợi nhuận 15%/tháng”: Mồi nhử 1.400 nhà đầu tư
Vợ chồng bị cáo được cho là đă quảng cáo rầm rộ trên một số kênh truyền thông và YouTube về gói “đầu tư an toàn, lăi 15%/tháng”, thậm chí nói có thể đạt đến 360%/năm nếu tái đầu tư. Kết quả, hơn 1.400 người đă rót tiền, tổng cộng khoảng 27,5 triệu USD; trong đó, theo cáo trạng, ít nhất 7,4 triệu USD bị cho là chảy vào chi tiêu cá nhân của hai vợ chồng.
Công ty vỏ bọc: Inventis Ventures Holding Inc. ở Tustin
Hai bị cáo được mô tả là chủ Inventis Ventures Holding Inc. (Tustin), tự giới thiệu là “công ty đầu tư an toàn, lợi nhuận cao, trả lăi hàng tháng”. Tuy nhiên, theo cáo buộc, toàn bộ hoạt động thực chất là một mô h́nh Ponzi: lấy tiền người sau trả cho người trước, rồi rút ruột phục vụ nhu cầu riêng.
Dấu vết chi tiêu xa xỉ: Nhà ở Yorba Linda, căn ven biển Huntington Beach
Tài liệu điều tra cho biết tiền của nhà đầu tư bị sử dụng để mua hai biệt thự sang trọng tại Yorba Linda và một căn hộ ven biển ở Huntington Beach, cùng nhiều khoản chi tiêu xa xỉ khác. Trái lại, hàng ngh́n nạn nhân giờ chỉ c̣n hợp đồng vô giá trị và những lời hứa rỗng.
Cáo trạng liên bang & khung h́nh phạt
Sau gần hai năm điều tra, cáo trạng ngày 17/9 liệt kê các tội danh lừa đảo tài chính, rửa tiền và chiếm đoạt tài sản. Nếu bị kết tội, hai vợ chồng có thể đối mặt án tù liên bang nhiều thập niên. (Lưu ư: bị cáo được coi là vô tội cho đến khi ṭa tuyên có tội.)
Tiếng nói nạn nhân: “Giúp nhau làm giàu” thành “giúp họ mua biệt thự”
Nhiều người kể đă bị thuyết phục bởi cam kết “trả lăi đều mỗi tháng”, khuyến khích đưa tiền mặt cho “dễ điều hành”. Một nạn nhân cay đắng: “Chúng tôi nghĩ là giúp nhau làm giàu, ai ngờ lại giúp họ mua biệt thự!”
Cảnh báo cộng đồng: Đừng để “lăi khủng” làm mờ cảnh giác
Vụ việc là hồi chuông cảnh tỉnh cho cộng đồng, đặc biệt với các lời mời gọi ‘an toàn – lăi cao – trả lăi tháng’. Một số dấu hiệu rủi ro thường thấy ở mô h́nh Ponzi:
Trả lăi đúng hẹn thời gian đầu để tạo niềm tin, rồi trở mặt khi ḍng tiền mới cạn.
Bạn nên làm ǵ nếu nghi bị lừa?
Lưu trữ toàn bộ chứng từ: hợp đồng, biên nhận, thông tin chuyển khoản, nội dung quảng cáo.
Tránh nộp thêm tiền hoặc “phí rút tiền” mơ hồ.
Tham vấn luật sư và báo với cơ quan chức năng địa phương/liên bang theo hướng dẫn pháp lư.
Kết nối các nạn nhân để tập hợp bằng chứng và bảo vệ quyền lợi theo luật.
Lời kết: Bài học đắt giá về niềm tin và chuẩn mực đầu tư
Sự việc gây đau xót và phẫn nộ, nhất là khi niềm tin cộng đồng bị lợi dụng. Xin đừng để định kiến tiêu cực phủ lên cả một cộng đồng; thay vào đó, hăy tăng cảnh giác, kiểm chứng pháp lư, và tham khảo chuyên gia trước mọi quyết định rót vốn. Lợi nhuận bền vững luôn đi kèm minh bạch và quản trị rủi ro, không phải những lời hứa “lăi khủng – an toàn tuyệt đối”.
Theo như bà Melissa Trần, tên thật là Trần Thị Mộng Tuyền, đă bị cùm tay và chân trong suốt chuyến bay dài 48 tiếng đă bị trục xuất về Việt Nam vào ngày 17/11/2025 sau hàng chục năm bà Melissa Trần đă sống tại Mỹ với tấm thẻ xanh, trong khi đó bà Melissa Trần đă nói rằng bà cảm thấy "bị đối xử tồi tệ c̣n hơn một con vật" trong tin nhắn gửi luật sư.
Hành tŕnh bay 48 giờ được mô tả là "đầy đau khổ".
Bà Melissa Trần, tên thật là Trần Thị Mộng Tuyền, đă bị cùm tay và chân trong suốt chuyến bay dài 48 tiếng, qua nhiều chặng dừng, từ Mỹ về Việt Nam.
Trong tin nhắn gửi luật sư, bà Melissa Trần nói rằng bà cảm thấy "bị đối xử tồi tệ c̣n hơn một con vật".
Hiện bà đang ở với một người anh họ tại Việt Nam, để lại gia đ́nh gồm chồng và bốn con ở Maryland, Mỹ.
Luật sư của bà Melissa Trần nói với BBC News Tiếng Việt rằng vụ trục xuất là "một bi kịch", trong khi cộng đồng ở Mỹ vẫn đang nỗ lực để đưa bà trở về Mỹ.
"Bà Melissa Trần nhận được sự ủng hộ to lớn từ cộng đồng địa phương."
"Tất cả những người quen biết bà ấy đều đă bày tỏ rằng họ sẽ làm những ǵ có thể để hỗ trợ bà ấy."
"Cần thấy rằng đây là một sai lầm nghiêm trọng về mặt tư pháp và chúng ta cần t́m cách đưa bà ấy trở về," luật sư Jennie Pasquarella nói với BBC News Tiếng Việt, và nhấn mạnh rằng việc này hiện đang phụ thuộc rất lớn vào các chính trị gia Mỹ.
Về khả năng bà Melissa quay lại nước Mỹ, bà Pasquarella nói "khó" nhưng "vẫn có thể".
Bà Jennie Pasquarella cũng chỉ trích cách thức mà chính quyền Mỹ đối xử với những người bị giam giữ hoặc bị trục xuất, như cùm tay chân họ, là đi ngược lại hiến pháp và và các chuẩn mực quốc tế, có thể cấu thành hành động "tra tấn".
"Luật pháp Mỹ quy định chính phủ không được phép giam giữ người nhập cư chỉ nhằm mục đích trục xuất, theo cách có tính chất trừng phạt như thể họ đang bị xử lư v́ một tội h́nh sự," bà Jennie Pasquarella lư giải.
Bà cho rằng đây là một chiến dịch nhằm khiến người nhập cư khiếp sợ và tự nguyện rời đi.
Phóng viên BBC từng tới thăm một trung tâm trục xuất ở New York và chứng kiến cảnh những người di cư bị "đối xử như thú vật", khiến nhiều người sang chấn tâm lư.
Luật sư Jennie Pasquarella và bà Melissa Trần
Bà Melissa Trần từ Việt Nam đến Mỹ vào năm 1993, khi mới 11 tuổi, với tư cách là người tị nạn.
Sau đó bà trở thành thường trú nhân hợp pháp.
Năm 2001, bà bị kết tội trộm cắp.
Trong thời gian 2003-2004, ṭa di trú ra lệnh trục xuất bà, nhưng Việt Nam từ chối nhận lại, nên bà vẫn được ở Mỹ và đi tŕnh báo đều đặn với Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Hoa Kỳ (ICE) suốt hơn 20 năm.
Bà khai rằng khi c̣n trẻ, bạn trai cũ của bà trộm tiền của một chủ lao động, nhưng bà nhận tội, hoàn trả số tiền đánh cắp và ngồi tù sáu tháng, theo luật sư.
Thời điểm đó, bà không biết rằng thỏa thuận nhận tội trong vụ án này có thể dẫn đến việc bà bị trục xuất.
Điều này có nghĩa, về mặt luật pháp, bà Melissa Trần sau khi lănh án tù đă nằm trong danh sách có thể bị trục xuất.
Điều đáng nói là trong nhiều năm, Việt Nam không nhận những người tị nạn rời khỏi đất nước trước năm 1995.
Do đó, bà Trần trong suốt những năm qua vẫn sinh sống b́nh thường tại Mỹ và chỉ phải đi tŕnh diện viên chức di trú theo quy định - điều mà bà vẫn tuân thủ.
Đây là một thủ tục đăng kư thông thường mà bà đă thực hiện trong hàng chục năm qua: tŕnh giấy tờ tùy thân, sau đó quan chức ICE cấp cho bà một ngày hẹn tiếp theo để ra tŕnh diện.
Nhưng mọi chuyện đă thay đổi trong nhiệm kỳ thứ hai của chính quyền Trump.
Chính phủ Việt Nam gần đây đă chấp thuận những trường hợp bị Mỹ trục xuất và là những người rời Việt Nam trước mốc 1995.
Hồi tháng 2/2025, chính phủ Việt Nam đă cam kết hỗ trợ việc hồi hương của hàng chục công dân bị giam giữ tại Hoa Kỳ và nhanh chóng xử lư các yêu cầu trục xuất mới sau khi chính quyền ông Trump đe dọa áp thuế thương mại và trừng phạt thị thực.
Tháng 10/2025, bà Melissa Trần bị bắt giam khi ra tŕnh diện ICE, sau đó bị giam năm ngày ở Baltimore, Maryland "mà không có lời giải thích".
Sau đó, bà Melissa Trần được cho về nhà nhưng rồi bị bắt lại vào lần tŕnh diện kế tiếp hồi tháng 11/2025, bị tạm giam, sau đó bị đưa lên máy bay đến Louisiana, rồi lên máy bay về Việt Nam, mà "không có bất kỳ thông báo nào".
Một trong những giải pháp được xem là mang lại nhiều hi vọng nhất hiện nay là xin ân xá cho bà Melissa Trần từ thống đốc sắp nhậm chức của bang Virginia - nơi bà Trần bị kết tội trộm cắp.
Tuy nhiên, quy tŕnh xin ân xá này rất khó khăn và sẽ kéo dài, theo luật sư.
Trong khi đó, Bộ An ninh Nội địa Mỹ đă trả lời về vụ việc của bà Trần:
"ICE đă bắt giữ Trần Thị Mộng Tuyền, một người nhập cư bất hợp pháp từ Việt Nam, với tiền án bao gồm làm giả, trộm cắp, gian lận và viết séc gian lận. Một thẩm phán di trú đă ban hành lệnh trục xuất cuối cùng cho bà vào năm 2004. Bà ấy có hơn 20 năm để rời khỏi Hoa Kỳ và được hưởng đầy đủ quy tŕnh tố tụng hợp pháp," Trợ lư Bộ trưởng An ninh Nội địa Tricia McLaughlin viết trong phản hồi với kênh truyền thông WJZ Investigates. "Thông điệp của Tổng thống Trump và Bộ trưởng Noem rất rơ ràng: người nhập cư bất hợp pháp phạm tội không được chào đón tại Hoa Kỳ."
Thượng nghị sĩ Dân chủ Chris Van Hollen của Maryland đă lên án vụ trục xuất bà Trần, theo CBS News, và nói rằng đây là một câu chuyện "quá bi thảm", "không đáng để xảy ra", và rằng văn pḥng của ông sẽ nỗ lực đưa bà quay về Mỹ.
Hàng trăm người Mỹ gốc Việt đă bị trục xuất, hàng ngàn người nằm trong nguy cơ cao
Nhiều người Việt đă rời đất nước để sang Mỹ tị nạn sau 30/4/1975
Trong vài tháng qua, đă có hàng trăm người gốc Việt bị Mỹ trục xuất về Việt Nam, đặc biệt trong các tháng Sáu và Bảy, theo luật sư.
Chính phủ Mỹ và Việt Nam không công bố chính thức các con số này.
Ước tính hiện có khoảng 16.000 người từ Đông Nam Á – gồm Việt Nam, Campuchia và Lào – có lệnh trục xuất của chính phủ Mỹ, nhưng chưa bị trục xuất.
Những người này hiện đều có nguy cơ bị giam giữ và trục xuất ngay lập tức, trong khi chính phủ Mỹ đang cố gắng yêu cầu các quốc gia quê hương của họ cấp giấy tờ hồi hương.
Trong trường hợp các quốc gia này không đồng ư, th́ chính phủ Hoa Kỳ sẽ cố gắng trục xuất họ sang một nước thứ ba, luật sư cho hay.
"Đây là điều tồi tệ nhất có thể xảy ra đối với những trường hợp này, bởi v́ việc trục xuất sang nước thứ ba sẽ đưa họ đến những nơi mà họ không có bất kỳ mối liên hệ nào.
"Thường là trong những điều kiện vô cùng khắc nghiệt, bao gồm cả việc một số người bị bỏ tù ngay khi họ đặt chân tới nơi.
"Và mọi thứ đều được thực hiện trong bí mật. Chính phủ không hề thông báo trước cho họ rằng họ đang bị đưa tới một nước thứ ba. Họ [chính quyền] cũng không cho họ bất kỳ cơ hội nào để phản đối quyết định trục xuất đó," luật sư Jennie Pasquarella nói.
Tháng 7/2205, Bộ An ninh Nội địa Mỹ đă nối lại các chuyến bay trục xuất người nhập cư bằng việc đưa năm người từ Việt Nam, Lào, Jamaica, Cuba và Yemen đến Eswatini, một quốc gia nhỏ bé ở miền nam châu Phi.
Một công dân gốc Việt khác bị Mỹ trục xuất sang Nam Sudan hồi tháng 5/2025.
Chấn thương từ Chiến tranh Việt Nam
Nhưng người Việt chạy khỏi Sài G̣n sau năm 1975 để tới Mỹ tị nạn chịu nhiều vết thương tâm lư chồng chất, theo luật sư Jennie Pasquarella
Theo bà Jennie Pasquarella, điều quan trọng là cần phải nh́n thấy toàn bộ bức tranh của việc trục xuất này.
Đó là bức tranh về một cộng đồng người Việt phải di cư sang Mỹ sau khi "chính phủ Mỹ đă can thiệp vào đất nước của họ" thời Chiến tranh Việt Nam.
Những người này chịu các chấn thương tâm lư chồng chất, theo luật sư.
Họ cũng chính là lớp người rời Việt Nam trước năm 1995 mà nay chính phủ Việt Nam mới tiếp nhận họ (trong trường hợp bị Mỹ trục xuất).
Chiến tranh Việt Nam kết thúc đă dẫn đến cuộc khủng hoảng người tị nạn ở Đông Dương. Khoảng 1,5 triệu người Việt đă phải rời bỏ đất nước do cuộc chiến này. Một phần rất lớn trong số đó định cư tại Mỹ.
Người nhập cư Việt Nam và con cái của họ chào đời tại Hoa Kỳ tạo nên một trong những cộng đồng người di cư lớn nhất tại Hoa Kỳ, với 2,3 triệu người.
Khi đến Mỹ, những người vừa trải qua cú sốc chiến tranh và ĺa xa quê hương lại trải qua một cú sốc khác do thiếu hụt các nguồn lực hỗ trợ dành cho cộng đồng người tị nạn.
Theo luật sư, nhiều người nhập cư mà bà từng tiếp xúc đă trải qua những khủng hoảng về sức khỏe tâm thần. Đây cũng chính là lư do khiến họ hoặc con cái họ phạm tội thời thanh thiếu niên.
Do Việt Nam không tiếp nhận họ, những người này tiếp tục ở lại Mỹ và đă xây dựng một cuộc sống ổn định, khiến bà Jennie Pasquarella cho rằng "rất đau ḷng" khi họ bị trục xuất.
"Phần lớn những người hiện nay bị đưa vào diện trục xuất đều trên 40 tuổi. Họ có sự nghiệp, họ đă học hành ở đây, họ có con, có cháu.
"Họ không biết ǵ về Việt Nam, và v́ thế mức độ tổn hại giờ đây nghiêm trọng hơn rất nhiều so với việc họ bị trục xuất cách đây 20–30 năm," luật sư nói.
Luật nhập cư 'lỗi thời'
Bà Monica Moreta Galarza bị quật ngă xuống đất khi chồng bà bị bắt bên ngoài ṭa án di trú ở thành phố New York
Luật nhập cư được cập nhật lần cuối vào năm 1996 và những thay đổi khiến luật này trở nên hà khắc hơn rất nhiều và làm tăng hậu quả cũng như h́nh phạt cho những trường hợp như bà Melissa, theo luật sư Jennie Pasquarella.
Nhiều thay đổi cần phải được chỉnh sửa. Nhưng bà Jennie Pasquarella tin này điều này sẽ không xảy ra với một Quốc hội hiện tại mà bà đánh giá là không hiệu quả.
Vụ việc của bà Melissa Trần phản ánh rơ luật nhập cư của Hoa Kỳ lạc hậu đến mức nào, theo luật sư.
"Luật này không tính đến thực tế rằng một người có thể mắc sai lầm từ rất nhiều năm trước, nhưng họ đă chứng minh được họ đă thay đổi hoàn toàn, họ đóng góp cho cộng đồng và xă hội. Và họ không nên bị trừng phạt v́ sai lầm đó suốt phần đời c̣n lại."
"Nhưng bi kịch là luật không nh́n thấy con người đă thay đổi và đă làm mọi điều mà xă hội mong đợi họ làm. Về cơ bản, luật nói rằng: vâng, anh có thể bị trừng phạt suốt đời, chúng tôi không quan tâm. Bà Melissa là một ví dụ điển h́nh cho điều đó."
"Có thể ngăn chặn sự lạm dụng quyền lực mà chúng ta đang chứng kiến bởi chính phủ liên bang, nhưng tại thời điểm này, chúng ta đang sống trong một cuộc khủng hoảng và rất khó để kiềm chế chính phủ này và buộc họ phải chịu trách nhiệm," bà Jennie Pasquarella nói.
Với những người hiện đang trong diện bị trục xuất nhưng vẫn c̣n ở Mỹ, bà Jennie Pasquarell cho rằng họ nên kiếm tư vấn pháp lư trước khi bị ICE bắt giam.
"Hăy quay lại ṭa án nơi họ bị kết án và xem liệu có cơ hội nào để bản án có thể được hủy bỏ hoặc sửa đổi hay không," bà nói.
Bởi một khi đă bị ICE bắt giam, th́ họ sẽ không có thời gian để thực hiện các thủ tục pháp lư để cứu ḿnh.
Và tệ hơn nữa là khi bị trục xuất về Việt Nam, th́ cơ hội để quay lại Mỹ của họ là rất mong manh, bà Jennie Pasquarell cho hay.
Tôi từng du học ở châu Âu, có cơ hội ghé thăm nhiều nước, chứng kiến cuộc sống của người Việt ḿnh bên đó mới thấy cuộc sống của người ḿnh ở nước ngoài nói chung thua xa cuộc sống trong nước, cả về vật chất lẫn tinh thần.
Về vật chất, th́ đúng là Việt Nam c̣n rất nghèo so với các nước Âu Mỹ, nhưng không có nghĩa là người sống ở Việt Nam được hưởng thụ kém hơn. Trái lại là đằng khác. Đó là nhờ mọi thứ hàng hóa, dịch vụ ở Việt Nam đều rất rẻ.
Một người đi làm b́nh thường ở Việt Nam với lương 6-8 triệu/tháng, th́ hoàn toàn có thể mời bạn bè đi ăn nhà hàng, xem phim, mát-xa, tắm trắng, làm móng tay, gội đầu mà không cần đắn đo.
Hứng lên th́ cuối tuần có thể chạy xe máy ra biển chơi hoặc leo núi,…. Cần ǵ chỉ gọi một tiếng là có người mang đến tận nhà, phục vụ đâu ra đấy. Sống ở nước ngoài làm sao có được những cái đó!
Nhà cửa ở Việt Nam cũng không chật chội hơn, vật dụng chẳng thua kém: th́ cũng chỉ tivi, tủ lạnh, máy giặt, điện thoại thôi chứ ǵ!
Tôi hay quan sát cuộc sống của người dân thành phố và thấy ít người có vẻ lo âu, căng thẳng với cuộc sống. Họ cũng không thực sự vất vả nếu so với cuộc sống của người sống ở nước ngoài.
Này nhé, bà bán cháo huyết đầu hẻm chỉ bán độ hai tiếng buổi sáng, sau đó là đi chơi, hay ngả người đọc báo Phụ nữ trong khi cô bé làm móng chân phục vụ bà. Cô bé làm móng chân đó cũng chẳng có vẻ ǵ lo âu, mỗi ngày cô phục vụ vài người là đủ tiền ăn, tiền nhà, tiền đi làm đầu, shopping đồ sida.
Anh thợ cắt tóc bên kia đường vừa cắt tóc cho ông xe ôm vừa b́nh luận về trận đấu giữa AC Milan và Lyon ở cúp C1, cả hai đều nhất trí là Pipo Inzaghi đá không thua ǵ Văn Quyến. Anh ngoắc tay một cái, 2 phút sau cô bé ở quán cà phê bên cạnh mang tới cho anh ly cà phê đúng điệu … xóm Gà!
Mọi người cứ loanh quanh phục vụ lẫn nhau, với giá rất rẻ, và tất cả đều đủ sống một cách lương thiện, chẳng mấy lo lắng về khả năng mất việc làm, phải sống nhờ trợ cấp xă hội, hay là bị cảnh sát bắt trục xuất về nước.
Với những người có thu nhập cao từ 10 triệu trở lên th́ cuộc sống c̣n sung túc hơn nữa, mà ngay cả những người có công ăn việc làm đàng hoàng bên Âu, Mỹ, lương cả chục ngàn đô la, cũng chưa chắc bằng. Ví dụ đơn giản nhất: có bao nhiêu gia đ́nh Việt kiều có được người giúp việc?
Về vật chất đă thế, về tinh thần lại càng khác biệt. Người Việt ở nước ngoài luôn là công dân hạng 2, 3, 4 ǵ đó, và chỉ biết hùng hục kiếm sống, ngoài ra chẳng c̣n mối quan tâm ǵ lớn về chính trị, văn hóa, xă hội. Những người sống bất hợp pháp th́ lại c̣n khổ hơn nhiều lần v́ ngày đêm lo canh cánh cảnh bị bắt rồi trục xuất.
Trong khi đó ở Việt Nam kể cả người dân b́nh thường nhất cũng có quyền lên tiếng trên báo chí về vấn đề này vấn đề khác của cuộc sống, của chính quyền, coi như một cách tham gia điều hành xă hội.
Thỉnh thoảng chán đời v́ căi cọ với người yêu tôi lại ṃ tới tiệm gội đầu, gọi thêm cô bé làm móng chân đến, coi như một kiểu thư giăn không tốn kém lắm, và trong câu chuyện giữa đám phụ nữ với nhau tôi khuyến khích họ gửi ư kiến cho báo chí, về chuyện ǵ cũng được. Nhờ làm trong ngành PR nên tôi giúp họ đăng các ư kiến đó, và mỗi lần như thế khu phố tôi ở như có một cuộc bùng nổ thực sự.
Các bạn có h́nh dung được nỗi vui sướng của những người phụ nữ nhỏ bé đó khi thấy tên ḿnh trên báo không? Họ như trẻ lại đến mười tuổi, và cảm thấy yêu đời hơn bao giờ hết khi thấy ḿnh không phải là loại vớ vẩn đâu nhé, báo đưa tin cơ mà.
Thử hỏi người Việt ở nước ngoài có thể làm được điều đó không? Ở bên kia ai thèm nghe họ nói, và họ biết ǵ mà nói, mà đ̣i góp ư với chính quyền sở tại? Bất quá họ chỉ có thể lên những tờ báo điện tử ở nước nhà để tham gia ư kiến về những vấn đề mà thôi.
Tóm lại, tuy nhiều người ở Việt Nam vẫn c̣n khá cực khổ, thu nhập thấp, nhất là ở vùng nông thôn, nhưng vẫn có cuộc sống phong phú, ư nghĩa hơn nhiều so với cuộc sống của đại đa số người ḿnh ở nước ngoài, nhất là ở những nước Đông Âu. Với đà phát triển của đất nước th́ sự khác biệt đó sẽ càng lớn hơn nữa.
Nếu cuộc sống mưu sinh ở nước ngoài quá vất vả th́ bạn hoàn toàn có thể nghĩ tới phương án hồi hương để có cuộc sống dễ chịu hơn.
VietBF chúc tất cả quư thành viên một mùa Lễ Tạ Ơn an lành, ấm áp!
Lời chúc Tạ Ơn gửi đến đại gia đ́nh VietBF
Lễ Thanks Giving – Lễ Tạ Ơn – không chỉ là dịp sum vầy của người Mỹ, mà c̣n là cái cớ rất đẹp để chúng ta dừng lại, nh́n lại một năm nhiều biến động, và nói với nhau một câu giản dị: “Cảm ơn v́ vẫn c̣n có nhau trên VietBF”.
Ban điều hành VietBF xin gửi đến toàn thể quư thành viên, thân hữu, các tác giả, dịch giả, mod và khách viếng thăm lời chúc sức khỏe, b́nh an, nhiều niềm vui bên gia đ́nh, người thân và bạn bè.
Dù bạn đang ở Mỹ, Âu, Úc, Canada, Việt Nam hay bất cứ nơi đâu, mong rằng khi mở VietBF lên trong ngày Lễ Tạ Ơn, bạn luôn có cảm giác đây là một “ngôi nhà thứ hai” – nơi có tin tức, có tiếng cười, có những cuộc tranh luận rôm rả nhưng vẫn chan ḥa t́nh người.
Trong năm qua, VietBF đă lặng lẽ “đại tu” hàng loạt trang autoscroll để việc đọc tin của bạn nhẹ nhàng và mượt mà hơn. Các chuyên mục autoscroll nay đă:
– Tải nhanh hơn, cuộn mượt hơn, giảm hẳn t́nh trạng giật/lắc khi xem nhiều bài liên tiếp.
– Bố cục gọn, thoáng, chữ rơ hơn, dễ đọc trên cả màn h́nh lớn lẫn điện thoại.
– Tối ưu cách hiển thị h́nh ảnh và video, hạn chế tối đa lỗi “vỡ h́nh” hay khung video lệch.
Bạn có thể ngồi nhâm nhi tách cà phê, để trang autoscroll từ từ “kéo tin” cho ḿnh – không cần bấm sang trang, không sợ bỏ lỡ những tin nóng về Việt Nam, cộng đồng người Việt hải ngoại, thời sự thế giới, kinh tế, giải trí… Mục tiêu của VietBF là để mỗi lần bạn lăn chuột là một lần có thêm điều thú vị để xem, không mất thời gian chờ đợi.
VietBF thích nghi với iOS 26, iPadOS 26, Crystal và thiết bị đời mới
Song song với nội dung, VietBF cũng nâng cấp “bên trong” để bắt kịp thế hệ hệ điều hành mới như iOS 26, iPadOS 26 và các tŕnh duyệt có dùng Crystal. Một số điểm đáng chú ư:
– Tối ưu giao diện và font chữ cho Safari/Chrome trên iPhone, iPad đời mới: chữ rơ, bớt phải zoom, thao tác chạm chính xác hơn, ít lỗi trượt, dính link.
– Tinh chỉnh lại cách tải ảnh, video và các khối nội dung, giúp trang nhẹ hơn, đỡ nóng máy, đỡ tốn pin, kể cả khi bạn vừa bật Crystal vừa mở nhiều tab.
– Điều chỉnh hiển thị quảng cáo để không gây khó chịu.
Mục tiêu của VietBF là: dù bạn dùng iPhone, iPad, MacBook, Android hay PC cũ, trang vẫn mở được nhanh nhất có thể, cuộn êm, không bị “ngộp thở”. Tất cả các chỉnh sửa gần đây đều đi theo hướng đó – nhẹ, nhanh, thân thiện hơn.
Lời cảm ơn và lời hẹn cho chặng đường tới
VietBF tồn tại được là nhờ những người âm thầm đóng góp: người post bài, người like, người tranh luận, người chỉ lỗi, người góp ư kỹ thuật… Mỗi lần bạn báo lỗi, than phiền về tốc độ, hay đơn giản là khen một giao diện mới, đó đều là “bản đồ” để VietBF tiếp tục sửa và nâng cấp.
Nhân dịp Lễ Tạ Ơn, ban điều hành xin chân thành cảm ơn tất cả những đóng góp đó. Mong rằng trong thời gian tới VietBF sẽ tiếp tục là nơi bạn mở ra đầu ngày để xem tin, và khép lại cuối ngày với một nụ cười.
Chúc quư thành viên một Lễ Thanks Giving an lành, ấm áp và nhiều điều để… “tạ ơn” trong cuộc sống. 🙏🦃
Tiếng súng ngay lập tức làm dấy lên hỗn loạn trong khu vực đông đúc, với những người tham dự bỏ chạy theo mọi hướng để tránh đạn.
1 người đă thiệt mạng và 6 người khác bị thương trong một vụ xả súng hàng loạt tại một trường đại học ở Pennsylvania (Mỹ) vào tối thứ Bảy (25/10). Đại học Lincoln, nằm cách Philadelphia 45 dặm về phía tây nam, đang tổ chức sự kiện Homecoming cho sinh viên và cựu sinh viên, những người đă tụ họp để ăn mừng khi tiếng súng vang lên vào khoảng 9:30 tối (giờ địa phương).
Tiếng súng đă nổ ra tại băi đậu xe của Trung tâm Văn hóa Quốc tế (ICC) nơi diễn ra các hoạt động tiệc ngoài trời sau một trận bóng đá, Trưởng cảnh sát của trường đại học, Marc Partee thông báo với các phóng viên vào ngày Chủ nhật.
Tiếng súng ngay lập tức làm dấy lên hỗn loạn trong khu vực đông đúc, với những người tham dự bỏ chạy theo mọi hướng để tránh đạn. Một số người phải được điều trị do chấn thương sau khi bị đẩy ngă xuống đất và bị giẫm đạp trong cơn hoảng loạn để rời khỏi khu vực.
H́nh ảnh hỗn loạn tại hiện trường
Christopher de Barrena-Sarobe, Viện trưởng Viện Kiểm sát quận Chester, xác nhận rằng 1 người đă tử vong sau vụ việc và ít nhất 6 người khác bị thương và đă được đưa đến bệnh viện. Ông cũng cho biết một người mang theo súng, đă bị giam giữ. Tuy nhiên, chưa có cáo trạng nào được đưa ra.
Khuôn viên trường ngay lập tức được phong tỏa, nhưng sau đó lệnh này đă được gỡ bỏ khi các quan chức quyết định không c̣n mối đe dọa nào.
Khi cuộc điều tra về sự cố đáng tiếc này tiếp tục, các quan chức cho biết họ đang xem xét khả năng có một tay súng thứ hai tham gia.
Hiện vẫn chưa rơ nguyên nhân của vụ xả súng, các nhà chức trách không tin rằng đây là một cuộc tấn công có kế hoạch.
"Chúng tôi không có nhiều câu trả lời về chính xác điều ǵ đă xảy ra," Viện trưởng de Barrena-Sarobe nói với các phóng viên.
"Homecoming - khi mọi người trở về, họ quyên góp cho trường cũ của ḿnh và họ sống lại những kỷ niệm tốt đẹp về thời gian họ ở Lincoln University, nơi đă giúp họ tiến bộ trong cuộc sống. Đây phải là một dịp vui vẻ" , ông cho biết thêm.
Chưa có thông tin ǵ thêm được cung cấp về danh tính hoặc t́nh trạng của những nạn nhân trong vụ xả súng.
Josh Shapiro, Thống đốc Pennsylvania, xác nhận ông đă được thông báo về vấn đề và đă cung cấp toàn bộ sự hỗ trợ và nguồn lực của ḿnh cho trường đại học và các cơ quan thực thi pháp luật địa phương.
Trong một bài đăng trên X, ông kêu gọi mọi người "tránh xa khu vực" và "tiếp tục tuân theo hướng dẫn của cơ quan thực thi pháp luật địa phương".
Thời gian gần đây, có rất nhiều bài viết xuất hiện trên các trang mạng, trên các điện báo, báo in của người Việt định cư khắp nơi trên thế giới, nói về nhân vật lịch sử Ngô Đ́nh Diệm, về biến cố ngày 1 tháng 11 – 1963 tại Nam Việt Nam.
Rồi những buổi Lễ tưởng niệm nhân vật lịch sử này được tổ chức ở nhiều nơi có Cộng Đồng người Việt.
Lại có cả những nhóm người đến viếng thăm ngôi mộ của nhân vật Ngô Đ́nh Diệm tại Việt Nam rất long trọng.
Một số bạn trẻ trưởng thành nơi hải ngoại liên lạc bằng điện thư hoặc gặp chúng tôi, hỏi về chuyện :
- “ Tại sao có cuộc đảo chánh lật đổ ông Ngô Đ́nh Diệm, ngày 1 tháng 11 – 1963 ở Việt Nam? xem ư kiến ra sao.
Bài viết này được đưa ra, mong trả lời các bạn trẻ đó, đồng thời đóng góp chút ít vào công việc làm sáng tỏ một vấn đề lịch sử quan trọng, có ảnh hưởng lớn lao đến sự… mất c̣n, sụp đổ của Nam Việt Nam sau đó, cũng như ảnh hưởng đen tối của nó c̣n kéo dài đến măi về sau.
Muốn t́m hiểu kỹ lưỡng, sâu xa hơn, tất nhiên là chúng ta phải t́m đọc những cuốn sách đáng tin cậy về chuyện này…
Đôi khi cần thiết, chúng tôi xin được ghi chú thêm tiếng Anh để các bạn trẻ dễ nhận ra.
T̀NH H̀NH TRƯỚC KHI XẢY RA CUỘC ĐẢO CHÁNH
Những tháng giữa năm 1960, Ông Diệm với tư cách Tổng Thống và Tổng Tư Lệnh Quân Đội VNCH, đi thăm các Bộ Tư lệnh Quân Khu I – 2 – 3 – 4 và Quân Khu Thủ Đô để nói chuyện với các Sĩ Quan trong quân đội, các Quân Binh Chủng về một vấn đề vô cùng quan trọng là :
- " Chính quyền Mỹ lúc đó muốn đổ quân tác chiến (Combatant forces ) [size=4] vào lănh thổ Nam Việt Nam [/si] để đảm nhiệm vai tṛ chủ yếu trong công cuộc chiến đấu chống cộng sản trên chiến trường này, tất nhiên là theo chủ trương, chính sách của Hoa Kỳ…
Tại Hội trường Bộ Tư lệnh Quân Khu I, Đà Nẵng, trước mặt rất đông Sĩ Quan :
- Cấp Tướng, cấp Tá và cấp Úy, ông Diệm nói rơ ư chí của ông là :
- Nhất định không chấp nhận cho chính phủ Mỹ đổ quân tác chiến vào Nam Việt Nam, mà Tổng Thống Ngô Đ́nh Diệm chỉ chấp nhận vai tṛ cuả người Mỹ trong nhiệm vụ cố vấn và huấn luyện cho Quân Đội VNCH.
Ông nói :
- “Chúng ta cần có sự cố vấn và huấn luyện của người Mỹ, chúng ta cần có sự viện trợ quân sự, kinh tế của người Mỹ, nhưng chúng ta không cần và nhất định không chấp nhận để cho người Mỹ chiến đấu thay thế cho chúng ta trong công cuộc bảo vệ Quê Hương, Đất Nước này.
Chúng ta đang phải đương đầu với với một cuộc chiến tranh ư thức hệ (ideological war) giữa chủ thuyết “Quốc Gia-Dân Tộc” tự do, dân chủ của chúng ta và “ học thuyết ảo tưởng – Utopian doctrine” của cộng sản, xây dựng trên nền tảng tuyên truyền, lừa bịp có hệ thống, có khả năng lôi cuốn đông đảo quần chúng vào một cuộc chiến tranh nhân dân, trường kỳ kháng chiến, để tiến tới một thiên đường không bao giờ có thực.
Cuộc chiến đấu này không thể đơn thuần giải quyết bằng sức mạnh của vũ khí chiến tranh, nhất là bằng một đạo quân viễn chinh từ một quốc gia khác kéo đến.
Nếu người Mỹ làm việc đó, chúng ta sẽ mất hết chính nghĩa, mất sự hậu thuẫn của nhân dân, tôi sẽ trở thành tổng thống bù nh́n và anh em, các sĩ quan đang có mặt tại đây, sẽ chỉ c̣n là những kẻ đánh thuê cho ngoại quốc…”
Ông nói thật nhiều, với tất cả tấm ḷng và trái tim của ḿnh.
Rồi ông kêu gọi tất cả các sĩ quan Quân Đội VNCH đă từng nêu cao tinh thần anh dũng, can đảm trên mọi chiến trường khắp các Vùng Chiến Thuật ( tactical areas ), hăy cùng Ông bằng mọi giá, giữ vững lập trường, đi đúng đường lối lănh đạo chiến tranh bảo vệ Tổ Quốc mà ông đă vạch ra và quyết tâm theo đuổi, bất chấp mọi sức ép bất cứ từ đâu đến !
Những cánh tay giơ lên, những tiếng hô vang làm rung chuyển cả Hội Trường Bộ Tư Lệnh Quân Đoàn I- Quân Khu I :
- “ Quyết tâm ủng hộ Tổng Thống ! Quyết tâm giữ vững lập trường chiến đấu của Tổng Thống để bảo vệ Tổ Quốc !”
Tôi lúc đó chỉ là một chuẩn uư hiện dịch, nhưng với cái vốn kinh nghiệm gần 7 năm kháng chiến chống Pháp vô cùng gian khổ, 2 lần bị Tây bắt nhốt vào tù, rồi hơn 6 năm trong hàng ngũ quân đội Việt Nam Cộng Ḥa, chống cộng sản, tôi cũng đủ trí khôn để thông cảm với những khó khăn, nguy hiểm đang đợi chờ Ông Diệm, vị tổng thống đầu tiên của nền Cộng Ḥa non trẻ tại Nam Việt Nam.
Ngày 28/10/1963, 4 ngày trước khi xảy ra đảo chính, Ngô Đ́nh Diệm và Đại sứ Mỹ Henry Cabot Lodge gặp nhau tại lễ khai trương Trung tâm Năng lượng Nguyên tử ở Đà Lạt, nhưng không nói chuyện nhiều.
Tôi nh́n các sĩ quan đàn anh đứng chung quanh, h́nh như ai nấy đều linh cảm thấy có một cái ǵ nặng nề, nguy hiểm đang đợi chờ vị tổng thống khả kính và can đảm của ḿnh.
Phải thành thực mà công nhận rằng :
- Vào thời gian đó, dưới sự lănh đạo của ông Diệm , quân đội ra quân đội, tướng tá ra tướng tá, sĩ quan ra sĩ quan, chớ không có như t́nh trạng của những thời gian sau này, sau khi ông Diệm không c̣n nữa.
Lúc đó, tôi không phải là người công giáo như ông Diệm, mà trong cương vị một quân nhân hiện dịch thuần tuư, từng quyết tâm từ bỏ hàng ngũ cộng sản, t́m đến hàng ngũ quốc gia để chống lại cộng sản, lúc này chỉ nghĩ đến quân đội, đến việc chống cộng, nhưng cũng thấy như mắt ḿnh nhoà đi…
Tôi cầu xin Ơn Trên phù hộ, che chở cho ông, cũng như cho Đất Nước này.
Vitinha lập hat-trick đầu tiên trong sự nghiệp, giúp PSG ngược ḍng hạ đội khách Tottenham 5-3 ở lượt năm ṿng bảng Champions League.
Hai đội từng gặp nhau một lần ở trận tranh Siêu Cup châu Âu hồi tháng 8/2025. Khi đó, từ thế bị dẫn 0-2, PSG gỡ ḥa rồi thắng trên loạt luân lưu.
Tại Parc des Princes tối 26/11, đại diện Ligue 1 cũng vất vả thắng ngược với kịch bản hấp dẫn không kém.
Vitinha (số 17) lập hat-trick trong trận PSG thắng Tottenham 5-3 trên sân Parc des Princes, Paris, Pháp ngày 26/11. Ảnh: Leparisien
Tottenham gây bất ngờ khi hai lần vượt lên nhờ màn tỏa sáng của bộ đôi tiền đạo. Phút 35, Richarlison đánh đầu cận thành mở tỷ số. Phút 50, đến lượt Randal Kolo Muani đá bồi tung lưới CLB chủ quản. Muani thuộc biên chế PSG và đang thi đấu cho Tottenham theo diện cho mượn.
Cả hai lần, PSG đều nhanh chóng t́m được bàn gỡ nhờ những siêu phẩm của Vitinha. Phút 45, tiền vệ Bồ Đào Nha cứa ḷng chân phải từ ngoài ṿng cấm về góc cao, khiến thủ thành Tottenham chôn chân nh́n bóng vào lưới. Phút 53, anh tiếp tục tỏa sáng với cú đá chân trái chéo góc để lập cú đúp.
Sau đó, lần lượt Fabian Ruiz, Willian Pacho lập công, giúp PSG dẫn 4-2. Phút 72, Kolo Muani hoàn tất cú đúp và rút ngắn cách biệt cho đội khách.
Nhưng tiền đạo Pháp chỉ làm nền cho Vitinha - người ghi bàn phạt đền ở phút 76 để ghi cú hat-trick đầu tiên trong sự nghiệp. Việc Lucas Hernandez nhận thẻ đỏ ở phút bù giờ không ngăn PSG giữ ba điểm ở lại Paris.
Với chiến thắng 5-3, PSG vươn lên thứ hai với 12 điểm, xếp trên Bayern nhờ chỉ số phụ, và chỉ đứng sau Arsenal - CLB duy nhất giành 15 điểm tuyệt đối. Tottenham th́ đứt mạch bất bại ở Champions League mùa này và tụt xuống thứ 16 với 8 điểm, vị trí phải đá play-off tranh vé vào ṿng 1/8.
Mỹ sẽ tăng phí thêm 100 USD với khách nước ngoài tới loạt công viên quốc gia, trong khi giữ nguyên giá vé với công dân Mỹ.
Cơ quan Công viên Quốc gia Mỹ hôm 25/11 cho biết mức phí mới sẽ được áp dụng kể từ ngày 1/1/2026 đối với hàng triệu du khách quốc tế đến thăm các công viên quốc gia của nước này mỗi năm. Du khách quốc tế cũng sẽ không được hưởng những ngày miễn phí vé vào cửa như công dân Mỹ.
Theo đó, giá thẻ năm của khách quốc tế sẽ tăng lên 250 USD, trong khi giá vé với công dân Mỹ vẫn là 80 USD. Doanh thu từ mức phí mới sẽ được sử dụng để hỗ trợ hệ thống công viên quốc gia, như nâng cấp cơ sở vật chất cho du khách và bảo tŕ.
Thẻ năm là thẻ giúp người mua có thể tới thăm công viên nhiều lần và tới nhiều công viên khác nhau, có giá trị trong ṿng 12 tháng. Nếu không có thẻ năm, khách quốc tế có thể phải trả thêm một khoản phụ phí, lên tới 100 USD, khi vào các công viên quốc gia nổi tiếng ở Mỹ.
Cơ quan này cho biết "chính sách phí vào cửa đặt lợi ích của người Mỹ lên trên hết" được đưa ra trong bối cảnh các công viên quốc gia đang phải đối mặt nhiều áp lực do t́nh trạng cắt giảm nhân sự và ngân sách nghiêm trọng. Bên cạnh đó, họ cũng đang phải khắc phục tổn thất sau đợt đóng cửa chính phủ gần đây và khoản doanh thu đáng kể bị mất do không thu phí trong thời gian đó.
Theo Bộ Nội vụ Mỹ, việc thay đổi mức phí sẽ ảnh hưởng đến 11 công viên quốc gia, trong đó có Grand Canyon, Yellowstone và Yosemite.
Du khách tại công viên quốc gia Grand Canyon, bang Arizona, Mỹ ngày 1/10. Ảnh: AP
Bộ trưởng Nội vụ Doug Burgum cho hay thay đổi này nhằm đảm bảo người nộp thuế Mỹ "tiếp tục được hưởng mức phí vào cửa hợp lư, trong khi du khách quốc tế đóng góp phần tương xứng vào việc bảo tŕ và cải thiện công viên cho các thế hệ tương lai!".
Tổng thống Donald Trump hồi tháng 7 kư sắc lệnh hành pháp yêu cầu các công viên tăng mức phí vào cửa đối với khách nước ngoài. Nhà Trắng cũng đăng bài trên mạng xă hội X thông báo về việc thay đổi mức phí, kèm theo cụm từ "Nước Mỹ trên hết".
Hiệp hội Du lịch Mỹ ước tính trong năm 2018, các công viên và đài tưởng niệm quốc gia đón hơn 14 triệu du khách quốc tế. Công viên quốc gia Yellowstone cho biết trong năm 2024, gần 15% du khách đến địa điểm này là người nước ngoài, giảm so với mức 30% của năm 2018.
Giám đốc Truyền thông Nhà Trắng Steven Cheung cáo buộc Ủy ban Nobel Na Uy “đặt chính trị lên trên ḥa b́nh” vào sáng sớm thứ Sáu, sau khi hội đồng này không chọn Tổng thống Donald Trump cho Giải Nobel Ḥa b́nh.
“Ông ấy có trái tim của một nhà nhân đạo, và sẽ không bao giờ có ai giống như ông - người có thể lay chuyển núi non chỉ bằng sức mạnh ư chí” - Cheung viết trên mạng xă hội X.
“Ủy ban Nobel đă chứng minh rằng họ coi trọng chính trị hơn ḥa b́nh” - ông nói thêm.
Trong nhiều tuần qua, ông Trump cùng một số đồng minh đă vận động để tổng thống giành được giải thưởng danh giá này, viện dẫn những nỗ lực của ông nhằm giải quyết ít nhất 7 cuộc xung đột kể từ khi trở lại Nhà Trắng hồi tháng Giêng. Ông cũng nhận được sự ủng hộ từ một số quốc gia, bao gồm Israel, Campuchia và Pakistan.
Hạ nghị sĩ Anna Paulina Luna (Cộng ḥa - Florida) đă chính thức đề cử ông Trump vào thứ Năm, v́ những nỗ lực của ông trong việc làm trung gian ḥa giải giữa Israel và Hamas. Tháng trước, Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đă công bố một kế hoạch gồm 20 điểm nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài hai năm tại Gaza. Cả hai bên đều bày tỏ ủng hộ giai đoạn đầu của thỏa thuận.
Israel xác nhận vào sáng sớm thứ Sáu rằng lệnh ngừng bắn ở Dải Gaza đă bắt đầu có hiệu lực.
Ủy ban Nobel thông báo người nhận giải năm nay là Maria Corina Machado của Venezuela, v́ “những nỗ lực không mệt mỏi trong việc thúc đẩy quyền dân chủ cho người dân Venezuela".
Dù không được chọn, Cheung khẳng định Tổng thống Mỹ sẽ “tiếp tục kiến tạo các thỏa thuận ḥa b́nh, chấm dứt chiến tranh và cứu sống con người”.
Vào thứ Năm, Trump tỏ ra thản nhiên trước câu hỏi về khả năng giành giải, dù hồi cuối tháng trước ông nói rằng sẽ là một “sự xúc phạm” nếu ông không thắng.
“Họ sẽ làm những ǵ họ muốn,” Trump nói về Ủy ban Nobel. “Dù sao cũng được thôi. Tôi biết rơ điều này — tôi không làm v́ giải thưởng đó. Tôi làm v́ tôi đă cứu được rất nhiều sinh mạng”.
Giới quan sát cho rằng cơ hội giành giải của ông Trump là rất thấp, bởi hạn chót nộp đề cử đă kết thúc từ ngày 1 tháng 2.
Tổng thống Nga Putin: Ông Trump rất nỗ lực giải quyết xung đột
B́nh luận về việc ông Trump không được giải, Tổng thống Nga Vladimir Putin cho biết những nỗ lực mà Tổng thống MỹDonald Trump đang thực hiện để giải quyết các cuộc xung đột quốc tế là không thể tranh căi.
Ủy ban Nobel Ḥa b́nh Na Uy có thành tích vinh danh những người "không làm ǵ cho ḥa b́nh" -ông Putin nhận xét, nhưng không nêu tên cụ thể. Ngược lại, Trump "thực sự đang nỗ lực rất nhiều để giải quyết các cuộc khủng hoảng khó khăn, kéo dài nhiều năm và nhiều thập kỷ", ông nói thêm.
Tổng thống Nga nói thêm rằng , nếu hoạt động ḥa giải gần đây ở Trung Đông giúp "Donald đạt được mọi mục tiêu, mọi điều ông ấy nói muốn làm, th́ đó sẽ là một sự kiện lịch sử".
Putin cho biết ông coi những nỗ lực của ông Trump nhằm làm trung gian chấm dứt xung đột Ukraine là chân thành, đồng thời nói thêm: "Một số việc chúng tôi đă làm được, một số việc th́ không, nhưng các cuộc thảo luận tại Anchorage vẫn có tiềm năng đạt được nhiều thành tựu. Điều chắc chắn là ông ấy đang nỗ lực hết ḿnh".
Ông Trump và ông Putin đă gặp nhau tại Alaska vào giữa tháng 8, với các cuộc đàm phán chủ yếu tập trung vào cuộc khủng hoảng Ukraine.
Từ chiếc cưa máy đến cú rơi lịch sử của Tesla
Nửa năm sau khi chiếc cưa máy của Elon Musk được cất vào kho, người ta mới bắt đầu ngồi xuống, b́nh tĩnh mở từng trang dữ liệu ra để xem rốt cuộc màn phá phách của ông ta đă để lại những ǵ. Câu trả lời đến từ một công tŕnh nghiên cứu dài 27 trang của nhóm bốn giáo sư Đại học Yale, mang tên “The Musk Partisan Effect on Tesla Sales”, công bố vào Tháng Mười vừa qua. Những con số khô khan ấy kể lại một câu chuyện rất đời: chỉ v́ vài năm “dại một giờ” lao đầu vào chính trị, Elon Musk đă kéo theo cả Tesla trượt dốc, đánh mất hơn một triệu xe bán ra trong chưa đầy ba năm. Điều trớ trêu là trước đó, cũng chính sự “ngông” và “dị” của Musk từng góp phần biến Tesla thành biểu tượng của tương lai. Từ giấc mơ cứu hành tinh đến cú tụt dốc doanh số
Năm 2020, Tesla gần như đồng nghĩa với tương lai. Một hăng xe điện phá vỡ mọi quy tắc, thách thức các tập đoàn xe hơi trăm năm tuổi, đưa Elon Musk trở thành biểu tượng toàn cầu của công nghệ xanh. Với tầng lớp trung lưu đô thị Mỹ – đặc biệt là những người có khuynh hướng Dân Chủ – lái một chiếc Tesla không chỉ là vấn đề tiện nghi, mà c̣n là tuyên ngôn: “Tôi đang góp phần cứu lấy hành tinh này.” Thế nhưng chỉ vài năm sau, bức tranh ấy vỡ vụn. Đến giữa năm 2025, Tesla đă hai năm liên tiếp sụt giảm doanh số, ngay trong bối cảnh thị trường xe điện Mỹ vẫn tăng trưởng. Giá pin, nguồn cung, cạnh tranh… tất cả đều không giải thích được cú rơi này. Yale đă chỉ ra một thủ phạm duy nhất: Elon Musk. Theo mô h́nh tính toán của họ, “hiệu ứng đảng phái” gắn liền với Musk đă khiến Tesla mất từ 1 đến 1.26 triệu chiếc xe bán ra trong 30 tháng, tương đương 67–83% doanh số thực tế. Nói cách khác, nếu không có những phát ngôn và hành động chính trị phân cực của chủ tịch, Tesla có thể đă bán được nhiều hơn 67–83% trong giai đoạn từ Tháng Mười 2022 đến Tháng Tư 2025.
Khi Elon Musk bỏ vai “ông chủ công nghệ” để hóa thành chiến binh phe phái
Bước ngoặt đến từ giữa năm 2022, sau thương vụ mua lại Twitter (nay là X). Từ một “thần tượng công nghệ” được cả hai phía nể trọng, Musk bắt đầu rẽ sang vai tṛ chiến binh chính trị: sa thải hàng loạt nhân viên, nới lỏng kiểm duyệt cho các tài khoản cực hữu, biến X thành sân khấu cho các cuộc xung đột văn hóa, rồi mạnh tay quyên góp 300 triệu USD cho ứng viên Cộng Ḥa Donald Trump trong mùa bầu cử 2024. Khi Trump tái đắc cử, Elon Musk đảm nhiệm vai tṛ lănh đạo “Bộ Hiệu Quả Chính Phủ” (DOGE – Department of Government Efficiency), một vị trí vừa nực cười vừa quyền lực. Từ thời điểm đó, cái tên Musk không c̣n là biểu tượng của “tương lai xanh” mà trở thành biểu tượng của “một phe đỏ” đầy chia rẽ. Và Tesla – thương hiệu gắn chặt với h́nh ảnh cá nhân ông – phải trả giá.
Dân chủ quay lưng, Cộng Ḥa tăng nhẹ: một cuộc chuyển dịch hoàn hảo… bất lợi
Nhóm nghiên cứu Yale đă khai thác dữ liệu đăng bộ xe mới trên toàn nước Mỹ từ Tháng Ba 2020 đến Tháng Tư 2025, so sánh với tỷ lệ cử tri Dân Chủ – Cộng Ḥa trong hai kỳ bầu cử 2020 và 2024. Trước Tháng Mười 2022 – mốc Musk hoàn tất mua Twitter – các khu vực “xanh” (Dân Chủ) mua Tesla nhiều hơn hẳn và xu hướng đó tăng đều. Sau mốc này, đồ thị quay đầu: doanh số Tesla sụt mạnh ở các vùng Dân Chủ, trong khi ở vùng “đỏ” (Cộng Ḥa) chỉ tăng nhẹ, không đủ bù đắp. Để tách hiệu ứng Musk khỏi các yếu tố khác như cạnh tranh, mẫu xe, ưu đăi thuế…, nhóm Yale dùng các mô h́nh Difference-in-Differences và Triple Difference – những công cụ quen thuộc trong kinh tế học để đo tác động chính sách. Kết quả lạnh lùng: nếu không có “hiệu ứng Musk”, doanh số Tesla hàng tháng có thể cao hơn khoảng 150%. Ngược lại, ở các khu vực Dân Chủ, Tesla mất trung b́nh 0.2 chiếc trên mỗi 10,000 xe đăng bộ mỗi tháng. Nghe qua con số có vẻ nhỏ, nhưng tích lũy suốt 30 tháng trên phạm vi cả nước, nó biến thành cả triệu chiếc xe bốc hơi khỏi báo cáo tài chính.
Người Mỹ không bỏ xe điện – họ chỉ bỏ… Elon Musk
Hiệu ứng thay thế thể hiện gần như hoàn hảo: cứ mỗi chiếc Tesla không bán được, là có một chiếc xe điện hoặc hybrid của hăng khác được mua thay thế. Nghĩa là người Mỹ không quay lưng với xe điện. Họ chỉ quay lưng với thương hiệu gắn chặt với một nhân vật chính trị mà họ ghét. Các khảo sát song song càng cho thấy rơ điều đó. Thăm ḍ của NBC News (2021–2025) cho thấy tỷ lệ người Dân Chủ có cái nh́n tiêu cực về Musk tăng từ 28% lên 92%, trong khi người Cộng Ḥa nh́n ông với thiện cảm tăng từ 30% lên 75%. Nhưng có một vấn đề: dân Cộng Ḥa lâu nay vốn không mặn mà với xe điện. Nhiều người trong số họ phủ nhận biến đổi khí hậu, chê bai quy định khí thải, thích tiếng gầm của động cơ xăng hơn tiếng rít của mô-tơ điện. Một khảo sát YouGov (Tháng Ba 2025) cho thấy 71% cử tri Dân Chủ nói Musk là lư do khiến họ không muốn mua Tesla, trong khi chỉ 3% cử tri Cộng Ḥa nói Musk khiến họ… muốn mua Tesla hơn. Thế là tổng hiệu ứng trở thành âm tuyệt đối: Musk mất nhiều khách hàng “xanh” hơn gấp hàng chục lần số khách hàng “đỏ” mà ông mong kéo về.
Khi thương hiệu bị trói chặt vào một cái tên
Suốt hơn một thập niên, Tesla và Elon Musk gần như là một. Chiến lược marketing của hăng dựng quanh “thần thoại” Musk: nhà sáng lập thiên tài, dám mơ những giấc mơ điên rồ, phóng tên lửa lên trời, xây đường hầm dưới đất, đặt cược tương lai nhân loại vào xe điện và sao Hỏa. H́nh ảnh ấy giúp Tesla khác biệt, thu hút vốn đầu tư, lôi kéo khách hàng trung thành. Nhưng chính sự đồng nhất đó lại là tử huyệt: chỉ cần h́nh ảnh cá nhân rơi vào vùng phân cực, thương hiệu sẽ bị kéo theo không phanh. Giáo sư James Levinsohn, một trong bốn tác giả, chỉ b́nh thản kết luận: “Thương hiệu của Musk từng là ‘người dẫn đường cho tương lai’. Giờ nó là ‘biểu tượng của một phe’. Và thị trường căm ghét điều đó.” Khi Tesla không c̣n là một chiếc xe, mà là một tấm bảng treo trên đường cao tốc ghi rơ “tôi đứng về phía nào”, rất nhiều khách hàng sẽ chọn né sang làn khác.
Tesla mất, đối thủ thắng – và chính sách khí hậu cũng hao hụt
Cú trượt chân của Musk không chỉ làm tổn thương Tesla, mà c̣n ảnh hưởng đến cả thị trường xe điện và chính sách khí hậu Mỹ. Nghiên cứu chỉ ra: doanh số xe điện và hybrid của các hăng khác (Ford, Hyundai, Toyota, Rivian, Kia…) tăng 17–22% kể từ khi Musk mua Twitter – nhờ làn sóng khách hàng rời bỏ Tesla. Riêng tại California, nếu không có “hiệu ứng tiêu cực Elon Musk”, tiểu bang này đă có thể đạt mục tiêu 35% xe không phát thải vào năm 2026. Thực tế, doanh số xe điện giảm làm California hụt khoảng 139,700 xe chỉ riêng trong quư I/2025, kéo lùi tiến tŕnh chuyển đổi xanh. Một cá nhân, bằng phát ngôn và hành vi chính trị của ḿnh, đă vô t́nh bẻ lái cả một chính sách công – điều mà trước đây ít ai nghĩ có thể xảy ra trong một thị trường lớn như vậy.
CEO “tham chính”: ranh giới mong manh giữa giá trị và phe phái
Khái niệm “CEO activism” – lănh đạo doanh nghiệp công khai lập trường chính trị – thật ra không mới. Tim Cook (Apple), Howard Schultz (Starbucks)… từng lên tiếng về quyền con người, môi trường, b́nh đẳng. Nhưng đa số họ chọn những giá trị mang tính phổ quát, ít phân cực, gắn với sứ mệnh thương hiệu. Elon Musk chọn con đường khác: biến chính trị thành sân chơi cá nhân, công khai chọn phe, gắn thương hiệu với một chiến tuyến cụ thể. Trong marketing, đó là điều gần như tối kỵ. Michael Jordan từng nói một câu được trích ngay trong nghiên cứu Yale: “Người Cộng Ḥa cũng mua giày thể thao.” Ngụ ư rất rơ: nếu anh biến sản phẩm của ḿnh thành biểu tượng của một phe, anh sẽ tự cắt mất nửa thị trường. Tesla là minh chứng sống động cho câu nói này ở thế kỷ 21: khi một CEO lao vào trận chiến ư thức hệ, công ty phải đứng ra nhận đạn.
Kỷ nguyên thương hiệu cá nhân: ánh hào quang và cái giá phải trả
Trong thời đại mạng xă hội, ranh giới giữa con người và thương hiệu mỏng như tờ giấy. Elon Musk là ví dụ hoàn hảo của một người đă dùng thương hiệu cá nhân để kéo một công ty lên tận mây xanh – rồi cũng chính thương hiệu đó kéo nó rơi xuống vực sâu. Tesla trở thành nạn nhân của chiến lược mà họ từng tận hưởng: xây cả một thần thoại quanh người sáng lập. Khi h́nh ảnh cá nhân trở thành thương hiệu, mọi rủi ro đời thường của con người – cái tôi, cơn giận, sự bốc đồng, tham vọng chính trị – lập tức biến thành rủi ro cho công ty. Và khi con người đó sa vào chính trị, thương hiệu sẽ phải trả giá bằng doanh thu, thị phần, uy tín. Câu chuyện “hiệu ứng đảng phái” của Musk vượt khỏi biên giới một công ty, một ngành hàng. Nó cho thấy ở một nước Mỹ phân cực, tiêu dùng và chính trị đă ḥa làm một: chọn mua sản phẩm cũng là chọn một bản sắc. Elon Musk, trong nỗ lực khẳng định cái tôi, đă vô t́nh chia đôi chính khách hàng của ḿnh.
Bài học cuối: MAGA không mua Tesla, dù từng khoái chiếc cưa máy
Tri trết thay, sau cú ngă đau, Elon Musk đă cố “né” bớt chính trị, bớt những màn lăng xăng “tham chính” lố bịch. Nhưng những vết hoen ố mà ông để lại trên thương hiệu Tesla vẫn chưa kịp phai. Uy tín cá nhân chưa hồi sinh, niềm tin “màu xanh” của khách hàng cũ chưa quay lại, trong khi nhóm khách hàng mới mà ông hi vọng chinh phục – dân Cộng Ḥa nói chung và MAGA nói riêng – từ đầu vốn chưa bao giờ là đối tượng mơ ước cho một hăng xe điện. Họ có thể vỗ tay khi ông cầm cưa máy chém vào logo các nhà quảng cáo, có thể ḥ reo khi ông “troll” đối thủ trên X, nhưng đến lúc móc ví mua xe, họ vẫn chọn tiếng gầm của động cơ xăng. C̣n những người từng tin vào Tesla như một biểu tượng của tương lai xanh, giờ đây phải t́m đến Ford, Hyundai, Toyota hay bất kỳ hăng nào khác, đơn giản chỉ v́ họ không muốn lái một chiếc xe đă bị đóng dấu bằng lập trường chính trị của một người. Trong một thế giới mà niềm tin quan trọng không kém công nghệ, câu chuyện Elon Musk – Tesla là lời nhắc lạnh lùng cho mọi doanh nhân của thời đại thương hiệu cá nhân: thương hiệu không nên – và không được – trở thành chiến tuyến. Bởi chỉ cần một phút “khôn ba năm, dại một giờ”, cái giá phải trả có thể lên tới hàng triệu khách hàng, hàng triệu giấc mơ, và cả một tương lai từng tưởng đă nằm trong tay.
Từ chiến tranh mùa đông 1939 đến cuộc xâm lược Ukraine hôm nay
Ngày này cách đây tṛn 86 năm, 30/11/1939, Liên Xô dưới thời Stalin nổ súng tấn công Phần Lan, mở đầu cho cuộc “Chiến tranh Mùa Đông” ô nhục bậc nhất trong lịch sử Hồng quân. Hôm nay, khi nh́n về cuộc chiến mà Putin phát động chống lại Ukraine, người ta lại thấy một ṿng lặp kỳ quái: vẫn là một nước Nga mang tư duy đế quốc, vẫn là tham vọng nuốt chửng quốc gia láng giềng nhỏ hơn, và vẫn là niềm tin mù quáng rằng “chiến tranh chớp nhoáng” sẽ khuất phục được cả một dân tộc. Hơn 3 năm xua quân sang Ukraine, nước Nga nghèo nàn đă đốt sạch hàng trăm tỉ USD, kéo theo hàng trăm ngh́n gia đ́nh phải nhận giấy báo tử. Chỉ riêng tiền tử tuất, thương binh, vũ khí, đạn dược… đă là gánh nặng không đáy trên vai một nền kinh tế vốn đă kiệt quệ. Thế nhưng, người Ukraine không gục xuống. Họ chọn con đường của Phần Lan năm xưa: không khuất phục, chỉ c̣n biết đánh, đánh và đánh, cho đến khi quân xâm lược bị đẩy ra khỏi từng tấc đất, kể cả bán đảo Crimea. Và cũng như 86 năm trước, tính toán “chiến thắng dễ dàng” của đế quốc Nga đang dần biến thành chuỗi thất bại cay đắng. Yêu sách trâng tráo và màn kịch ‘gây hấn’ của Stalin
Tháng 10/1939, Stalin đưa ra đề nghị Phần Lan phải nhượng cho Liên Xô một phần lănh thổ quanh Leningrad (nay là Saint Petersburg) với lư do “đảm bảo an ninh biên giới”. Thực chất, đó là yêu sách đẩy biên giới xa khỏi thành phố chiến lược này và đặt Phần Lan vào thế lệ thuộc. Chính phủ Phần Lan, dù biết ḿnh nhỏ yếu, vẫn kiên quyết từ chối. Đáp lại, bộ máy tuyên truyền Liên Xô bắt đầu dựng kịch bản. Ngày 26/11/1939, pháo binh Liên Xô tự nă đạn vào làng Mainila ngay bên kia biên giới, rồi vu cáo quân đội Phần Lan tấn công. Khi Helsinki bác bỏ cáo buộc và đề nghị hai bên cùng điều tra, Molotov lập tức cắt đứt quan hệ ngoại giao, xé bỏ hiệp ước không xâm lược đă kư trước đó, coi “sự cố Mainila” là cái cớ để trừng phạt láng giềng. Bốn ngày sau, Hồng quân vượt biên giới, mở màn một cuộc chiến mà Kremlin tin rằng sẽ kết thúc trong vài tuần với một chính quyền bù nh́n thân Liên Xô tại Helsinki. Tương quan lực lượng: gă khổng lồ và quốc gia nhỏ bé trên băng giá
Ngày 30/11/1939, Liên Xô tung vào chiến trường Phần Lan gần nửa triệu quân, khoảng 1.500 xe tăng, 3.000 máy bay, mở 8 mũi tấn công dọc tuyến biên giới hơn 1.000 km và ném bom thủ đô Helsinki cùng nhiều thành phố khác. Họ tin rằng “Phần Lan sẽ bị đập nát trong phút chốc”, quân đội “tư sản trắng” sẽ sụp đổ và giai cấp vô sản sẽ đứng lên chào đón Hồng quân. Đối diện với gă khổng lồ ấy chỉ là khoảng 150.000 binh sĩ Phần Lan, vũ khí hạng nặng ít ỏi, gần như không có xe tăng, máy bay. Dàn pháo phần lớn là đồ cũ kỹ từ thời trước Thế chiến I. Trên giấy tờ, đây là một cuộc chiến không cân sức và kết cục tưởng như đă được định trước. Nhưng lịch sử lại rẽ sang hướng khác: mùa đông -50°C, rừng già, đầm lầy, hồ nước đóng băng, cộng với ư chí sinh tồn của một dân tộc, đă biến Phần Lan thành cơn ác mộng cho Hồng quân. ‘Cái chết trắng’ trên tuyết: người Phần Lan đánh như thế nào?
Thay v́ cố gắng “đấu xe tăng với xe tăng”, quân đội Phần Lan chọn địa h́nh và thời tiết làm đồng minh. Họ phá hủy làng mạc, trại trại, gia súc trên đường rút lui, để lại cho quân xâm lược một vùng đất “vườn không nhà trống” – những con đường hẹp xuyên qua rừng và biển tuyết vô tận. Binh sĩ Phần Lan mặc áo choàng trắng, di chuyển bằng ván trượt, mang theo súng trường, súng máy nhẹ, xuất hiện rồi biến mất như bóng ma giữa rừng thông. Các toán quân nhỏ liên tục phục kích đội h́nh dài dằng dặc của Liên Xô, cắt đôi, chặt khúc từng cụm quân, tiêu diệt hậu cần, nhà bếp dă chiến, kho xăng dầu. Từ trên các thân cây, tay súng bắn tỉa Phần Lan chọn mục tiêu là những bộ quân phục sậm màu nổi bật trên nền tuyết – lính Hồng quân gần như không có áo ngụy trang trắng. Với chiến thuật “đánh motti” – bao vây chia nhỏ từng đơn vị – một lực lượng chỉ vài ngh́n người có thể khóa chặt cả một sư đoàn Liên Xô trong rừng sâu, cầm chân họ cho đến khi đói, rét, và đạn dược cạn kiệt. Không phải ngẫu nhiên mà lính Liên Xô gọi họ là “bjelaja smert” – Cái chết trắng. Thảm bại của Hồng quân: khi xe tăng, pháo lớn bó tay trước mùa đông
Liên Xô bước vào cuộc chiến với niềm tin rằng số đông và kỹ thuật sẽ nghiền nát mọi kháng cự. Nhưng chiến dịch mang tên lăng mạn “Đôi mắt xanh” đă quay lưng với chính họ. Xe tăng và xe cơ giới hạng nặng chỉ có thể ḅ trên vài con đường độc đạo; hễ ra khỏi đường là sa lầy, mắc kẹt trong rừng, trở thành mục tiêu ngon ăn cho những chai xăng cháy của Phần Lan. Để tránh động cơ bị đóng băng, các tổ lái buộc phải cho máy chạy suốt đêm, nuốt sạch nhiên liệu vốn đă khan hiếm. Hậu cần đứt găy, lương thực, đạn dược, quần áo mùa đông đều thiếu. Súng trường Mosin–Nagant với dầu bôi trơn không phù hợp bị đóng băng ở nhiệt độ dưới -15°C, nhiều khẩu đơn giản là không bắn nổi. Trong cái lạnh âm 30, âm 40 độ, ngay cả vết thương nhỏ cũng có thể giết chết người lính trước khi bác sĩ kịp chạm tới. Trong những cánh rừng gần Suomussalmi, hai sư đoàn Liên Xô – bộ binh 163 và cơ giới 44 – với khoảng 36.000 quân đă bị nghiền nát bởi chỉ 11.000 lính Phần Lan. Khi tàn quân tháo chạy, những con đường băng qua hồ nước bị ném bom cho vỡ tan, chôn vùi cả người lẫn xe tăng dưới lớp nước băng giá. Một sĩ quan Phần Lan chua chát nhận xét: “Mùa đông này, bầy sói sẽ có rất nhiều đồ ăn” – ám chỉ vô số thi thể Hồng quân bị bỏ lại giữa rừng. Con số biết nói và cái giá phải trả cho tham vọng đế quốc
Ước tính, chỉ trong vài tháng Chiến tranh Mùa Đông, hơn 200.000 binh sĩ Liên Xô đă bỏ mạng, trong khi phía Phần Lan hy sinh khoảng 27.000 người – một tổn thất khủng khiếp đối với một dân tộc nhỏ. Tinh thần Hồng quân suy sụp đến mức nhiều đơn vị phải lập ṭa án binh ngay tại chỗ, xử bắn chỉ huy v́ tội “hèn nhát”, rồi ép lính lao vào các cuộc tấn công tự sát. Dù sau này Stalin đưa thêm quân, thay tướng chỉ huy, và cuối cùng chọc thủng được pḥng tuyến Mannerheim, cái giá phải trả quá đắt. Ḥa ước Moskva tháng 3/1940 buộc Phần Lan phải nhượng cho Liên Xô khoảng 35.000 km² đất quanh Leningrad, nhưng Stalin đă không đạt được mục tiêu lớn nhất: khuất phục, chiếm đóng, và biến Phần Lan thành vệ tinh. Ngược lại, thất bại trước một đối thủ nhỏ yếu khiến uy tín quân đội Liên Xô bị bào ṃn nghiêm trọng. Nó cũng khiến Hitler càng tin rằng Hồng quân là “con hổ giấy”, có thể bị đánh gục bằng một cuộc chiến chớp nhoáng – và ông ta cũng đă lầm, y như Stalin trước Phần Lan. Bài học gửi tới Ukraine và thế giới hôm nay
Nh́n lại cuộc chiến mùa đông 1939–1940, người ta thấy rơ một quy luật: vũ khí, xe tăng, máy bay, tuy đáng sợ, nhưng không bao giờ đủ để khuất phục một dân tộc quyết không chấp nhận bị biến thành thuộc địa. Phần Lan nhỏ bé đă chứng minh điều đó bằng chính máu xương của ḿnh – giữa rừng tuyết, với đôi ván trượt, khẩu súng trường cũ và ư chí không chịu quỳ. 86 năm sau, Ukraine đang viết tiếp bài học ấy trên những cánh đồng Donbass và bờ sông Dnipro. Đế quốc Nga, dù mang tên Liên Xô hay Liên bang, vẫn lặp lại cùng một sai lầm: coi thường láng giềng, tin rằng vài đoàn xe tăng có thể nghiền nát khát vọng độc lập của một quốc gia. Nhưng lịch sử lạnh lùng như mùa đông Phần Lan: kẻ xâm lược cuối cùng luôn phải trả giá. Và mỗi viên đạn, mỗi quả tên lửa bắn sang lănh thổ người khác sẽ quay trở lại thành gánh nặng kinh tế, máu xương và sự cô lập chính trị của chính kẻ đă bóp c̣. Khi người Ukraine hôm nay trượt trên tuyết, ngụy trang trong màu trắng giữa những cánh rừng, họ không chỉ mang theo vũ khí hiện đại, mà c̣n mang theo kư ức của một mùa đông xa xưa – nơi một dân tộc nhỏ đă cho cả thế giới thấy rằng: có những vùng đất, dù chỉ là một vệt trắng trên bản đồ, cũng không thể bị chinh phục bằng bạo lực.
Trong những năm gần đây, khi nhiều hăng ô tô phương Tây rời thị trường Nga do các biện pháp trừng phạt và khó khăn kinh tế, các hăng xe Trung Quốc đă nh́n thấy một cơ hội vàng. Thị trường này – vốn trước đây bị bỏ trống – bỗng trở thành một “miếng bánh” lớn cho xuất khẩu ô tô Trung Quốc.
Bởi v́ đối thủ rút lui, chi phí sản xuất và vận chuyển từ Trung Quốc tương đối cạnh tranh, người mua Nga t́m kiếm giải pháp thay thế với giá phải chăng hơn. Các hăng Trung Quốc đă tăng mạnh xuất khẩu, mở rộng hệ thống phân phối, showroom và kênh nhập khẩu nhanh.
Tuy nhiên, cái gọi là “thời kỳ tăng trưởng nóng” đó đă vấp phải nhiều trở ngại và dẫn tới một cú sụt mạnh: theo số liệu được đăng trên China Passenger Car Association và truyền thông Trung Quốc, xuất khẩu ô tô Trung Quốc sang Nga trong 9 tháng đầu năm 2025 đă giảm khoảng 58% so với cùng kỳ năm trước, chỉ đạt khoảng 357.700 chiếc.
Nguyên nhân chính cho đà giảm này rất rơ ràng. Thứ nhất là do chính sách từ phía Nga ngày càng thắt chặt. Chính phủ Nga đă nâng phí tái chế (recycling fee) và thuế nhập khẩu ô tô lên đáng kể để hạn chế ḍng xe giá rẻ tràn vào, đặc biệt là những mẫu xe Trung Quốc nhập khẩu.
Thứ hai là do điều kiện kinh tế trong nước Nga xấu đi: lăi suất vay mua ô tô cao, người tiêu dùng dè dặt hơn trước, và thị trường bắt đầu băo ḥa khi nhiều mẫu xe Trung Quốc đă chiếm thị phần lớn. Reuters ghi nhận rằng nhập khẩu hàng tiêu dùng lớn – trong đó có ô tô – từ Trung Quốc vào Nga đă giảm 6.9% trong quư 1/2025 so với cùng kỳ năm trước.
Một báo cáo từ Bộ Công thương Nga cho biết doanh số bán ô tô mới tại Nga đă giảm 25% so với cùng kỳ năm trước xuống c̣n 1,014 triệu chiếc từ tháng 1 đến tháng 9 năm 2025. Trong cùng kỳ, dữ liệu của CPCA cho thấy doanh số bán các thương hiệu độc lập của Trung Quốc tại Nga là 576.000 chiếc, giảm gần một nửa so với cùng kỳ năm trước.
Trước những biến động mạnh mẽ của thị trường, các nhà sản xuất ô tô đă bắt đầu chủ động bảo vệ vị thế của ḿnh. Thống kê cho thấy trong quư I năm 2025, 274 showroom ô tô đă đóng cửa tại Nga, trong đó có 213 showroom ô tô Trung Quốc, chiếm gần 80%. Các nhà sản xuất ô tô hàng đầu cũng đang thu hẹp hoạt động.
Hệ quả không c̣n là điều quá ngạc nhiên khi hệ thống phân phối và mạng lưới bán hàng vốn được mở rộng rất nhanh giờ phải thu hẹp. Khi chi phí vận hành tăng, lợi thế giá thấp bị mất dần, việc bảo hành, phụ tùng, hậu măi kém đi và niềm tin người tiêu dùng suy giảm th́ hàng loạt showroom không thể tồn tại. Từ chỗ từng là thị trường phát triển bùng nổ, Nga giờ đang trở thành thử thách lớn đối với các hăng xe Trung Quốc vốn đă đặt cược rất nhiều vào thị trường này.
“Kinh đô vàng” có thể trở thành “mảnh đất khó khăn” nếu không được quản trị tốt. Đối với các hăng xe Trung Quốc, bài học là: mở rộng quốc tế cần đa dạng hóa thị trường, phải chuẩn bị cho kịch bản chính sách thay đổi, và luôn duy tŕ lợi thế cạnh tranh không chỉ bằng giá mà bằng chất lượng, dịch vụ, và bản địa hóa nếu có thể. Thị trường Nga, với đầy tiềm năng nhưng cũng đầy rủi ro, đang cho thấy rơ điều đó.
Công an tỉnh Lào Cai thông tin, thời gian gần đây, nhiều người dân liên tục nhận các cuộc gọi nháy máy từ các số điện thoại lạ có đầu số như 022xxx, 024xxx, 059xxx... - đầu dây bên kia im lặng, chỉ reo 1-2 giây rồi tắt.
Chuyên gia cảnh báo đây có thể là chiêu thăm ḍ nhằm thu thập thông tin, thậm chí "nhân bản" giọng nói để lừa đảo.
Khi người dùng ṭ ṃ gọi lại, họ có thể đối mặt với nhiều nguy cơ mất tiền hoặc bị thu thập dữ liệu cá nhân.
Theo chuyên gia Ngô Minh Hiếu, đây là cuộc gọi thăm ḍ nhằm xác định số điện thoại c̣n hoạt động. Chỉ cần người nghe phát ra âm thanh như "Alo" hay ho nhẹ, hệ thống sẽ ghi nhận rằng số đó đang sử dụng và có người thật đứng sau.
Dữ liệu này sau đó được bán cho bên thứ ba, phục vụ quảng cáo, gọi rác, hoặc các chiêu lừa đảo tinh vi hơn.
Đáng lo ngại, kẻ gian có thể lợi dụng giọng nói thu được để "nhân bản" bằng công nghệ AI, phục vụ cho các vụ giả mạo người thân, lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Ngoài ra, một số trường hợp gọi lại các số lạ, đặc biệt là đầu số quốc tế, có thể bị trừ cước phí rất cao.
Ông Vũ Ngọc Sơn, Trưởng ban Công nghệ (Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia) cho biết, có hơn 66% người dùng Việt từng bị sử dụng trái phép thông tin cá nhân.
Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc cung cấp thông tin khi mua hàng online, đăng kư dịch vụ, hoặc chia sẻ trên mạng xă hội.
Chuyên gia khuyến cáo:
Không nghe hoặc gọi lại các số điện thoại lạ, đặc biệt khi đầu dây bên kia im lặng.
Không cung cấp thông tin cá nhân qua điện thoại hoặc mạng xă hội.
Kích hoạt xác thực hai lớp (2FA) và đặt mật khẩu mạnh cho các tài khoản cá nhân.
Cách tốt nhất là chỉ nghe cuộc gọi khi bạn biết chắc người gọi là ai, hoặc đang chờ liên lạc liên quan đến công việc, giao - nhận hàng.
The Paper Bridge với thực đơn hơn 30 món như bún đậu mắm tôm, phở ḅ, bún ốc chuẩn vị miền Bắc khiến thực khách Mỹ phải xếp hàng chờ ăn hoặc đặt bàn sớm cả tháng.
Khoảng 21h30, chị Quỳnh Nguyễn - người Hà Nội, chủ nhà hàng món Việt The Paper Bridge (Cầu Giấy) tại Portland, bang Oregon, Mỹ - mới có chút thời gian nghỉ ngơi. Nhà hàng mở từ 10h và hầu như chạy hết công suất cả ngày. Từ khi vào top 50 nhà hàng tốt nhất nước Mỹ do The New York Times vinh danh, lượng khách đặt chỗ trước đă kéo dài đến hết tháng 12.
Chị Quỳnh gặp chồng ḿnh Carlo Reina trong thời gian ở Việt Nam. Anh Carlo là đầu bếp c̣n chị Quỳnh cũng có đam mê với ẩm thực. Họ cùng nhau đi khắp Việt Nam thưởng thức món ăn mới và đặc biệt thích ẩm thực Tây Bắc. Sau 5 năm ở Việt Nam, anh Carlo gợi ư chuyển đến Mỹ và mở nhà hàng món Việt.
Năm 2018, chị Quỳnh sang Mỹ. Thời gian đầu, chị khó khăn trong việc thích nghi v́ ít nhà hàng bán món Việt, đặc biệt là món miền Bắc. Hầu hết là các quán bán phở Nam hoặc những món ăn kết hợp Việt - Mỹ. Anh Carlo nhận thấy những ǵ thế giới biết về Việt Nam c̣n quá ít - hầu như chỉ quanh quẩn phở, bánh ḿ và thường bị gán mác rẻ, ăn nhanh.
Tháng 11/2023, nhà hàng The Paper Bridge khai trương - lẽ ra sẽ sớm hơn 3-4 tháng nhưng các giấy tờ mở nhà hàng bên Mỹ tốn quá nhiều thời gian. Thực đơn khoảng 30 món, hầu hết là món miền Bắc như bún chả, phở, vịt quay Vân Đ́nh hay bánh rán mặn. Công thức được chị Quỳnh chuẩn bị c̣n anh Carlo lo vận hành, kỹ thuật bếp. Họ đầu tư máy làm bánh phở, bún tươi trong khi nhiều nhà hàng Việt khác thường dùng hủ tiếu, bún khô đóng gói sẵn.
Vài tuần đầu khai trương, khách tới đông v́ có một số tờ báo đăng tin quán ăn mới. Tuy nhiên, lượng khách nhanh chóng sụt giảm do quán ăn nước ngoài rất nhiều, người bản địa có đa dạng lựa chọn để thử. Ngoài ra, nhiều người cũng chê bún, phở của nhà hàng chị Quỳnh mềm, nát. Chị phải giải thích về khác biệt của bánh phở, bún tươi và loại đóng gói bán đầy trong siêu thị.
"Lượng khách nh́n chung khá chậm nhưng cũng chỉ biết kiên tŕ thôi", chị nói, cho biết vợ chồng từ thành phố khác tới Portland, không quen biết ai nên ít được hỗ trợ quảng bá. Sau khoảng một năm, lượng khách có ổn hơn nhưng chủ yếu là người Việt. Chị để ư một số khách Việt quay lại hai, ba lần nhưng rất lâu không thấy đâu nữa.
Vợ chồng chị nhận ra nếu thực đơn chỉ vài món cũ, khách không c̣n hứng thú quay lại. V́ thế, họ quyết định mỗi tháng sẽ có ba món đặc biệt được thêm vào, chỉ giới hạn trong tháng. Nhà hàng bắt đầu có lượng khách quen ổn định. Tới nay, khách Mỹ đến The Paper Bridge c̣n đông hơn người Việt.
Quảng cáo
Món chủ lực của nhà hàng là bún chả Hà Nội. Chủ nhà hàng chia sẻ không thể dùng than hoa v́ phải làm thêm một khu riêng, lắp đặt hệ thống hút mùi, yêu cầu thủ tục phức tạp. Ví dụ, mở rộng hệ thống hút mùi thêm hơn 1 m cũng tốn cả 100.000 USD.
V́ không thể tái hiện trọn vẹn hương vị bún chả Hà Nội, chị nghĩ ra ư tưởng nướng b́ lợn rồi dùng phần nước chảy ra để tăng thêm vị khói. Do thiếu nguyên liệu cần thiết, đôi khi, chị Quỳnh phải thử nghiệm rất nhiều để tạo ra hương vị gần nhất.
Toàn bộ thực đơn được làm theo công thức chuẩn miền Bắc, không thay đổi hay kết hợp với bất kỳ nền ẩm thực nào. Theo chị Quỳnh, cách làm có phần hơi cứng nhắc nhưng "tính miền Bắc" nên thích mọi thứ phải chuẩn vị, không lai tạp. Nhiều khách từ miền Bắc đến nhà hàng bất ngờ v́ hương vị gần như ở nhà. Họ c̣n ṭ ṃ với hương vị này, liệu khách Mỹ có chịu ăn không?
"Ai không thích cũng phải chịu chứ tôi muốn quảng bá văn hóa ẩm thực Việt Nam chuẩn", chị nói, cho biết khách Mỹ cũng "mê mẩn" món bún đậu mắm tôm hay chả cá Lă Vọng.
V́ cố gắng giữ trọn hương vị, chị Quỳnh gặp không ít khó khăn trong việc chọn nguyên liệu. Một số nguyên liệu rau củ cũng có ở Mỹ nhưng hương vị "sai sai", ví dụ tía tô, kinh giới. Hành lá Mỹ cũng cứng hơn ở Việt Nam nên nấu lâu, mùi hăng. Dù thuần thục sử dụng các nguyên liệu Mỹ, chủ quán nói không đâu có đồ ăn ngon, rẻ như ở Việt Nam.
Ngoài ra, các nguyên liệu nấu món Tây Bắc hay một số loại đặc trưng như thảo quả làm phở vẫn phải nhập trực tiếp ở Việt Nam. Kể cả máy làm bánh phở, bún tươi cũng đem từ Việt Nam nên thời gian đầu, máy bị trục trặc phải gửi về tận nơi sửa. Sau này, anh Carlo cũng tự mày ṃ thêm để sửa v́ loại này không có ở Mỹ, ít người rành.
Chủ quán The Paper Bridge chia sẻ mọi khó khăn sau cùng cũng được đền đáp khi họ bất ngờ vào Top 50 nhà hàng tốt nhất nước Mỹ năm 2025 do The New York Times vinh danh. Lượng khách tăng đột biến khiến nhiều ngày, khách phải xếp hàng dài bên ngoài để chờ ăn. Danh sách đặt bàn trước đă kéo dài tới tháng 12 do người Mỹ có thói quen lên lịch sớm.
"Tôi phải dừng đặt chỗ trước không họ đặt hết, bà con quanh đây không c̣n chỗ ăn bún chả, bún đậu mắm tôm hương vị Bắc", chị Quỳnh nói.
Với chị, The Paper Bridge không đơn thuần là nơi kinh doanh mà c̣n là "trạm thông tin" đem văn hóa Việt đến với người nước ngoài thông qua ẩm thực. Ngay trong khâu thiết kế quán, chị cũng dành riêng một góc để tái hiện văn hóa vỉa hè ở Việt Nam với những tấm biển "khoan cắt bê tông", ghế nhựa xanh. Nhiều khách đă đến và check in trong pḥng này nhưng cũng nhiều người lại nghĩ đó là ghế trẻ con. Phải khi chị Quỳnh giải thích, họ mới biết Việt Nam lại có văn hóa thú vị đến thế.
Một số góc khác trong quán lại được trang trí bằng giấy gió, tranh Đông Hồ. Hiện ngoài bán đồ ăn, quán chị c̣n nhập thêm cả tranh Đông Hồ hay bát đũa từ Bát Tràng về bán và nhận được sự ủng hộ nhiệt t́nh. Theo chị, đó cũng là cách để văn hóa Việt len lỏi vào đời sống của người địa phương.
Dần dần, quán chị Quỳnh cũng thành điểm hẹn cho những người sắp du lịch Việt Nam. Thực khách t́m đến chị để hỏi kinh nghiệm cho chuyến đi sắp tới, nên đi đâu, mua ǵ và được giải đáp tận t́nh. Chị Quỳnh nghĩ thật tuyệt khi lần tới đến quán, họ sẽ kể chị nghe về những trải nghiệm không thể quên ở Việt Nam.
Tháng này, chị đă đưa thêm ba món mới gồm bún ốc, nộm da trâu và pa pỉnh tộp - món cá của người Thái. Trong thời gian tới, chị rất muốn giới thiệu các món về ốc nhưng nguồn ốc tươi ngon như ở Việt Nam không dễ kiếm. Người phương Tây cũng quen với ốc sên kiểu Pháp và chị nghĩ các món ốc Việt c̣n khiến họ thích thú hơn.
Với sự thành công hiện tại, chị Quỳnh đang suy nghĩ về việc mở thêm một nhà hàng nữa. Trong khi đó, anh Carlo vẫn ấp ủ ước mơ viết một cuốn sách về ẩm thực Việt. Cả hai tin rằng bằng nỗ lực sẽ góp phần đưa ẩm thực Việt khẳng định vị thế xứng đáng trên bản đồ quốc tế.
Tuần trước, Ṭa án Tối cao đă xem xét lại một vụ án có thể dẫn đến việc trao cho Đảng Cộng ḥa quyền kiểm soát Hạ viện được đảm bảo, và các báo cáo ban đầu cho thấy một phán quyết quan trọng sắp được đưa ra. Nếu ṭa án tối cao của tiểu bang bác bỏ Mục 2 của Đạo luật Quyền Bầu cử năm 1965 trong vụ Louisiana kiện Callais , quyền kiểm soát Hạ viện của Đảng Cộng ḥa có thể trở nên bất khả xâm phạm.
Các báo cáo cho biết nếu Mục 2 bị băi bỏ, vốn trước đây được hiểu là yêu cầu thành lập các khu vực bầu cử đa số-thiểu số, Đảng Cộng ḥa có thể loại bỏ hàng chục khu vực bầu cử do Đảng Dân chủ nắm giữ ở miền Nam.
Mọi chuyện bắt đầu khi một nhóm cử tri phản đối bản đồ bầu cử Quốc hội năm 2024, cho rằng nó thúc đẩy việc phân chia khu vực bầu cử theo chủng tộc một cách vi hiến. Điều này có nghĩa là bản đồ phân loại cử tri dựa trên chủng tộc, vi phạm Tu chính án thứ 14.
Ṭa án đă nghe các tranh luận bằng miệng kéo dài hai tiếng rưỡi, trong đó các thẩm phán bảo thủ ra hiệu rằng họ rất có thể sẽ phá hoại một điều khoản quan trọng của Đạo luật Quyền Bầu cử, mặc dù họ có thể không băi bỏ hoàn toàn điều khoản này.
“Cuộc tranh luận bằng miệng hôm thứ Tư là chương mới nhất trong một cuộc tranh căi bắt nguồn từ năm 2022, khi Louisiana thông qua bản đồ quốc hội mới sau cuộc điều tra dân số năm 2020. Khoảng một phần ba dân số của tiểu bang là người da đen, nhưng bản đồ năm 2022 chỉ có một khu vực bầu cử đa số là người da đen trong số sáu khu vực được phân bổ cho tiểu bang. Điều này đă khiến một nhóm cử tri da đen ra ṭa án liên bang, nơi họ lập luận rằng bản đồ năm 2022 vi phạm Mục 2 của Đạo luật Quyền Bầu cử liên bang, vốn cấm phân biệt đối xử trong các hoạt động bỏ phiếu”, SCOTUS Blog đưa tin .
Thẩm phán Ṭa án Liên bang Hoa Kỳ Shelly Dick đồng ư rằng bản đồ năm 2022 có khả năng vi phạm Mục 2. Sau đó, bà cấm tiểu bang sử dụng bản đồ cụ thể này trong các cuộc bầu cử trong tương lai và ra lệnh cho tiểu bang tạo một bản đồ mới có hai khu vực bầu cử có đa số là người da đen.
Ṭa Phúc thẩm Liên bang Khu vực 5 đă ủng hộ phán quyết đó. Sau đó, ṭa cho tiểu bang thời hạn đến ngày 15 tháng 1 năm 2024 để lập một bản đồ mới; nếu không, ṭa án cấp dưới sẽ phải xây dựng kế hoạch cho cuộc bầu cử năm 2024.
Louisiana sau đó đă tạo ra một bản đồ mới, tạo ra một khu vực bầu cử thứ hai với đa số cử tri là người da đen. Các khiếu nại đă được gửi đến từ một nhóm cử tri tự nhận ḿnh là "người Mỹ gốc Phi". Một ṭa án liên bang gồm ba thẩm phán đă phán quyết rằng bản đồ năm 2024 đă vi phạm điều khoản bảo vệ b́nh đẳng của Hiến pháp, v́ nó phân loại cử tri dựa trên chủng tộc. Ṭa án đă cấm tiểu bang sử dụng bản đồ này trong các cuộc bầu cử trong tương lai.
“Vào tháng 5 năm 2024, Ṭa án Tối cao đă tạm hoăn phán quyết của ṭa án quận gồm ba thẩm phán, cho phép tiểu bang tiếp tục sử dụng bản đồ mới trong cuộc bầu cử năm 2024. Cử tri ở Quận 6, quận mới có đa số người da đen, đă bầu Cleo Fields, cựu nghị sĩ Quốc hội, người từng đại diện cho một quận khác có đa số người da đen trong những năm 1990, làm đại diện cho họ”, Blog SCOTUS viết.
Louisiana và cử tri Da đen sau đó đă kháng cáo lên Ṭa án Tối cao, nơi đă nghe các lập luận bằng miệng lần đầu tiên kể từ mùa xuân. Tiểu bang tuyên bố rằng sau khi các ṭa án cấp dưới xác định bản đồ năm 2022 có khả năng vi phạm Đạo luật Bầu cử Phổ thông (VRA), họ đă chỉ đạo tiểu bang vẽ lại bản đồ với khu vực bầu cử thứ hai có đa số người Da đen. Mục tiêu chính của Đảng Cộng ḥa tiểu bang là bảo vệ các nghị sĩ Cộng ḥa đương nhiệm của tiểu bang, chẳng hạn như Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson và Dân biểu Julia Letlow, một thành viên tích cực của Ủy ban Ngân sách Hạ viện.
Những cử tri "không phải người Mỹ gốc Phi" đưa ra phản biện rằng việc cả chủng tộc và chính trị đều chịu trách nhiệm cho bản đồ năm 2024 là "hoàn toàn vô lư". Họ cho rằng tiểu bang đă quyết định vẽ khu vực bầu cử thứ hai có đa số người da đen, rồi sau đó lại nghĩ cách vẽ một bản đồ mới để bảo vệ đảng Cộng ḥa.
Một ngày trước kỳ nghỉ hè của các thẩm phán, bắt đầu vào tháng 6, ṭa án đă ban hành một lệnh ngắn gọn ấn định phiên tranh luận khác trong nhiệm kỳ 2025-2026.
Vào ngày 1 tháng 8, các thẩm phán đă ban hành một lệnh khác chỉ đạo những người kiện tụng nộp hồ sơ để giải quyết một câu hỏi mới: "liệu việc Tiểu bang cố ư tạo ra một khu vực bầu cử đa số-thiểu số thứ hai có vi phạm Tu chính án thứ 14 hoặc thứ 15 hay không", điều khoản cấm chính phủ từ chối hoặc áp đặt các hạn chế đối với quyền bỏ phiếu của bất kỳ ai dựa trên chủng tộc.
Trong phần tranh luận miệng, luật sư Janai Nelson, đại diện cho cử tri Da đen, đă tŕnh bày biện hộ cho bản đồ năm 2024. Bà lập luận rằng “[chỉ] hai năm trước, trong vụ Allen kiện Milligan, một vụ án gần như tương tự”, Ṭa án Tối cao “lưu ư rằng trong một số trường hợp nhất định, ṭa đă cho phép phân chia lại khu vực bầu cử dựa trên chủng tộc để khắc phục các bản đồ phân chia lại khu vực bầu cử của tiểu bang vi phạm Mục 2”.
Tổng chưởng lư Louisiana Benjamin Aguinaga thúc giục các thẩm phán "đánh giá lại các tiền lệ bỏ phiếu". Sau đó, ông nói rằng những tiền lệ đó "đă đặt các tiểu bang vào t́nh huống không thể, nơi mà yêu cầu chắc chắn duy nhất là tiếp tục phân biệt chủng tộc trong nhiều thập kỷ nữa".
Ông tiếp tục nói rằng, “Chúng tôi đă đưa ra quan điểm rằng Mục 2, trong chừng mực nó yêu cầu phân chia lại khu vực bầu cử dựa trên chủng tộc, là vi hiến.”
Chánh án John Roberts đă cân nhắc, cho rằng vụ án Milligan không nên quyết định kết quả vụ án từ Louisiana. "Vụ án đó", Roberts nói, "đă coi tiền lệ hiện hành là điều hiển nhiên". Ông nói thêm, "đó là một vụ án mà chúng tôi đang xem xét thách thức cụ thể của Alabama dựa trên... những ǵ hóa ra là bằng chứng không phù hợp."
Các chuyên gia lập luận rằng Mục 2 nên bị băi bỏ do bản đồ năm 2024 bị cáo buộc vi phạm hiến pháp. Nếu hành động này được thực hiện, Đảng Cộng ḥa gần như chắc chắn sẽ nắm quyền kiểm soát hoàn toàn Hạ viện, mở ra một con đường cho phép Tổng thống Trump hoàn thành nhiều chương tŕnh nghị sự hơn nữa trong suốt nhiệm kỳ c̣n lại.
OpenAI đă chính thức công bố phiên bản ChatGPT cho giáo viên, được thiết kế đặc biệt cho các giáo viên từ mẫu giáo đến lớp 12 (K-12).
Theo thông tin từ OpenAI, ChatGPT dành cho giáo viên sẽ giúp các nhà giáo dục làm việc an toàn với thông tin học sinh, nhận hỗ trợ giảng dạy cá nhân hóa và cộng tác hiệu quả với đồng nghiệp trong khu vực.
ChatGPT đă có phiên bản dành riêng cho giáo viên.
Đáng chú ư, các nhà lănh đạo khu vực có thể áp dụng các biện pháp kiểm soát hành chính để điều chỉnh cách thức hoạt động của ChatGPT trong cộng đồng của họ. OpenAI cho biết, giai đoạn đầu triển khai ChatGPT dành cho giáo viên sẽ được thực hiện với một nhóm quận đại diện cho khoảng 150.000 giáo viên. Đặc biệt, công cụ này sẽ được cung cấp miễn phí cho các giáo viên tại Mỹ cho đến hết tháng 6/2027.
Leah Belsky, Phó Chủ tịch phụ trách giáo dục tại OpenAI, chia sẻ trong một cuộc họp báo: “Mục tiêu của chúng tôi là đảm bảo rằng giáo viên có quyền truy cập vào các công cụ AI và trải nghiệm tập trung vào giáo viên, giúp họ hướng dẫn học sinh sử dụng AI một cách hiệu quả”.
OpenAI cũng khẳng định rằng dữ liệu của học sinh sẽ được bảo vệ và mọi thông tin được chia sẻ trong ChatGPT dành cho giáo viên sẽ không được sử dụng để đào tạo các mô h́nh của công ty. Mặc dù ChatGPT cho giáo viên không dành cho học sinh, OpenAI tin rằng việc giáo viên trải nghiệm thực tế với các công cụ AI sẽ giúp họ thiết lập các phương pháp giảng dạy tốt nhất trong lớp học.
Công ty nhấn mạnh: “Mỗi học sinh ngày nay đều lớn lên cùng AI, và giáo viên đóng vai tṛ trung tâm trong việc giúp các em học cách sử dụng những công cụ này một cách có trách nhiệm và hiệu quả”. Để hỗ trợ công việc này, các giáo viên cần có không gian để tự ḿnh khám phá AI.
Trước đó, vào tháng 7, OpenAI đă phát hành một sản phẩm trong ChatGPT có tên là “chế độ học tập”, được thiết kế dành cho sinh viên đại học nhằm giúp sinh viên giải quyết vấn đề từng bước trước khi t́m ra câu trả lời.
Dr. John R. Lott Jr. is an unusual researcher in these days of fake research. Head of the Crime Prevention Research Center, Lott conducts meticulous research on issues of crime, guns and related topics. What makes Lott unusual is he provides his data sets and methodology on request. He doesn’t make things up. He's actually fully transparent.
He drives Democrats crazy.
The honest among them—there are a few—will say they hate his conclusions but can’t fault his methods. The rest wildly attack his work, but are always long on heated, hyperbolic rhetoric and short on valid argument.
In a recent Real Clear Politics article, Lott addresses the reality of American crime rates. He begins by harkening back to the Trump/Harris debate where Trump correctly asserted crime was increasing:
ABC moderator David Muir immediately fact-checked him, claiming, “President Trump, as you know, the FBI says overall violent crime is coming down in this country…”
Lott noted the usual Democrat media suspects backed Muir. The Wall Street Journal, Vox and Axios among them. NPR, who Democrats are holding the government hostage to refund, headlined: “Violent crime is dropping fast in the U.S. – even if Americans don’t believe it.”
Their unbelief was well founded.
However, a new Bureau of Justice Statistics report, which includes data through 2024, shows that Trump was right during the debate when he said, “Crime here is up and through the roof.” The National Crime Victimization Survey shows violent crime surged 59%, with rape and sexual assault up 67%, robbery up 38%, and aggravated assault up 62%. That’s the largest four-year increase in the survey’s 52-year history.
It will come as no surprise to learn during Trump’s first term, crime, particularly violent crime, decreased, but rose substantially under Biden’s Handlers.
But how can anyone, with a straight face, claim crime dramatically decreased under Biden? Lott points out that the government collects two types of statistics: the FBI’s annual Uniform Crime Report and the National Crime Victimization Survey done by the Bureau of Justice Statistics. The former is dependent on law enforcement agencies reporting to the FBI. The latter is a survey of about 240,000 Americans. Unsurprisingly, in 2024, the media used FBI statistics.
That’s unsurprising because for longer than the Biden years, police agencies stopped providing stats to the FBI or provided only sanitized stats. This has been particularly true of big city, Democrat ruled police agencies. Police chiefs and other high-ranking cops don’t get those high-paying jobs without pleasing their Democrat masters. That means statistics showing their no bail, no prosecution, no proactive policing, utterly insane policies are eliminating crime. That’s their narrative, and they’re stickin’ to it. Officers are forced to ignore crimes or classify felonies as misdemeanors. Lott notes:
Before 2020, the FBI and Bureau of Justice Statistics trends generally moved in tandem. Since then, they’ve diverged sharply: The FBI reports fewer crimes, while more Americans say they’ve been victimized.
Here’s another concerning trend:
Between 2010 and 2019, victims reported 63.3% of violent crimes to police. In the last three years, that number plummeted to 48.8%. Arrests fell as well – from 26.5% before COVID-19 to just 16.6% afterward.
Why would arrests decline? The Ferguson effect has been a powerful inhibitor. Allied with it has been the Defund the Police movement. Both have taught officers that arresting violent criminals, particularly if they’re black, is dangerous to their health and careers. Officers, with good cause, believe they’re more likely to be prosecuted than criminals, and any arrest, no matter how valid, could end their career. Lott notes an additional problem:
Progressive prosecutors in cities like New York, Chicago, and Los Angeles have also made a habit of reducing felony charges. In Manhattan, for example, the district attorney’s office downgraded felonies 60% of the time – with 89% downgraded to misdemeanors and 11% to less serious felonies. Chicago has labeled some murders as “death investigations” rather than homicides.
Even red state police departments haven’t been reporting to the FBI because they’ve come to distrust it. This is significant because the statistics of our blue major cities can badly skew national results even if every red state agency accurately reports. When they don’t, the problem worsens and statistics more closely resemble Democrat narratives rather than objective truth.
So, blue cities lie and resist any effort by President Trump to make them safer, lest Democrat incompetence and malice be exposed in ways that can’t be covered up. They were more than happy to have troops ringing the Capitol after January 6, but not now.
And they’re never happy about Lott telling the truth about crime rates.
Mike McDaniel is a USAF veteran, classically trained musician, Japanese and European fencer, life-long athlete, firearm instructor, retired police officer and high school and college English teacher. He is a published author and blogger. His home blog is Stately McDaniel Manor.
Hương Giang cho biết việc đại diện tham gia một đấu trường lớn như Miss Universe luôn đi kèm áp lực và những khó khăn không giống nhau.
Là đại diện Việt Nam tham gia Miss Universe năm nay, Hương Giang vừa qua vấp phải những tranh căi trái chiều. Cô bị cho rằng để lộ sự căng thẳng, thiếu sự tự tin. Nhiều người c̣n so sánh phần thi của cô với các đại diện Việt Nam trước đó. Trong group kín có hơn 18.000 thành viên, Hương Giang viết: "Mọi người ơi, đại diện đi thi một cuộc thi lớn như Miss Universe ai cũng có những áp lực và khó khăn khác nhau. Bản thân Giang cũng có nhiều điểm không thể so được với các đại diện trước. Giang hy vọng mọi người ủng hộ Giang, nhưng không nên so sánh hay đánh giá ai khác v́ không ai hoàn hảo cả. Cứ đi ra quốc tế ai cũng nên được yêu thương ủng hộ nhé mọi người".
Chiều 30/10, buổi công bố và trao sash Hoa hậu Hương Giang lên đường chinh chiến Miss Universe thu hút sự quan tâm của công chúng. Tại sự kiện, Hương Giang chia sẻ thổ lộ: "Một điều mà đến tận giờ phút này Giang đứng đây vẫn đang nghĩ là không biết nó có phải sự thật không hay ḿnh đang thực sự mơ. Bởi v́ Giang không biết vũ trụ đă dẫn lối như thế nào để Giang đến đây ngày hôm nay.
Giang không hiểu tại sao Giang lại nằm trong hành tŕnh này đến tận giờ phút này. Giang không thể cam kết với mọi người là hành tŕnh này sẽ đi đến đâu và Giang sẽ ở vị trí nào. Nhưng điều duy nhất Giang cam kết là nếu Giang có một cơ hội, bất kỳ cơ hội nào, để gia tăng sức ảnh hưởng của ḿnh, Giang tin rằng với 13 năm chứng minh, mọi người có thể tin tưởng rằng Giang không làm điều đó cho một ḿnh ḿnh. Giang đang chở theo hy vọng của rất nhiều người. Mỗi lần Giang ngă xuống sau đó Giang lại đứng lên, họ cũng vậy. Họ cũng thấp thỏm, cũng sợ, và sau đó họ mạnh mẽ hơn. Sau này họ xinh đẹp hơn, họ có giá trị hơn. Giang chắc chắn rằng nếu Giang có sức ảnh hưởng, Giang sẽ dẫn dắt tất cả những con người đặc biệt ấy tạo nên một h́nh ảnh rất đẹp. Để không làm cho tất cả mọi người phải bận ḷng và cảm thấy rằng mọi người đă giao niềm tin đấy xứng đáng. Cho nên với hành tŕnh này, Giang chỉ có một mong nguyện duy nhất là sẽ nhận được sự ủng hộ từ tất cả mọi người, từ các anh chị làm bên truyền thông báo chí, từ tất cả các anh chị em nghệ sĩ, từ tất cả mọi người. Và từ những cơ quan quản lư nhà nước. Giang mong rằng khoảnh khắc này mọi người có thể đặt niềm tin nào đó. Tin rằng nếu Giang có thể để được một dấu mốc lịch sử nào đó tại Miss Universe, Giang chắc chắn rằng Giang sẽ không làm nó cho một ḿnh ḿnh. Giang sẽ dùng nó để lan tỏa rất nhiều giá trị tốt đẹp. Giang có thể cam kết điều đó".
Về câu hỏi quyết định đi thi, Hương Giang có lấy mất cơ hội của người khác không th́ cô trả lời: "Đầu tiên, Giang phải khẳng định là trong hành tŕnh làm nghề của ḿnh, Giang là một người đă luôn luôn nâng đỡ và tạo ra rất nhiều điều kiện cho các bạn trẻ. Rất nhiều người ở đây cũng là những người đă tham gia các chương tŕnh của Giang với vai tṛ mentor. Điều đó khẳng định rằng Giang luôn luôn nâng đỡ những người đồng nghiệp của ḿnh. Đặc biệt, Giang cũng tham gia rất nhiều chương tŕnh truyền h́nh thực tế và có rất nhiều học tṛ. Giang luôn tạo cơ hội cho mọi người. Tuy nhiên, ở tuổi 33, Giang thấy nếu như chúng ta cứ liên tục hỏi một người phụ nữ mới có 33 tuổi là 'Tại sao bạn không nghỉ đi và nhường cho người khác?' th́ Giang nghĩ rằng cũng không được công bằng. Hơn nữa, Giang nghĩ tuổi nghỉ hưu bên ngoài chắc phải tầm 50-60 tuổi. Ḿnh mới 33 tuổi thôi nhưng mà liên tục là: "Tại sao bạn không nhường cái này, nhường cái kia?", th́ Giang nghĩ từ phía Giang, nó chưa đúng và chưa công bằng lắm.
Diễn Đàn Người Việt Hải Ngoại. Tự do ngôn luận, an toàn và uy tín. V́ một tương lai tươi đẹp cho các thế hệ Việt Nam hăy ghé thăm chúng tôi, hăy tâm sự với chúng tôi mỗi ngày, mỗi giờ và mỗi giây phút có thể. VietBF.Com Xin cám ơn các bạn, chúc tất cả các bạn vui vẻ và gặp nhiều may mắn.
Welcome to Vietnamese American Community, Vietnamese European, Canadian, Australian Forum, Vietnamese Overseas Forum. Freedom of speech, safety and prestige. For a beautiful future for Vietnamese generations, please visit us, talk to us every day, every hour and every moment possible. VietBF.Com Thank you all and good luck.
