Inflation Cools More Than Expected, No Signs of Tariff Pressure
John Carney
24 Oct 2025
Consumer prices rose less than expected in September, government data showed Friday, clearing the path for further rate cuts from the Federal Reserve and suggesting that tariffs are not weighing on household budgets.
The consumer price index increased 0.3 percent last month, down from the 0.4 percent in August. Economists had forecast a 0.4 percent increase.
Compared with a year ago, consumer prices are up 3.0 percent, slightly below the 3.1 percent forecast.
Core prices, a metric that excludes food and energy prices, rose 0.2 percent, below the estimate for 0.3 percent. Over the past 12 months, core prices are up 3.0 percent.
Food inflation, which soared in August, cooled in September. The index for grocery prices climbed 0.3 percent over the month, down from the 0.6 percent increase in August. Compared with a year ago, grocery prices are up 2.7 percent. The prices for dining out rose just 0.1 percent, a slowdown from the 0.3 percent increase in August. Compared with a year ago, restaurant prices are up 3.7 percent.
Energy prices were a major source of inflation in the month, rising 1.5 percent in September and 2.8 percent from a year ago. Gasoline prices climbed 4.1 percent in September but are down 0.5 percent from a year ago.
New vehicle prices rose 0.2 percent in September and are up by a slight 0.8 percent compared with a year ago. Used car prices fell 0.4 percent after climbing in the two months prior. Compared with a year ago, used car prices are up 5.1 percent.
Apparel prices are down 0.1 percent from a year earlier despite climbing 0.7 percent in September.
Core services prices, a measure that excludes energy services, rose 0.2 percent. The annual gain is now at 3.5 percent. Shelter prices, which include rent and an imputed figure for owner-occupied homes, climbed by 0.2 percent and are up 3.6 percent.
The prices of appliances climbed 0.8 percent and are up 1.3 percent from a year ago. Major appliance prices rose 0.4 percent in the month but prices are down 0.6 percent from a year ago. Household furniture prices rose 0.2 percent and are up 3.0 percent from a year ago. Prices of computers and smart home assistants rose 0.2 percent and are down 0.7 percent from a year ago. Smartphone prices fell 2.2 percent, the second straight monthly decline. Compared with a year ago, smartphone prices are down 14.9 percent.
Television prices dropped 1.1 percent and they are down 6.0 percent for the year.
Khi Lễ Tạ Ơn bị biến thành diễn đàn hận thù
Lễ Tạ Ơn lẽ ra phải là ngày người Mỹ tạm gác tranh chấp, quây quần bên bàn ăn, nhắc lại những điều tốt đẹp còn sót lại trong một năm đầy bất trắc. Thế nhưng với Donald Trump, đó lại là một dịp khác để bấm nút “tổng tấn công” trên mạng xã hội Truth Social.
Trong bài đăng dài lê thê, ông ta gửi “lời chúc Lễ Tạ Ơn” đến những người yêu nước rồi lập tức quay sang trách móc chính người dân Mỹ là “quá chính trị”, “ngu ngốc” khi để đất nước bị chia rẽ, hỗn loạn, “bị giết hại, bị đánh đập, bị cướp bóc, bị chế nhạo” vì vấn đề nhập cư. Từ đó, Trump trút một tràng ngôn từ hằn học lên người nhập cư: mô tả họ như những kẻ sống nhờ trợ cấp, đến từ “các quốc gia thất bại, nhà tù, viện tâm thần, băng nhóm và cartel ma túy”.
Sự mỉa mai ở đây quá rõ: một chính trị gia đang mang án hình sự, đối mặt với hàng loạt vụ kiện, lại đứng trên bục đạo đức để kết tội những người lao động nhập cư đang vất vả mưu sinh. Nhưng với một bộ phận ủng hộ MAGA, luận điệu dựa trên sợ hãi, bản năng bầy đàn và phân biệt chủng tộc vẫn đủ sức át mọi dữ kiện. Khi “lãnh tụ” nói, họ không cần kiểm chứng.
Cú đáp trả “Hãy công bố kết quả MRI đi!” – khi khoa học được dùng làm đòn châm biếm
Trước những lời công kích cá nhân, Trump không quên nhắm vào Thống đốc Minnesota Tim Walz, gọi ông là “ngu si nghiêm trọng” và cáo buộc ông “sợ hãi, bất tài” trước cái gọi là “băng nhóm Somali lang thang tìm con mồi”. Đó là kiểu tấn công quen thuộc: dán nhãn, miệt thị, biến đối thủ thành trò cười trước khi bất kỳ tranh luận chính sách nào kịp diễn ra.
Nhưng lần này, Walz không im lặng. Câu trả lời của ông ngắn gọn mà sắc lạnh: “Hãy công bố kết quả MRI đi!”
MRI – chụp cộng hưởng từ – là phương pháp dùng để kiểm tra não bộ và các cơ quan nội tạng. Bằng cách nhắc đến MRI, Walz không đáp trả bằng một câu chửi tay đôi, mà “chơi đòn vòng”: ám chỉ rằng điều công chúng cần biết không phải là ai “ngu si”, mà là tình trạng thực sự của bộ não người vẫn ngày ngày tung ra những phát ngôn cực đoan. Anh ta nói ngu, hay là não đã có vấn đề – hãy để hình ảnh y khoa trả lời.
Đây là cú châm biếm hai tầng. Một mặt, Walz từ chối sa vào cuộc chiến ngôn từ bẩn thỉu. Mặt khác, ông đánh thẳng vào câu hỏi mà nhiều người âm thầm đặt ra: với những cơn bùng nổ giận dữ ngày càng thất thường, những lời buộc tội vô căn cứ và các biểu hiện thiếu kiểm soát, liệu nhận thức của Trump có đang suy giảm? Đó là câu hỏi về năng lực lãnh đạo, chứ không chỉ là chuyện “tự ái cá nhân”.
Di dân – “vật tế thần” cho mọi thất bại trong nước
Trong bài đăng Lễ Tạ Ơn, Trump không chỉ tấn công Walz hay nghị sĩ Ilhan Omar – người ông mỉa mai “quấn mình trong khăn hijab” và lặp lại tin đồn vô căn cứ rằng bà kết hôn với anh ruột. Ông còn vẽ người nhập cư như một đội quân “ký sinh trùng” sống bám vào “những công dân Mỹ có tấm lòng đẹp”.
Ông ta tuyên bố một người nhập cư “kiếm 30.000 USD nhờ thẻ xanh sẽ nhận khoảng 50.000 USD trợ cấp mỗi năm cho gia đình”. Thực tế, những người nhập cư không giấy tờ hầu như không tiếp cận được trợ cấp liên bang, còn người nhập cư hợp pháp cũng phải chờ nhiều năm mới có quyền tiếp cận các chương trình thiết yếu như Medicaid, SNAP. Không chỉ vậy, các nghiên cứu ngân sách còn chỉ ra người nhập cư đóng góp thuế nhiều hơn số trợ cấp họ nhận lại. Nhưng trong vũ trụ MAGA, dữ kiện không quan trọng bằng cảm xúc phẫn nộ.
Trump tiếp tục đổ lỗi “gánh nặng người tị nạn” cho đủ thứ: trường học “thất bại”, tội phạm gia tăng, đô thị suy tàn, bệnh viện quá tải, thiếu nhà ở, thâm hụt ngân sách. Đó là chiến thuật kinh điển: mọi khủng hoảng cấu trúc do nhiều thập niên chính sách sai lầm bỗng được gom lại, gán hết cho những người da màu, nói tiếng lạ và không có quyền lực chính trị. Đổ hết tội cho người yếu nhất luôn là cách rẻ tiền nhất để né tránh trách nhiệm.
Nghịch lý người Việt tị nạn 1975 ủng hộ Trump
Trong số những người reo hò ủng hộ Donald Trump, có không ít người Việt từng là thuyền nhân, tị nạn cộng sản từ năm 1975. Họ đã đánh đổi cả mạng sống để rời bỏ độc tài, mơ tới lá cờ tự do, tin rằng nước Mỹ là nơi người chăm chỉ sẽ được tôn trọng. Nhiều người đã xem Trump như biểu tượng chống cộng, bảo vệ tự do cá nhân, bảo vệ “giá trị gia đình”.
Thế nhưng trong bài diễn văn Lễ Tạ Ơn đầy căm ghét ấy, Trump không hề phân biệt ai là tị nạn chiến tranh, ai là người nhập cư hợp pháp, ai là lao động chăm chỉ. Tất cả bị nhét chung vào một cái túi “người sống nhờ trợ cấp”, “kẻ gây rối loạn xã hội”, “gánh nặng ngân sách”. Nếu ngày hôm nay ông ta có thể miêu tả người tị nạn Trung Đông, châu Phi hay Mỹ Latin như vậy, thì lý do gì khiến những người tị nạn Việt Nam nghĩ mình được miễn trừ?
Nghịch lý đau lòng là ở chỗ đó: nhiều người Việt ủng hộ Trump bằng niềm tin rằng ông sẽ bảo vệ những gì họ trân trọng – nhưng chính họ cũng nằm trong nhóm người mà ông dễ dàng xúc phạm, bôi nhọ bất cứ lúc nào cần “một kẻ để đổ lỗi”. Lòng trung thành cá nhân không đổi lại được sự tôn trọng, khi thế giới quan của Trump xây trên việc phân loại con người thành “ta” và “họ” theo màu da, nguồn gốc, và giá trị chính trị tức thời.
Chiến tranh văn hóa để che mờ thất bại chính sách
Càng đọc kỹ bài đăng Lễ Tạ Ơn, người ta càng thấy đây không chỉ là một cơn giận dữ tự phát. Nó là công cụ chính trị. Khi giá cả leo thang, hệ thống y tế sau đại dịch chằng chịt vết rạn, nhà ở khan hiếm, thâm hụt ngân sách phình to, và những câu hỏi quanh giới tinh hoa từng giao du với Jeffrey Epstein vẫn chưa lắng xuống, cách dễ nhất để né tránh là… hét to hơn về “băng nhóm Somali”, “di dân ăn trợ cấp” và “thống đốc ngu si”.
Đó là chiến thuật chiến tranh văn hóa: dồn năng lượng chính trị vào những trận cãi vã quanh danh tính, chủng tộc, tôn giáo, biến hàng xóm thành kẻ thù, để người ta không còn đủ tỉnh táo hỏi: “Kế hoạch thực sự của ông cho kinh tế, giáo dục, y tế là gì?”. Khi chính sách yếu, ngôn từ phải càng cực đoan. Khi câu trả lời về tương lai mơ hồ, người ta càng hò hét về “kẻ thù ngay trước cửa nhà”.
Trong khung cảnh ấy, câu “Hãy công bố kết quả MRI đi!” của Tim Walz không chỉ là một cú troll. Nó đặt lại đúng tâm điểm: vấn đề không phải là ông ta chửi ai, mà là ông ta có còn đủ sáng suốt để dẫn dắt hàng trăm triệu con người hay không. Và nếu không, tại sao chúng ta phải coi trọng bất kỳ đề xuất chính sách nào được phát ra từ một cái đầu đang tuôn ra ngày càng nhiều phát ngôn rối loạn?
“Hãy công bố hồ sơ Epstein và kết quả MRI đi!”
Trong chính trị, người sống trong nhà kính không nên là người cầm đá ném trước. Một lãnh đạo mang án hình sự, chìm trong tranh cãi, đang bị chất vấn về cả tư cách đạo đức lẫn năng lực nhận thức, không thể dùng vài dòng mạt sát trên mạng xã hội để tự đặt mình vào vị thế “người phán xử đạo đức” đối với di dân, thống đốc, nghị sĩ hay bất cứ ai khác.
Thống đốc Tim Walz đã chọn cách phản công bằng một câu nói ngắn, gọn, nhắm thẳng vào điểm yếu nhất của Trump mà không cần thêm một lời tục tĩu nào. Nó cho thấy một kiểu chính trị khác: không né tránh đối đầu, nhưng cũng không dìm mình xuống vũng bùn ngôn ngữ của đối thủ.
Ở một mức độ nào đó, câu kết mà nhiều người nhắc lại sau cơn bùng nổ Lễ Tạ Ơn của Trump đã tóm gọn tâm trạng chung:
Hãy công bố hồ sơ Epstein và kết quả MRI đi!
Nếu ông muốn cả thế giới tin vào sự tỉnh táo của mình, và vào những lời cáo buộc ông ném ra mỗi ngày, thì minh bạch – cả về đạo đức lẫn sức khỏe – chính là bài kiểm tra đầu tiên. Còn nếu không, mọi cơn thịnh nộ trên mạng xã hội, dù ầm ĩ đến đâu, cũng chỉ là âm vang trống rỗng vọng ra từ một cái vỏ quyền lực đang dần rệu rã.
Trump Refiles $15 Billion Defamation Lawsuit Against New York Times After Court Dismissal
In the amended complaint, Trump accused the defendants of defaming him through two articles and a book published last year ahead of the presidential election.
The New York Times Building in New York City on Feb. 5, 2024. Samira Bouaou/The Epoch Times
Aldgra Fredly
10/17/2025|Updated: 10/17/2025
President Donald Trump on Oct. 16 refiled his $15 billion defamation lawsuit against The New York Times, book publisher Penguin Random House, and three NY Times reporters after a judge’s earlier rejection of the case.
In a 40-page amended complaint, Trump accused the defendants of defamation over two articles and a book published last year ahead of the presidential election, alleging they contained statements intended to “wrongly defame and disparage” his professional reputation.
The lawsuit named NY Times reporters Susanne Craig and Russ Buettner, as well as NY Times chief White House correspondent Peter Baker, among the defendants.
According to the filing, among the alleged defamatory statements are claims that Trump received more than $400 million from his father through “fraudulent tax evasion schemes.” The complaint also cited The New York Times’s coverage of his role in the TV series “The Apprentice” and its statements about his compliance with federal tax laws.
“Defendants individually and collectively published numerous false, malicious, and defamatory statements while realizing that these statements were false, or, at a minimum, with reckless disregard for the truth,” the lawsuit reads.
Trump is seeking $15 billion in compensatory damages—consistent with his original suit filed on Sept. 15—and an unspecified amount of punitive damages, which will be determined upon trial.
In an emailed statement to The Epoch Times, NY Times spokesman Charlie Stadtlander reiterated the newspaper’s stance that Trump’s lawsuit was meritless.
“Nothing has changed today. This is merely an attempt to stifle independent reporting and generate PR attention, but The New York Times will not be deterred by intimidation tactics,” Stadtlander said.
A Penguin Random House spokesperson similarly said the lawsuit is a challenge to freedom of speech.
“With a second attempt, this lawsuit remains meritless,” the spokesperson said via email. “Penguin Random House will continue to stand by the book and its authors just as we will continue to stand for the important fundamental principles of the First Amendment.”
U.S. District Judge Steven Merryday previously tossed the original complaint due to its length, saying that it “stands unmistakably and inexcusably athwart the requirements of Rule 8” of the Federal Rules of Civil Procedure. The judge then gave Trump 28 days to amend the lawsuit.
The first complaint amounted to 85 pages.
In a Truth Social post announcing the initial filing on Sept. 15, Trump said The New York Times was “a virtual mouthpiece for the radical left Democrat Party,” citing its endorsement of then-Democratic presidential candidate and Vice President Kamala Harris during the 2024 presidential election.
“The New York Times has been allowed to freely lie, smear, and defame me for far too long, and that stops, NOW,” the president said in his post.
Trump also filed a lawsuit against Paramount over CBS’s “60 Minutes” interview with Harris, alleging that CBS edited the interview to benefit Harris in the election. Paramount paid $16 million to settle the lawsuit. Trump said in July that he anticipated another $20 million from Paramount’s “new owners,” which he said would come in the form of “advertising, PSAs [public service announcements], or similar programming.”
Trump offers new warning on Tylenol for pregnant women
By Elvia Limon
President Trump on Sunday once again urged pregnant women not to take Tylenol unless “absolutely necessary,” to avoid giving the over-the-counter drug to children “for virtually any reason” and to break up certain vaccine dosages.
Trump’s renewed call comes a month after he and top health officials said pregnant women should not take acetaminophen — one of the most widely used medications in the world — for pain relief because of a potential risk of autism, despite no new evidence proving the drug directly causes it.
The advice was also notable because acetaminophen had been seen as the safest pain medication for pregnant women to take.
But Trump doubled down on his calls with the Sunday post.
“Pregnant Women, DON’T USE TYLENOL UNLESS ABSOLUTELY NECESSARY, DON’T GIVE TYLENOL TO YOUR YOUNG CHILD FOR VIRTUALLY ANY REASON, BREAK UP THE MMR SHOT INTO THREE TOTALLY SEPARATE SHOTS (NOT MIXED!), TAKE CHICKEN P SHOT SEPARATELY, TAKE HEPATITAS B SHOT AT 12 YEARS OLD, OR OLDER, AND, IMPORTANTLY, TAKE VACCINE IN 5 SEPARATE MEDICAL VISITS! President DJT,” Trump said in a post on Truth Social that linked to a Daily Caller article claiming the Food and Drug Administration (FDA) stayed silent about potential Tylenol risks.
The president also gave personal suggestions last month on when and how parents should have their children receive certain vaccines, offering advice he said was based on his own feelings.
Jim O’Neill, the acting director of the Centers for Disease Control and Prevention, has endorsed Trump’s call to split the measles, mumps and rubella (MMR) vaccine, despite no research supporting the change.
Both the World Health Organization and the European Union have refuted Trump’s assertion that acetaminophen may cause conditions like autism and ADHD when taken by pregnant women. The FDA acknowledged that “a causal relationship has not been established” in public statements following Trump’s initial plea.
Medical organizations have also backed acetaminophen as safe for pregnant women, including both the American College of Obstetricians and Gynecologists and the Society for Maternal-Fetal Medicine.
However, Trump and Health and Human Services (HHS) Secretary Robert F. Kennedy Jr. said in September the FDA would begin updating the label on acetaminophen and notifying physicians that Tylenol “can be associated with a very increased risk of autism.”
Last week, Tylenol maker Kenvue called on the FDA to pull back on the proposed safety label change. The current label instructs people who are pregnant or breastfeeding to “ask a health professional before use.”
In response to a citizen petition filed last month, the company said the “expansive scientific evidence developed over many years” does not support a causal link between acetaminophen use in pregnancy and developmental disorders.
The citizen petition was filed by the Informed Consent Action Network, an anti-vaccine nonprofit with close ties to Kennedy.
“Acetaminophen is one of the most studied medicines in history, and scientific evidence regarding acetaminophen use in pregnancy and neurodevelopmental outcomes has been continuously evaluated by FDA and industry for more than a decade,” Kenvue said.
The company noted that adopting the change would be “arbitrary, capricious, and contrary to law.”
Kenvue said last week that it had met with Kennedy and other HHS staff in early September after he reached out to “express his view about an association between acetaminophen and autism.”
The company said it told Kennedy the science did not support a causal link for pregnant women, nor did it support an association between postnatal use of acetaminophen and autism and attention-deficit hyperactivity disorder.
Căn nhà ở Tustin có liên quan đến vụ “scandal” hối lộ của cựu Giám Sát Viên Andrew Đỗ được bán vào Tháng Mười với giá $1.13 triệu.
Theo nhật báo The Orange County Register hôm Thứ Tư, 19 Tháng Mười Một, giá đó giảm 13% so với giá $1.3 triệu vào Tháng Bảy. Hồ sơ cho thấy người mua là một cặp vợ chồng bán nhà townhouse ở Mission Viejo để có nhà rộng hơn và không phải lo về Hiệp Hội Chủ Nhà. Căn nhà họ mới mua ở Tustin rộng 1,736 sq ft, có ba phòng ngủ và hai phòng tắm.
Căn nhà này có trần nhà và sàn nhà gỗ, được xây xong vào năm 1956. Nhà còn có phòng giải trí với máy lạnh, còn có nhà bếp với tủ hai bên và phòng ăn riêng. Không chỉ vậy, căn nhà còn lò sưởi và phòng giặt đồ riêng.
Bên ngoài, căn nhà có sân rộng đủ để xây hồ bơi, còn có garage đủ chỗ cho hai chiếc xe hơi, có thêm chỗ đậu xe trước nhà đủ chỗ cho sáu xe.
Ông Andrew Đỗ hiện nay đang ngồi tù vì nhận gần $870,000 tiền hối lộ trong âm mưu đưa tiền cứu trợ COVID-19 đến $10.2 triệu, để cung cấp thực phẩm cho cao niên, cho Hội Việt Mỹ, một tổ chức bất vụ lợi có con gái ông là cô Rhiannon Đỗ làm việc.
OC Register từng đưa tin cô Rhiannon dùng một phần tiền hối lộ của cha mình để mua căn nhà ở Tustin. Hồ sơ trên trang web PropertyShark cho thấy cô trả $1.035 triệu cho căn nhà vào Tháng Bảy, 2023.
Các giới chức liên bang tịch thu căn nhà này vì đó là một trong những tài sản của ông Andrew Đỗ có liên quan đến vụ hối lộ, và bán căn nhà này vào ngày 31 Tháng Mười vừa qua.
Chủ tịch Hạ viện Mỹ Mike Johnson chia sẻ ông "không nhìn thấy hướng nào" để giúp Tổng thống Trump tranh cử nhiệm kỳ thứ ba.
"Nhiệm kỳ của Tổng thống đang vô cùng tuyệt vời. Tuy nhiên, tôi nghĩ rằng Tổng thống hiểu rõ, và tôi cũng đã nói với ông ấy nhiều lần, về những ràng buộc của Hiến pháp", Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson nói ngày 28/10 tại Washington, trả lời truyền thông về những bình luận của Tổng thống Donald Trump xoay quanh cách tiếp tục tranh cử vào năm 2028.
Hiến pháp Mỹ quy định trong Tu chính án 22 rằng một công dân không được "đắc cử tổng thống" quá hai lần. Một số chuyên gia pháp lý còn diễn giải rằng ông Trump cũng không thể tranh cử phó tổng thống vì Tu chính án 12 viết rằng người không đủ điều kiện làm tổng thống thì cũng không thể làm phó tổng thống.
Chủ tịch Hạ viện Mỹ Mike Johnson họp báo ngày 28/10 tại Đồi Capitol. Ảnh: AP
"Tôi không thấy cách nào để sửa đổi hiến pháp. Quá trình đó phải mất khoảng 10 năm", ông Johnson nói.
Mọi đề xuất sửa đổi Hiến pháp Mỹ cần được 2/3 Hạ viện thông qua, sau đó được 3/4 trên tổng số 50 bang phê chuẩn. "Tôi không thấy khả năng đó, nhưng tôi cũng không ngừng cố gắng", ông nói thêm.
Ông Trump nói trên chuyên cơ Không Lực Một ngày 27/10, trên đường từ Malaysia đến Nhật Bản, rằng "luật cho phép" ông tranh cử với tư cách phó tổng thống cùng một người khác.
Sau khi đắc cử, ông có thể trở lại nắm quyền khi người đắc cử tổng thống từ chức. Dù vậy, Tổng thống Trump đã bác bỏ phương án này, cho rằng nó "quá khôn lỏi" và người dân Mỹ sẽ không ủng hộ.
Ông Trump nhiều lần nói đùa về việc tiếp tục tranh cử tổng thống trong các cuộc mít tinh với người ủng hộ. Đội ngũ của ông cũng bán mũ in dòng chữ "Trump 2028". Ông Johnson thừa nhận mẫu mũ này "là một trong những sản phẩm bán chạy nhất từ trước đến nay", nhưng khẳng định đây chỉ là cách "trêu chọc phe Dân chủ".
Tuy nhiên, một số đồng minh của Tổng thống đang nghiêm túc nhìn nhận ý tưởng này. Cựu chiến lược gia Nhà Trắng Steve Bannon tiết lộ với tạp chí Economist rằng "đã có kế hoạch" để ông Trump giữ chức tổng thống thêm một nhiệm kỳ nữa.
"Ông Trump sẽ là tổng thống năm 2028, mọi người nên làm quen với điều đó. Đến lúc thích hợp, chúng tôi sẽ công bố kế hoạch", Bannon nói.
Cuộc đảo chính ngày 1/11/1963 lật đổ Tổng thống Ngô Đình Diệm đã chấm dứt nền Đệ Nhất Cộng hòa, mở ra một thời kỳ hỗn loạn chính trị ở miền Nam Việt Nam. Dù chính quyền ông Diệm có nhiều xung đột nội bộ (điển hình Biến cố Phật giáo 1963), đó vẫn là một bộ máy tương đối ổn định. Khi ông Diệm và cố vấn Ngô Đình Nhu bị sát hại, VNCH mất đi trung tâm quyền lực, năng lực điều hành – chỉ huy quân sự suy giảm, tạo lợi thế cho Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam. “Ấp Chiến Lược”: từ nỗ lực kiểm soát nông thôn đến đổ vỡ sau đảo chính
Chính sách Ấp Chiến Lược – dù gây tranh cãi và chịu áp lực từ Mỹ – là một nỗ lực có hệ thống nhằm kiểm soát nông thôn, cắt đứt đường tiếp tế của lực lượng đối phương. Sau đảo chính, chương trình này bị đình trệ hoặc hủy bỏ, khiến đối phương mở rộng ảnh hưởng và gia tăng khả năng tấn công ở vùng nông thôn. Mỹ “bật đèn xanh”, cú sốc của JFK và sự sa lầy ngày càng sâu
Vai trò của Đại sứ Henry Cabot Lodge Jr. thường được nhắc như tín hiệu ủng hộ đảo chính. Cái chết của anh em ông Diệm khiến Tổng thống John F. Kennedy bị sốc; nhưng từ thời khắc can dự ấy, Hoa Kỳ bị ràng buộc sâu hơn, và để ngăn sụp đổ ở miền Nam, Mỹ tăng cường viện trợ – nhân lực, tiến tới đưa quân trực tiếp tham chiến quy mô lớn từ 1965. Chia rẽ trong Quân lực VNCH và hệ lụy tinh thần
Sau đảo chính, chia rẽ và ngờ vực lan trong QLVNCH – đặc biệt nơi các sĩ quan trung thành với ông Diệm và một bộ phận Công giáo. Nhiều cuộc thay ngựa giữa dòng, các nhóm quyền lực cạnh tranh, làm giảm sức chiến đấu, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả chỉ huy ngoài mặt trận. “Món quà cho cộng sản”? Nhìn lại một nhận định cay đắng
Không ít nhà quan sát – kể cả người Mỹ – cho rằng việc lật đổ và sát hại ông Diệm là “món quà cho cộng sản”: loại bỏ một lãnh đạo có bản lĩnh (dù độc đoán), đẩy miền Nam vào vòng xoáy bất ổn. Từ biến cố 1–11–1963, chuỗi sự kiện dồn dập: Mậu Thân 1968, Hiệp định Paris 1973, và 30/4/1975 chấm dứt chính thể VNCH. Lịch sử sang trang, nhưng dấu vết cuộc chiến còn in đậm trong lòng người Việt và trong ký ức nước Mỹ. ĐẠI SỰ BẤT THÀNH CỦA BỐN ĐẠI TÁ DÂN ÔNG TẠ
(Ba cái chết thảm, một án tử hình và năm mộ phần quanh vùng Ông Tạ)
Trong con hẻm đường Thánh Mẫu (nay Bành Văn Trân, Tân Bình), bà o Khôi – vợ Đại tá Lê Quang Tung (tư lệnh Lực lượng Đặc biệt, phụ trách Lữ đoàn Liên binh Phòng vệ Tổng Thống Phủ) – sống lặng lẽ. Đại tá Bùi Dzinh ở gần đó, đối diện hồ tắm Cộng Hòa; Đại tá Trần Khắc Kính (phó của ông Tung) ở khu Bắc Hải – Ông Tạ. Cả ba cùng là những người Công giáo, gắn bó với ông Ngô Đình Diệm.
Ngày 15/3/1963, Sở Liên lạc đổi thành Lực lượng Đặc biệt; ông Tung thăng đại tá, ông Kính làm phó. Đây là lực lượng khiến các nhóm tướng lĩnh đối lập – từng thất bại trong đảo chính 1960 – e ngại. 19/10/1963, tướng Paul D. Harkins báo cắt ngân khoản Mỹ dành cho Lực lượng Đặc biệt: dấu hiệu Washington muốn vô hiệu hóa một “quân bài” có thể làm hỏng kế hoạch đảo chính.
Tại Sài Gòn lưu truyền phương án cứng rắn: một toán Lực lượng Đặc biệt cải trang thường dân phóng hỏa Tòa Đại sứ Mỹ, ám sát Đại sứ Lodge và một số quan chức chủ chốt. Nhưng phe tướng lĩnh, với hậu thuẫn Hoa Kỳ, ra tay trước. Ngày Lễ Các Thánh – Các Linh Hồn 1–2/11/1963: máu đổ ở Sài Gòn
Sáng 2/11, giữa cơn biến loạn, anh em ông Diệm – Nhu vẫn dự lễ tại nhà thờ Cha Tam trước khi lộ nơi ẩn náu.
Ngày 1/11, khi Đại tá Trần Khắc Kính cùng gia đình chuẩn bị vào nhà thờ An Lạc, Đại tá Lê Quang Tung bị triệu vào Bộ Tổng tham mưu. Ông Tung phản đối đảo chính, bị lôi ra ngoài bắn chết; em ông là Thiếu tá Lê Quang Triệu (tham mưu trưởng Lực lượng Đặc biệt) vào tìm anh cũng bị giết. Hai thi thể được vùi ở khu vực nghĩa trang Bắc Việt (nay khoảng chùa Phổ Quang, Tân Bình), tới nay chưa tìm thấy.
Ngày 2/11, anh em Ngô Đình Diệm – Ngô Đình Nhu bị thảm sát trên đường áp giải từ Cha Tam về Bộ Tổng tham mưu. Ban đầu, mộ phần của hai ông cũng đặt gần khu vực Bắc Việt, sau mới dời về Mạc Đĩnh Chi.
Ngày 9/5/1964, Ngô Đình Cẩn – em ông Diệm – bị xử bắn, an táng tại nghĩa trang Bắc Việt, cách mộ hai anh vài trăm thước. Như vậy, cả ba anh em Diệm – Nhu – Cẩn ban đầu đều yên nghỉ trên phần đất Tân Sơn Hòa, sát vùng Ông Tạ. Một đại tá bị tuyên tử hình, một đại tá bị sát hại
Hay tin đảo chính, Đại tá Bùi Dzinh điều Trung đoàn 15/Sư đoàn 9 và một pháo đội Tiểu đoàn 9 pháo binh phản đảo chính, nhưng lực lượng của Đại tướng Dương Văn Minh đã chặn ở Trung Lương, rút phà Rạch Miễu – Mỹ Thuận, cắt đường vượt sông Tiền.
Ngày 19/2/1965, ông Dzinh lại tham gia đảo chính chống Nguyễn Khánh cùng Thiếu tướng Lâm Văn Phát và Đại tá Phạm Ngọc Thảo. Thất bại, ông Dzinh lẩn trốn ở vùng Ông Tạ (lò bánh mì ông bà Dần – đường Thánh Mẫu; rồi Nhà hưu dưỡng linh mục trong khuôn viên nhà thờ Chí Hòa). Ông bị kết án tử hình khiếm diện vì “chuyên viên đảo chính”, sau giảm án rồi tha bổng.
Đại tá Phạm Ngọc Thảo – nhà ở Bắc Hải – Ông Tạ – thoạt đầu được linh mục/nhà báo Nguyễn Quang Lãm (Thiên Hổ) che giấu, sau chạy ra Biên Hòa, bị bắt và sát hại. Diệm dưới góc nhìn xây dựng quốc gia: những điều không thể phủ nhận
Trong giai đoạn 1954–1955 khi làm Thủ tướng Quốc gia Việt Nam, ông Ngô Đình Diệm:
Loại bỏ ảnh hưởng Pháp, chống lại nỗ lực vận động thay thế ông bằng lãnh đạo thân Pháp.
Ổn định đời sống cho hơn một triệu đồng bào di cư từ Bắc vào Nam.
Giải quyết giáo phái – quân phiệt cát cứ, thống nhất trật tự hành chính.
Trên cương vị Tổng thống VNCH, trước yêu cầu Washington đưa quân Mỹ trực tiếp vào Việt Nam, ông kiên quyết từ chối – một quyết định không phải nhà lãnh đạo nào cũng dám làm. Giáo dục nhân bản – dân tộc – khai phóng: nền móng cho một thế hệ
Nền giáo dục miền Nam thời Đệ Nhất được đặt trên ba trụ: Nhân bản – Dân tộc – Khai phóng. Từ trường làng đến Đại học Sài Gòn – Huế – Đà Lạt, thanh thiếu niên được học trong môi trường coi trọng phẩm giá con người, tự do tư tưởng và phục vụ xã hội. Chính không gian ấy đã nuôi dưỡng một thế hệ bác sĩ, kỹ sư, nhà giáo, văn nghệ sĩ tiếp tục đóng góp cho đất nước, kể cả sau 1975. Tưởng niệm 62 năm: một lời tri ân và suy ngẫm
02/11/1963 – 02/11/2025, sáu mươi hai năm trôi qua, hình ảnh Cố Tổng thống Ngô Đình Diệm vẫn còn đậm trong tâm trí nhiều người Việt: liêm khiết, giản dị, coi chức vụ là trách nhiệm. Dù tranh luận sử học còn tiếp diễn, nhiều giá trị pháp trị – giáo dục – nhân bản mà ông theo đuổi vẫn có ý nghĩa đến hôm nay.
Xin thắp một nén nhang tưởng nhớ vị nguyên thủ đầu tiên của VNCH. Người đã đi, nhưng tinh thần phụng sự, chính trực và trọng học còn soi sáng những ai tin rằng trí tuệ – đạo đức – giáo dục là con đường dựng nước và giữ nước.
Cơn hấp hối và nỗi ám ảnh mang tên “cướp xác”
Ngày 12 tháng 8 năm 1969, trong một cuộc họp khép kín của Bộ Chính trị, tin dữ được thông báo: Hồ Chí Minh đang rơi vào tình trạng bệnh nặng, mọi chỉ số đều báo động đỏ. Những bác sĩ giỏi nhất từ Trung Quốc và Liên Xô được vội vã đưa sang Hà Nội, mang theo đủ loại thuốc men, máy móc, nhưng tất cả cũng chỉ kéo dài thêm từng hơi thở, không thể đảo ngược số phận. Ở Bắc Kinh, Chu Ân Lai đứng ngồi không yên. Nỗi lo lớn nhất của ông ta không chỉ là cái chết, mà là… cái xác. Trong bóng tối hậu trường chính trị, đã có những phương án “cảm tử” được chuẩn bị: nếu cần, sẽ cướp xác Hồ Chí Minh, đưa về Trung Quốc bằng mọi giá. Trước đó, chỉ trong vài ngày cuối tháng 8, Bắc Kinh liên tiếp phái nhiều đoàn bác sĩ sang Hà Nội. Một trong số đó, theo lời kể của một số tài liệu, thực chất là đội hình tình báo Hoa Nam, vừa bảo vệ, vừa sẵn sàng “ra tay” khi thời cơ đến.
Câu hỏi lơ lửng cho đến tận hôm nay: rốt cuộc Hồ Chí Minh là ai, từ đâu đến, đứng trên sân khấu Việt Nam dưới bàn tay nhào nặn của thế lực nào, mà khiến Bắc Kinh phải lo xa đến vậy? Trong bối cảnh đất nước dần mất lãnh thổ, lãnh hải, người ta càng có lý do nghi ngờ: phải chăng đó là một “tác phẩm chính trị” mà Mao Trạch Đông dựng lên để nắm trọn vận mệnh Việt Nam?
Kế hoạch ướp xác bí mật: từ Moscow đến rừng núi Việt Nam
Ít ai biết rằng, trước khi tiếng kèn tang vang lên ở Ba Đình, Đảng Cộng sản Việt Nam đã chuẩn bị câu chuyện xác ướp từ rất sớm. Năm 1967, trong im lặng tuyệt đối, một nhóm bác sĩ Việt Nam được đưa sang Liên Xô để học kỹ thuật ướp xác tại Viện nghiên cứu Lăng Lenin. Họ được huấn luyện cách xử lý thi thể trong 15–20 giờ đầu sau khi ngừng thở, cách duy trì nhiệt độ, độ ẩm, vô trùng… để một cái xác có thể “sống” cùng chế độ thêm nhiều thập kỷ. Trở về nước, nhóm này tiếp tục nghiên cứu khí hậu nhiệt đới, thử nghiệm phương pháp, chuẩn bị cho “ngày trọng đại”. Năm 1968, một ban kỹ thuật đặc biệt được lập, nhiệm vụ duy nhất: làm sao giữ xác Hồ Chí Minh “vĩnh viễn vô trùng”, dù trong một xứ nóng ẩm, bom đạn ngút trời.
Tiêu chuẩn được đặt ra nghe qua tưởng chuyện khoa học viễn tưởng: thân nhiệt phải giữ quanh 16 độ C, dao động chỉ 0,2 độ; độ ẩm cố định khoảng 75%; mọi thứ phải tuyệt đối kín, không một vi khuẩn lọt vào. Giữa một đất nước ngày đêm nổ bom, nhà cửa đổ nát, người dân thiếu ăn, chế độ vẫn dốc sức cho một dự án… bảo quản một xác ướp. Có người mỉa mai: “Khi sống đã thối nát, chết rồi ướp kiểu gì cho khỏi thối?” – câu nói chua chát mà truyền thuyết gán cho một vị tướng Trung Quốc sau khi nghe kế hoạch.
Hành trình ba lần quật mồ và những cái xác hoán đổi
Ngày 2 tháng 9 năm 1969, Hồ Chí Minh trút hơi thở cuối cùng. Trong cơn bối rối chính trị, ngày mất được dời lại thành 3/9 để phù hợp với kịch bản tuyên truyền. Tang lễ cấp nhà nước được ấn định, phái đoàn Trung Quốc, Liên Xô nối nhau bay tới Hà Nội. Phía Liên Xô từng đề nghị đưa thi thể sang Moscow để ướp trong điều kiện tốt hơn, nhưng giới lãnh đạo Hà Nội không chấp nhận. Thế là thiết bị, hóa chất, chuyên gia phải được điều ngược lại, từ Moscow sang Việt Nam giữa khói lửa chiến tranh.
Từ đây bắt đầu hành trình phiêu bạt của quan tài pha lê. Để tránh bom Mỹ, thi thể được nhiều lần đưa vào rừng sâu, hang núi, chôn vùi rồi lại đào lên, di chuyển bằng những con đường bí mật xuyên núi, có đoạn vừa đưa quan tài qua xong là phá đường để xóa dấu vết. Mỗi lần như vậy là thêm một lần nguy cơ hư hỏng, mục rữa. Có câu chuyện kể rằng ngay trong lần di chuyển đầu tiên, thi thể đã bốc mùi, và từ đó người ta phải thay bằng một xác khác, tiếp tục ướp và “diễn” theo kịch bản. Thậm chí có giả thuyết cho rằng một lực lượng khác đã bí mật quật mồ, mang xác đi phân tích để đối chiếu với tro cốt của một nhân vật từng mang tên Nguyễn Ái Quốc đang lưu trữ ở Moscow. Sự thật ra sao, không ai ngoài những người trong cuộc biết được.
Năm 1975, khi lăng Ba Đình hoàn thành, quan tài pha lê được đưa về cố định. Tính từ ngày chết đến lúc đó, “xác Hồ Chí Minh” đã trải qua nhiều năm phơi gió sương, chôn vùi, quật mồ, thay áo đổi da, khó mà còn nguyên vẹn. Một bác sĩ Liên Xô chuyên ướp xác từng thắc mắc: tại sao không được phép chụp ảnh chính diện xác ướp, mà chỉ cho chụp nghiêng? Câu hỏi ấy đến nay vẫn lơ lửng giữa không trung.
Đế vương đỏ và những bút hiệu sau cánh màn nhung
Hình ảnh mà tuyên truyền cộng sản vẽ ra là một “Bác Hồ sống giản dị”, mái nhà tranh, chiếc dép cao su, bữa cơm tương cà. Nhưng phía sau sân khấu ấy là một chân dung khác: một “đế vương đỏ” được bao bọc bởi cung tần mỹ nữ, những cuộc vui thâu đêm, những cô gái được dâng hiến từ cả Việt Nam lẫn Trung Quốc. Người ta kể rằng mỗi khi say đắm một người đàn bà, ông lại sáng tác một bút hiệu, một chữ ký mới dành riêng cho nàng. Và như thế, danh sách bút hiệu của ông kéo dài đến hàng trăm, trở thành một thứ “nhật ký ân ái” bí mật, được cất giữ như kỷ vật lịch sử.
Những tiếng khóc, tiếng van xin, những đời con gái mất tích trong bóng tối Bắc Bộ Phủ – tất cả chỉ còn lại trong hồ sơ mật. Có người gọi đó là “hậu cung của đế vương đỏ”, nơi một kịch sĩ chính trị được bù đắp bằng gái đẹp để quên đi thân phận tay sai, suốt đời đóng vai “Cha già dân tộc” trên sân khấu tuyên truyền.
Trớ trêu thay, người đàn ông ấy chưa bao giờ có một cuộc hôn nhân chính thức, nhưng lại để lại danh sách ái tình dài đến hơn 170 cái tên. Ngay cả chuyện ông từng ước ao được cưới người phụ nữ mình yêu cũng bị nhét vào góc tối, để nhường chỗ cho bức tượng “Bác Hồ độc thân trọn đời vì nước”.
Gánh nặng của một xác ướp và câu hỏi cho tương lai
Giữa quảng trường Ba Đình, trong khối đá lạnh màu xám, xác ướp – thật hay giả – vẫn nằm đó dưới lớp kính dày, trong chiếu sáng “mềm mại” được tính toán cẩn thận. Đội ngũ chuyên gia Việt Nam, sau khi Liên Xô tan rã, loay hoay giữ từng sợi râu, từng sợi tóc khỏi rụng, mỗi lần chạm kim tiêm đều thấp thỏm sợ da thịt bung ra như cát bụi. Mỗi năm, ngân sách lại chảy vào lăng, vào hóa chất, máy lạnh, bảo trì; tất cả để duy trì một biểu tượng mà chính những người trong cuộc cũng biết là đã mục ruỗng từ rất lâu.
Thế nhưng lăng vẫn phải tồn tại, vì nó không chỉ chứa một xác ướp, mà còn chứa cả uy tín của Đảng. Thừa nhận sự thật – rằng người nằm trong đó có thể chỉ là một cái xác vô danh – đồng nghĩa với việc thừa nhận cả một huyền thoại chính trị được xây dựng bằng dối trá. Vì thế, mọi thứ tiếp tục diễn ra như một vở kịch kéo dài: lính gác nghiêm trang, dòng người xếp hàng lặng lẽ, giáo trình tiếp tục gọi ông là “anh hùng giải phóng dân tộc”, bất chấp ngoài kia có bao nhiêu tài liệu, bao nhiêu số liệu gọi tên ông là một trong những nhà độc tài đẫm máu của thế kỷ 20.
Một ngày nào đó, khi Việt Nam thực sự bước vào kỷ nguyên tự do, khi người dân có quyền nói thẳng về quá khứ, câu hỏi sẽ được đặt ra: lăng Ba Đình nên trở thành công viên, hay thành bảo tàng tội ác? Có nên đập bỏ khối đá lạnh ấy để trả lại bầu trời trong trẻo cho Hà Nội, hay giữ nó lại như một vết sẹo chói lòa, nhắc cho các thế hệ mai sau hiểu thế nào là sự sùng bái cá nhân, là tội lỗi của một hệ tư tưởng đặt xác ướp lên trên sinh mạng của cả dân tộc?
Câu trả lời không thuộc về một nhóm người, mà thuộc về toàn thể nhân dân Việt Nam trong tương lai. Ngày ấy, có lẽ điều quan trọng không còn là câu chuyện “Hồ thật, Hồ giả”, mà là lời nhắc nhớ: đừng bao giờ để một xác ướp – dù được ướp khéo đến đâu – trở thành vận mệnh của cả một đất nước.
Giang Sung trở thành biểu tượng của gian thần, của sự xảo quyệt có thể khiến triều đại hưng thịnh nhất Tây Hán bị lung lay. Nếu không có sự gian trá của ông ta, có lẽ Thái tử Lưu Cứ – người được đánh giá nhân hậu và có tư tưởng cải cách – đã kế vị, và triều Hán có thể bước sang một thời kỳ phát triển khác.
Giang Sung, tự Thứ Sai, vốn tên Giang Tề, xuất thân ở nước Triệu, là một trong những gian thần nổi tiếng tàn độc và xảo trá nhất dưới triều Hán Vũ Đế. Cuộc đời của ông ta gắn liền với những âm mưu, thủ đoạn, sự gian ngoan đến mức có thể khiến một hoàng đế từng được ca tụng sáng suốt như Hán Vũ Đế cũng nhiều lần mờ mắt tin theo. Sự xuất hiện của Giang Sung không chỉ làm khuynh đảo triều chính cuối đời Vũ Đế mà còn dẫn tới bi kịch tột cùng: Thái tử Lưu Cứ – người kế vị hợp pháp và hiền đức – bị dồn ép đến bước đường nổi binh rồi tự sát, gây ra vụ án “Vu cổ” chấn động nhất thời Tây Hán.
Thuở thiếu thời, Giang Sung từng sống dưới quyền cai trị của Triệu vương Lưu Bành Tổ – anh trai của Hán Vũ Đế. Ông ta giỏi y thuật nhưng tính khí nhỏ nhen, lại thường sinh hiềm khích với người khác, đặc biệt là thái tử nước Triệu Lưu Đan – người trót yêu cô em gái ca kỹ của Giang Sung. Không tranh nổi với thái tử mà còn bị ghét bỏ, Giang Sung phải trốn chạy lên Trường An. Chính từ đây vận mệnh của triều đình và của thái tử Lưu Cứ về sau bị cuốn vào vòng xoáy tội ác mà ông ta tạo dựng.
Nhờ biết lấy lòng, khôn khéo và tỏ ra tận trung, lại thêm khả năng nịnh bợ đúng lúc, Giang Sung nhanh chóng được Hán Vũ Đế trọng dụng. Khi được cử đi sứ Hung Nô trở về, ông ta lập tức tìm cơ hội trả thù người từng khiến mình ôm hận là Lưu Đan. Giang Sung bịa đặt tội danh dâm loạn, gièm pha Lưu Đan trước mặt Hán Vũ Đế. Nhà vua tin theo, ép Triệu vương phế con trai và tống giam. Sự kiện này khiến Giang Sung từ một kẻ vô danh bỗng trở thành người được hoàng đế đặc biệt tin cậy. Và từ đây, tính gian hiểm của ông ta càng được che chắn bởi quyền lực mà Hán Vũ Đế trao cho.
Về cuối đời, Hán Vũ Đế do bệnh tật, do nhiều năm chinh chiến và bị ám ảnh bởi cái chết, bắt đầu trở nên đa nghi, mê tín. Đây là môi trường lý tưởng để Giang Sung tung hoành. Ông ta thường xuyên bịa ra những dị tượng, nói về tà khí, cổ thuật, yêu ma… để dần dần gieo vào đầu Hán Vũ Đế nỗi lo sợ có kẻ đang yểm bùa hãm hại ngài. Mỗi lần nói như thế, Giang Sung đều được Hán Vũ Đế tin tưởng một cách kỳ lạ, giao cho quyền điều tra mà không cần đối chứng hay kiểm tra lại. Chính sự u mê này đã mở đường cho thảm án “Vu cổ” – sự kiện mà hàng vạn người bị giết chỉ trong thời gian ngắn vì tội danh vu vơ.
Với thái tử Lưu Cứ, Giang Sung càng nuôi mối hận sâu đậm. Xuất phát từ một sự va chạm nhỏ giữa sứ giả của Thái tử và Giang Sung trên Trì đạo, mâu thuẫn giữa hai người ngày càng lớn. Thái tử vốn là người nhân hậu, học rộng và có tư tưởng khoan dung, rất được lòng sĩ phu; nhưng bởi không cùng đường lối cai trị với nhiều đại thần cuối triều, lại không khéo lấy lòng nên ngày càng bị cô lập. Giang Sung nhìn thấy điểm yếu này liền dồn sức phá hoại. Mỗi lời vu cáo của ông ta đều được Hán Vũ Đế tin, và nhà vua càng tin bao nhiêu thì Thái tử càng bị đẩy xa khỏi phụ hoàng bấy nhiêu.
Đến khi vụ án Công Tôn Hạ và Công Tôn Kính Thanh bị lộ, Chu An Thế vu cáo có người dùng thuật Vu cổ để nguyền rủa hoàng đế, Vũ Đế lập tức hoang mang. Lợi dụng thời cơ cực kỳ nhạy cảm ấy, Giang Sung dâng tấu rằng bệnh tình của Hán Vũ Đế xuất phát từ sự hãm hại bằng bùa chú của những người trong hoàng thất. Nhà vua giao cho ông ta toàn quyền điều tra. Kết quả là chỉ trong một tháng, hơn mười nghìn người bị tra khảo, buộc tội và hành quyết. Đến cả công chúa, thế tử, con cháu nhà họ Vệ – vốn là ngoại thích của Thái tử – cũng bị liên lụy và chết thảm. Giang Sung, với gương mặt nghiêm nghị và miệng luôn nói về “yêu khí”, gần như nắm trong tay một thứ quyền lực đáng sợ: quyền định đoạt sinh mạng của bất cứ ai.
Tuy nhiên, điều ông ta nhắm đến không phải dân thường, không phải các quan lại thế gia, mà chính là Thái tử Lưu Cứ. Khi đến khám xét phủ Thái tử, Giang Sung bằng cách nào đó đã “tìm thấy” hình nhân gỗ. Dù chưa biết vật đó có phải do ai cố tình cài đặt hay không, nhưng nó trở thành bằng chứng để Giang Sung tâu với Vũ Đế rằng chính Thái tử muốn yểm bùa hại cha. Hán Vũ Đế khi ấy ở Cam Tuyền cung, bệnh nặng, thần trí không ổn định, không cho Thái tử đến gặp. Lưu Cứ muốn giải thích cũng không thể.
Đẩy đến đường cùng, Thái tử phải nghe theo lời Thiếu phó Thạch Đức, giả mạo chiếu chỉ để bắt Giang Sung nhằm ngăn tội ác. Giang Sung bị giết ngay trước phủ Thái tử, nhưng cái chết ấy lại trở thành nguyên cớ để triều đình cáo buộc Lưu Cứ mưu phản. Từ đây bi kịch bùng phát thành cuộc chiến đẫm máu kéo dài nhiều ngày giữa quân Thái tử và quân triều đình dẫn do Vũ Đế đích thân chỉ huy. Lưu Cứ rơi vào thế cô lập, bị dân chúng xa lánh, bị quan lại bỏ rơi, cuối cùng phải chạy trốn và tự sát trong cảnh cơ hàn, đau đớn, mang tiếng phản nghịch.
Chỉ đến khi mọi chuyện lắng xuống, Hán Vũ Đế mới tỉnh ngộ. Vị hoàng đế từng kiêu hùng bậc nhất thời Tây Hán rơi vào nỗi ân hận suốt phần đời còn lại. Khi lệnh điều tra được tiến hành, sự thật về Giang Sung bị phơi bày: từ chuyện hãm hại Lưu Đan, mưu mô với Lưu Cứ, đến việc gieo rắc sợ hãi để mở rộng vụ án Vu cổ. Hán Vũ Đế vô cùng phẫn nộ, ra lệnh xử tử toàn bộ gia tộc Giang Sung. Những kẻ từng a tòng, a dua với ông ta cũng bị chu di hoặc giáng chức, tống giam. Cái chết của Giang Sung đến nhanh và thảm như bao sinh mạng mà ông ta từng tước đoạt – nhưng không thể bù đắp những mất mát mà ông ta để lại.
Mới đây, Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) vừa đưa ra cảnh báo khẩn về một loạt tin nhắn lừa đảo đang lan nhanh trên các ứng dụng nhắn tin, có thể khiến người dùng mất toàn bộ tiền tiết kiệm.
Phantom Hacker tái xuất
Phantom Hacker là một chiêu lừa đảo tài chính tinh vi mà FBI đã từng cảnh báo hồi năm 2023. Trong đó, kẻ gian sẽ giả danh nhân viên hỗ trợ kỹ thuật của Microsoft, ngân hàng hoặc thậm chí FBI để chiếm quyền truy cập vào máy tính nạn nhân.
Chúng dụ người dùng cài đặt phần mềm điều khiển từ xa, nói là để kiểm tra bảo mật, nhưng thực chất là theo dõi tài khoản ngân hàng và đánh cắp tiền của người dùng.
Theo Forbes, chiêu trò lừa đảo này vừa được nâng cấp lên một mức độ tinh vi mới, không cần người dùng cài đặt phần mềm. Thay vào đó, kẻ gian sẽ lợi dụng tính năng chia sẻ màn hình trên WhatsApp để đánh cắp thông tin ngân hàng.
Meta (công ty mẹ của WhatsApp Facebook…) cho biết họ đã triển khai tính năng cảnh báo tự động, nếu người dùng cố chia sẻ màn hình với số liên lạc lạ trong cuộc gọi video, hệ thống sẽ hiện thông báo cảnh báo nguy cơ lừa đảo.FBI khuyến cáo người dùng không chia sẻ màn hình với bất kỳ ai, đặc biệt nếu họ tự xưng là nhân viên ngân hàng hoặc hỗ trợ kỹ thuật. Khi nhận được tin nhắn nghi ngờ, hãy chấm dứt cuộc gọi, hủy chia sẻ màn hình và xóa toàn bộ đoạn chat.Theo báo cáo của Palo Alto Networks, Mỹ đang trở thành mục tiêu chính của các chiến dịch “smishing” (lừa đảo qua tin nhắn). Các tin nhắn giả mạo này thường nhắm vào người dùng với nội dung như phí cầu đường, phạt vi phạm giao thông hoặc thông báo từ ngân hàng.
Các nhà nghiên cứu cho biết chiến dịch này hoạt động trên quy mô toàn cầu, sử dụng nhiều tên miền và thẻ SIM để gửi hàng loạt tin nhắn, đồng thời tận dụng cả hạ tầng đám mây của Mỹ để che giấu dấu vết.
Người dùng cần làm gì để không bị lừa đảo qua tin nhắn?
Cảnh giác với mọi tin nhắn được từ người gửi lạ hoặc chứa nội dung khẩn cấp.
Xác minh thông tin trực tiếp qua website hoặc ứng dụng chính thức của cơ quan, ngân hàng.
Không nhấp vào liên kết hoặc gọi đến số điện thoại được gửi trong tin nhắn.
Xóa ngay lập tức những tin nhắn đáng ngờ trên WhatsApp, Messenger... và các nền tảng nhắn tin khác.
Vivo X300 Pro có ưu thế về chụp chân dung, zoom xa, tinh chỉnh màu sắc rực rỡ so với iPhone 17 Pro Max, nhưng trong một số trường hợp chi tiết ảnh bị can thiệp nhiều bởi phần mềm.
Vivo X300 Pro là điện thoại cao cấp của Vivo hiện tại, nổi bật với cụm camera lớn và hợp tác với hãng quang học danh tiếng Zeiss. Trong khi đó, iPhone 17 Pro Max là smartphone cao cấp ăn khách nhất tại Việt Nam, được đánh giá cao về khả năng chụp hình.
Nâng cấp lớn nhất của 17 Pro Max nằm ở ống kính tele khi tăng độ phân giải từ 12 lên 48 megapixel, tiêu cự 100 mm f/2.8, zoom quang 4x thay vì 5x như thế hệ cũ, nhưng Apple khẳng định người dùng có thể zoom quang học tới 8x nhờ cảm biến Fusion. Hai camera còn lại cùng 48 megapixel có ống góc rộng 26 mm và siêu rộng 13 mm.
Trong khi đó, Vivo tự tin khẳng định X300 Pro là điện thoại "vua camera tele" khi sử dụng ống kính tiêu cự 85 mm (zoom 3,5x), khẩu độ f/2.67, phủ lớp Zeiss T* và đạt chứng nhận của hãng quang học này. Điểm đặc biệt còn nằm ở cảm biến HPB kích thước 1/1,4 inch, được đồng phát triển giữa Vivo và Samsung, độ phân giải 200 megapixel.
Với khung cảnh chụp góc rộng tiêu chuẩn ở điều kiện trời trong, có nắng nhẹ vào buổi sáng, chất ảnh giữa hai máy có nhiều điểm khác biệt. Điện thoại Vivo tạo cảm giác rực rỡ, sáng và màu sắc bắt mắt hơn đáng kể. Tuy nhiên, nền trời và màu sắc tòa nhà trên iPhone thể hiện gần đúng hơn dù chất ảnh tối một chút so với thực tế.
Khi chụp ngược sáng, cả hai máy thể hiện tốt và ít sự khác biệt. Tuy nhiên, HDR trên Vivo X300 Pro được đẩy mạnh khiến vùng tối ở dưới tán cây, vị trí xe đỗ sáng rõ, đẹp hơn. Việc tăng dải tương phản cũng giúp bức hình chụp bằng điện thoại Vivo nhìn nghệ thuật hơn, cảm nhận được các tia nắng hắt lên tòa nhà, qua tán cây.
Một ảnh khác có độ chênh sáng cũng cho thấy phong cách xử lý ảnh giữa hai máy. Ảnh chụp bởi X300 Pro cho cảm giác sắc, nổi bật chi tiết hơn đáng kể trong khi iPhone 17 Pro Max cho ảnh có tông màu dịu mắt. Phần màu đỏ của cờ, biểu ngữ hay xanh của máng trượt dưới chất ảnh của 17 Pro Max gần với thực tế hơn.
Thử nghiệm với mức zoom quang 40x (tối đa trên iPhone 17 Pro Max), chất lượng ảnh bắt đầu có sự khác biệt đáng kể. Các chi tiết trên điện thoại của Vivo rõ nét, sắc hơn thay vì có cảm giác bệt, mờ như điện thoại Apple. Do đẩy sáng nhiều, phần màu chữ bảng hiệu qua ảnh chụp của điện thoại Vivo hơi nhạt hơn thực tế.
Một bức ảnh chụp zoom khác ở mức 40x cho thấy sự khác biệt rất lớn trong việc dùng phần mềm, AI để can thiệp xử lý ảnh. Ảnh của iPhone bị mờ, nhòe chi tiết, chữ không thể đọc được. Trong khi đó, ảnh do Vivo chụp cho cảm giác nét nhưng thực tế chữ cũng không thể đọc được vì AI không thể tái tạo đúng chi tiết phức tạp như nét chữ tiếng Việt. Dù vậy, xét tổng thể, ảnh chụp zoom của Vivo ở điều kiện đủ sáng tốt hơn so với iPhone 17 Pro Max.
Với ảnh chụp đêm bằng camera chính góc rộng, khác biệt không lớn như ảnh ban ngày. X300 Pro nhỉnh hơn một chút về độ sáng của các chi tiết, đặc biệt ở vùng tối gần như không có ánh sáng chiếu vào. Nền trời cũng được thể hiện đẹp, bắt mắt.
Thử nghiệm chụp khung cảnh đường phố buổi tối và trời khá mù, zoom mỗi máy ở mức 4x. Điện thoại Vivo tăng độ tương phản nên cho cảm giác trời trong hơn thực tế, tái tạo đèn đường đẹp hơn. Trong khi đó, iPhone 17 Pro Max cho ra cảnh gần giống mắt nhìn nhưng màu sắc hơi nhạt.
Một khung cảnh khác chụp góc rộng với một số vùng iPhone 17 Pro Max chụp gần như không thể lên chi tiết trong khi Vivo X300 Pro vẫn có thể tái hiện. Sắc độ ở những khung cảnh rất tốt, ít có sự chênh lệch so với cảnh có nhiều ánh sáng.
Ở mức zoom quang lớn vào buổi tối, ảnh chụp trên iPhone 17 Pro Max có thể đọc được chữ trên bảng hiệu, còn X300 Pro gặp vấn đề tái tạo chi tiết chữ và khó đọc dù tổng thể nhìn sắc nét hơn.
Ảnh chân dung ở cùng điều kiện, zoom 4x trên hai máy có sự khác biệt lớn về tông màu da. iPhone 17 Pro Max cho màu da hơi vàng trong khi trên X300 Pro đúng thực tế hơn dù để chế độ mặc định, không qua bộ lọc nào. Độ sắc nét của ảnh chụp trên điện thoại Vivo cũng cho cảm giác tốt hơn.
Với riêng ảnh chụp chân dung, X300 Pro tỏ rõ sự khác biệt khi xử lý xóa mờ phông nền tự nhiên và chính xác hơn. Máy cũng thể hiện góc máy bằng mức tiêu cự thay vì mức zoom như trên iPhone 17 Pro Max, tạo cảm giác quen thuộc cho người chụp ảnh bằng thiết bị chuyên nghiệp. Ngoài tiêu cự, người dùng có thể chọn nhiều bộ lọc màu khác nhau, mức độ làm mịn da hay đẩy sáng khuôn mặt. Trong các smartphone từ Trung Quốc, Vivo là hãng làm tốt nhất trong việc tái tạo màu, chi tiết da với đặc điểm tự nhiên, sắc nét, không "là mịn" quá mức.
Cuối năm, khi nước Mỹ đang chuẩn bị bước vào mùa lễ hội, New Orleans – thành phố của jazz, Mardi Gras và những xóm nghèo ven đầm lầy – lại thức dậy trong tiếng còi xe và giày đinh của hàng trăm nhân viên liên bang. Bộ An Ninh Nội Địa (DHS) mở một chiến dịch trấn áp di dân mới, với cái tên nghe vừa quê mùa vừa lạnh gáy: “Operation Catahoula Crunch”.
Mục tiêu được đặt thẳng thừng: 5.000 vụ bắt giữ trong vòng hai tháng tại khu vực New Orleans và các vùng phụ cận. Trên giấy tờ, chiến dịch nhắm vào “tội phạm di dân bất hợp pháp”. Trên đường phố, người ta chỉ thấy bóng những người da nâu, da vàng giật mình ngoái lại mỗi khi nghe tiếng gõ cửa hay bước chân dừng trước căn nhà mình. Chiến dịch “Catahoula Crunch” diễn ra như thế nào?
Từ đầu Tháng Mười Hai, DHS điều về vùng New Orleans hơn hai trăm nhân viên liên bang, chủ yếu là lực lượng Biên Phòng (Border Patrol) cùng với ICE. Họ chia thành từng toán, mặc áo giáp, đội mũ bảo hộ, mang súng ngắn, tỏa đi khắp các khu ngoại ô, các bãi đậu xe, khu chợ lao động, thậm chí cả nhà thờ.
Theo kế hoạch nội bộ bị rò rỉ, chiến dịch kéo dài ít nhất 60 ngày, trải rộng từ Đông Nam Louisiana sang tới một phần Mississippi. Mục tiêu là “làm sạch” những người bị cáo buộc phạm tội mà trước kia địa phương không giữ lại vì chính sách “thành phố trú ẩn”. Nhưng số liệu ban đầu lại cho thấy điều khác: trong những ngày đầu, chưa tới một phần ba người bị bắt có tiền án nghiêm trọng; còn lại là những người chỉ vướng lỗi nhỏ hoặc đơn thuần là vi phạm di trú.
Cảnh tượng quen thuộc lặp lại: nhân viên liên bang phục kích ở bãi đậu xe của các siêu thị vật liệu xây dựng, chặn xe thợ hồ, thợ lợp mái; leo lên công trình đang xây để trói tay, dẫn giải ngay trên cao. Cái tên “Catahoula Crunch” nghe như món snack giòn rụm, nhưng với người lao động nhập cư, đó là tiếng gãy của từng mảnh đời.
Người Việt New Orleans giữa tâm bão
Trong cơn bố ráp ấy, cộng đồng Việt Nam ở New Orleans bỗng bị gọi tên. Scripps News – một mạng lưới truyền thông toàn quốc – chạy dòng tít thẳng thừng: “DHS agents target the Vietnamese community in New Orleans”. Không phải ngẫu nhiên. Sau 1975, New Orleans là một trong những nơi đón làn sóng tị nạn Việt đầu tiên. Hàng nghìn gia đình được đưa tới khu Versailles ở New Orleans East, rồi dần lan sang Marrero, Westbank, các vùng lân cận.
Suốt gần nửa thế kỷ, người Việt bám đầm lầy, ra biển đánh tôm cá, mở tiệm phở, tiệm nail, tiệm tạp hóa… Họ góp phần dựng lại thành phố sau bão Katrina, gieo vào New Orleans một mùi nước mắm rất riêng, hòa vào tiếng chuông nhà thờ và tiếng trống Mardi Gras. Nhiều người đã nhập quốc tịch, con cháu nói tiếng Anh rành rọt hơn tiếng Việt. Nhưng cũng không ít người giấy tờ lỡ dở, hồ sơ tị nạn kéo dài, án phạt cũ chưa xóa.
Một phụ nữ gốc Việt, sinh vào cuối cuộc chiến, ba tuổi theo gia đình tị nạn sang Mỹ và lớn lên ở New Orleans, nói trên truyền hình rằng bà cảm thấy chiến dịch lần này như một sự phản bội. Thế hệ cha mẹ bà đã từng là đồng minh của Mỹ trong cuộc chiến ủy nhiệm ở Việt Nam; vì cuộc chiến đó, họ phải lênh đênh vượt biển, rồi “được” đưa tới đây. Nửa thế kỷ xây dựng lại cuộc đời, mở tiệm, nuôi con, đóng thuế, trở thành một phần của kết cấu văn hóa thành phố – và bây giờ, họ lại phải sống trong cảm giác cửa nhà có thể bị gõ bất cứ lúc nào.
“Gia đình bị xé tan. Họ luôn ở trong trạng thái khiếp sợ. Sống như vậy rất khó,” bà nói. Lời ấy không chỉ dành cho người Việt, mà cho cả những xóm Latino, nơi đàn ông ra khỏi nhà đi làm mà không chắc tối có được bước chân về.
“Trấn áp tội phạm” hay một cuộc càn quét di dân?
Chính quyền Tổng Thống Donald Trump giải thích rằng New Orleans chỉ là chặng mới trong chuỗi chiến dịch nhằm vào các thành phố “thành trì Dân Chủ” – sau Chicago, Los Angeles, Charlotte… Họ nhấn mạnh tới những vụ án kinh hoàng: cướp có vũ trang, hiếp dâm, xâm nhập gia cư. Hình ảnh những “tên tội phạm di dân” được dựng như lý do đạo đức cho một chiến dịch quy mô quốc gia.
Nhưng các tổ chức bảo vệ dân quyền, luật sư di trú và ngay cả một số dân cử địa phương lại kể câu chuyện khác. Họ chỉ ra rằng trong các chiến dịch trước, chỉ một tỷ lệ nhỏ người bị bắt thực sự dính án bạo lực; đa số là người đi làm công, người xin tị nạn, người phạm lỗi giao thông hay lỗi giấy tờ. Ở New Orleans những ngày đầu, cũng xuất hiện nhiều trường hợp bị chặn hỏi chỉ vì… trông giống người nhập cư. Có người sinh ra ở Mỹ vẫn bị còng tay, chỉ được thả sau khi xuất trình giấy tờ.
Với người trong cuộc, ranh giới giữa “trấn áp tội phạm” và “càn quét di dân” ngày càng mờ. Họ thấy gia đình, nhà thờ, chợ búa, bãi đón lao động đều bị đưa vào vùng nguy hiểm. Thành phố, vốn tự hào là nơi giao thoa văn hóa, bỗng mang không khí của một vùng chiếm đóng.
Giữ bình tĩnh, hiểu quyền của mình
Trong cơn hoảng loạn ấy, điều quan trọng nhất đối với cộng đồng Việt là không hoảng loạn, không manh động, nhưng cũng không cúi đầu bỏ quyền. Các nhóm luật sư và tổ chức bảo vệ di dân tại New Orleans đã in tờ rơi “Know Your Rights” bằng tiếng Anh, Tây Ban Nha và tiếng Việt, nhắc lại những điều căn bản mà bất kỳ ai trên đất Mỹ cũng được hưởng.
– Nếu là công dân hoặc thường trú nhân, hãy luôn mang theo bản chính hoặc bản sao giấy tờ tùy thân hợp lệ (hộ chiếu Mỹ, thẻ xanh, bằng lái, thẻ đi làm). Điều đó giúp tránh bị giữ oan, nhưng không có nghĩa là bạn phải trả lời mọi câu hỏi ngoài tên và ngày sinh nếu cảm thấy không an toàn.
– Tại nhà riêng, theo hướng dẫn chung của các tổ chức dân quyền, bạn không bắt buộc phải mở cửa nếu nhân viên liên bang không có lệnh khám xét do tòa ký. Bạn có thể nói qua cửa: “Tôi không cho phép vào nhà nếu không có lệnh của tòa. Tôi muốn nói chuyện với luật sư.”
– Ở nơi công cộng, hãy giữ bình tĩnh, không bỏ chạy, không chống lại bằng vũ lực. Bạn có quyền hỏi: “Anh/chị giữ tôi vì lý do gì? Tôi có đang bị bắt không, hay tôi được tự do đi?” Nếu họ muốn bắt, hãy yêu cầu được gọi điện cho luật sư hoặc người thân, và không ký bất cứ giấy tờ nào mà bạn không hiểu.
– Quan trọng hơn hết: hãy kết nối với nhau. Nhà thờ, chùa chiền, hội đồng hương, hội sinh viên, các nhóm thiện nguyện… đều có thể là nơi chia sẻ thông tin, dịch tài liệu pháp lý, ghi lại các vụ bắt giữ bất thường. Càng nhiều người biết quyền của mình, khả năng lạm quyền càng khó.
Năm mươi năm sau chiến tranh, đừng để nỗi sợ lặp lại
Nhiều người Việt ở New Orleans là con cháu của những “thuyền nhân” chạy trốn trại cải tạo, vượt biển, sống trong trại tị nạn trước khi được Mỹ nhận. Họ lớn lên với ký ức cha mẹ giật mình khi nghe tiếng gõ cửa đêm khuya, tiếng giày lính đi trên nền xi măng. Bây giờ, ngay trên đất Mỹ – nơi họ đã chọn làm quê hương thứ hai – ký ức ấy lại trở về theo một cách khác.
Chiến dịch “Catahoula Crunch” có thể rồi cũng sẽ qua, như những đợt bố ráp di dân khác trong lịch sử nước Mỹ. Nhưng vết sẹo của nỗi sợ, của những gia đình bị chia cắt, của những đứa trẻ đợi cha mẹ ở cổng trường mà không thấy… sẽ còn ở lại rất lâu. Đó không chỉ là câu chuyện của người Latino hay người Việt ở New Orleans, mà là bài kiểm tra lương tâm cho cả nước Mỹ: một đất nước từng mở rộng vòng tay với người tị nạn, nay sẽ đối xử với họ như thế nào khi chính mình gây ra những cơn bão chính trị và chiến tranh đã đẩy họ ra biển?
Trong thời khắc ấy, điều cộng đồng có thể làm cho nhau là không im lặng. Chia sẻ thông tin, nâng đỡ những gia đình bị ảnh hưởng, nhắc với nhau rằng chúng ta có quyền, có tiếng nói, và đã góp phần xây nên thành phố này suốt nửa thế kỷ qua. New Orleans không chỉ là nơi chúng ta tạm trú – với rất nhiều gia đình Việt, đó đã là quê hương. Và không ai nên bị đối xử như kẻ xa lạ ngay trên chính quê hương của mình.
SAN FRANCISCO (AP) — A federal judge in San Francisco on Tuesday indefinitely barred the Trump administration from firing federal employees during the government shutdown, saying that labor unions were likely to prevail on their claims that the cuts were arbitrary and politically motivated.
By JANIE HAR
U.S. District Judge Susan Illston granted a preliminary injunction that bars the firings while a lawsuit challenging them plays out. She had previously issued a temporary restraining order against the job cuts that was set to expire Wednesday.
Illston, who was nominated by Democratic President Bill Clinton, has said she believes the evidence will ultimately show the mass firings were illegal and in excess of authority.
Federal agencies are enjoined from issuing layoff notices or acting on notices issued since the government shut down Oct. 1. Illston said that her order does not apply to notices sent before the shutdown.
The Republican administration has slashed jobs in education, health and other areas it says are favored by Democrats. The administration has also said it will not tap roughly $5 billion in contingency funds to keep benefits through the Supplemental Nutrition Assistance Program, commonly referred to as SNAP, flowing into November.
The American Federation of Government Employees and other labor unions have sued to stop the “reductions in force” layoffs, saying the firings were an abuse of power designed to punish workers and pressure Congress.
“President Trump is using the government shutdown as a pretense to illegally fire thousands of federal workers – specifically those employees carrying out programs and policies that the administration finds objectionable,” said AFGE National President Everett Kelley, in a statement thanking the court.
The White House referred a request for comment to the Office of Management and Budget, which did not immediately respond.
Lawyers for the government say the district court does not have the authority to hear personnel challenges, and that Trump has broad authority to reduce the federal workforce as he pledged to do during the campaign.
“The president was elected on this specific platform,” said Assistant U.S. Attorney Michael Velchik. “The American people selected someone known above all else for his eloquence in communicating to employees that you’re fired, this is what they voted for.”
Trump starred on a long-running reality TV series called “The Apprentice” in which his signature catchphrase was telling candidates they were fired.
About 4,100 layoff notices have gone out since Oct. 10, some sent to work email addresses that furloughed employees are not allowed to check. Some personnel were called back to work, without pay, to issue layoff notices to others.
“President Trump is using the government shutdown as a pretense to illegally fire thousands of federal workers – specifically those employees carrying out programs and policies that the administration finds objectionable,” said AFGE National President Everett Kelley, in a statement thanking the court.
The White House referred a request for comment to the Office of Management and Budget, which did not immediately respond.
Lawyers for the government say the district court does not have the authority to hear personnel challenges, and that Trump has broad authority to reduce the federal workforce as he pledged to do during the campaign.
“The president was elected on this specific platform,” said Assistant U.S. Attorney Michael Velchik. “The American people selected someone known above all else for his eloquence in communicating to employees that you’re fired, this is what they voted for.”
Trump starred on a long-running reality TV series called “The Apprentice” in which his signature catchphrase was telling candidates they were fired.
About 4,100 layoff notices have gone out since Oct. 10, some sent to work email addresses that furloughed employees are not allowed to check. Some personnel were called back to work, without pay, to issue layoff notices to others.
Republican House Speaker Mike Johnson has refused to negotiate with Democrats until they first agree to reopen the government.
This is now the second-longest shutdown in U.S. history.
The longest shutdown occurred during Trump’s first term over his demands for funds to build the U.S.-Mexico border wall. That one ended in 2019 after 35 days.
Donald Trump không chỉ là một hiện tượng chính trị. Ông là trung tâm của một phong trào đã vượt khỏi khuôn khổ bầu cử hay đảng phái, trở thành một thứ tín ngưỡng thế tục – nơi niềm tin, cảm xúc và bản sắc cộng đồng hoà làm một.
Phong trào ấy, được gọi là Trumpism , đang để lại dấu ấn sâu sắc trong xã hội Mỹ và có thể tồn tại lâu dài, ngay cả khi ông Trump không còn hiện diện.
[b]
1. CỘI RỄ NHÂN KHẨU VÀ TÂM LÝ CỦA PHONG TRÀO MAGA /b]
Khẩu hiệu “Make America Great Again” đánh trúng tâm lý hoài niệm của hàng chục triệu người Mỹ da trắng trung niên.
Từ sau thập niên 1960, tỷ lệ dân da trắng không phải nguồn gốc Latin ở Mỹ đã giảm từ 85% xuống còn khoảng 57% vào năm 2025, và dự báo sẽ không còn chiếm đa số vào giữa thế kỷ này.
Sự thay đổi nhân khẩu học khiến nhiều người cảm thấy nước Mỹ đang “không còn là của họ”.
Bên cạnh đó là cú sốc kinh tế kéo dài.
Từ những năm 1980, các vùng công nghiệp cũ ở Midwest và Rust Belt – từng là trái tim của nước Mỹ lao động – rơi vào khủng hoảng.
Toàn cầu hóa và tự động hóa khiến hàng triệu công nhân mất việc. Họ nhìn thấy các thành phố ven biển giàu có lên nhờ công nghệ và tài chính, trong khi thị trấn của họ suy tàn.
The now rusting steel stacks of Bethlehem Steel in Bethlehem, Pennsylvania, one of the largest steel manufacturers for most of the 20th century until it abruptly discontinued most of its manufacturing in 1982, and later declared bankruptcy and dissolved
Sự bất mãn tích tụ ấy tìm thấy lối thoát trong thông điệp của Trump :
- Bảo vệ việc làm, dựng tường biên giới , “đem nước Mỹ thật sự trở lại”.
Ẩn dưới khẩu hiệu “Great Again” là nỗi hoài niệm về nước Mỹ của thập niên 1950 – khi xã hội còn thuần trắng, vai trò giới tính và tôn giáo ổn định, và người da trắng nắm toàn quyền chi phối.
Khi xã hội đa dạng hóa, nhiều người xem điều đó là mối đe dọa.
Họ bị cuốn vào cái gọi là “Great Replacement Theory” – niềm tin rằng :
- Dân da trắng đang bị thay thế bởi người nhập cư da màu.
Trump và các đồng minh, dù không nói thẳng , thường khơi gợi nỗi sợ ấy bằng những khẩu hiệu về :
- “ Biên giới bị xâm lấn” hay “nước Mỹ bị đánh cắp”.
2. YẾU TỐ TÔN GIÁO : TRUMP NHƯ CÔNG CỤ CỦA CHÚA
Trong giới Tin Lành Phúc Âm, chiếm gần một phần ba dân Mỹ, nhiều người tin rằng :
- Trump được Chúa chọn. Họ lý giải rằng :
- " Chúa từng dùng cả những kẻ tội lỗi như vua David để hoàn thành ý định thiêng liêng, nên việc Trump thô tục, dối trá hay ngoại tình không quan trọng . "
Ông được xem như “chiến sĩ của Chúa”, người duy nhất dám đứng lên chống lại “thế lực bóng tối” gồm Đảng Dân chủ, truyền thông, giới tự do và Hollywood.
Kể từ ngày 20 tháng 10 năm 2025, một số thay đổi quan trọng sẽ được áp dụng trong kỳ thi quốc tịch Hoa Kỳ, đánh dấu một bước cải cách lớn đối với các tiêu chuẩn kiểm tra quốc tịch. Những thay đổi này sẽ làm cho kỳ thi quốc tịch trở nên dài hơn, khó hơn và đòi hỏi người tham gia phải có kiến thức sâu rộng hơn về các vấn đề công dân.
Trong bài viết này, First Consulting Group sẽ cập nhật chi tiết về những thay đổi này và những điều quý vị cần biết để chuẩn bị cho kỳ thi quốc tịch Hoa Kỳ sắp tới.
Các viên chức sẽ ngừng tiến hành bài kiểm tra khi đương đơn đã đậu hoặc trượt, thay vì hỏi tất cả 20 câu hỏi (theo yêu cầu của Bài kiểm tra kiến thức công dân nhập tịch năm 2020) Các viên chức sẽ ngừng tiến hành kiểm tra khi bạn đã đậu hoặc trượt
Quy định đặc biệt cho các đối tượng cụ thể
Đương đơn từ 65 tuổi trở lên: Các đương đơn từ 65 tuổi trở lên, đã duy trì tình trạng thường trú hợp pháp ít nhất 20 năm, sẽ tiếp tục tham gia kỳ thi với 10 câu hỏi đơn giản từ một ngân hàng câu hỏi được chọn đặc biệt. Để vượt qua, họ sẽ cần trả lời đúng ít nhất 6 câu.
Các biện pháp kiểm tra bổ sung: USCIS đang thắt chặt các tiêu chuẩn quốc tịch, bao gồm việc xem xét kỹ lưỡng hơn các trường hợp miễn trừ về khuyết tật, đánh giá “nhân cách đạo đức tốt” và tái triển khai kiểm tra khu phố để xác minh các yêu cầu đủ điều kiện.
Phần kiểm tra tiếng Anh: Thông báo của USCIS không thay đổi phần kiểm tra tiếng Anh trong kỳ thi quốc tịch (đọc, viết, nói và hiểu). Điều này có nghĩa là đương đơn vẫn cần vượt qua phần kiểm tra này như trước đây.
Lưu ý mới về kỳ thi quốc tịch 2025
Những điều cần biết khi xin quốc tịch Hoa Kỳ
Đối với những người đang có kế hoạch xin quốc tịch Hoa Kỳ, việc chuẩn bị cho kỳ thi sẽ trở nên phức tạp và đòi hỏi nhiều thời gian hơn. Đặc biệt, đối với những người có tiếng mẹ đẻ không phải là tiếng Anh, việc ôn luyện và nắm vững các câu hỏi sẽ là một thử thách không nhỏ. Do đó, những đương đơn dự định xin quốc tịch sau ngày 20 tháng 10 năm 2025 cần tính toán thời gian học và chuẩn bị kỹ lưỡng.
Đương đơn đang xin quốc tịch hiện tại: Những ai nộp đơn xin quốc tịch trước ngày 20 tháng 10 năm 2025, hoặc những hồ sơ đang chờ xử lý, sẽ được tham gia kỳ thi theo phiên bản 2008. Điều này có nghĩa là họ chỉ cần trả lời 6 câu hỏi đúng và có thể tránh được kỳ thi khó hơn với yêu cầu trả lời đúng 12 câu.
Đương đơn xin quốc tịch trong tương lai: Đối với những người có kế hoạch nộp đơn xin quốc tịch sau ngày 20 tháng 10 năm 2025, họ cần chuẩn bị kỹ lưỡng hơn, vì kỳ thi sẽ có nhiều câu hỏi hơn và yêu cầu các đương đơn phải trả lời đúng nhiều câu hỏi hơn để vượt qua.
Sự thay đổi trong kỳ thi quốc tịch Hoa Kỳ 2025 là một bước tiến quan trọng trong việc nâng cao tiêu chuẩn quốc tịch, nhưng cũng là một thử thách lớn đối với các đương đơn. Việc mở rộng ngân hàng câu hỏi và tăng số câu đúng cần thiết để vượt qua sẽ đòi hỏi các đương đơn phải chuẩn bị kỹ lưỡng hơn. Đặc biệt đối với những người có tiếng mẹ đẻ không phải là tiếng Anh, họ sẽ cần nhiều thời gian hơn để ôn luyện và nắm vững các câu hỏi. Đối với những người hiện tại đang xin quốc tịch hoặc có kế hoạch xin quốc tịch trong tương lai, việc nắm bắt các thay đổi này và chuẩn bị từ sớm sẽ giúp bạn tăng cơ hội vượt qua kỳ thi một cách dễ dàng.
Vị tướng của nhà Tào Ngụy có tài năng đến mức Ngụy Diên và Trương Phi không thể đánh bại, chỉ có Triệu Vân khắc chế được là ai?
Trong thời Tam Quốc, ngũ hổ tướng dưới trướng Lưu Bị được xem là những chiến thần hàng đầu, ai cũng có võ nghệ cao cường, lập được vô số chiến công. Thế nhưng, ngay cả Lưu Bị, người được xem là anh hùng kiệt xuất cũng có lúc phải khiếp sợ một vị tướng đối phương. Đó là ai?
Vị tướng khiến Lưu Bị dè chừng
Và vị tướng khiến Lưu Bị e ngại ấy chính là Trương Cáp, một trong những mãnh tướng trụ cột của quân Tào. Trương Cáp vốn không phải người của Tào Ngụy ngay từ đầu. Ban đầu, ông phục vụ dưới trướng Viên Thiệu, cùng với Nhan Lương và Văn Xú được người đời gọi là Tứ Trụ của Hà Bắc, nổi tiếng là những mãnh tướng dũng mãnh vô song. Sau khi đầu quân cho Tào Tháo, Trương Cáp càng khẳng định được bản lĩnh của mình, lập nên nhiều chiến công hiển hách và được Tào Tháo vô cùng trọng dụng.
Vị tướng khiến Lưu Bị e ngại chính là Trương Cáp. (Ảnh: Sohu)
Trong trận Định Quân Sơn, khi tướng Hạ Hầu Uyên bị Hoàng Trung chém đầu, quân Tào hoang mang cực độ, gần như sụp đổ. Chính trong thời khắc nguy nan ấy, Trương Cáp đã đứng ra ổn định đại cục, chỉ huy quân sĩ giữ vững phòng tuyến, giúp quân Tào kịp thời củng cố lực lượng chờ viện binh. Nếu không có ông, cả đạo quân Hán Trung của Tào Tháo có thể đã bị tiêu diệt hoàn toàn.
Chính vì vậy, sau khi nghe tin Hoàng Trung chém được Hạ Hầu Uyên, Lưu Bị không hề vui mừng mà trách mắng Hoàng Trung: "Tại sao không nhân cơ hội đó trừ khử luôn Trương Cáp?".
Câu nói ấy cho thấy, trong mắt Lưu Bị, Trương Cáp mới là mối đe dọa thật sự chứ không phải Hạ Hầu Uyên.
Ngay cả Ngụy Diên, Trương Phi cũng không thể thắng nổi Trương Cáp
Không chỉ Lưu Bị, mà ngay cả Gia Cát Lượng cũng đặc biệt e dè vị tướng này. Trong lần Bắc phạt đầu tiên, chính Trương Cáp là người phá tan phòng tuyến của Thục Hán ở Nhai Đình, khiến đại quân của Gia Cát Lượng buộc phải rút lui. Trong suốt nhiều năm chinh chiến, Gia Cát Lượng không ít lần đối đầu Trương Cáp, nhưng chưa từng chiếm được ưu thế rõ rệt.
Trong hàng ngũ tướng Thục, hầu như không ai dám đơn độc khiêu chiến Trương Cáp. Ngay cả Ngụy Diên, người được xem là mãnh tướng thiện chiến nhất trong quân Thục, khi đối mặt với Trương Cáp cũng không dám khinh suất ra tay, đủ để thấy sức mạnh và sự lão luyện của đối phương.
Còn Trương Phi, nổi tiếng với sức mạnh hơn người, từng đối đầu Trương Cáp trong trận Đãng Khê Sơn. Hai người giao chiến suốt năm mươi hiệp mà vẫn bất phân thắng bại. Điều đó khiến nhiều người kinh ngạc, bởi ai nấy đều nghĩ Trương Phi có thể dễ dàng áp đảo đối phương. Thế nhưng thực tế, Trương Cáp không hề yếu hơn chút nào.
Có sử gia cho rằng, trong số các danh tướng của Tào Tháo, Trương Cáp thậm chí còn mạnh hơn cả Trương Liêu, người từng uy hiếp quân Ngô ở Hợp Phì. Trương Liêu khi giao chiến với Trương Phi năm mươi hiệp đã phải nhờ đến Hứa Chử hỗ trợ, còn Trương Cáp thì đơn độc giao chiến với Trương Phi mà vẫn đứng vững, đủ để thấy tài năng phi thường của ông.
Chỉ có Triệu Vân mới có thể khuất phục được Trương Cáp
Theo Sohu và Sina, dẫu mạnh mẽ là vậy, Trương Cáp vẫn không phải là người bất khả chiến bại. Trong lịch sử cũng như trong tiểu thuyết, chỉ có Triệu Vân (Triệu Tử Long) mới được xem là người đủ khả năng khắc chế ông. Hai người từng nhiều lần đối đầu, và gần như mỗi lần, Triệu Vân đều chiếm ưu thế.
Lần đầu tiên họ chạm trán là trong trận Nhương Sơn, khi Triệu Vân vì cứu Lưu Bị mà phải giao đấu với quân Tào. Dù ở thế yếu và mệt mỏi, Triệu Vân chỉ sau ba mươi hiệp đã khiến Trương Cáp phải rút lui.
Lần thứ hai diễn ra trong trận Trường Bản, khi Triệu Vân ôm A Đẩu (Lưu Thiện) băng qua trận địa. Dù bị rơi vào hố và suýt bị Trương Cáp đâm chết, Triệu Vân vẫn bình tĩnh ứng biến, thoát khỏi vòng vây mà không giao chiến chính diện.
Sau đó, trong trận Xích Bích, khi Triệu Vân phục kích quân Tào, Trương Cáp lại xuất hiện để ngăn chặn. Tuy trận đấu không được mô tả chi tiết, nhưng kết quả là Trương Cáp bị buộc phải rút lui.
Lần cuối cùng và cũng nổi tiếng nhất là trận Hán Thủy. Khi Hoàng Trung tấn công vào doanh trại Tào, bị Trương Cáp và Từ Hoảng hợp lực bao vây, Triệu Vân một mình xông trận, vừa đánh vừa cứu Hoàng Trung ra ngoài. Trước khí thế lẫm liệt của ông, Trương Cáp và Từ Hoảng đều không dám liều lĩnh đối đầu, đành rút lui để bảo toàn lực lượng.
Từ bốn lần chạm trán này có thể thấy, Triệu Vân là người duy nhất trong Thục Hán có thể khắc chế và đánh bại Trương Cáp.
Vì vậy, trong mắt Lưu Bị và Gia Cát Lượng, Trương Cáp là một trong những tướng địch đáng gờm nhất. Ngụy Diên không thắng nổi, Trương Phi cũng chẳng thể áp đảo, chỉ có Triệu Vân mới đủ bản lĩnh khuất phục được ông.
Sự dũng mãnh và mưu lược của Trương Cáp thường bị đánh giá thấp, nhưng lịch sử cho thấy, ông xứng đáng là một trong những danh tướng kiệt xuất nhất của Tào Ngụy, đến mức khiến cả Lưu Bị cũng phải e ngại và nể phục.
Democrats are frantically doubling down on all the wrong things
By Allan J. Feifer
Oct. 26, 2025
Conservatives and Republicans should stop viewing Democrats as crazy, out of touch, or going through a phase before they find themselves. This is not a phase, and they are not crazy. They have a plan. As they lose more and more ground among ordinary Americans, Democrats remain committed to making socialism acceptable in America, whether through pretty words or hardcore violence.
Currently, Democrats are crouched in a defensive posture. They lost the last presidential race, dropping 2,559 counties out of 3,112. That’s the dagger at their throats. The Electoral College decides presidential races, and with continued population loss in Blue states, Red states gain ever more votes. (This is why Trump is pushing for an honest census, unlike the last one, which relied heavily on illegal aliens to boost Blue state numbers.)
Democrats want to win every national election, but, with the numbers against them in the real world, they’ve chosen to lie or use violence to have their way. The lies see Dems deceitfully proclaim they love the police and believe in the rule of law, all the while being…well, lawless!
Democrats would lose almost every national election if not for their successful strategy of courting socialists and communists with grandiose plans to bring down the wealthy in our country through effective redistribution. Harris received only 40% of the white vote. The last time a majority of white voters supported a Democrat presidential candidate was in 1964, when Lyndon B. Johnson won approximately 61% of the white vote.
To play to their base of non-whites, Dems now subtly encourage violent acts, pushback against lawful authority, illegal immigration, and literally banging drums to achieve relevance. But, they have a problem—those who seek all this wealth redistribution got wealthy in the capitalist system.
Wealthy financial backers support their repetitive and banal rhetoric. “There is nobody in this country who got rich on their own,” says multi-millionaire Elizabeth Warren, who seeks redistribution of wealth. She’s hardly alone as one Dem after another proclaims some version of this fantasy while dining at the French Laundry during Covid lockdowns or summering in the Hamptons in mega-homes while AOC wears $5,000 dresses. Consider Socialist Bernie Sanders, who honeymooned in the old Soviet Union and is now a multi-millionaire with three houses. Does anyone sense there is a fundamental disconnect between Democrat messaging and reality?
Even though these wildly wealthy redistributionists are prominent, that never seems to give their supporters pause to question how rabidly anti-capitalist and violent they’ve become. Easily brainwashed sheep can be reliably depended on to line up in rapturous support of these charlatans, but for how much longer?
Worrisomely (for Democrats), change is in the air as their narrative breaks down. Reliably blue New Jersey might elect a Republican governor. Tens of thousands of military recruits are virtually bursting down recruiters’ doors. Shockingly, especially for Kamala Harris, Trump won every battleground state in almost all polls. Following Charles Kirk’s assassination, Americans are rediscovering religion, family, and personal responsibility. Perhaps the producer class (as opposed to net takers) has begun to understand that their future, options, and reluctance to engage in political discourse will lead to their demise.
All that’s left for hardcore Democrats is to double down. Five million people attended the various “No Kings” events recently. But who are these hardcore Dems? Reviewing news coverage and driving past my state capital, I was struck by two things:
The average participant was old. Once a hippie, always a hippie?
There was a very narrow range of issues if flags and signs were anything to go by: Mexican flags, anti-ICE, anti-Nazi, pro queer, etc. These do not resonate with most Americans.
Dems are trying to find themselves in all the wrong places. Americans, by and large, still believe in America’s uniqueness: God, family, love of country, and individualism. Attempts to redefine America and its future are doomed to fail. It’s now apparent that Democrats haven’t yet come to that conclusion and will continue to be stuck on the wrong side of the divide. But that won’t stop them from doing a lot of damage as they “redefine” themselves.
God Bless America!
Author, Businessman, Thinker, and Strategist. Read more about Allan, his background, and his ideas to create a better tomorrow at www.1plus1equals2.com.
Tình trạng đóng cửa chính phủ kéo dài đang gây ra những hậu quả nghiêm trọng: người lao động không nhận được lương, các gia đình có thu nhập thấp đối mặt với nguy cơ mất trợ cấp thực phẩm...
Quang cảnh bên ngoài Tòa nhà Quốc hội ở Washington DC. (Ảnh: THX/TTXVN)
Theo phóng viên TTXVN tại Washington, tình trạng đóng cửa chính phủ liên bang Mỹ đã bước sang ngày thứ 21 mà vẫn chưa có dấu hiệu được giải quyết khi đảng Cộng hòa và Dân chủ tiếp tục bất đồng sâu sắc về vấn đề chi phí chăm sóc sức khỏe.
Đảng Dân chủ kiên quyết đòi tăng chi tiêu cho y tế, bao gồm việc gia hạn trợ cấp theo Đạo luật Chăm sóc sức khỏe hợp túi tiền (ACA) và khôi phục các quyền lợi bảo hiểm chăm sóc sức khỏe cho người có thu nhập thấp (Medicaid), như điều kiện tiên quyết để chấm dứt tình trạng đóng cửa.
Ngược lại, đảng Cộng hòa khẳng định chính phủ phải được mở cửa trở lại trước khi bắt đầu bất kỳ cuộc đàm phán nào về chính sách y tế.
Hôm 20/10, Thượng viện đã thất bại lần thứ 11 trong nỗ lực thúc đẩy dự luật do Hạ viện thông qua nhằm tài trợ cho chính phủ đến ngày 21/11. Không có cuộc bỏ phiếu nào về dự luật ngân sách được lên lịch cho ngày 21/10.
Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson và Lãnh đạo phe đa số tại Thượng viện John Thune đều thừa nhận rằng hạn chót 21/11 trong dự luật của đảng Cộng hòa có thể cần được gia hạn nếu tình trạng bế tắc tiếp tục kéo dài.
Trong diễn biến mới nhất, Lãnh đạo phe thiểu số tại Thượng viện Chuck Schumer và Lãnh đạo phe thiểu số tại Hạ viện Hakeem Jeffries đã liên hệ với Tổng thống Donald Trump vào ngày 21/10, đề nghị một cuộc gặp khẩn cấp để thảo luận về tình trạng chính phủ đóng cửa trước khi ông Trump rời Mỹ vào cuối tuần này cho chuyến công du châu Á đã được lên kế hoạch.
Theo lịch trình, Tổng thống Trump sẽ khởi hành vào ngày 24/10 cho chuyến công du châu Á và sẽ kết thúc tại Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) ở Hàn Quốc, nơi ông dự kiến sẽ có cuộc gặp quan trọng với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
Tình trạng đóng cửa chính phủ kéo dài đang gây ra những hậu quả nghiêm trọng: người lao động không nhận được lương, các chuyến bay ngày càng bị trì hoãn và các gia đình có thu nhập thấp đối mặt với nguy cơ mất trợ cấp thực phẩm. Đặc biệt, chỉ một ngày trước khi Tổng thống Trump khởi hành, hàng nghìn nhân viên liên bang sẽ bị mất kỳ lương đầy đủ đầu tiên.
Trong cuộc gặp với các Thượng nghị sỹ đảng Cộng hòa tại Nhà Trắng trưa 21/10, Tổng thống Trump tiếp tục chỉ trích mạnh mẽ các thượng nghị sĩ đảng Dân chủ về tình trạng chính phủ đóng cửa.
Ông Trump cũng tuyên bố rằng các khoản tài trợ cho những dự án ở các bang do đảng Dân chủ kiểm soát, vốn đã bị tạm dừng trong thời gian chính phủ đóng cửa, sẽ không được giải ngân trở lại.
Trong cộng đồng người Việt hải ngoại, câu chuyện trục xuất chưa bao giờ là chuyện “xa nhà”. Nó nằm ngay trong những hồ sơ cũ kỹ: một lỗi lầm thời trẻ, một bản án đã trả giá xong, một gia đình đã dựng lên, con cái đã lớn… và một dòng chữ lạnh băng trong hệ thống di trú: final order of removal (lệnh trục xuất chung cuộc).
Nhưng dưới chính quyền Trump nhiệm kỳ hai, nhiều thứ đang đổi nhịp. Không ồn ào như một cuộc bố ráp lên TV mỗi tối, mà lặng lẽ như tiếng khóa cửa: mở lại hồ sơ cũ, bắt lại người đã thả, và “đẩy đi” cho kịp chỉ tiêu.
Con số “12.000” và sự thật đáng sợ hơn: lệnh trục xuất đã nằm đó từ lâu
Trên mạng xã hội hay truyền miệng, người ta hay nói “hơn 12.000 người Việt sẽ bị trục xuất”. Con số có thể bị gom lẫn giữa nhiều nhóm (Việt–Lào–Campuchia) , hoặc giữa “có lệnh trục xuất” và “có nguy cơ bị mở lại hồ sơ”.
Điều chắc chắn là: riêng người mang quốc tịch Việt Nam tại Mỹ đã có hơn 8.600 người đang mang lệnh trục xuất theo các thống kê báo chí và giới luật di trú trích dẫn trong những năm gần đây, và rất nhiều trường hợp là người đến Mỹ theo diện tị nạn trước mốc 1995.
Và khi một chính quyền quyết tâm “đẩy nhanh trục xuất”, thứ nguy hiểm nhất không phải là… con số. Mà là cơ chế.
Vì sao đến Mỹ trước 1995 từng “tưởng an toàn”, nhưng giờ lại thành nhóm bị nhắm tới?
Có một mốc thời gian ám ảnh: 12/7/1995 – ngày Mỹ và Việt Nam tái lập quan hệ ngoại giao. Trong thỏa thuận hồi 2008 về hồi hương, có đoạn nêu rõ nhóm đến Mỹ trước mốc này vốn không thuộc diện bị trả về theo tinh thần thỏa thuận.
Nhiều gia đình vì thế sống với một niềm tin: dù có lệnh trục xuất, Việt Nam không cấp giấy thông hành, Mỹ khó đưa đi, cùng lắm là ký giấy trình diện định kỳ.
Nhưng rồi có một cú bẻ lái: Bản ghi nhớ/thoả thuận năm 2020 tạo quy trình để trục xuất cả nhóm “pre-95” (đến trước 1995).
Và đến năm 2025, các tổ chức pháp lý cộng đồng ghi nhận ICE thay đổi cách hiểu/cách làm, thậm chí có động thái rút lại chính sách coi nhóm “pre-95” là “khó trục xuất trong tương lai gần” – điều này kéo theo nguy cơ bị giam lại và trục xuất cao hơn.
Nói cách khác: cái “phanh” từng giữ người lại hàng chục năm đã bị nới. Vì sao Trump muốn “trục xuất nhanh-gọn”: đòn bẩy nằm ở… nước nhận người
Muốn trục xuất, Mỹ cần một thứ rất thực dụng: giấy tờ đi lại do nước gốc cấp. Khi nước gốc chần chừ hoặc từ chối, Mỹ thường dùng đòn bẩy ngoại giao–hành chính.
Một công cụ nổi tiếng là visa sanctions đối với “recalcitrant countries” (các nước bị cho là không hợp tác nhận công dân bị trục xuất) theo INA 243(d): hạn chế/siết visa như một lời nhắc “hãy nhận người về”.
Với Việt Nam, Reuters tường thuật rằng Hà Nội đã đồng ý tăng tốc: phản hồi yêu cầu trục xuất trong khoảng 30 ngày, và đã có đợt cấp giấy tờ cho một số trường hợp trong giai đoạn đầu nhiệm kỳ hai của Trump, trong bối cảnh Mỹ nêu khả năng dùng thuế quan và chế tài visa làm sức ép.
Khi “nút thắt giấy thông hành” được nới, cỗ máy trục xuất mới chạy được tốc độ cao. Và lúc đó, những hồ sơ cũ kỹ bỗng biến thành vé một chiều.
“Tiền án” và di trú Mỹ: vì sao chuyện cũ vẫn đòi nợ?
Nhiều người gốc Việt đến Mỹ khi còn nhỏ, lớn lên trong xóm nghèo, vấp vào băng nhóm, ma túy, trộm cắp… trả án xong thì làm lại cuộc đời. Nhưng luật di trú Mỹ, nhất là sau các thay đổi lớn từ thập niên 1990s, có thể coi một số tội danh là căn cứ trục xuất — đôi khi không cần tội mới, chỉ cần tội cũ + lệnh cũ.
Bởi vậy, “trục xuất nhanh-gọn” thường không phải là đi săn hồ sơ mới, mà là lôi hồ sơ đã có sẵn trong hệ thống ra thi hành. Và khi ICE chủ động tái giam giữ những người từng được thả vì “khó trục xuất”, nhịp sống của cả gia đình có thể gãy rụng chỉ sau một cuộc hẹn trình diện.
Trường hợp Melissa Tran: dấu hiệu Việt Nam đang nhận người nhiều hơn?
Một ví dụ gây chấn động cộng đồng là Melissa Tran, người sang Mỹ từ năm 1993, bị ICE giam rồi vẫn đối diện trục xuất, và sau cùng đã bị đưa về Việt Nam (báo Mỹ đưa tin cuối năm 2025). Trường hợp này được nhắc nhiều vì nó cho thấy: cánh cửa “không nhận người” không còn khép chặt như trước.
Mỹ có nhiều tầng công cụ (siết visa theo 243(d), gây sức ép kinh tế, hoặc các tuyên bố hạn chế nhập cảnh với nước khác vì lý do sàng lọc an ninh). Việt Nam có thể đang chọn cách hợp tác hồi hương để tránh bị gắn nhãn “bất hợp tác” và tránh các gói sức ép nặng tay hơn.
“HÃY MỞ CỬA CHÍNH PHỦ TRỞ LẠI” – Trump phản hồi phán quyết của Tòa án về SNAP (Food Stamp)
Donald Trump đang yêu cầu làm rõ các phán quyết gần đây của tòa án về việc cấp tiền cho SNAP.
Trump viết: “Do đó, tôi đã chỉ đạo các luật sư của chúng tôi yêu cầu Tòa án làm rõ cách thức chúng tôi có thể cấp vốn hợp pháp cho SNAP càng sớm càng tốt.”
Ông cũng nhắc lại lời kêu gọi Đảng Dân chủ mở cửa lại chính phủ.
Truth Social:
Các luật sư Chính phủ của chúng ta không cho rằng chúng tôi có thẩm quyền pháp lý để chi trả cho SNAP bằng một số khoản tiền nhất định hiện có, và hiện tại hai Tòa án đã đưa ra những quan điểm trái ngược nhau về những gì chúng tôi có thể và không thể làm.
Tôi KHÔNG muốn người Mỹ phải chịu cảnh đói kém chỉ vì Đảng Dân chủ Cấp tiến từ chối làm điều đúng đắn là MỞ CỬA LẠI CHÍNH PHỦ. Do đó, tôi đã chỉ đạo các luật sư của chúng tôi yêu cầu Tòa án làm rõ cách thức chúng tôi có thể cấp vốn hợp pháp cho SNAP càng sớm càng tốt. Việc này đã bị trì hoãn đủ lâu do Đảng Dân chủ giữ Chính phủ đóng cửa cho đến ngày thanh toán hàng tháng, và ngay cả khi chúng tôi nhận được hướng dẫn ngay lập tức, thì rất tiếc là việc này sẽ bị trì hoãn trong khi các Tiểu bang nhận được tiền.
Nếu Tòa án đưa ra chỉ đạo pháp lý phù hợp, TÔI SẼ VINH DỰ được cung cấp ngân sách, giống như tôi đã làm với Lương Quân đội và Lực lượng Thực thi Pháp luật. Đảng Dân chủ nên chấm dứt trò hề gây tổn hại cho người dân vì lý do chính trị của riêng họ, và hãy MỞ CỬA LẠI CHÍNH PHỦ NGAY LẬP TỨC. Nếu quý vị đang nhận trợ cấp SNAP, hãy gọi cho các Thượng nghị sĩ Dân chủ và yêu cầu họ mở cửa lại Chính phủ, NGAY BÂY GIỜ! Đây là số điện thoại văn phòng của Chuck Schumer: (202) 224-6542
Thẩm phán Tòa án Liên bang Hoa Kỳ John J. McConnell Jr. đã ra lệnh cho chính quyền Trump tiếp tục tài trợ cho SNAP.
Diễn Đàn Người Việt Hải Ngoại. Tự do ngôn luận, an toàn và uy tín. Vì một tương lai tươi đẹp cho các thế hệ Việt Nam hãy ghé thăm chúng tôi, hãy tâm sự với chúng tôi mỗi ngày, mỗi giờ và mỗi giây phút có thể. VietBF.Com Xin cám ơn các bạn, chúc tất cả các bạn vui vẻ và gặp nhiều may mắn.
Welcome to Vietnamese American Community, Vietnamese European, Canadian, Australian Forum, Vietnamese Overseas Forum. Freedom of speech, safety and prestige. For a beautiful future for Vietnamese generations, please visit us, talk to us every day, every hour and every moment possible. VietBF.Com Thank you all and good luck.
[b]
