Noel năm nay: có người mở quà… ra cả đời mới
Giữa lúc thiên hạ còn đang lo mua gà tây, canh giờ nướng bánh và chụp hình cây thông, một người chơi xổ số “cực may” tại Arkansas đã nhận món quà không cần gói nơ: trúng Powerball jackpot $1.8 tỷ vào đúng đêm Giáng Sinh (Christmas Eve).

Powerball cho biết doanh số vé bán phút chót đã đẩy giải lên $1.817 tỷ, với lựa chọn nhận tiền mặt một lần $834.9 triệu. Con số này giúp nó trở thành jackpot xổ số lớn thứ nhì trong lịch sử Mỹ, chỉ đứng sau kỷ lục $2.04 tỷ năm 2022.

Một vé trúng độc đắc, nhưng cả nước… trúng “hồi hộp”
Kỳ quay số lần này chỉ có một người thắng lớn. Nhưng không vì thế mà phần còn lại “tay trắng”. Có 8 tấm vé khác trúng $1 triệu, bán tại các bang như California, Indiana, Michigan, New York, Ohio, Pennsylvania và Virginia.

Trên toàn nước Mỹ, Powerball cho biết có 114 vé trúng $50,000 và 31 vé trúng $100,000. Nghĩa là, Noel này không chỉ có một nhà mở champagne—mà có cả đám người mở app ngân hàng rồi đứng hình.

Dãy số “thần tài” và một kỷ lục chưa từng thấy
Bộ số chiến thắng của đêm Noel là: 4 – 25 – 31 – 52 – 59, Powerball đỏ 19, và Power Play x2.

Đáng chú ý, đây là lần quay thứ 47 trong chu kỳ jackpot này—một kỷ lục về số lượt quay nhiều nhất trong một chu kỳ giải độc đắc. Đồng thời, đây cũng là giải Powerball lớn nhất trong năm.

Một lãnh đạo của Powerball đã gọi đây là “món quà đổi đời” đúng nghĩa. Và đúng thật: đổi đời kiểu… đổi luôn lịch sinh hoạt, đổi luôn số điện thoại, đổi luôn thói quen tin người.

Trúng rồi nhận kiểu nào: “ăn dần” hay “ăn liền”?
Người trúng jackpot thường có hai lựa chọn:

Nhận theo annuity (trả góp có kế hoạch): một khoản trả trước, rồi 29 khoản trả hằng năm, mỗi năm tăng khoảng 5%. Cách này tính theo lãi suất và thời gian, nghe giống kiểu “đều đều mà chắc”.

Hoặc nhận lump sum (một cục luôn): tức lấy tiền một lần. Đa số người trúng thường chọn kiểu này vì tâm lý rất con người: “cho tui cầm liền, rồi tính tiếp.”

Dĩ nhiên, nhận kiểu nào cũng sẽ có những tính toán riêng, nhưng với số tiền cỡ này, nhiều người đùa rằng: “Chọn sai thì vẫn… giàu.”

Hết đêm Noel, jackpot reset lại $20 triệu
Sau cú nổ lịch sử, Powerball sẽ reset jackpot về $20 triệu cho kỳ quay kế tiếp vào thứ Bảy. Tức là, giấc mơ tỷ phú tạm khép lại, nhường chỗ cho giấc mơ “ít nhất đủ trả nợ thẻ tín dụng”.

Lịch quay số của Powerball vẫn đều như nhịp tim dân mê vé số: thứ Hai, thứ Tư và thứ Bảy, vào lúc 10:59 tối theo giờ ET.

Một câu kết: tiền không mua được Noel… nhưng trúng thì Noel khác liền
Powerball nói đã có nhiều jackpot từng rơi vào đúng dịp Giáng Sinh hoặc Christmas Eve, nhưng chưa lần nào vượt mốc $1 tỷ—cho tới bây giờ.

Còn người thắng ở Arkansas? Từ đêm nay, có lẽ họ sẽ hiểu cảm giác “mở mắt ra thấy đời mình đổi màu.” Chỉ mong sau tiếng reo mừng là sự tỉnh táo, vì trúng số ở Mỹ đôi khi không chỉ là may mắn—mà còn là một bài thi lớn về bản lĩnh.

Tỷ lệ bị tịch thu nhà tiếp tục có chiều hướng gia tăng trên khắp nước Mỹ, khi nhiều chủ nhà đang chật vật trước chi phí sinh hoạt cao hơn và sự bất ổn về kinh tế ngày càng lớn hơn, theo số liệu thống kê mới nhất được cho công bố từ ATTOM, tố chức hàng đầu về số liệu thống kê về đất đai, địa ốc và nhà ở.

Tạp chí Newsweek cũng cho hay, trong tháng 11/2025, nước Mỹ đã ghi nhận có tổng cộng 35,651 cơ sở địa ốc có hồ sơ bị tịch thu, bao gồm thông báo bị vỡ nợ, đã được lên lịch cho đấu giá hoặc ngân hàng cho thu hồi nhà.

Một căn nhà bị ngân hàng cho tịch thu. (Ảnh minh họa: JIM WATSON/AFP via Getty Images)
Tịch thu nhà (home foreclosure) chỉ xảy ra khi người vay không còn đủ khả năng để trả tiền vay mua nhà đúng thời hạn và tài sản bị ngân hàng hoặc tổ chức cho vay cho thu hồi. Việc số lượng hồ sơ bị tịch thu trên toàn quốc tăng lên, kể cả khi chưa hoàn tất quy trình cho tịch thu, đã phản ảnh rõ một thị trường nhà ở Mỹ đang gặp nhiều khó khăn, khi có nhiều chủ nhà phải gánh chịu áp lực về tài chính đáng kể.

Theo báo cáo mới nhất của Ngân Hàng Dự Trữ Liên Bang New York, tổng số nợ tiêu dùng tại Mỹ hiện ở mức cao kỷ lục, tăng thêm 197 tỷ USD chạm đến mức 18,500 tỷ USD trong quý thứ ba năm 2025 này.

Dù tỷ lệ trễ hạn vay nợ mua nhà vẫn giữ ở mức 3% trong tháng Chín, nhưng theo số liệu mới nhất từ Cotality, đà tăng của các vụ tịch biên nhà cho thấy người vay nợ đang ngày càng khó theo kịp các khoản thanh toán vay tiền mua nhà.

Trên toàn quốc, cứ mỗi 3,992 căn nhà thì có 1 căn bị nộp hồ sơ cho tịch thu trong tháng Mười Một, theo ATTOM.

Năm tiểu bang có tỷ lệ tịch thu tồi tệ nhất gồm có:
1/ Delaware: 1 trên mỗi 1,924 căn
2/ South Carolina: 1 trên mỗi 1,973 căn
3/ Nevada: 1 trên mỗi 2,373 căn
4/ New Jersey: 1 trên mỗi 2,511 căn
5/ Florida: 1 trên mỗi 2,565 căn

Xét về số vụ bắt đầu quy trình tịch thu này, tức những căn nhà mà bên cho vay đã chính thức khởi động thủ tục để tịch thu, nước Mỹ đã ghi nhận có 23,720 trường hợp trong tháng Mười Một vừa qua.

Các tiểu bang có số vụ nhà bị tịch thu cao nhất là:
1/ Florida: 2,819 vụ
2/ Texas: 2,612 vụ
3/ California: 2,090 vụ
4/ New York: 1,146 vụ
5/ Illinois: 1,075 vụ

Đối với các vụ tịch thu nhà đã hoàn tất, tức là căn nhà đã bị ngân hàng cho thu hồi, các tiểu bang đứng đầu gồm có

1/ Texas: 546 vụ
2/ California: 314 vụ
3/ Florida: 311 vụ
4/ Pennsylvania: 291 vụ
5/ Illinois: 223 vụ

Trên phạm vi toàn quốc, số vụ tịch thu nhà trong tháng Mười Một đã tăng lên 26% so với cùng thời kỳ vào năm 2024 trước đây.

Ông Rob Barber, CEO của ATTOM, cho biết trong bản báo cáo: "Tháng Mười Một đánh dấu tháng thứ chín liên tiếp có hoạt động tịch thu nhà tăng cao hơn so với cùng thời kỳ năm trước, cho thấy một xu hướng đã dần hình thành xuyên suốt trong năm 2025".

Ông còn cho biết thêm: "Số vụ bắt đầu cho tịch thu tăng 17% so với năm ngoái và số vụ tịch biên đã hoàn tất tăng 26%. Dù các con số này cho thấy đà tăng tiếp diễn, tuy nhiên tổng khối lượng vẫn thấp hơn nhiều so với các mức cao điểm trong lịch sử. Số liệu cho thấy thị trường vẫn đang trong quá trình bình thường hóa, khi một bộ phận chủ nhà phải đối mặt với chi phí nhà ở cao hơn và áp lực kinh tế đã có nhiều sự thay đổi xấu".

Bà Hannah Jones, chuyên gia phân tích kinh tế cao cấp của Realtor.com, có nhận định: "Áp lực cho tịch thu tác động nặng nề nhất ở tại những tiểu bang hoặc quận hạt có nguồn ngân sách eo hẹp và khả năng tài chính thấp của nhiều gia đình. Tiểu bang New Jersey có thể nhạy cảm hơn với các cú gió ngược kinh tế, đặc biệt ở những khu vực nơi người ta đã phải mua nhà với lãi suất cao".

Bà Molly Boesel, kinh tế gia trưởng của Cotality, cho biết: "Tỷ lệ trễ hạn trả tiền vay nợ trên toàn quốc nhìn chung vẫn khá ổn định trong năm và trong quý vừa qua. Dù vậy, con số này vẫn cao hơn mức thấp kỷ lục được ghi nhận vào giữa năm 2024. Ngay cả như vậy, tỷ lệ trễ hạn hiện vẫn thấp so với lịch sử, chỉ bằng khoảng 1/4 mức đỉnh trong cuộc Đại khủng hoảng".

Bà cho biết thêm: "Tuy bề ngoài thị trường vẫn có vẻ ổn, nhưng bên dưới đang xuất hiện những dấu hiệu khá căng thẳng. Một số người vay khi đã trễ hạn trả nợ thì gặp khó khăn trong việc theo kịp đà trở lại, và dần rơi vào các giai đoạn trễ hạn nghiêm trọng hơn. Điều này thể hiện rõ nhất ở cấp độ các khu vực đô thị, nơi mà tỷ lệ các khu vực có mức trễ hạn tổng quát gia tăng đã giảm từ 70% vào tháng 9 năm 2024 xuống còn 48% vào tháng 9 năm 2025".

Theo ATTOM, tháng Mười Một là tháng thứ chín liên tiếp mà các hoạt động cho tịch thu nhà gia tăng tại Mỹ.

Khi đà tăng giá nhà tuy có phần chậm lại và doanh số bán nhà tiếp tục bị suy giảm, tỷ lệ tịch biên có nhiều khả năng sẽ còn tiếp tục gia tăng trong những tháng sắp tới.

SACRAMENTO, California

Bà Bùi Thị Bạch Ngọc, 53 tuổi, cư dân ở thành phố El Sobrante, vừa bị bắt cùng 12 người khác vì có dính líu đến đường dây ăn cắp hàng hóa trị giá hơn 800,000 USD ở Sacramento, California, theo nhật báo Contra Costa Herald hôm thứ Tư, 24/12 có đưa tin.

Vụ bắt giữ hàng lậu này là kết quả được phối hợp của nhiều cơ quan nhắm vào các vụ ăn cắp có tổ chức, hoạt động khắp miền Bắc California.

Hàng hóa ăn cắp bị tịch thu. (Ảnh: CHP)
Hồi tháng 9/25, Đơn Vị Chống Ăn Cắp Hàng Hóa Vùng Thung Lũng (ORCTF) của Cảnh Sát California (CHP) được tin báo có 2 người bị tình nghi ăn cắp hàng hóa ở Placer County và tại nhiều nơi khắp tiểu bang.

Thế là ORCTF đã phối hợp với CHP, Sở Cảnh Sát Sacramento, và Văn Phòng Biện Lý Placer County bắt đầu tiến hành điều tra.

Ngày 1/10, Sở Cảnh Sát Quận hạt Rocklin ở phía Đông Bắc Sacramento đã chặn một chiếc xe có chở một số tên nghi can và nhờ ORCTF đến trợ giúp. Trong lúc điều tra, các tên nghi can này đã cung cấp thông tin cho thấy bọn họ là những người đi mua số hàng hóa ăn cắp nêu trên để bán lại kiếm lời.

Các điều tra viên còn biết thêm được rằng, số hàng hóa ăn cắp được đem đi phân phối và bán ra tại các chợ trời ở Oakland, San Jose, Galt, Modesto, và Stockton.

Dựa theo thông tin này, các nhân viên điều tra ORCTF đã tiến hành theo dõi mọi hoạt động của các tên nghi can qua những lời khai báo, sự liên hệ giữa các tên can, những loại hàng hóa mua đi bán lại, và các nơi cho bán hàng hóa này.

Sau đó, ho xin được trát tòa, cho khám xét 6 căn nhà, 3 kho chứa hàng, và một khu chứa hàng.

Ngày 11/12, một chiến dịch mang tên "Operation Silent Night", qua sự phối hợp của nhiều cơ quan công lực, được cho thực hiện tại Oakland, Richmond, San Leandro, và Galt.

Kết quả là có 13 người đã bị bắt, trong đó có bà Bùi Thị Bạch Ngọc. Nhân viên công lực cũng tịch thu 2 khẩu súng, hơn 15,000 USD tiền mặt, 5 chiếc xe van, 2 xe hơi, và 2 xe kéo trailer.

Cảnh sát cũng cho tịch thu hơn 400 thùng và 200 túi, trong đó đựng hàng hóa ăn cắp, bao gồm mỹ phẩm đủ loại, đồ dùng trong nhà, quần áo, dụng cụ, đồ chơi, nước có cồn, và tã trẻ em.

Tất cả 13 tên nghi can này sau đó được đưa vào trại giam ở Placer County.

Ngày 12/12, Cal Expo cung cấp nơi để cho các điều tra viên cho sắp xếp và phân loại các hàng hóa bị tịch thu, tổng cộng có đến 44,140 món trị giá hơn 800,000 USD.

Trong số 13 tên nghi can bị bắt, chỉ có bà Bùi Thị Bạch Ngọc là cư dân El Sobrante, một thành phố tọa lạc ở phía Bắc vịnh San Francisco. Tất cả 12 nghi can còn lại đều là cư dân Oakland, phía Đông vịnh San Francisco.

Những xe van chở hàng hóa ăn cắp. (Ảnh: CHP)
Hôm 15/12, Văn Phòng Biện Lý ở Placer County đã chính thức truy tố 13 tên nghi can này với các tội ăn cắp hàng bán lẻ, âm mưu phạm tội hình sự, nhận hàng hóa ăn cắp, và những tội danh khác, theo Contra Costra Herald.

Cả 13 tên nghi can đều xuất hiện tại tòa hôm 15/12 và ra tòa trở lại hôm thứ Hai, 22 tháng Mười Hai.

Riêng đối với bà Bùi Thị Bạch Ngọc, đây không phải là lần đầu tiên mà bà này bị bắt vì tội ăn cắp.

Theo localcrimenews.com, bà đã từng bị Sở Cảnh Sát Contra Costa County bắt hồi tháng 8/2023 khi đang cư ngụ ở Pittsburg, một thành phố gần El Sobrante, vì tội ăn cắp, nhận và giấu hàng hóa ăn cắp, và ăn cắp có tổ chức.

Vietnam Town từng là một cái tên nghe lên đã thấy mùi phở nóng, tiếng chào nhau bằng tiếng Việt, và nhịp sống “Little Saigon” không lẫn vào đâu được ở San Jose. Nhưng phía sau những bảng hiệu sáng đèn ấy, một câu chuyện khác đang làm nhiều người trong cộng đồng bức xúc: quản trị bị tố cẩu thả, bất ổn kéo dài, và giờ thì thành phố chính thức bước vào cuộc.

Khi thành phố không thể đứng ngoài nữa
Theo tường thuật, các giới chức San Jose từ lâu đã biết những vấn đề liên quan đến việc quản trị tại Vietnam Town. Tuy nhiên, chỉ đến tuần này, thành phố mới bắt đầu “ra tay” sau khi báo mạng San Jose Spotlight đăng bài phản ánh tình trạng hiện nay và trong bối cảnh một số chủ doanh nghiệp nộp đơn kiện, cho rằng ban quản trị điều hành thiếu trách nhiệm, gây lãng phí và phớt lờ phản ánh.

Cụ thể, hôm Thứ Năm ngày 18/12/2025, Sở Quy Hoạch, Xây Dựng và Thực Thi Pháp Luật của thành phố ra lệnh cho ban quản trị phải dời các vật cản và thùng rác đang chặn đường vào bãi đậu xe chính của khu thương mại, với yêu cầu hoàn tất trước cuối ngày Thứ Năm của tuần đó.

Đơn kiện của các chủ tiệm: “Không đếm xỉa phàn nàn, còn làm phí tiền làm đẹp”
Từ bức xúc tích tụ, các chủ doanh nghiệp tập hợp và nộp đơn kiện ban quản trị khu này—Vietnam Town Condominium Owners Association. Họ cho rằng ban quản trị không đoái hoài gì đến những phàn nàn kéo dài, đồng thời sử dụng ngân sách “làm đẹp” khu thương mại một cách lãng phí, trong khi những vấn đề cốt lõi lại ngày một tệ.

Không chỉ chuyện lối vào bãi xe, thành phố còn yêu cầu ban quản trị phải giải quyết hàng loạt vi phạm liên quan đến nhiều tòa nhà, đồng thời phải xin giấy phép xây dựng đầy đủ cho các hạng mục bị tố là làm “khó hiểu”, làm thay đổi bộ mặt một số khu vực mà không rõ lý do và quy trình.

Hạn chót thành phố đưa ra để tuân thủ toàn bộ là ngày 22/09/2026.

“Thành phố biết lâu rồi… chỉ đến giờ mới hành động”
Ông Jason Trần, chủ tiệm phở Pho This Way trên đường Story, nói rằng thành phố đã biết câu chuyện này từ lâu nhưng không có động thái rõ ràng cho đến khi tình trạng bị cho là xuống cấp quá mức. Điều khiến các chủ tiệm khó chịu không chỉ là vấn đề tồn tại, mà là cảm giác bị bỏ mặc: họ tìm cách tiếp cận các cơ quan liên quan, nhưng ít nhận được phản hồi, thông tin qua lại chậm chạp và rời rạc.

Trong khi đó, phía cơ quan thực thi pháp luật thành phố cho biết vụ việc đã được chú ý từ Tháng Giêng (theo thông báo trên trang web của thành phố). Tuy nhiên, các chủ doanh nghiệp lại nói rằng từ đó đến nay họ “chưa nghe thành phố nói gì cả”.

Một phát ngôn viên giải thích cuộc điều tra kéo dài vì có thay đổi nhân sự thanh tra. Nhân viên thanh tra mới xác nhận có vấn đề với bãi đậu xe sau khi khu này bị đóng hôm 11/12/2025—cũng là ngày San Jose Spotlight lần đầu đăng bài về vụ việc. Theo thông tin được nêu, các nhân viên thanh tra sẽ tiếp tục kiểm tra bãi đậu xe để xem có tuân thủ quy định hay không vào Thứ Sáu của tuần đó.

Bãi xe, kéo xe, cửa kính vỡ và những “phí” khiến người ta nản
Trong các vấn đề nổi cộm, câu chuyện bãi đậu xe được nhắc nhiều nhất. Các chủ doanh nghiệp cho biết ban quản trị cho kéo xe ra khỏi trung tâm thương mại, trong bối cảnh họ đã khó khăn vì thiếu chỗ đậu cho khách. Nỗi lo khác mang tính rất “đời”: có cửa tiệm bị đập bể cửa kiếng, chủ phải dùng ván gỗ che lại—một hình ảnh vừa buồn vừa nhói, vì nó làm giảm cảm giác an toàn lẫn sức sống thương mại.

Họ còn than phiền về những hoạt động xây dựng “khó hiểu” làm thay đổi bộ mặt một số tòa nhà, và việc ban quản trị tính thêm lệ phí khi chủ tiệm sử dụng không gian bên ngoài để phục vụ thực khách—những khoản phí khiến người kinh doanh cảm thấy mình vừa phải xoay xở, vừa phải “gánh thêm” trong im lặng.


Nỗi lo “làm cho có” và hy vọng cuối cùng: được lắng nghe
Ông Jason Trần bày tỏ lo ngại rằng ban quản trị có thể chỉ “giả vờ” tuân thủ trong lúc bị kiểm tra, rồi mọi thứ lại “đâu vào đấy” khi thành phố rút đi. Sau khi tin tức về vụ kiện lan ra, nhiều khách hàng cũng đến hỏi liệu thành phố có thật sự làm gì để chấn chỉnh Vietnam Town hay không—một câu hỏi nghe đơn giản nhưng chứa đầy kỳ vọng.

Thông điệp của các chủ tiệm, rốt cuộc, không phải là xin đặc quyền. Họ nói họ chỉ muốn được lắng nghe, được tôn trọng, và được ủng hộ đúng mức. Vì họ đã bỏ tiền, thời gian và cả tâm trí vào khu thương mại này; và nếu có lãnh đạo tốt, có hợp tác tốt, Vietnam Town hoàn toàn có thể trở thành một điểm văn hóa và du lịch đáng tự hào của San Jose—thay vì là nơi các doanh nghiệp phải tự bơi trong những rắc rối kéo dài, không biết kêu ai, và cũng chẳng biết ai nghe.

Có những cánh cửa khi mở ra, người bước qua tưởng chỉ đổi một địa chỉ. Nhưng người đứng phía sau cánh cửa ấy lại đã đặt lên bàn cả uy tín, tiền bạc, thời gian, giấy tờ, và đôi khi là bình yên của gia đình mình… để bạn có một lần được “bắt đầu lại” ở nước Mỹ. Chỉ khi đặt chân đến đây—đi làm, đóng tiền nhà, đóng bảo hiểm, đưa con đi học, xếp hàng ở DMV, chạy đua với hóa đơn—người ta mới hiểu: cái gọi là “được bảo lãnh” không phải một cuộc dời nhà, mà là một tương lai đã được ai đó gánh giúp đoạn đầu.

Ơn nghĩa không phải để khoe, mà để nhớ
Nước Mỹ đúng là vùng đất của cơ hội, nhưng cơ hội không tự mọc lên từ không khí. Nó cần sức lao động, kỷ luật, và một nền tảng ban đầu. Người bảo lãnh chính là nền tảng đó: cho bạn chỗ ở tạm, chỉ bạn đường đi nước bước, kéo bạn qua những ngày lạ nước lạ cái. Có người lo luôn vé máy bay, lo lớp học lái xe, mua chiếc xe cũ để đi làm, thậm chí lo giấy tờ thi quốc tịch… Những thứ ấy, kể ra nghe đơn giản, nhưng cộng lại là cả một giai đoạn “đỡ đần” mà chỉ người trong cuộc mới biết mệt thế nào.

Ơn nghĩa đó không nên biến thành thước đo hơn thua, càng không phải cái quyền để “lên mặt”. Nhưng cũng không phải thứ để rũ sạch như phủi bụi áo sau khi đã yên vị.

Vì sao nhiều người qua Mỹ rồi… lạnh dần?
Có một sự thật buồn: khi ở Việt Nam còn khó khăn, còn cần nhau, chữ “chị em, bà con” nghe ấm. Qua tới Mỹ, đụng thực tế “đi cày” mỗi ngày, áp lực tiền bạc, khác lối sống, khác quan niệm… tình thân dễ chuyển thành va chạm. Người được bảo lãnh đôi khi ảo tưởng “Mỹ là thiên đàng, Việt kiều ai cũng dư dả”, nên khi phải làm cực, phải bắt đầu từ việc nhỏ, họ thấy… “oan”. Rồi cái oan đó quay sang trách người đã kéo mình qua: “Tại chị, tại anh mà tôi khổ.” Nghe mà nghẹn.

Ngược lại, cũng có trường hợp người bảo lãnh không nói rõ ngay từ đầu: sẽ lo bao lâu, lo đến mức nào, sau đó người mới qua phải tự lập ra sao. Không rõ ràng thì dễ sinh kỳ vọng, mà kỳ vọng vỡ là sinh oán.

Làm ơn mắc oán: đúng, nhưng đừng để nó thành… thời trang
Nhiều người than “cứu vật vật trả ơn, cứu người người trả oán”. Nghe chua, nhưng không phải vô lý. Có người vừa đặt chân tới Mỹ đã “muốn nắm đầu” người thân, đòi hỏi đủ thứ, không vừa ý là quay sang nói xấu, chửi bới. Có chuyện còn đau hơn: lợi dụng hôn nhân, lợi dụng bảo lãnh, đủ thời gian giấy tờ rồi trở mặt, kéo nhau ra tòa, biến ân nghĩa thành cuộc chiến. Chỉ cần một lần như vậy thôi, nhiều người thề: từ nay không dám bảo lãnh ai nữa.

Nhưng cũng xin nói cho trọn: có trường hợp người bảo lãnh cứ kể công mãi, dùng chữ “ơn” như cái dây cột người ta suốt đời; giúp xong rồi biến thành quyền sai khiến, quyền mắng nhiếc. Ơn nghĩa mà biến thành cái roi thì sớm muộn cũng làm người ta mỏi mệt. Cho nên, đẹp nhất vẫn là rạch ròi: giúp trong khả năng, nói rõ kỳ vọng, giữ tôn trọng đôi bên.

Biết ơn là nhân cách, không phải hợp đồng
Người tử tế không phải vì sợ mang tiếng “vô ơn” mới biết điều. Người tử tế là vì họ hiểu: có những đoạn đường mình không tự bước qua được nếu không có một bàn tay đưa ra.

Trả ơn không nhất thiết là tiền. Có khi chỉ là một cuộc điện thoại hỏi thăm, một dịp lễ ghé thăm, một lời cảm ơn đàng hoàng, một thái độ sống cho đàng hoàng để người đã giúp mình không phải hổ thẹn vì đã từng tin mình. Có khi trả ơn là sống vững, nuôi dạy con cái tử tế, rồi sau này giúp lại người khác—như cách mình từng được giúp.

Và nếu thật lòng muốn “đáp nghĩa”, hãy bắt đầu từ điều nhỏ nhất: đừng biến người đã cứu mình thành người phải né mình.


Qua được Mỹ, nhiều người học đủ thứ: tiếng Anh, luật lệ, cách làm hồ sơ, cách kiếm tiền. Nhưng có một “môn” nếu quên học thì dù giàu cỡ nào vẫn nghèo nhân cách: môn biết ơn. Ở đời, thiếu gì thứ có thể làm lại—trừ cái cách mình đối xử với người đã từng vì mình mà gánh một đoạn đường.
Và nói nhỏ thôi: “qua cầu rút ván” tưởng là khôn ngoan… nhưng kiểu khôn đó thường bị đời thu học phí rất đắt.

Có lẽ không có biểu hiện quyền lực nào trần trụi hơn cảnh một tổng thống đương nhiệm bị lôi khỏi thủ đô của mình giữa đêm, rồi “biến mất” trên một chuyến bay rời khỏi đất nước.

Chỉ bằng một bài đăng ngắn ngủi trên mạng xã hội, Tổng thống Donald Trump phát tín hiệu rằng ông có thể hành động nhanh, bất ngờ, quyết liệt — và trong mắt nhiều người, có thể cả liều lĩnh — để đạt các mục tiêu đối ngoại vốn thay đổi theo từng thời điểm. Sự quyết đoán ấy tạo ra cảm giác Hoa Thịnh Đốn (Washington) đang vận hành như một lưỡi dao: cắt rất ngọt, nhưng cũng có thể để lại vết thương khó cầm máu cho trật tự quốc tế.

“Bắt người để đưa ra tòa Mỹ”: mô thức quen mà lần này là ngoại lệ cực lớn
Chiến dịch đưa Tổng thống Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) Nicolás Maduro và phu nhân rời khỏi nơi được bảo vệ nghiêm ngặt ở Gia Lạp Gia Tư (Caracas) để “đối mặt hệ thống tòa án Mỹ” — nếu đúng như các thông tin được thuật lại — có vẻ đi theo một mô thức cực đoan nhưng vẫn quen thuộc của Hoa Thịnh Đốn (Washington): truy đuổi một “kẻ đào tẩu” bị coi là tội phạm, treo thưởng tới 50 triệu USD, rồi ra tay bắt giữ.

Nhưng điểm dị thường nằm ở chỗ: Maduro là nguyên thủ quốc gia. Dù cáo trạng ghi gì, câu chuyện này vẫn sẽ mang mùi chính trị rất nặng. Bởi Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) từ lâu đã là “mục tiêu” trong nhiều tầng mục tiêu của Mỹ — từ chống ma túy, năng lượng, cho đến sắp xếp lại liên minh trong khu vực.

“Vừa đúng mục tiêu, vừa mắc nghịch lý”: lý do Mỹ muốn Maduro ra đi
Các đời Nhà Trắng nối tiếp nhau đều muốn loại bỏ chế độ cánh tả ở Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) — bị mô tả là độc đoán và đôi lúc bạo lực — nhưng lý do mỗi thời lại được đóng gói khác nhau. Trong nhiệm kỳ hai của Trump, lập luận nổi bật là coi Maduro như “trùm” một mạng lưới buôn ma túy khu vực; việc kết thúc vai trò đó được đưa lên thành lý do chính đáng hóa áp lực kinh tế và quân sự.

Tuy nhiên, chính lập luận ấy tạo ra một nghịch lý: nếu Maduro là “trùm tội phạm”, thì ông không thể đơn giản “tự bước xuống” rồi an toàn đi về, như một nhân vật chính trị bình thường. Ông bị biến thành một đối tượng pháp lý — và một khi đã là đối tượng pháp lý, “ra đi êm thấm” gần như là điều xa xỉ.

Thêm một điểm gai góc khác: bằng chứng về vai trò “đỉnh cây” trong hệ sinh thái ma túy khu vực bị cho là không mạnh như Hoa Thịnh Đốn (Washington) mong muốn. Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) bị cáo buộc để lọt ma túy qua không phận và bờ biển; Colombia — nước sản xuất cocaine lớn nhất thế giới — lại nằm ngay bên kia biên giới. Nhưng các cartel ở Mexico và Colombia vốn là những tay chơi lớn hơn, trong khi lại không chịu mức tập trung quân sự kiểu “đánh thẳng vào thủ đô” như Gia Lạp Gia Tư (Caracas) vừa trải qua. Chính sự lệch pha ấy khiến nhiều người càng tin: đây sẽ luôn “có màu chính trị”, dù được bọc bằng ngôn ngữ pháp lý.

Tham vọng “sân sau”: bóng dáng một “Monroe Doctrine” phiên bản mới
Ở trung tâm sâu nhất của vụ việc là tham vọng mở rộng ảnh hưởng của Hoa Thịnh Đốn (Washington) lên “vùng gần kề” của mình — điều nhiều người gọi là một phiên bản cập nhật của Học thuyết Monroe. Một Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) “ngoan” hơn sẽ có lợi cho thị trường năng lượng, nhưng quan trọng không kém là bài toán di cư: hàng triệu người Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) đang tìm nơi trú ẩn tại Mỹ sẽ có một nơi để quay về nếu Gia Lạp Gia Tư (Caracas) đổi trục.

Nhưng mọi toan tính đều gặp câu hỏi lạnh lùng nhất: sau khi kéo được Maduro ra khỏi bàn, Mỹ và các bên còn lại sẽ đặt quân cờ nào lên thay?

Gia Lạp Gia Tư (Caracas) im tiếng, nhưng chính quyền nói “không biết ông ấy ở đâu”
Trong lúc Hoa Thịnh Đốn (Washington) phát tín hiệu chiến thắng, phía Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) lại rơi vào trạng thái vừa cứng rắn vừa hoang mang. Phó Tổng thống Delcy Rodríguez nói chính phủ không biết Maduro và Đệ nhất phu nhân Cilia Flores đang ở đâu, đồng thời yêu cầu Mỹ phải đưa ra “bằng chứng còn sống”. Bà cũng cho biết các đợt tấn công gây thiệt mạng cho quan chức, quân nhân và dân thường ở nhiều nơi.

Bộ trưởng Quốc phòng Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) tuyên bố Mỹ đã dùng tên lửa và rocket đánh vào các khu vực đô thị, gọi đây là “xâm lược” và là “nỗi nhục lớn nhất” đất nước từng chịu, đồng thời thề sẽ kháng cự.

Nhưng tại hiện trường, bầu trời Gia Lạp Gia Tư (Caracas) có lúc lại yên ắng vài giờ liền. Nhà báo tường thuật nghe nhiều máy bay và trực thăng đi qua trước đó, rồi thành phố chìm vào im lặng. Người dân phần lớn chọn ở nhà, chờ tin — một kiểu bình tĩnh căng thẳng, như đứng trước cửa bão.

Nga đòi “làm rõ ngay lập tức”, cảnh báo vi phạm chủ quyền và luật quốc tế
Moscow phản ứng gay gắt. Nga kêu gọi “làm rõ ngay lập tức” về việc Maduro và phu nhân bị cưỡng bức đưa ra khỏi Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) trong các hành động mà họ gọi là “gây hấn” của Mỹ. Nga nói nếu đúng, đây là “vi phạm không thể chấp nhận” đối với chủ quyền của một quốc gia độc lập — điều được coi là nguyên tắc cốt lõi của luật quốc tế.

Trước đó, Nga cũng đã lên án Mỹ bằng cụm chữ nặng nề “hành vi xâm lược vũ trang”, cho rằng mọi “lý do biện minh” đều không đứng vững.

Châu Âu phản ứng dồn dập: kêu gọi tôn trọng Hiến chương LHQ, tránh leo thang
Nhiều lãnh đạo châu Âu lên tiếng trong trạng thái vừa theo dõi vừa dè chừng.

Đại diện đối ngoại của EU, Kaja Kallas, nói đã trao đổi với Ngoại trưởng Marco Rubio và phía EU tại Gia Lạp Gia Tư (Caracas); EU nhắc lại quan điểm Maduro “thiếu tính chính danh”, ủng hộ chuyển tiếp hòa bình, đồng thời kêu gọi tôn trọng luật quốc tế và Hiến chương Liên Hiệp Quốc.

Bỉ cho biết đại sứ quán ở Bogotá “kích hoạt tối đa” để ứng phó và theo dõi cùng đối tác châu Âu. Hà Lan nói tình hình Gia Lạp Gia Tư (Caracas) “chưa rõ ràng”, vẫn liên lạc với cơ quan ngoại giao tại Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela). Ba Lan kiểm tra số công dân ở Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) và nói chưa có thông tin ai cần trợ giúp khẩn. Tây Ban Nha nói đang theo dõi sát, các cơ quan đại diện vẫn hoạt động và kêu gọi giảm căng thẳng.

Trong khi đó, Belarus tuyên bố lên án mạnh mẽ và gọi hành động của Mỹ là “mối đe dọa trực tiếp” đối với hòa bình và an ninh quốc tế.

Hậu trường chiến dịch: Delta Force, CIA theo dõi vị trí, dấu nhiệt NASA gần Fort Tiuna
Các chi tiết hậu trường được thuật lại cho thấy Trump đã “bật đèn xanh” vài ngày trước để bắt Maduro. Nhiệm vụ được cho là do Delta Force thực hiện; vị trí của Maduro được CIA theo dõi, trong bối cảnh Trump từng cho phép hoạt động bí mật trong lãnh thổ Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) từ vài tháng trước.

Một chi tiết đáng chú ý khác đến từ dữ liệu vệ tinh: hệ thống NASA FIRMS ghi nhận hai “dấu nhiệt” gần Fort Tiuna — một cơ sở quân sự lớn — vào rạng sáng, trùng với các video được định vị địa lý cho thấy cháy lớn và nổ quanh khu vực này. FIRMS thường dùng để phát hiện bất thường nhiệt như cháy kéo dài, giúp phác họa thêm “hậu cảnh” của một đêm bị xé toạc.

Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) sau Maduro: hiến pháp, sụp đổ, hay quân đội lên nắm?
Tương lai gần của Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) mù mịt như chính bầu trời Gia Lạp Gia Tư (Caracas) sau khói lửa. Theo hiến pháp Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela), nếu xảy ra “vắng mặt tuyệt đối” của tổng thống, quyền lực sẽ chuyển sang Phó Tổng thống Delcy Rodríguez, và một cuộc bầu cử phải được tổ chức trong vòng 30 ngày; tổng thống mới sẽ có nhiệm kỳ trọn 6 năm.

Nhưng hiến pháp chỉ là một kịch bản. Thực tế có thể rẽ sang những ngả khác:
- Kịch bản chế độ rạn vỡ: các nhân vật chóp bu có thể từ chức, bỏ chạy, hoặc tan hàng. Phe đối lập trong và ngoài nước sẽ coi đây là cơ hội vàng. Đối lập nói tổng thống “hợp pháp” là Edmundo González — chính trị gia đang lưu vong ở Tây Ban Nha. Ông được nhắc là có hậu thuẫn mạnh của phong trào dân chủ do María Corina Machado dẫn dắt; phong trào này từng tuyên bố sẵn sàng cho một chuyển tiếp “trật tự và hòa bình” khi Maduro rời khỏi quyền lực.
- Kịch bản quân đội: một cuộc tiếp quản của lực lượng vũ trang là khả năng không thể loại trừ. Bộ trưởng Quốc phòng Vladimir Padrino López đã phát biểu cứng rắn rằng Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) sẽ chống lại sự hiện diện của lực lượng nước ngoài, gọi đây là “cuộc sỉ nhục lớn nhất” đất nước phải gánh.

Maduro ra đi — nếu đúng như phía Mỹ nói — là một chiến thắng cho Trump.

Vừa hạ cánh là “bay ví”: 5 cạm bẫy ở phi trường khiến Việt Kiều dễ mất sạch tiền
Dù bạn là người du lịch dày dạn tới đâu, lừa đảo vẫn có thể ập tới đúng lúc bạn yếu nhất: vừa xuống máy bay, mắt còn lơ ngơ vì jet lag, tay kéo vali như kéo nợ, đầu thì chỉ muốn tìm… một ly cà phê và cái taxi. Và đúng khoảnh khắc “đang hiền”, nhiều chiêu trò bắt đầu hoạt động như đồng hồ Thụy Sĩ: chạy rất đúng giờ, chỉ có điều… chạy bằng tiền của bạn.

Nói cho công bằng: mấy kiểu này không chỉ ở Việt Nam. Nhưng cái “đáng sợ” là nó hay xuất hiện đúng nơi đáng lẽ phải an toàn nhất: sân bay, khu đông khách, điểm du lịch. Nhất là Việt Kiều về quê, ai cũng mang tâm lý “về nhà rồi mà”, nên đôi khi mất cảnh giác đúng một nhịp—và một nhịp đó đủ để ví nhẹ đi vài triệu, vài chục triệu, thậm chí tài khoản cũng “rụng lông”.

Cạm bẫy 1: Wifi “Free” – miễn phí cái miệng, tính phí cái đời
Ở sân bay, quán cà phê, quảng trường… bạn sẽ thấy một rừng wifi tên na ná nhau, thường gắn chữ “Free” kèm tên điểm đến. Nhưng nhiều mạng là giả mạo, dựng lên để “xin nhẹ” dữ liệu của bạn. Khi đăng nhập, nó yêu cầu số điện thoại, Facebook, Gmail… rồi từ đó mở đường cho đủ thứ rắc rối: đánh cắp thông tin cá nhân, tài khoản, thậm chí dò tới ngân hàng nếu bạn lỡ đăng nhập linh tinh. Mẹo rất dễ: wifi nhìn lạ, sai chính tả kiểu “Starbuks_Free” hay tên loằng ngoằng bất thường thì coi như… bẫy. Cần mạng gấp thì dùng 4G/5G của mình, hoặc hỏi đúng quầy thông tin/tên wifi chính thức; đừng ham “free” mà trả bằng “đời tư”.

Cạm bẫy 2: “Điểm đó hôm nay đóng cửa” – đóng cửa thật hay đóng ví bạn?
Bạn đang loay hoay tìm một điểm tham quan, tự nhiên có người cực thân thiện bước tới: hỏi han như người nhà, rồi báo tin “điểm đó đóng cửa cả ngày”. Lý do đưa ra rất tròn trịa: bảo trì, lễ tôn giáo, có VIP ghé thăm… và ngay sau đó họ “nhiệt tình” gợi ý chỗ khác thay thế. Thường thì điểm thay thế là cửa hàng đá quý, đồ lưu niệm, tour tự phát—nơi họ ăn hoa hồng. Cách hóa giải: bình tĩnh kiểm tra trên website/fanpage chính thức, hoặc hỏi lễ tân khách sạn. Đừng để một câu “đóng cửa rồi” biến bạn thành khách “mở ví rồi”.

Cạm bẫy 3: Taxi “giá trên trời” – trời chưa kịp sáng, giá đã kịp bay
Không phải lúc nào bạn cũng đặt xe qua ứng dụng được, và nhiều người vừa ra cửa sân bay là lạc vào “ma trận taxi”. Có tài xế quên bật đồng hồ, bảo đồng hồ hỏng, rồi ra giá gấp nhiều lần bình thường. Có nhóm còn treo bảng giá rất rẻ để dụ, nhưng khi khách lên xe thì bắt đầu cộng đủ loại “phí”: đường khó, kẹt xe, hành lý, giờ cao điểm… Nếu bạn phản ứng, có trường hợp bị dọa dẫm, khóa cửa, gọi thêm người tới “nói chuyện cho hiểu”. Mẹo phòng thân: chỉ đi khu taxi chính thức có nhân viên điều phối và hàng người xếp hàng; nếu xe không có đồng hồ/không bật đồng hồ thì thỏa thuận giá trước hoặc đổi xe ngay. Tốt nhất, hỏi khách sạn hãng taxi đáng tin, nắm sơ giá cước trung bình và quãng đường để khỏi bị “đi một đoạn, trả một đời”.

Cạm bẫy 4: Cảnh sát giả – nhìn nghiêm nhưng chuyên làm… nghiêng ví
Một chiêu khiến người ta hoảng nhất: bị chặn lại bởi người mặc đồ giống cảnh sát, rồi bị hù “nghi tàng trữ”, “vi phạm quy định”, đòi kiểm tra, thậm chí đòi “nộp phạt tại chỗ” hoặc tịch thu tài sản. Trong trường hợp này, thứ bạn cần nhất là… bình tĩnh. Yêu cầu xuất trình giấy tờ xác thực, yêu cầu làm việc đúng quy trình và tới nơi có thẩm quyền rõ ràng. Cảnh sát thật thường không thu tiền phạt ngay giữa đường phố theo kiểu “đưa đây cho xong”. Để hạn chế rủi ro mất hộ chiếu, nhiều người chọn mang bản sao khi di chuyển, còn hộ chiếu gốc cất két sắt khách sạn.

Cạm bẫy 5: Người tốt “từ trên trời rơi xuống” – rơi xuống là để… dắt bạn đi lạc
Bạn đang đẩy vali, mặt mũi mệt mỏi, tự nhiên có người mặc như nhân viên sân bay, đeo thẻ nhìn rất chuyên nghiệp, chủ động giúp đỡ: đẩy xe, chỉ đường, dẫn tới “chỗ taxi khỏi xếp hàng”. Nghe sướng như trúng số—nhưng nhiều khi trúng… bẫy. Họ có thể dẫn bạn ra bãi xe khuất người, nơi có sẵn xe dịch vụ “giá gấp 3–5 lần”, hoặc bày trò để bạn lơ đãng (xe đẩy hỏng, hành lý rơi, hỏi chuyện thân mật), rồi đồng bọn móc ví, lấy điện thoại, thậm chí lấy giấy tờ. Mẹo đơn giản mà hiệu quả: nhìn bảng chỉ dẫn, đi đúng khu taxi chính thức, đừng theo “đường tắt” do người lạ dẫn. Và nguyên tắc vàng: sự tốt bụng thật thường không vội, không kéo, không giục; còn “người tốt kiểu lạ” thường tốt… quá nhanh.

Lời chốt: về quê là để vui, không phải để “cống nộp học phí đời”
Nhiều người đọc xong chỉ hỏi một câu: “Sao ở sân bay mà vẫn có mấy thành phần đó?” Câu hỏi này ai cũng từng thắc mắc. Nhưng trong lúc chờ câu trả lời, cách chắc nhất vẫn là tự bảo vệ mình: đừng đăng nhập bừa vào wifi lạ, đừng tin người lạ “báo đóng cửa”, đừng lên taxi không rõ ràng, đừng đưa giấy tờ/tiền cho ai “thu tại chỗ”, và đừng để lòng tốt bất ngờ kéo bạn ra khỏi nơi đông người. Việt Kiều về Việt Nam, mang theo tình quê là đúng; nhưng nhớ mang theo thêm một thứ nữa: tỉnh táo—vì chỉ cần lơ một nhịp, tiền có thể “về quê” trước cả bạn.

“Đồng ý” hay “bay màu”: Zalo ra điều khoản mới khiến dân tình nháo nhào xóa app
Có những thứ ở đời tưởng là lựa chọn, nhưng tới lúc gặp rồi mới biết: nó là “bắt buộc”. Và Zalo – thứ từng là “app quốc dân” của trường học, cơ quan, nhóm phụ huynh, tổ dân phố – bỗng nhiên được nhắc tên dồn dập vì một chuyện nghe vừa buồn cười vừa… lạnh gáy: điều khoản mới kiểu “đồng ý thì dùng, không đồng ý thì thôi khỏi vào”. Thế là trên mạng xuất hiện hàng loạt lời tuyên bố dứt khoát: “Từ hôm nay tôi xóa tài khoản Zalo, ai cần thì gọi điện, nhắn Messenger hoặc dùng app khác.” Nghe chẳng khác gì chia tay người yêu cũ: không cãi nhau, không níu kéo—chỉ “xóa nhẹ, đi thẳng”.

Nhiều người kể họ vốn đã chán Zalo từ lâu, nhất là ai từng đi dạy hoặc làm hành chính. Thời đó, Zalo gần như là “hệ điều hành” của cả trường: họp hành, thông báo, giao việc, hỏi bài, đóng tiền… cái gì cũng Zalo. Thành ra đến hôm nay, bảo xóa thì ai cũng muốn xóa, nhưng đời sống không cho phép. Có người thở dài: “Trường học giờ thông báo gì cũng trên đó, đóng tiền học cũng gửi qua đó. Xóa sao được?” Vậy nên mới có cảnh trớ trêu: người dùng muốn rời đi, nhưng cả xã hội đã lỡ “đóng đô” một nền tảng rồi.

Điểm làm nhiều người bức không hẳn là chuyện ứng dụng có điều khoản. Dịch vụ nào cũng có luật chơi, đồng ý thì dùng, không đồng ý thì thôi—vốn bình thường. Nhưng cái “khó chịu” nằm ở cảm giác bị ép: không đồng ý thì coi như… bị khóa cửa. Với nhiều người, quyền riêng tư không phải vì họ có “bí mật động trời”, mà vì đó là một ranh giới biểu trưng cho quyền con người và quyền công dân: không phải ai cũng có quyền thu thập, gom lại, rồi sử dụng cho mục đích của họ.

Theo phần tóm tắt đang được chia sẻ, khi bấm “Đồng ý”, người dùng chấp nhận rằng Zalo và hệ sinh thái VNG có quyền thu thập dữ liệu rất rộng: không chỉ tên, số điện thoại, CMND/CCCD… mà còn cả vị trí, thiết bị, IP, hành vi sử dụng, tần suất hoạt động, nội dung tương tác. Nền tảng cũng có quyền kiểm duyệt và xử lý nội dung theo “quy định pháp luật” và đánh giá nội bộ mà không nhất thiết giải thích chi tiết từng trường hợp. Nếu dữ liệu bị lộ do tấn công mạng hoặc các nguyên nhân “ngoài tầm kiểm soát”, họ có điều khoản miễn trừ trách nhiệm. Và quan trọng: họ có quyền hạn chế hoặc vô hiệu hóa tài khoản; khi tài khoản bị vô hiệu hóa thì người dùng cũng coi như “mất quyền sử dụng” Zalo. Đọc tới đây, nhiều người chỉ biết cười khan: “Ủa vậy rốt cuộc mình dùng app hay app dùng mình?”

Cộng đồng mạng vì thế chia làm hai phe rất rõ. Phe “xóa gấp” thì hô: “Nên xóa liền”, “Mai tôi cũng xóa”, “Thoát cho nhẹ đầu”, thậm chí rủ nhau chuyển sang Telegram, Viber, WhatsApp, Line… vì nghe cụm “mã hóa đầu cuối” thấy yên tâm hơn. Phe còn lại thì cười: “App nào chả thu thập”, “Facebook coi clip quảng cáo xong hôm sau có người gọi đúng số luôn kìa”, “Trước giờ nó thu thập rồi, giờ chỉ là hợp thức hóa thôi.” Có người chốt một câu vừa phũ vừa thật: “Trước là âm thầm thu thập. Giờ là công khai.”

Nhưng cái kẹt lớn nhất vẫn là đời sống: muốn xóa thì dễ, nhưng công việc, nhóm lớp, hội phụ huynh, các kênh thông báo… lại phụ thuộc Zalo. Nói thẳng: bạn có thể bỏ Zalo, nhưng Zalo chưa chắc bỏ bạn—vì bạn còn đang bị “bắt buộc tiện lợi”. Và vì vậy, câu hỏi khiến người ta chột dạ nhất lại nằm ở phần tái bút: việc bảo vệ dữ liệu cá nhân của toàn dân cũng là trách nhiệm của nhà nước, vì nó liên quan an ninh, trật tự, lừa đảo, tội phạm công nghệ… Vậy chính quyền đã nắm chính sách mới này chưa, và sẽ ứng xử ra sao?

Vụ Zalo lần này giống một cú gõ cửa: nhắc mọi người rằng quyền riêng tư không tự nhiên mà giữ được. Nếu bạn vẫn phải dùng vì công việc, ít nhất hãy đổi thói quen: đừng coi app là két sắt, đừng gửi thứ quá nhạy cảm, và đừng bấm “Đồng ý” như bấm… “cho qua”. Vì thời nay, nhiều khi ta không mất tiền vì lừa đảo—ta mất thứ khó đòi hơn: dữ liệu và sự yên tâm.

Nguyễn Thanh Hải, 54 tuổi, từng được gọi là Hiệp sĩ đường phố, bị cáo buộc cùng 40 người dàn dựng cảnh giải cứu người Việt ở Campuchia để chiếm đoạt 16,7 tỷ đồng.

Ngày 1/1, ông Hải cùng 40 người khác bị Phòng Cảnh sát Hình sự (PC02) Công an TP HCM bắt để điều tra về 5 tội danh: Cưỡng đoạt tài sản, Lừa đảo chiếm đoạt tài sản, Mua bán người; Tổ chức, môi giới cho người khác xuất, nhập cảnh trái phép; Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân

Theo cơ quan điều tra, đây là đường dây tội phạm xuyên quốc gia với thủ đoạn tinh vi, lợi dụng danh nghĩa "giải cứu" người lao động bị lừa bán sang Campuchia để trục lợi.


Từ trái sang: Lê Văn Thành, Huỳnh Cao Cường, Nguyễn Thanh Hải tại cơ quan điều tra. Ảnh: Công an TP HCM

Hàng loạt 'hiệp sĩ' quảng cáo cứu người miễn phí nhưng ăn chặn tiền tỷ

Nguyễn Thanh Hải được xác định vai trò cầm đầu, xây dựng vỏ bọc "hiệp sĩ cứu người" trên mạng xã hội. Thông qua các tài khoản có lượng người theo dõi lớn, Hải thường xuyên đăng tải video, bài viết khẳng định hoạt động giải cứu là "miễn phí, không nhận tiền" nhằm tạo uy tín. Nhóm này thậm chí còn bố trí người quay phim, dàn dựng nội dung phỏng vấn nạn nhân để thu hút sự chú ý của cộng đồng.

Tuy nhiên, PC02 xác định, bản chất hoạt động của nhóm Hải hoàn toàn trái ngược với quảng cáo. Khi thân nhân người bị nạn liên hệ nhờ giúp đỡ, Hải ra điều kiện phải chuyển tiền mới tiến hành giải cứu.

Sau khi nhận được "đơn hàng", Hải móc nối với các đầu mối tại Campuchia để đưa nạn nhân ra khỏi các khu lừa đảo. Nhóm này cấu kết nâng khống số tiền chuộc, yêu cầu gia đình nạn nhân chuyển tiền qua nhiều tài khoản trung gian để chiếm đoạt phần chênh lệch.

Tiền thu được, Hải dùng một phần trả cho phía Campuchia, phần còn lại chia nhau hưởng lợi.

Cơ quan điều tra cáo buộc, từ năm 2023 đến nay, nhóm của Hải đã cưỡng đoạt tài sản của 120 người với tổng số tiền hơn 16,7 tỷ đồng. Riêng ông này bỏ túi hơn 2,2 tỷ đồng.

Không chỉ chiếm đoạt tài sản, quy trình đưa người về Việt Nam của nhóm này cũng vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Các nạn nhân được đưa qua biên giới bằng đường tiểu ngạch, đường mòn lối mở, không làm thủ tục xuất nhập cảnh và không có giấy tờ hợp pháp.

Mở rộng điều tra, PC02 phối hợp cùng Cục Cảnh sát Hình sự (C02, Bộ Công an) và lực lượng chức năng Campuchia phát hiện thêm nhiều nhánh tội phạm liên quan. Trong đó có nhóm do Lê Văn Thành cầm đầu, chuyên dụ dỗ người lao động sang Campuchia làm việc cho các tổ chức lừa đảo và nhóm của Huỳnh Cao Cường - một "hiệp sĩ" tự xưng khác.

Tương tự Hải, Huỳnh Cao Cường lập kênh TikTok và Facebook để đăng video dàn dựng cảnh giải cứu kịch tính. Khi gia đình nạn nhân liên hệ, Cường báo giá chuộc cao hơn thực tế hàng trăm triệu đồng để ăn chặn.

Ví dụ, nếu phía Campuchia yêu cầu 185-240 triệu đồng, Cường sẽ báo giá 280-400 triệu đồng. Nhóm Cường đã thực hiện trót lọt khoảng 30 vụ.

Giải cứu thành công 38 nạn nhân đưa về Việt Nam

Đến nay, chuyên án đã giải cứu thành công 38 nạn nhân đưa về Việt Nam an toàn. Cơ quan chức năng cũng thu giữ 19 máy tính, 35 điện thoại di động và đang tiếp tục mở rộng điều tra, truy xét những người liên quan.

Công an TP HCM khuyến cáo người dân cảnh giác trước các lời mời chào "việc nhẹ lương cao" ở nước ngoài và cẩn trọng khi tìm kiếm sự hỗ trợ từ các nhóm tự phát trên mạng xã hội.

VietBF@sưu tập

Sau gần một năm nhiệm kỳ hai của ông Trump, lạm phát Mỹ vẫn ở mức 3%, giá hàng thiết yếu neo cao, đi ngược cam kết tranh cử về một nước Mỹ “chi phí phải chăng”.

Sau gần một năm bước vào nhiệm kỳ tổng thống thứ hai, ông Donald Trump đang đối mặt với nghịch lý lớn nhất trong chính sách kinh tế của mình: chi phí sinh hoạt tại Mỹ vẫn ở mức cao, lạm phát chưa hạ nhiệt đáng kể, trong khi Tổng thống liên tục khẳng định giá cả đang giảm nhanh.

Dữ liệu mới nhất cho thấy lạm phát của Mỹ vẫn quanh ngưỡng 3%, gần như không thay đổi so với thời điểm ông Trump tuyên thệ nhậm chức. Nhiều nhóm hàng thiết yếu, từ thực phẩm, năng lượng đến các dịch vụ cơ bản, tiếp tục tăng giá, đi ngược lại lời hứa tranh cử từng giúp ông trở lại Nhà Trắng.


Các mặt hàng thiết yếu tại Mỹ tiếp tục tăng cao. (Ảnh: Diễm Châu)

Lời hứa khi tranh cử

Trong chiến dịch tranh cử hồi tháng 9/2024, ông Trump từng tuyên bố: “Ngay từ ngày tôi đặt tay tuyên thệ, chúng ta sẽ lập tức kéo giá xuống và đưa nước Mỹ trở lại thời kỳ chi phí phải chăng”. Thông điệp này đánh trúng tâm lý bất mãn của cử tri sau giai đoạn lạm phát cao kỷ lục hậu đại dịch.

Tuy nhiên, gần một năm sau, giá cả trên diện rộng không những không giảm mà còn tiếp tục tăng. Theo số liệu hồi tháng 9, lạm phát hằng năm của Mỹ đạt 3%, gần như trùng khớp với mức ghi nhận vào Ngày Nhậm chức. Thực phẩm đắt hơn, hóa đơn tiền điện tăng, chi phí mua ô tô và nhà ở vẫn ở mức cao.

Các chuyên gia kinh tế cho rằng kỳ vọng giá tiêu dùng đồng loạt giảm là không thực tế. Trong lịch sử, giá cả hiếm khi đi xuống trên toàn nền kinh tế, trừ những giai đoạn khủng hoảng nghiêm trọng như Đại suy thoái. Trong kịch bản tích cực nhất, lạm phát chỉ có thể giảm tốc, chứ không đảo chiều.

Các chỉ báo kinh tế và khảo sát dư luận đều cho thấy người dân Mỹ vẫn cảm nhận rõ áp lực chi phí sinh hoạt. Theo Gallup, chỉ 21% người trưởng thành tại Mỹ trong tháng 11 đánh giá tình hình kinh tế là “tốt” hoặc “rất tốt”, mức thấp nhất trong vòng 17 tháng. Có tới 40% cho rằng điều kiện kinh tế hiện nay là “kém”.

Dữ liệu từ Bank of America cho thấy khoảng 24% hộ gia đình Mỹ đang sống trong tình trạng “làm bao nhiêu tiêu bấy nhiêu”. Fitch Ratings ghi nhận tỷ lệ người vay dưới chuẩn chậm trả các khoản vay mua ô tô đã tăng lên mức cao kỷ lục, vượt cả giai đoạn đại dịch COVID-19 và cuộc Đại suy thoái.

Theo Moody’s Analytics, mỗi tháng một hộ gia đình Mỹ điển hình hiện phải chi thêm khoảng 208 USD so với cùng kỳ năm ngoái để mua cùng một lượng hàng hóa và dịch vụ. Tính theo năm, con số này tương đương gần 2.500 USD. So với thời điểm trước làn sóng lạm phát bùng phát đầu năm 2021, chi phí sinh hoạt mỗi tháng đã tăng hơn 1.000 USD đối với một hộ gia đình trung bình.

Tiền lương trên danh nghĩa có tăng, nhưng với nhiều người, mức tăng đó không đủ để bù đắp giá cả leo thang và tạo ra dư địa tiết kiệm.

Nhiều người dân chuyển sang dùng đồ đóng hộp thay cho thực phẩm tươi sống để tiết kiệm chi phí, trong bối cảnh giá hàng tiêu dùng ở Mỹ neo cao. (Ảnh: Diễm Châu)

Ảnh hưởng từ “bức tường thuế quan”

Một trong những yếu tố được giới phân tích nhắc đến nhiều nhất là chính sách thuế quan quy mô lớn mà ông Trump theo đuổi. Thuế quan thực chất là thuế đánh vào hàng nhập khẩu và ban đầu do doanh nghiệp nhập khẩu chi trả. Tuy nhiên, theo thời gian, phần lớn chi phí này được chuyển sang người tiêu dùng.

Ước tính của Goldman Sachs cho thấy tỷ lệ chi phí thuế quan do người tiêu dùng Mỹ gánh chịu đã tăng nhanh trong năm qua và có thể tiếp tục tăng trong năm tới. Phòng thí nghiệm Ngân sách Yale ước tính các mức thuế hiện hành khiến mỗi hộ gia đình Mỹ tốn thêm khoảng 1.800 USD mỗi năm.

Dữ liệu từ Trường Kinh doanh Harvard cho thấy tính đến đầu tháng 11, giá cả tại Mỹ cao hơn gần 6% so với xu hướng trước khi áp thuế. Một số nhóm hàng tăng mạnh hơn mức trung bình, như quần áo và giày dép (gần 16%), đồ gia dụng và thiết bị gia đình (9%), hay cà phê, trà và ca cao (hơn 9%).

Việc dựng “tường thuế quan” nhằm bảo hộ sản xuất trong nước được xem là có mục tiêu chiến lược nhất định, song cách áp dụng tràn lan đang gây tác động ngược, làm tăng chi phí đầu vào, kéo theo giá bán lẻ và ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng.

Bên cạnh thuế quan, chính sách siết chặt nhập cư của chính quyền Trump cũng được cho là góp phần đẩy giá cả tăng cao. Chiến dịch trục xuất và hạn chế lao động nhập cư đã làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu nhân công trong các lĩnh vực sử dụng nhiều lao động, như nông nghiệp, chế biến thực phẩm và dịch vụ.

Hệ quả là chi phí sản xuất tăng, đặc biệt với thực phẩm. Tính đến tháng 9, giá thực phẩm tại Mỹ tăng với tốc độ hằng năm trên 3%, cao hơn mức lạm phát chung. Sự gián đoạn lao động và chi phí logistics cao tiếp tục gây áp lực lên chuỗi cung ứng trong nước.

Bài toán khó cho Nhà Trắng

Ông Trump gần đây nhiều lần phủ nhận rằng Mỹ đang đối mặt với vấn đề chi phí sinh hoạt. Trong bài phát biểu giờ vàng tại Nhà Trắng hôm 17/12, Tổng thống tiếp tục ca ngợi những thành tựu của mình và cam kết các điều kiện kinh tế sẽ được cải thiện trong năm tới. "Tôi đang kéo những mức giá cao đó xuống và kéo xuống rất nhanh”, ông khẳng định.

Tuy nhiên, lập luận này khó thuyết phục trong bối cảnh các số liệu chính thức, nghiên cứu độc lập và trải nghiệm thực tế của người dân đều cho thấy điều ngược lại. Một cuộc khảo sát mới của Reuters/Ipsos công bố hôm 16/12 cho thấy chỉ 33% người trưởng thành tại Mỹ tán thành cách ông Trump điều hành nền kinh tế.

Bài phát biểu được đưa ra chỉ một ngày trước khi Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) công bố bản cập nhật lạm phát.

Sau khi chạm mức thấp nhất trong 4 năm là 2,3% vào tháng 4, tức 3 tháng sau khi Tổng thống Trump bắt đầu nhiệm kỳ hai, lạm phát hằng năm kể từ đó đã tăng trở lại theo xu hướng nhích dần lên.

Nhìn tổng thể, các số liệu gần đây của chính phủ Mỹ cho thấy tăng trưởng kinh tế đã phần nào phục hồi sau khi suy giảm trong những tháng đầu năm. Tuy nhiên, cùng lúc đó, dữ liệu cũng phản ánh đà tăng của việc làm đang chậm lại trong nhiệm kỳ hai của ông Trump, tỷ lệ thất nghiệp đã tăng lên mức cao nhất trong vòng 4 năm, trong khi giá tiêu dùng vẫn duy trì ở mức cao.

VietBF@sưu tập

Bảng lương phi công Mỹ với con số "khủng" khiến cộng đồng mạng choáng váng. Một bảng lương của cơ trưởng hãng American Airlines hé lộ mức thu nhập khủng, khiến dư luận tranh luận dữ dội về nghề phi công, áp lực công việc và mức đãi ngộ.

Thu nhập của phi công thay đổi tùy theo hãng hàng không họ làm việc và số giờ bay tích lũy trong một năm. Tuy nhiên, theo một bảng lương của một cơ trưởng hãng American Airlines (Mỹ) được chia sẻ trên nền tảng X, mức thu nhập tiềm năng của phi công cao đến mức có thể khiến không ít người phải suy nghĩ lại về con đường sự nghiệp của mình.

Theo thông tin được lan truyền, ảnh chụp bảng lương này thuộc về một cơ trưởng Boeing 737 của American Airlines, làm việc tại Miami. Nếu nhìn kỹ, có thể thấy mức lương hàng năm của phi công này lên tới con số gây choáng váng: 458.000 USD (12 tỷ đồng).

Một phần lý do khiến cơ trưởng này có thu nhập cao như vậy đến từ mức lương theo giờ rất lớn, khoảng 360 USD/giờ (9,4 triệu đồng) – và điều đáng ngạc nhiên là con số này thậm chí còn chưa phải mức trần đối với phi công. Các cơ trưởng điều khiển những dòng máy bay cỡ lớn như Boeing 777 hay Airbus A350 có thể kiếm tới 450 USD (11,8 triệu đồng) mỗi giờ bay.

Theo tạp chí Flying, trung bình một phi công bay khoảng 900 giờ mỗi năm, tương đương 75 giờ mỗi tháng. Chỉ cần làm phép tính đơn giản cũng có thể thấy đây là một khoản thu nhập cực kỳ “khủng”.


Tuy nhiên, không phải phi công muốn bay bao nhiêu giờ cũng được để gia tăng thu nhập. Thời gian bay của họ bị giới hạn bởi các quy định liên bang. Ngoài ra, nhiều yếu tố khác cũng được tính đến khi xác định số giờ bay tối đa được phép, như thời gian nghỉ ngơi giữa các chuyến, số giờ thực hiện các công việc trước và sau chuyến bay, hay thâm niên làm việc của phi công tại một hãng cụ thể, theo giải thích của Flying.

Khi bảng lương này được tài khoản Breaking Aviation News & Videos chia sẻ trên X, nhiều người dùng mạng xã hội tỏ ra không thể tin vào mắt mình. Không ít ý kiến cho rằng phi công xứng đáng được trả mức lương cao như vậy, xét đến tính chất và trách nhiệm nặng nề của công việc.

“Tôi hoàn toàn đồng ý với việc người điều khiển cỗ máy đang đưa tôi bay ở độ cao 35.000 feet được trả rất nhiều tiền”, một hành khách viết.

“Đi học lấy bằng lái phi công đi các bạn”, một bình luận khác đùa vui.

“Khi tính mạng của bạn nằm trong tay ai đó, bạn luôn muốn người có năng lực nhất ngồi ở vị trí điều khiển. Tôi thích việc các cơ trưởng được trả lương cao, và họ có đủ sự đào tạo cũng như chuyên môn để giữ bầu trời an toàn”, một người khác chia sẻ.

Dù vậy, cũng có những ý kiến cho rằng mức thu nhập cao không đủ để bù đắp những áp lực mà phi công phải đối mặt.

“Dù trả tôi 500.000 USD cũng không đủ để tôi chịu đựng lịch làm việc khắc nghiệt, sân bay, hành khách nói chung, việc phải liên tục ở khách sạn, chuyện công đoàn, chậm chuyến… Tôi ghét mọi khía cạnh của việc đi lại bằng đường hàng không thương mại. Nghe như một cuộc sống tồi tệ”, một người khác bình luận.

VietBF@ sưu tập

KHÔNG CÓ GÌ CHE DẤU , CẦN GÌ PHẢI BÔI ĐEN HỒ SƠ " ÉP TIM "


https://www.youtube.com/watch?v=ctpggZfYQKM

Bữa trước, mình bước vào tiệm hớt tóc thanh nữ với tâm thế rất trong sáng: “Cắt gọn hai bên, tỉa nhẹ phía trên, nhẵn nhụi phía dưới.”
Ai ngờ vừa ngồi xuống ghế, ngẩng đầu lên thì… trinh nữ xuất hiện. Nàng không cưỡi mây, không mang kiếm, mà mang… kéo. Kéo lấp lánh, ánh đèn chiếu vào phản chiếu như tuyệt kỹ võ lâm.
Mình chưa kịp nói kiểu tóc thì trinh nữ đã bảo:
- “Anh ngả ghế ra chút nha.”
Ghế ngả, người mình cũng ngả, lòng mình ngả theo.
Trinh nữ bắt đầu thao tác: Một tay giữ đầu, một tay tỉa tóc, dáng người nghiêng nghiêng, mái tóc buông xuống, hương dầu gội phảng phất. Nàng nhảy bổ lên ghế áp bộ ngực vào mặt mình.
Mình nằm im như bệnh nhân đang chờ phẫu thuật… nhưng tim thì đập như trống làng ngày hội.
Trong đầu mình lúc ấy không còn “tóc tai gọn gàng” nữa, mà là: “Mình đang đi hớt tóc hay đang tham gia nghi lễ thử thách bản lĩnh đàn ông?”
Trinh nữ cúi sát để tỉa mai. Khoảng cách giữa kéo và trán mình chỉ còn một sợi tóc. Khoảng cách giữa lý trí và… sự tán loạn thì không đo được.
Mồ hôi mình toát ra, không phải vì nóng, mà vì não phải đang họp khẩn cấp, não trái xin nghỉ phép.
Bên kia gương, mình thấy rõ ánh mắt của người đàn ông vừa bước vào cửa tiệm, mắt hắn cứ lườm phần hậu vận của trinh nữ.
Cuối cùng, trinh nữ buông kéo, mỉm cười:
- “Xong rồi anh.”
Mình bật dậy như người vừa thoát nạn, soi gương: Tóc thì gọn gàng thật, nhưng thần sắc thì như vừa đi tu ba ngày mà không ăn cơm.
Mình trả tiền, bước ra ngoài, hít một hơi thật sâu: Khà khà, trời hôm nay đẹp quá!

VietBF@sưu tập

Thuế quan “giấu mặt”: Mùa lễ năm nay, nhiều người mua hàng online bỗng… trả thêm một lần nữa
Mùa lễ đáng lẽ là mùa của những cú nhấp chuột nhẹ tênh, của hộp quà tới cửa trong tiếng chuông Giáng sinh và cái cảm giác “mua xong là xong.” Vậy mà năm nay, nhiều người Mỹ mua hàng từ bên ngoài Hoa Kỳ lại gặp một kiểu “hậu vận chuyển” rất lạ: hàng đã tới rồi, tim đã vui rồi, nhưng vài ngày sau… hóa đơn mới tìm đến. Nó không đi kèm ribbon, không có thiệp chúc, chỉ có những con số lạnh tanh và một câu nhắc khéo: muốn nhận trọn niềm vui, xin vui lòng đóng thêm phí nhập cảng, thuế quan, kèm những khoản “xử lý hồ sơ” mà trước đây ít ai để ý.

Cú sốc $77 từ FedEx: Quà quê hương bỗng hóa “món nợ”
Ông Mark Trần ở Manassas, Virginia, năm nào cũng nhận vài kiện hàng từ Việt Nam: gia vị, món ăn quê nhà, những thứ “ở Mỹ khó mà tìm đúng mùi.” Quen rồi nên ông nhận hàng như một thói quen dịu dàng: mở thùng, ngửi mùi quê, cất vào bếp, coi như thêm một chút ấm áp cho mùa lạnh. Nhưng gần hai tuần sau, một lá thư của FedEx đến, yêu cầu ông trả $77. Ông ngạc nhiên đến mức phản xạ đầu tiên là… nghi ngờ: hay người gửi chưa trả cước? rồi ông tự thấy mình đoán cũng vô lý, vì chuyện gửi quà năm nào cũng vậy, có ai nợ nần gì đâu. Kiểm tra lại với người gửi mới rõ: phía Việt Nam đã thanh toán đầy đủ. Và khi biết chắc đây không phải lừa đảo, ông đóng tiền ngay vì sợ trễ hạn bị phạt. Cảm giác lúc đó, không hẳn là tiếc tiền—mà là hụt hẫng: món quà vừa đem lại ấm lòng, bỗng bị buộc thêm một cái giá lạ lẫm, như thể niềm vui cũng phải “thông quan” thêm lần nữa.

“40% nữa mới giao”: Black Friday chưa ấm, email đã lạnh
Cô Mỹ Phạm ở Virginia có thói quen săn đồ thể thao trên Sports Direct (Anh). Năm nay cô đặt đơn hàng $278.85, vừa check out xong thì nhận email từ một công ty vận chuyển toàn cầu, báo cô phải trả thêm tổng phí và thuế gần như 40% giá trị đơn hàng, kèm hạn chót: không trả trước ngày quy định thì hàng sẽ bị trả ngược về nơi bán. Cô kể, chuyện kiểu này “chưa bao giờ xảy ra” với mình. Nhưng email nêu rõ lý do: quy định miễn trừ trước đây cho những đơn hàng giá trị thấp đã thay đổi, và giờ người mua phải gánh thêm thuế và phí quản lý. Với cô, cái “vô lý” không chỉ nằm ở số tiền tăng vọt, mà nằm ở cảm giác bị đặt vào thế đã trả tiền rồi nhưng vẫn có thể mất hàng nếu không móc thêm ví. Cuối cùng cô hủy đơn—may là phía bán cho hủy—nhưng cái dư vị thì còn: mua sắm online không còn là cuộc chơi minh bạch như trước, nhất là khi hàng đi qua biên giới.

Chiếc áo $456 thành hơn $700: “Đắt hơn cả áo cưới”
Ở Oakland, California, cô Kim Batten đặt mua một chiếc áo khoác dài từ một nhà bán lẻ ở Hòa Lan với giá $456—hơi quá túi tiền, nhưng cô “nhắm mắt” vì thích. Rồi khi áo đã gửi đi, UPS thông báo cô phải trả hơn $250 tiền thuế/phí thì mới nhận được. Tổng cộng cái áo nhảy vọt lên hơn $700. Cô nói một câu nghe vừa buồn cười vừa xót: đó là chiếc áo đắt nhất cô từng mua, “đắt hơn cả áo cưới.” Và cái đau của người mua không chỉ là tiền, mà là cảm giác bị “trễ nhịp”: người ta tưởng mình quyết định xong, nhưng hóa ra quyết định cuối cùng lại nằm ở một email khác, một cửa ải khác, một khoản phí khác.

Vì sao tự nhiên mọi thứ đổi khác? Khi “mức miễn trừ” bị rút lại
Nhiều năm qua, vô số gói hàng giá trị thấp đi vào Mỹ mà người mua hầu như không thấy thuế nhập cảng. Thói quen tiêu dùng vì thế cũng đổi theo: mua ngoài nước Mỹ rẻ hơn, nhanh hơn, “đỡ đau” hơn. Nhưng khi chính sách siết lại, những khoản từng “ẩn” bắt đầu lộ ra ngay trong đời sống: người nhận quà bị đòi tiền; người đặt hàng bị yêu cầu trả trước; người mua tưởng deal hời lại hóa deal… hụt. Có người gọi đó là cái giá của việc “đưa sản xuất về Mỹ,” người khác gọi đó là “thuế quan đánh thẳng vào túi dân,” vì cuối cùng người trả vẫn là người mua.

Cơn bão bình luận: người thấy “đúng rồi”, kẻ kêu “bị lừa”
Nhìn vào các bình luận, mới thấy một nước Mỹ thu nhỏ—không phải trên bản đồ, mà trong cảm xúc. Có người thở dài: “đặt hàng từ ngoài vào Mỹ thì chịu thôi, muốn rẻ thì đem nhà máy qua Mỹ mà sản xuất.” Có người lại nói thẳng: thuế này chủ yếu nhằm chặn hàng giá rẻ, nhất là hàng đội lốt thương mại điện tử xuyên biên giới, và nếu vậy thì “đau một lần để cứu thị trường.” Nhưng ngay lập tức, phía bên kia phản pháo bằng trải nghiệm đời thường: “thuế quan không bay vào không khí, nó rơi vào hóa đơn,” rồi từ hóa đơn nó rơi vào giá đồ ăn, giá vật dụng tiệm nail, giá sinh hoạt của từng gia đình. Có người mỉa mai kiểu cười ra nước mắt: chuyện hứa hẹn thì dễ, đến lúc FedEx/UPS gửi thư mới biết ai là người thực sự “đóng góp cho đất nước.”

Cũng có nhóm giữ giọng bình tĩnh hơn: họ không phản đối thuế, họ chỉ đòi một điều tối thiểu—minh bạch. Nếu thuế và phí chắc chắn sẽ phát sinh, xin hãy cho người mua thấy ngay khi thanh toán, đừng để niềm vui nhận hàng đi trước, rồi nỗi bực bội chạy theo sau như một cái bóng. Bởi với nhiều người, điều khó chịu nhất là cảm giác bị dắt qua nhiều lớp cửa: checkout một lần, rồi “checkout” thêm lần nữa chỉ để được cầm món đồ mình đã trả tiền.

Người Việt hải ngoại lo thêm một nỗi: gửi tiền, gửi quà… đều nhạy cảm hơn
Trong câu chuyện này, người Việt ở Mỹ chạm vào đúng một chỗ mềm: cộng đồng mình vừa hay mua hàng xuyên biên giới, vừa hay nhận quà quê nhà, vừa hay gửi tiền về cho gia đình. Chỉ cần một thay đổi nhỏ trong chính sách, tác động liền lan ra những việc rất đời: Tết nhất sắp tới mua vài món từ ngoài Mỹ có còn “đáng” không; người thân gửi thùng quà có còn vui như trước không; và tâm lý “thôi khỏi mua/khỏi gửi cho chắc” bắt đầu xuất hiện. Đến khi thói quen đổi, thị trường cũng đổi theo, mà người chịu mệt trước tiên vẫn là người tiêu dùng bình thường—những người chỉ muốn một mùa lễ nhẹ gánh, chứ không muốn thêm một bài toán mới trong ví tiền.

Mùa mua sắm mới: bấm “đặt hàng” chậm lại một nhịp, đọc kỹ thêm một dòng
Có lẽ bài học mùa lễ năm nay không nằm ở chuyện “đừng mua hàng ngoại,” mà nằm ở chuyện: mua gì cũng cần biết đường đi của nó. Một món hàng băng qua biên giới không chỉ đi qua kho bãi, mà đi qua cả luật lệ. Và luật lệ thì có lúc đổi nhanh hơn thói quen của chúng ta. Khi mọi thứ đang bị “tính lại” từ gốc, người mua chỉ còn cách tự giữ mình bằng sự tỉnh táo: nhìn kỹ điều khoản về thuế/phí nhập cảng, để ý xem giá hiển thị đã gồm phí hay chưa, và chuẩn bị tâm lý rằng đôi khi món “hời” không nằm ở giá niêm yết—mà nằm ở tổng tiền cuối cùng, sau khi những cánh cửa vô hình đã mở ra hết.

Một chữ “đu càng” và cả một vết thương lịch sử
“Đu càng” vốn là một hình ảnh ám ảnh của một giai đoạn. Nhưng nhiều năm nay, giới “bò đỏ” lại dùng nó như một câu nhục mạ dành cho những người vượt biên, định cư ở nước ngoài sau 1975.

Vấn đề là: nếu đặt vào thời cuộc lúc đó, phần lớn những người gắn với chế độ Việt Nam Cộng Hòa gần như không còn lựa chọn. Áp lực trả thù, cải tạo, tước đoạt, nghèo đói và sự bấp bênh đè lên cuộc sống. Trong hoàn cảnh “sống hay chết”, người ta bám vào bất kỳ cơ hội nào để thoát đi. “Đu càng” khi ấy, nếu gọi cho đúng, là một hành vi sinh tồn. Đau lòng thì có. Nhưng nhục ư? Không. Nhục là khi người ta đứng trên nỗi đau của kẻ khác để chửi rủa như thể mình đạo đức hơn.

Nỗi nhục gấp bội: những người tự nhận “chiến thắng” lại cũng tìm đường đi
Điều khiến nhiều người không nuốt trôi không nằm ở câu chuyện sau 1975. Nó nằm ở nghịch lý của hiện tại.

Có một dạng “đu càng” khác – không còn bằng càng trực thăng, mà bằng visa, hộ chiếu, du học, xuất khẩu lao động, kết hôn, mua nhà, chuyển tài sản… Và đáng nói: nó đến từ chính những người ngày đêm ca ngợi “đường lối đúng đắn”, “Việt Nam sướng nhất”, “đất nước đi lên”, thậm chí tự vỗ ngực là “bên chiến thắng”.

Nếu đã là thiên đường, sao phải bỏ thiên đường mà đi?

Những con số biết nói
Bài viết đưa ra một loạt con số như những mũi kim chích thẳng vào sự tự mãn:

Đài Loan năm 2025 tiếp nhận khoảng 50.000 lao động Việt Nam.

Hàn Quốc năm 2025 tiếp nhận khoảng 97.000 người Việt Nam.

Nhật Bản năm 2025 tiếp nhận khoảng 570.000 người Việt Nam.

Úc có khoảng 33.000 du học sinh Việt Nam “mong ở lại”.

Mỹ có khoảng 26.000 du học sinh Việt Nam “mong ở lại”.

Ở châu Âu và Bắc Mỹ, con cháu đảng viên cũng tìm đủ mọi cách ở lại.

Dù gọi đó là học tập, lao động hay “toàn cầu hóa”, thì một điều vẫn không thể che: dòng người ra đi ngày một dày. Và trong dòng ấy, có cả những người từng dùng “đu càng” để chế giễu kẻ khác.

“Tao có tiền thì tao đi” – nghe mạnh miệng nhưng lộ một sự thật
Nhiều người biện hộ: “Tao có tiền thì tao đi.” Ừ, có tiền thì đi được. Nhưng câu hỏi không nằm ở quyền đi. Câu hỏi nằm ở sự tương phản: miệng ca ngợi “thiên đường”, tay thì lo mua vé thoát thân.

Và khi người ta vừa tung hô chế độ vừa tìm đường định cư ở những nước mà họ vẫn gọi là “tư bản giãy chết”, thì cái gọi là “lý tưởng” bỗng trở thành một lớp sơn. Bóng bẩy bên ngoài, rỗng ruột bên trong.

Trong bài viết, tác giả còn chỉ ra những hình thức “đu càng” thời nay:
Có người bán hoặc thế chấp sổ đỏ lấy tiền đi Hàn, Đài, Nhật. Có kẻ tham nhũng, cướp đất, vơ vét tài sản rồi đưa con cháu ra nước ngoài. Có người chấp nhận lấy ông già, bà lão chỉ để thoát khỏi cái gọi là “thiên đường xã hội chủ nghĩa”.

Nghe cay, nhưng cái cay ấy đến từ sự thật: khi một xã hội đủ tốt, người ta sẽ đi để mở mang, rồi quay về. Còn khi người ta đi bằng mọi giá và tìm cách ở lại bằng mọi cách, thì đó không chỉ là “cơ hội”, mà là tín hiệu của một niềm tin đang rạn.

Kết luận “logic” mà ai cũng thấy
Tác giả chốt bằng một lập luận thẳng:

Người VNCH thua cuộc nên phải “đu càng” để sống còn.

Người theo Cộng sản thuộc “bên chiến thắng” – vậy tại sao không ở lại để tiếp tục hưởng “thành quả”, tiếp tục xây dựng?
Tại sao lại cũng đổ xô sang phương Tây tìm đường định cư?

Câu hỏi ấy không cần ai trả lời hộ. Nó tự trả lời bằng những hàng người xếp dài trước lãnh sự quán, bằng những hồ sơ du học “đi rồi ở”, bằng những chuyến xuất khẩu lao động biến thành hành trình trốn ở lại, bằng những căn nhà mua ở xứ người và những khoản tiền chuyển ra ngoài mà ai cũng nghe, nhưng ít ai được quyền hỏi.

Vậy “đu càng” có nhục không?
Nếu “đu càng” là để sống sót trong thời loạn, không nhục.
Nếu “đu càng” là để tìm tự do, tìm một đời sống tử tế hơn, cũng không nhục.

Nhục nhất là: dùng “đu càng” làm roi đánh người khác, trong khi chính mình lại âm thầm xếp hàng xin visa. Nhục nhất là sự đạo đức giả: miệng chửi “tư bản”, chân bước sang tư bản; miệng rao “thiên đường”, tay gom tiền chạy khỏi thiên đường.

Và có lẽ, câu hỏi thật sự không phải “đu càng có nhục không”, mà là:
Vì sao một đất nước cứ phải chứng kiến quá nhiều người muốn rời đi – bằng bất kỳ cách nào?

Duc Minh

Ngày 27/12, một bức ảnh xuất hiện trên Facebook rồi nhanh chóng bị xóa. Nhưng đúng kiểu thời đại mạng: thứ bị gỡ khỏi trang cá nhân lại kịp “đóng đinh” vào trí nhớ đám đông.

Trong ảnh, người đăng viết như một lời thăm hỏi thân tình: “thăm thủ trưởng cũ”, kèm địa điểm hiển thị ở Biệt thự Siputra/Ciputra. Nhân vật được nhắc đến là ông Lương Tam Kỳ, thân phụ của Bộ trưởng Công an Lương Tam Quang. Từ một dòng chữ có vẻ vô tư, câu chuyện lập tức rẽ sang hướng nhạy cảm: căn biệt thự – nếu đúng là ở Ciputra – gợi ra một dấu hỏi quá lớn về nguồn gốc tài sản.

Không cần “soi kỹ thuật” cũng thấy: bất động sản Ciputra vốn gắn liền với tầng lớp siêu giàu. Căn nhà ở đó thường không phải thứ hình thành từ “thu nhập hợp pháp thông thường” theo nghĩa mà đa số người dân hiểu, đặc biệt nếu đặt cạnh mức lương và phụ cấp của khu vực công.

Thế nên điều khiến dư luận chú ý không chỉ là ngôi nhà, mà là khoảng trống quen thuộc: im lặng quanh câu hỏi “tiền từ đâu ra”. Ở Việt Nam, những câu hỏi như vậy thường không có đường đi thẳng. Nó bị đẩy sang lề, hoặc chìm xuống… cho đến khi một “tai nạn hình ảnh” xảy ra.

Điều trớ trêu là bài đăng ban đầu không mang dáng dấp “tố cáo” hay “đánh phá”. Nó giống một khoảnh khắc xã giao. Nhưng chính sự xã giao ấy lại làm lộ ra thứ mà các bản kê khai tài sản—nếu có—hiếm khi giúp công chúng nhìn thấy: đời sống vật chất thật sự của gia đình quan chức.

Và khi bài viết bị gỡ nhanh, cảm giác để lại thường không phải là “à, chắc hiểu lầm”, mà là: càng gỡ càng nhạy. Nó không xóa được câu hỏi, chỉ khiến câu hỏi thêm sắc.

Dĩ nhiên, từ một bức ảnh trên mạng xã hội, công chúng không thể tự kết luận đúng–sai về sở hữu hay nguồn tiền. Nhưng trong một xã hội tự nhận “pháp quyền”, có một nguyên tắc đơn giản: người nắm quyền lực càng lớn, nghĩa vụ giải trình càng cao.

Đặc biệt, với chức vụ liên quan đến cưỡng chế, điều tra, xử lý—tài sản của cá nhân và gia đình không còn là chuyện “đạo đức riêng”. Nó là câu chuyện lợi ích công cộng. Minh bạch không phải là món quà ban phát, mà là trách nhiệm bắt buộc để bảo vệ niềm tin xã hội.

Khi chống tham nhũng thiếu “minh bạch từ gốc”
Chừng nào kê khai tài sản vẫn bị nhìn như thủ tục hình thức; chừng nào những khối tài sản khổng lồ chỉ lộ ra nhờ ảnh chụp, lời khoe vô ý, hay “sự cố Facebook”; thì chừng đó những khẩu hiệu chống tham nhũng vẫn thiếu mất phần cốt lõi: cơ chế để dân được hỏi và được nhận câu trả lời rõ ràng.

Và khi câu hỏi về nguồn gốc tài sản không được trả lời, niềm tin công chúng cũng dễ “bốc hơi” theo cách rất giống bài đăng kia: biến mất nhanh, để lại một khoảng trống lớn hơn chính nội dung.

Người thì coi đó là “chuyện bình thường” của “giai cấp vô sản kiểu mới”, người thì mỉa mai rằng biệt thự chỉ là “muỗi” so với nhiều khối tài sản khác; có người nói thẳng: “Con làm quan, bố được nhờ… âu cũng vậy, nhưng đừng quá đáng, dân nuốt nghẹn không trôi.”

Những câu chữ ấy, dù hài hước hay cay đắng, đều chung một điểm: xã hội không thiếu mắt nhìn, chỉ thiếu một cánh cửa minh bạch để mọi nghi vấn đi vào quy trình kiểm chứng đàng hoàng—thay vì trôi nổi theo nhịp đăng rồi gỡ.

Việc Mỹ tịch thu các tàu chở dầu xuất pháp từ Venezuela đang thực sự tạo ra những áp lực với nền kinh tế Nam Mỹ, vốn phụ thuộc nhiều vào dầu mỏ. Tính tới thời điểm hiện tại, 3 tàu chở dầu rời Venezuela đã bị Mỹ khống chế.

Theo New York Times, tàu chở dầu đang đỗ đầy các cảng của Venezuela khi người ta lo ngại việc chúng sẽ trở thành mục tiêu của Mỹ khi đi vào vùng biển quốc tế. Dữ liệu theo dõi vận tải biển cho thấy nhiều tàu chở dầu hướng tới Venezuela đã phải quay đầu giữa chừng.

Theo Reuters ngày 24/12, Nhà Trắng được cho là đã yêu cầu quân đội Mỹ tập trung gần như toàn bộ nguồn lực trong ít nhất hai tháng tới cho việc thực thi cái mà giới chức gọi là “lệnh phong tỏa” dầu mỏ Venezuela. Đây được xem là bước đi then chốt trong chiến lược gây áp lực tối đa nhằm buộc Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro phải nhượng bộ.

Một quan chức Mỹ giấu tên cho biết, dù Washington vẫn để ngỏ lựa chọn quân sự, trọng tâm hiện nay là đòn đánh kinh tế: thực thi triệt để các lệnh trừng phạt để bóp nghẹt khả năng xuất khẩu dầu của Venezuela. “Mục tiêu là đạt được kết quả mà Nhà Trắng mong muốn mà không cần nổ súng,” quan chức này nói.

Áp lực từ Washington đang tăng vọt khi Tổng thống Donald Trump công khai kêu gọi ông Maduro từ bỏ quyền lực, đồng thời Mỹ triển khai lực lượng lớn tới Caribe và trực tiếp chặn bắt các tàu chở dầu Venezuela. Đòn đánh nhắm thẳng vào nguồn thu sống còn này đã vấp phải phản ứng dữ dội từ Nga và Trung Quốc tại Liên Hợp Quốc, nhưng được xem là nước cờ cứng rắn nhất của ông Trump, đẩy Caracas vào thế phải sớm nhượng bộ hoặc đối mặt khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng.

Theo Bản tin thống kê thường niên 2025 của OPEC, các hoạt động xuất khẩu liên quan tới dầu mỏ chiếm hơn 80% tổng lượng xuất khẩu của Venezuela và đóng góp 17% vào GDP của đất nước. Chính vì thế, đây được coi là huyết mạch kinh tế của quốc gia Nam Mỹ.

Phía Venezuela cũng đang tìm cách để giải bài toán khó. Hiện tại, nước này đang trưng dụng tàu chở dầu tư nhân để chứa lượng dầu chưa thể xuất đi. Các tàu chiến Venezuela cũng bắt đầu hộ tống tàu chở dầu và các sản phẩm từ dầu mỏ của Venezuela nhưng việc hộ tống dường như chỉ dừng lại ở lãnh hải của nước này.

Tuy nhiên, không phải tất cả dầu thô của Venezuela đều bị chặn. Doanh nghiệp dầu khi tư nhân lớn nhất Venezuela, Chevron của Mỹ, là ngoại lệ. Công ty này đang tiếp tục xuất khẩu dầu Venezuela trong những tuần gần đây theo một giấy phép đặc biệt của Chính quyền ông Trump. Chevron nhận một nửa số dầu khai thác được ở Venezuela, nửa còn lại phải nộp cho chính phủ.

Phía Venezuela thì cho rằng việc xuất khẩu dầu của nước này vẫn diễn ra bình thường.

Chiến dịch phong tỏa dầu mỏ của Mỹ nhanh chóng vấp phải phản ứng dữ dội trên trường quốc tế. Trong phiên họp Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc ngày 23/12, Nga và Trung Quốc đồng loạt lên án việc Mỹ chặn bắt tàu chở dầu Venezuela, coi đây là hành động vi phạm luật pháp quốc tế.

Đại sứ Venezuela tại Liên Hợp Quốc Samuel Moncada cáo buộc đất nước ông đang phải đối mặt với “một thế lực hành động bất chấp luật pháp quốc tế”, ép buộc người dân rời bỏ quê hương. Ông gọi chiến dịch của Mỹ là “vụ tống tiền lớn nhất trong lịch sử”.

Đáp trả, Đại sứ Mỹ Mike Waltz khẳng định Washington sẽ làm mọi thứ cần thiết để “bảo vệ bán cầu, biên giới và người dân Mỹ”.

Nguồn: Tổng hợp

Theo như có các nguồn ghi chép, bà Baba Vanga, nhà tiên tri mù người Bulgaria từng dự đoán chính xác những biến cố lớn như vụ khủng bố ngày 11/9 tại Mỹ hay đại dịch Covid-19. Khi nhà tiên tri mù này từng dự báo nhiều sự kiện lớn và khẳng định nhân loại sẽ đối diện ngày tận thế tuyệt đối năm 5079. Tuy nhiên, lời tiên tri được cho là quan trọng nhất chính là về ngày tận thế tuyệt đối của nhân loại.

Baba Vanga, nhà tiên tri mù người Bulgaria, thường được gọi là “Nostradamus vùng Balkan”, đã để lại nhiều lời dự báo gây chấn động trước khi qua đời gần 30 năm.

Theo các nguồn ghi chép, bà từng dự đoán chính xác những biến cố lớn như vụ khủng bố ngày 11/9 tại Mỹ hay đại dịch Covid-19. Tuy nhiên, lời tiên tri được cho là quan trọng nhất chính là về ngày tận thế tuyệt đối của nhân loại.

Baba Vanga được cho là khẳng định năm 5079, một sự kiện vũ trụ “không thể tưởng tượng nổi” sẽ xảy ra, dẫn đến sự hủy diệt hoàn toàn của vũ trụ và chấm dứt sự tồn tại của loài người.

Đây được xem là mốc cuối cùng trong chuỗi dự báo dài hạn mà bà để lại, mô tả tiến trình phát triển, mở rộng và suy tàn của nhân loại qua nhiều thế kỷ.

Dòng thời gian các sự kiện trước ngày diệt vong

Trong lời tiên tri, Baba Vanga không chỉ đưa ra năm kết thúc mà còn phác thảo một dòng thời gian chi tiết về sự tiến hóa và biến cố của nhân loại:

Năm 3005: xảy ra một cuộc chiến trên sao Hỏa.

Năm 3010: Mặt Trăng va chạm, gây ra thảm họa lớn.

Năm 3797: sự sống trên Trái Đất tuyệt chủng, nhưng con người đã kịp di cư và định cư trên một hành tinh mới.

Đến thế kỷ 43: nhân loại đạt bước tiến vượt bậc về công nghệ và đạo đức, chữa khỏi mọi bệnh tật.

Ngoài ra, bà còn dự đoán rằng trong quá trình phát triển, con người sẽ mở rộng khắp hệ Mặt Trời, đạt đến khả năng bất tử và thậm chí giao tiếp với các nền văn minh ngoài Trái Đất trước khi đối diện biến cố cuối cùng.

Di sản của “Nostradamus vùng Balkan”

Baba Vanga qua đời năm 1996 ở tuổi 85, nhưng những lời tiên tri của bà vẫn tiếp tục gây chú ý và tranh luận. Dù không có bằng chứng khoa học xác nhận, nhiều người tin rằng các dự báo của bà đã phản ánh chính xác nhiều sự kiện lịch sử.

Lời tiên tri về năm 5079 được xem là “chốt hạ” cho toàn bộ nhân loại, khi vũ trụ sẽ bị phá hủy bởi một biến cố vũ trụ khổng lồ. Đây là một trong những dự báo gây ám ảnh nhất, khiến nhiều người vừa tò mò vừa lo sợ về tương lai xa xôi của loài người.

Không phải tự nhiên mà cứ sát Đại hội, tin đồn lại mọc lên như nấm sau mưa. Chỉ khác một điều: lần này, nó không dừng ở chuyện “ai lên, ai xuống”, mà nhảy thẳng vào vùng nhạy cảm nhất—quyền lực, phe cánh, và nỗi sợ bị thâu tóm.

Trên mạng trong nước đang lan truyền một tin đồn gây sốc: ông Phan Văn Giang “điều động hàng chục ngàn bộ đội đặc công”, có nhắc đến Lữ đoàn Đặc công 1 và Bộ Tư lệnh Thủ đô, với mục tiêu bảo vệ các “VIP” và tạo thế đối trọng trước phe của ông Tô Lâm, trong bối cảnh cuộc đua Đại hội 14 được cho là bước vào đoạn quyết định, người ta đang tin rằng trong bóng tối có một cuộc giằng co sinh tồn.

Câu chuyện không tự nhiên xuất hiện. Nó bùng lên sau một loạt lời xì xào về việc “bố trí thêm người Hưng Yên” vào các ghế quan trọng, làm dấy lên cảm giác rằng bộ máy trung ương đang bị một thế lực địa phương thâu tóm dần dần. Mà khi dân chúng cảm thấy “ghế” bị chia theo quê quán thay vì năng lực, mọi động thái bổ nhiệm đều dễ trở thành mồi lửa.

Tin lan mạnh hơn khi xuất hiện lời đồn về một quyết định nhân sự ở Bộ Công Thương: ông Lê Mạnh Hùng, được nhắc là quê Hưng Yên, được bổ nhiệm quyền bộ trưởng; báo chí “đưa đồng loạt rồi gỡ đồng loạt” trong thời gian ngắn. Dù đúng sai thế nào, riêng cái cảm giác “đưa rồi gỡ” luôn tạo ra một tín hiệu rất độc: không minh bạch, không dứt khoát, và càng khiến người ta tin rằng có bàn tay nào đó đang vừa làm vừa che.

“Hưng Yên hóa” bộ máy: từ nghi ngờ đến ám ảnh
Khi một chuỗi vị trí chủ chốt bị nhìn bằng lăng kính “phe ta – phe họ”, thì mọi câu chữ đẹp đẽ như “vì Đảng, vì nước” lập tức mất tác dụng. Thay vào đó là câu hỏi thô nhưng thật: ai đang gom quyền, gom ghế, gom sinh lộ? Và ai sẽ trở thành người bị gạt ra rìa nếu không đứng đúng hàng?

Vì vậy, câu chuyện “bố trí thêm người Hưng Yên” không chỉ là chuyện nhân sự. Nó biến thành nỗi lo về một cấu trúc quyền lực khép kín: đã khép thì càng nghi ngờ; càng nghi ngờ thì càng đẻ tin đồn; tin đồn càng nhiều thì xã hội càng thấy mình bị đứng ngoài cuộc chơi.

“A1” là ẩn dụ quyền lực, không phải trò chơi ngoài đời
Trong các lời đồn đoán, người ta dùng chữ “A1” như một mật danh cho chiếc ghế Tổng Bí thư—một kiểu nói gợi lại hình ảnh “điểm cao quyết định” trong chiến tranh. Nhưng cần nói thẳng: khi đem ngôn ngữ chiến trận áp vào chính trị nội bộ, tin đồn rất dễ trượt sang hướng cực đoan, kích động tưởng tượng bạo lực, làm xã hội nhiễu loạn và nguy hiểm hơn. Nếu có điều gì đáng lo, thì chính là việc quyền lực bị mô tả như một “trận đánh sống còn”, nơi mục tiêu không còn là quản trị quốc gia, mà là hạ nhau để tồn tại.

Nói cho cùng, ghế Tổng Bí thư không phải một “điểm cao” để ai muốn chiếm bằng mọi cách cũng được. Một bộ máy muốn ổn định phải dựa vào tính chính danh và minh bạch, chứ không phải vào những huyền thoại kiểu “đánh chiếm”.

Tô Lâm và bài toán “năm cộng”: vì sao dư luận cười ra nước mắt
Tin đồn về cuộc đua ghế chỉ là phần nổi. Phần chìm là mức độ bất mãn của dư luận với hình ảnh và di sản quyền lực của ông Tô Lâm. Ông từng nói về tiêu chuẩn lãnh đạo nhiệm kỳ tới phải có “năm cộng” như “đức, tài, uy tín, tầm nhìn, khả năng triển khai mục tiêu lớn”. Nhưng trên mạng, nhiều người lại coi đó như “một câu nói tự sát”, vì họ đối chiếu với hàng loạt vụ việc gây tranh cãi gắn với tên ông—ít nhất là ở mức “bị nêu tên”, “bị cáo buộc”, “bị dư luận quốc tế và mạng xã hội chú ý”.

Các ví dụ thường được nhắc lại gồm: câu chuyện Mobifone–AVG từng gây ồn ào dư luận; vụ Trịnh Xuân Thanh khiến quan hệ ngoại giao với châu Âu một thời kỳ căng thẳng; vụ Đồng Tâm với cái chết của ông Lê Đình Kình và làn sóng tranh cãi về cách dùng bạo lực; hình ảnh “bò dát vàng” trở thành biểu tượng phản cảm trong giai đoạn xã hội lao đao vì dịch bệnh; cùng những chương trình quản trị – dữ liệu – định danh – “sắp xếp lại giang sơn” bị phàn nàn là vội vàng, áp đặt, gây xáo trộn kéo dài.

Không có tòa án nào kết án ông Tô Lâm trong các câu chuyện trên theo cách người ta đang tranh luận trên mạng. Nhưng vấn đề của chính trị đôi khi không nằm ở bản án, mà nằm ở cảm nhận xã hội: một người càng nói về “uy tín, tầm nhìn”, thì dân càng soi “uy tín, tầm nhìn” ấy bằng những gì họ đã thấy.

Phan Văn Giang: “cán cân nghiêng” hay chỉ là cảm giác nhất thời?
Trong bối cảnh đó, tin đồn về việc một số nhóm trong Đảng muốn đưa ông Phan Văn Giang lên “A1” xuất hiện như một phản ứng tự nhiên: khi một phe bị coi là thâu tóm quá đà, phe còn lại sẽ tìm một biểu tượng đối trọng. Và quân đội—trong trí tưởng tượng của nhiều người—luôn là thứ “cân” được quyền lực công an khi cán cân nội bộ chao đảo.

Điều đáng sợ nhất không phải là ông nào thắng, ông nào thua. Điều đáng sợ là một xã hội phải đọc chính trị bằng tin đồn, vì thiếu thông tin minh bạch; phải đo lòng tin bằng việc “báo đưa rồi gỡ”; phải suy luận quyền lực bằng quê quán và phe cánh.

Khi “yêu nước” bị biến thành khẩu hiệu, còn quyền lực vận hành như một cuộc sinh tồn, thì tin đồn sẽ luôn thắng trong cuộc đua tốc độ. Và trong cuộc đua đó, kẻ thua không chỉ là một cá nhân—mà là niềm tin của cả hệ thống.

Nguồn: Central Intelligence