Trước tiệm thuốc tây, người dân đang xếp hàng dài chờ mua thuốc. Ai cũng kiên nhẫn, không chen lấn.

Bỗng một người đàn ông tóc tai rối bù, mặt hốt hoảng, lao tới: – Xin lỗi, cho tôi qua với! Việc gấp lắm! Người nhà tôi đang chờ!

Nghe vậy, ai cũng nhường đường, nghĩ chắc có chuyện cấp cứu.

Anh ta chạy thẳng tới quầy, thở hổn hển: – Làm ơn… bán cho tôi hai cái… bao cao su!

Cả tiệm thuốc đứng hình. Người bán thuốc thì suýt đánh rơi hộp thuốc ho.

Một bác lớn tuổi lẩm bẩm: – Người nhà chờ… chắc là chờ “hành động” chứ không phải cấp cứu!

VietBF@sưu tập

Theo như mới đây, cư dân mạng liên tục lan truyền clip liên quan đến mẹ chú rể. Hình ảnh Tiên Nguyễn và mẹ chồng đứng chung khung hình gây sốt mạng xã hội. Từ hình ảnh đăng tải cho thấy, bà đứng trên sân khấu, nở nụ cười cực tươi khi chụp ảnh cùng con dâu và bà Lê Hồng Thủy Tiên (mẹ Tiên Nguyễn). Mẹ chồng cô dâu Tiên Nguyễn xuất hiện đầy lộng lẫy, sang trọng trong thiết kế của Hacchic Couture.

Tối qua (7/12), đám cưới của Tiên Nguyễn và chồng doanh nhân đã chính thức diễn ra tại một trung tâm tiệc cưới sang chảnh. Ngoài gia đình cô dâu, các thành viên trong gia đình chú rể cũng gây chú ý không kém.

Mới đây, cư dân mạng liên tục lan truyền clip liên quan đến mẹ chú rể. Từ hình ảnh đăng tải cho thấy, bà đứng trên sân khấu, nở nụ cười cực tươi khi chụp ảnh cùng con dâu và bà Lê Hồng Thủy Tiên (mẹ Tiên Nguyễn).

Mẹ chồng cô dâu Tiên Nguyễn xuất hiện đầy lộng lẫy, sang trọng trong thiết kế của Hacchic Couture. Đây là một trong những thương hiệu thời trang có tiếng tại Việt Nam. Chia sẻ tại đám cưới tối qua, chú rể Justin Cohen đã có những tâm sự xúc động dành cho mẹ ruột: "Hôm nay là một ngày đặc biệt đối với Tiên và tôi. Tôi muốn bắt đầu bằng lời cảm ơn tới mẹ tôi.Cảm ơn mẹ đã nuôi dạy 3 người con trai từ khi chúng con còn nhỏ bằng trái tim sâu sắc và sức mạnh phi thường của mình. Và con cũng muốn nói lời cảm ơn vì nhờ mẹ mà con đã học được ý nghĩa của việc mạnh mẽ và chia sẻ tình yêu cũng như niềm yêu thương dành cho người bạn đời của mình".

Theo tìm hiểu chồng Tiên Nguyễn có tên Justin Cohen - người gốc Dubai, lớn lên tại Canada. Anh hiện làm việc trong lĩnh vực quảng cáo tại Việt Nam và có mối quan hệ thân thiết với nhiều nghệ sĩ, doanh nhân nổi tiếng.

Anh tốt nghiệp 2 ngôi trường danh giá là British Columbia Institute of Technology (BCIT) và Vancouver Film School (VFS). Tại VFS, chồng Tiên Nguyễn còn nhận học bổng toàn phần trị giá 70.000 USD (hơn 1,8 tỷ đồng) và tốt nghiệp loại xuất sắc.

Khoảng thời gian đi học, anh còn giữ vai trò Webmaster, dẫn dắt đội ngũ thiết kế và lập trình viên của trường. Giai đoạn 2004 - 2007, anh làm giảng viên các nhóm chuyên ngành Báo chí, Phát thanh và Truyền hình tại BCIT, giúp sinh viên phát triển kỹ năng lập trình web.

Trẻ sinh ra vào một trong những ngày sinh dưới đây được đánh giá là có số mệnh tốt, tướng phú quý.

Từ xa xưa, người ta đã chọn cách xem ngày sinh âm lịch để đưa ra các dự đoán về số mệnh và tương lai của một con người. Những thông tin này mang tính chất tham khảo, giúp mỗi người có cái nhìn và định hướng phù hợp để tương lai phát triển theo hướng tốt đẹp.

Trong số các ngày sinh âm lịch, có 6 ngày sinh được đánh giá là cực tốt. Trẻ sinh ra vào ngày này được dự báo có số mệnh thuận lợi, một đời an yên.



Ngày 13 và 19 âm lịch
Trẻ sinh ngày 13 và 19 âm lịch có vận quý nhân bẩm sinh, phúc khí hội tụ. Con được dự báo là người có đầu óc linh hoạt, có thể xoay chuyển tình thế nhanh chóng. Từ nhỏ, con đã thể hiện bản thân là người ngoan ngoãn, hiếu thảo với cha mẹ, ông bà.

Trẻ có khả năng học hỏi tốt, nếu được cha mẹ định hướng, bồi đắp thì hiểu biết ngày càng rộng, tương lai càng rộng mở. Trẻ sinh vào ngày 13 âm lịch có phúc lộc từ nhỏ. Trong khi đó, trẻ sinh vào ngày 19 âm lịch, phúc lộc tới muộn hơn nhưng tương lai cũng hứa hẹn có thể đạt được thành công rực rỡ. Sự chăm chỉ, siêng năng, năng động, khả năng chịu đựng tốt là những nền tảng vững chắc giúp con vượt qua khó khăn, chạm tay tới đỉnh cao.

Cha mẹ có con sinh vào một trong hai ngày âm lịch này là có phước báu trong nhà. Con cái phát triển, hứa hẹn mang lại phúc lộc dồi dào cho gia đình, cha mẹ cũng yên tâm tận hưởng tuổi già.

Ngày mùng 4 và 11 âm lịch
Trẻ sinh vào ngày mùng 4 và 11 âm lịch được đánh giá là người con hiếu thảo, có thể chăm sóc cha mẹ rất tốt. Ngoài ra, con còn là Thần Tài của cả nhà, mang phúc lộc đến với gia đình. Con là đứa trẻ hiểu chuyện, biết thương cha mẹ. Hầu như những đứa trẻ sinh ra vào hai ngày này đều siêng năng, sự nghiệp trong tương lai khá suôn sẻ. Con có thể dựa vào năng lực của bản thân để vươn lên vị trí cao, đạt được thành tích tốt khiến nhiều người ngưỡng mộ.

Trẻ sinh ra trong một gia đình hạnh phúc, có được sự quan tâm của cha mẹ và những người thân trong dòng họ, được yêu thương nên lớn lên một cách thuận lợi, gặp nhiều quý nhân. Kết hợp với sự rèn luyện cá nhân, không ngừng học hỏi, sau này con có thể làm nên chuyện lớn.

Ngày mùng 9 và 22 âm lịch
Trẻ sinh vào ngày mùng 9 và 22 âm lịch có phúc khí vô biên, dễ trở thành quý nhân. Trẻ có sự ham học và cũng là người nhiệt tình, kiên trì theo đuổi mục tiêu. Trẻ sinh vào ngày mùng 9 âm lịch, dù là trai hay gái, con được dự báo là người có tính cách hiền lành, tốt bụng. Trong khi đó, trẻ sinh vào ngày 22 có tính cách trầm lắng hơn, có sự tự tin, thành công nhờ vào năng lực của bản thân.

Trẻ sinh ra vào ngày 9 và ngày 22 âm lịch được dự báo có tương lai vinh hoa phú quý, phát triển rực rỡ, làm ở những vị trí cao, được nhiều người ngưỡng mộ.


* Thông tin mang tính chất tham khảo, chiêm nghiệm.

WASHINGTON, D.C.

Bưu Điện Hoa Kỳ (USPS) sẽ cho áp dụng một số các thay đổi mới trong năm 2026, bao gồm điều chỉnh lại quy trình đóng dấu bưu điện (postmark). Những thay đổi này có thể khiến cho người gửi các giấy tờ cần đến đúng hạn như như hồ sơ nộp thuế hoặc trả tiền hóa đơn, bị đối mặt với lệ phí trễ hạn và các khoản bị phạt vạ, theo nguồn tin của USA TODAY hôm thứ Ba, 30/12/2025.

Trong nhiều thập niên, con dấu bưu điện, vốn là dấu chính thức cho biết thư từ được USPS tiếp nhận ở nơi đâu và lúc nào, được pháp luật công nhận như bằng chứng cho thấy người gửi thư kịp thời hạn, ví dụ gửi lá phiếu bầu trước hoặc trong ngày bầu cử.

(Minh họa)
Trước đây, con dấu bưu điện của USPS thể hiện ra ngày thư được bỏ vào thùng thư hoặc nộp tại quầy bưu điện. Tuy nhiên, theo quy định mới, USPS làm rõ rằng, con dấu bưu điện sẽ phản ánh ngày phong bì được giải quyết lần đầu qua máy phân loại tự động của USPS, có thể sau vài ngày kể từ lúc người gửi bỏ thư và không còn là ngày gửi thư trên thực tế.

Những sự thay đổi này nằm trong sáng kiến "Delivering for America" của USPS, bao gồm việc cho hợp nhất các trung tâm giải quyết thư và hiện đại hóa hạ tầng, nhằm thích ứng với bối cảnh số lượng thư giấy ngày càng giảm bớt trong khi số bưu kiện lại có chiều hướng tăng lên.

Quy định mới về con dấu bưu điện sẽ ảnh hưởng đến thư gửi như thế nào?

Trong thời gian dài, nhiều người Mỹ vẫn cho rằng thư sẽ được đóng dấu ngay trong ngày họ gửi đi và có thể chưa chuẩn bị cho việc phải tính thêm vài ngày để chờ giải quyết.

Các khoản nộp thuế, quyên góp từ thiện, hồ sơ pháp lý, tiền thuê nhà, và các hóa đơn hoặc vật dụng khác phụ thuộc vào ngày đóng dấu để xác định hạn chót đều có thể bị ảnh hưởng. Con dấu bưu điện trễ hơn có thể làm cho trễ hạn trả lệ phí nào đó, bị phạt tiền, hoặc bị xem là đã quá hạn.

Nhiều tiểu bang cũng chấp nhận lá phiếu bầu được đóng dấu trước hoặc trong ngày bầu cử.

Vì vậy, các loại thư cần đúng hạn nên được gửi trước hạn vài ngày. Người dân cũng có thể vào quầy bưu điện địa phương yêu cầu được đóng dấu tay (manual postmark) ngay trong ngày, hoặc sử dụng thư bảo đảm (certified mail).

(Minh họa)

Khi nào cước phí vận chuyển của USPS sẽ tăng và tăng lên bao nhiêu?

Trong khi giá tem "Thư Hạng Nhất" (First-Class Mail) hiện ở mức 78 cents chưa bị tăng vào thời điểm này, thì lệ phí vận chuyển đối với "Priority Mail", "Priority Mail Express", "USPS Ground Advantage", và "Parcel Select" dự kiến sẽ cho tăng lên trong năm mới.

Đợt tăng giá dự kiến sẽ có hiệu lực từ ngày 18 tháng Giêng năm 2026. Mức giá phụ thuộc vào trọng lượng bưu kiện và khoảng cách vận chuyển.

- Priority Mail: Từ 10,45/bưu kiện và 11,90 USD cho loại phong bì đồng giá (flat-rate), dự kiến sẽ tăng lên 6.6%.

- Priority Mail Express: Từ 32,50 USD/bưu kiện và 33,40 USD cho phong bì đồng giá, dự kiến sẽ tăng lên 5.1%.

- USPS Ground Advantage: Từ 7,20 USD, dự kiến sẽ tăng lên 7.8%.

- Parcel Select: Dự kiến sẽ tăng lên 6%.

Mức tem Thư Hạng Nhất với tiêu chuẩn là 78 cents cho ounce đầu tiên và tăng thêm 29 cents cho mỗi ounce kế tiếp. Mức giá này đã được áp dụng từ tháng Bảy, 2025, và không dự kiến sẽ cho tăng vào tháng Giêng, lần điều chỉnh tiếp theo có thể sẽ rơi vào giữa năm 2026.

Thúc đẩy việc hiện đại hóa

USPS cũng sẽ cho đẩy mạnh việc hiện đại hóa ngành bưu điện trong năm mới.

Họ thông báo sẽ cho triển khai việc thiết kế lại sảnh bưu điện, ưu tiên áp dụng kỹ thuật mới tại các điểm bán lẻ toàn quốc. Theo các giới chức, điều này sẽ giúp cho việc gửi và nhận thư nhanh hơn, dễ dàng hơn và tiện lợi hơn cho khách hàng.


"Hiện đại hóa không gian bán lẻ là cách thức mà chúng tôi đáp ứng với nhu cầu của khách hàng ngày nay", bà Tracy Raymond, giám đốc điều hành bán lẻ USPS, cho biết trong thông cáo báo chí. "Mọi người mong đợi tốc độ, sự rõ ràng, và tiện ích dựa trên kỹ thuật và các sảnh mới của chúng tôi sẽ mang lại điều mới mẽ đó, đồng thời vẫn duy trì dịch vụ trực tiếp đáng tin cậy là nét đặc trưng của Bưu Điện".

Các sảnh bưu điện được cho nâng cấp sẽ có tủ thông minh 24/7, "kiosk" cải tiến tự phục vụ, ứng dụng "Rapid Drop" trên điện thoại, màn hình thông tin kỹ thuật số, và bố cục tinh gọn.

Ngoài ra, USPS còn cho mở rộng các dịch vụ hành chính như sổ thông hành, lăn tay, và xác thực danh tính.

Theo như có đoạn clip ghi lại cảnh bố mẹ nhảy vui mừng trong ngày cưới của con trai gây sốt mạng xã hội, khiến dân mạng thích thú, hài hước bình luận rằng chắc ông bố này đã chờ ngày này lâu lắm rồi mới có điệu nhảy tưng bừng ăn mừng vì con trai đi lấy vợ của ông bố trong lễ cưới con trai này.

Clip kèm dòng ghi chú "Gả được đứa con trai mừng quá hai ông bà nhảy loạn hết cả lên" đang rất "hot" trên mạng ghi lại cảnh bố mẹ chú rể khoác tay nhau bước xuống sân khấu hôn lễ sau khi thực hiện các nghi thức. Điều thu hút sự chú ý của mọi người là nụ cười "như bắt được vàng" của bà mẹ và nhất là dáng điệu của ông bố. Mặt mày hớn hở, ông liên tục nhún nhảy theo nhạc, giơ tay cảm ơn quan khách.

Bài đăng thu hút hàng triệu lượt xem, hàng chục nghìn lượt thích và bình luận. Cư dân mạng tỏ ra đặc biệt thích thú với biểu cảm cùng hành động phấn khích rất đáng yêu của người cha: "Cái sự mừng có thể gọi là từ từng tế bào trào hết ra ngoài".

"Người bố chắc mong chờ ngày này lâu lắm rồi. Cậu quý tử lông bông, độc thân mãi giờ mới yên ổn thì không vui sao được cơ chứ"; "Nhìn điệu bộ của người bố mà mình cũng thấy vui lây. Chắc chắn ở nhà chú cũng phải vô cùng hài hước và chiều vợ con"; "Cưới con gái thì bố khóc hết nước mắt, cưới con trai thì lại nhảy chân sao. Đúng chuẩn con gái là 'bình rượu mơ', còn con trai là bình thường"...

Mỹ Huyền chia sẻ: "Người cha còn ngoái lại xem thực sự con trai đi lấy vợ chưa, khi xác thực rồi mới dám nhảy múa ăn mừng. Suốt thời gian qua, chắc người cha cứ lo lắng như ngồi trên đống lửa vì con trai mãi chưa lấy vợ. Giờ tống khứ đi được rồi thì cha khoan khoái trong lòng, không thể kiềm chế được cảm xúc".

Một số người hài hước giải thích rằng người cha vui như vậy vì cuối cùng con trai cũng có thể đồng cảm với mình. "Tôi chắc chắn người cha nghĩ rằng đấy con trai đã hiểu được nỗi lòng của mình rồi. Cuối cùng, con cũng phải lấy vợ rồi, để thấu những nổi khổ mà cha phải trải qua suốt mấy chục năm qua", Phương Anh viết.

Bên cạnh đó, không ít dân mạng còn chia sẻ kỷ niệm về bố trong ngày cưới của mình. Huy Hoàng kể: "Nhớ hồi đám cưới tôi, cả đêm trước ngày cưới vợ, hai bố con ngồi tâm sự đủ chuyện trên đời, xong còn dạy bảo khuyên can, lâm ly bi đát. Sang đến ngày cưới phát, bố tôi cùng các chú nhậu nhẹt tưng bừng, hát hò, nhảy nhót hơn cả trai trẻ, quậy tung cái đám cưới. Đúng là đàn ông có hai ngày vui nhất đời, ngày mình cưới vợ và ngày con trai mình đi cưới vợ".

Khánh Vy chia sẻ: "Ngày xưa bom nổ chậm là con gái. Ngày nay bom nổ chậm mới chính là con trai. Tôi có anh trai đến 35 tuổi mới chịu đi lấy vợ mà bố mẹ mở tiệc ăn mừng 3 ngày 3 đêm. Họ hàng ở khắp nơi đổ về liên tục chúc mừng. Lên phát biểu, bố còn bảo là nhẹ cả người, trẻ ra vài tuổi".

Xem clip, một số bậc phụ huynh bày tỏ nỗi mong ngóng được làm lễ thành hôn cho con cái mình: "Chừng nào con trai cưới vợ thì tôi phải hát nguyên ngày mất. Tôi hát đủ thể loại từ nhạc trẻ đến xẩm hát văn luôn. Con gái giờ không sợ ế, mà chỉ sợ con trai không lấy được vợ. Nhìn cảnh con trai chỉ có đi làm xong cuối tuần ở nhà mà bực cả mình".

Một người chị tâm sự: "Em trai tôi 30 tuổi mà mãi chưa chịu lấy vợ. Mỗi bữa cơm gia đình nào cũng như một cuộc chiến giằng co không có hồi kết. Thậm chí, cha mẹ còn chọn sẵn chỗ cưới, đơn vị tổ chức, khách mời... chỉ cần con trai có ý chung nhân là tiến hành đám cưới mà mãi nó chưa tìm được ai".

Sau những phát biểu "hổ báo cáo chồn" thật hùng hồn chủ yếu cho mục đích… "làm truyền thông", Tổng Thống Donald Trump trong thực tế gần như luôn nhún nhường trước Chủ tịch TQ Tập Cận Bình.

Hạ tuần tháng Mười Một vừa qua, sau cuộc gọi với Tập, Trump đã lập tức yêu cầu Thủ Tướng Nhật Sanae Takaichi nên hạ giọng về vấn đề Đài Loan. Đây chỉ là một trong những ví dụ nhỏ cho thấy Trump dường như "nằm dưới cơ" trong cuộc đấu trí mà Tập Cận Bình đang dẫn dắt…


Ảo giác về chiến thắng
Hồi tháng Mười, Tổng Thống Trump đã gặp gỡ Tập Cận Bình bên lề hội nghị APEC tại Nam Hàn. Theo Trump, cuộc gặp với Tập, lần đầu tiên kể từ khi ông nhậm chức nhiệm kỳ hai, là một "thành công lớn đạt điểm 12 trên thang điểm 10". Nhưng trên thực tế, đó lại là một sự thất bại.

Tập đưa ra một số cam kết với Mỹ nhưng những thành quả này đã đạt được với cái giá là một loạt các nhượng bộ đáng kể của Mỹ về kiểm soát xuất cảng, thương mại và đóng tàu. Ngay cả với những gì được xem là nhượng bộ của Bắc Kinh, thị trường đại lục hiện cũng đã khó tiếp cận hơn đối với các công ty sản xuất Mỹ so với chỉ mười tháng trước đây. Nói một cách khác, Mỹ đang ở vị thế cạnh tranh kém hơn so với TQ so với thời điểm trước ngày 20 tháng Giêng.

Nhìn vào toàn cảnh, TQ không chỉ không bị "dập tơi tả bởi chiến thuật chơi chiêu khó lường của Trump" mà Washington thực tế đang bị dần dần mất đi lợi thế. Tập Cận Bình, với sự kiên nhẫn và toan tính kỹ lưỡng, đã tận dụng triệt để những điểm yếu trong cách tiếp cận "giao dịch ngắn hạn" của Trump để giành lấy những nhượng bộ chiến lược quan trọng mà không phải chịu trả cái giá tương xứng.

Một trong những bằng chứng rõ nhất cho thấy sự thất thế của Trump nằm ngay trong những gì mà ông coi là thắng lợi lớn nhất: các thỏa thuận về nông sản. Trump luôn tự hào về khả năng đàm phán, nhưng Tập Cận Bình dường như đã nắm bắt được tâm lý khao khát một "chiến thắng trên mặt báo" của tổng thống Mỹ để giăng ra cái bẫy tinh vi hơn.

Sau cuộc gặp tại Nam Hàn, phía Mỹ tuyên bố TQ đồng ý mua 12 triệu tấn đậu nành vào cuối năm và cam kết mua 25 triệu tấn mỗi năm trong 3 năm sắp tới. Trump ngay lập tức ca ngợi đây là tin vui cho giới nông dân trong nước, và khi lên máy bay trở về Mỹ, ông hoan hỉ cảm ơn Tập. Tuy nhiên, con số 25 triệu tấn thực chất chỉ là một bước lùi. Số liệu cho thấy mức cam kết này vẫn còn thấp hơn 1,8 triệu tấn so với số lượng đậu nành thực tế mà TQ đã mua của Mỹ vào năm 2024. Bắc Kinh thậm chí chưa có đưa ra tuyên bố chính thức để xác nhận các con số cụ thể, giữ cho họ một không gian mập mờ để tùy cơ ứng biến.

Để đổi lấy cam kết TQ về việc kiểm soát chất Fentanyl và mua nông sản, Trump đồng ý giảm 10% trong 30% mức thuế mới áp đặt lên hàng hóa TQ. Giới phân tích chỉ ra rằng đây là một sự "trao đổi không cân xứng" ("The Art of Letting Trump Claim a Win, While Walking Away Stronger"/The New York Times).

Tập Cận Bình còn giành được một thắng lợi lớn: Mỹ tạm dừng thu lệ phí cập cảng đối với tàu bè TQ. Về mặt chiến lược, Tập đã khiến cho Trump trì hoãn những nỗ lực nhằm cho phục hồi lại ngành đóng tàu của Mỹ.

Nếu lĩnh vực nông nghiệp cho thấy sự thua thiệt thì lĩnh vực kỹ nghệ và tài nguyên chiến lược lại cho thấy sự thất bại của Trump trong việc bảo vệ an ninh quốc gia dài hạn. Ngay trước khi gặp Trump, Tập Cận Bình đã tung ra đòn "phủ đầu" bằng cách áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu mở rộng đối với chuỗi cung ứng đất hiếm. Đòn bẩy này đã phát huy tác dụng ngay lập tức.

Lo ngại về việc ngành kỹ nghệ Mỹ sẽ bị tê liệt, Trump buộc phải nhượng bộ. Mỹ đồng ý hoãn thực hiện một quy tắc mới vốn được thiết kế để liệt kê thêm hàng loạt công ty TQ vào danh sách đen cấm mua kỹ thuật nhạy cảm của Mỹ. Đổi lại, TQ chỉ đơn giản là đồng ý "tạm hoãn các hạn chế xuất khẩu đất hiếm trong một năm" ("What Trump Gets Wrong About China"/Foreign Affairs).

Đây là một ví dụ điển hình của việc TQ tạo ra một cuộc khủng hoảng "giả"(hạn chế đất hiếm) và sau đó dùng việc giải quyết khủng hoảng đó để đổi lấy nhượng bộ từ Mỹ (hoãn danh sách đen kỹ nghệ). Kết quả, TQ vẫn bảo toàn được quyền tiếp cận kỹ thuật Mỹ cho các công ty của mình, trong khi Mỹ vẫn phụ thuộc vào đất hiếm TQ. Nói một cách khác, Bắc Kinh biết cách đẩy Mỹ vào chân tường và biết chắc Mỹ sẽ phải lùi bước.

Nghiêm trọng hơn, chính quyền Trump đã có những hành động cho nới lỏng việc kiểm soát xuất cảng đối với các loại chip bán dẫn tiên tiến đã được ban hành dưới thời ông Biden.

Washington đã cho đảo ngược quyết định cấm bán chip H20 của Nvidia cho Bắc Kinh. Thậm chí có thông tin rằng Trump đã cân nhắc thảo luận việc bán các chip Blackwell hiện đại nhất của Nvidia cho TQ trước khi các cố vấn đã can ngăn kịp thời. Việc sẵn sàng mang kỹ thuật lõi – yếu tố then chốt trong cuộc đua AI và quân sự – ra làm sản phẩm trao đổi thương mại cho thấy Trump đã bị cuốn vào kiểu "con buôn ngắn hạn", phớt lờ các cảnh cáo về an ninh quốc gia.

"Whac-A-Mole"
Nhiều chuyên gia và giới phân tích đều đồng thuận rằng TQ đang cho áp dụng một chiến lược có bài bản, trong khi Mỹ chỉ phản ứng một cách rời rạc. Jonathan Czin, chuyên gia từ Viện Brookings, cho rằng TQ đã thành công khi buộc chính quyền Trump chơi trò "Whac-A-Mole".

Đây là trò chơi trong đó có một cái bàn với nhiều lỗ, bên dưới lỗ là những con chuột chũi bằng nhựa bất ngờ bật lên; và người chơi dùng chiếc búa đập thật nhanh vào những con chuột vừa trồi lên. "Whac-A-Mole" còn được dùng như một thành ngữ để chỉ ra những tình huống mà vấn đề liên tục xuất hiện, khi giải quyết xong cái này thì cái khác lại nảy sinh.

Với Trump, thay vì giải quyết các vấn đề cấu trúc lớn của nền kinh tế TQ như "trợ cấp nhà nước" hay "đánh cắp sở hữu trí tuệ", Trump bị cuốn vào việc ứng biến các sự việc nhỏ lẻ, rời rạc mà TQ tạo ra. Trump chỉ lo đập chuột.

Khi Bắc Kinh hô hoán sẽ hạn chế đất hiếm, Trump đàm phán về đất hiếm. Khi họ giảm mua đậu nành, Trump đàm phán về đậu nành… Bằng cách cho thu hẹp phạm vi đàm phán xuống các vấn đề thương mại cụ thể, Bắc Kinh né được các áp lực về cải cách kinh tế vĩ mô và vấn đề nhân quyền. Nói cách khác, Tập Cận Bình hoàn toàn "dẫn dắt" Trump đi theo hướng mà Bắc Kinh muốn.

Tất cả cho thấy cái đầu óc giải quyết vấn đề rất nhanh của Trump chỉ là cảm tính hơn là kết quả của việc xem xét thấu đáo, biết đâu là điểm bắt đầu và đâu là hậu quả nếu tính toán sai lầm. Ngoài ra, sự khác biệt cốt lõi nằm ở tầm nhìn. Tập Cận Bình không quan tâm đến các thỏa thuận lớn trước mắt và ngay lập tức ông ta chơi bài "câu giờ". Tập biết cách giữ chân Trump trong một tiến trình đàm phán kéo dài mà không có kết quả thực chất nào đáng nói.

Trong khi đó, Trump, với áp lực chính trị trong nước và khao khát được ghi nhận là người hùng chiến thắng dưới mắt cử tri MAGA, dễ dàng bị thỏa mãn bởi các cử chỉ mang tính biểu tượng và sự tâng bốc cá nhân từ Tập.

Việc Trump đánh giá cuộc gặp với Tập tại Nam Hàn đạt được 12 điểm trên thang điểm 10, trong khi trên thực tế Mỹ phải nhượng bộ nhiều mặt trận, cho thấy Trump đã bị ru ngủ bởi "phong cách ngoại giao cá nhân điêu luyện" của Tập.

Tất cả những gì đang thấy là vị thế đảo chiều trên bàn cờ quyền lực. Trump đang bị "xỏ mũi".

Về mức thuế: Trump phải giảm thuế (từ 30% xuống 20% và cắt giảm nhiều khoản thuế khác) mà không đạt được sự thỏa thuận về giao dịch thương mại toàn diện nào. Về kỹ nghệ: TQ thành công trong việc cho trì hoãn danh sách đen kỹ thuật cao và duy trì quyền được tiếp cận chip bán dẫn, bảo toàn sức mạnh cho cuộc đua dài hạn.

Về địa lý chính trị: Mỹ làm phật lòng các đồng minh như Nhật và Ấn Độ, trong khi Bắc Kinh củng cố vị thế lãnh đạo toàn cầu và không hề bị cô lập.

Về tâm lý chiến: mạng xã hội TQ rất hả hê khi tuyên bố, "TQ đã thực sự thắng cuộc chiến về thuế" và "Trump cuối cùng đã phải dọn dẹp mớ hỗn độn do chính mình tạo ra".

Tóm lại, có thể thấy Trump đang ở thế "nằm dưới cơ" trong cuộc đối đầu chiến lược với Tập Cận Bình. Bắc Kinh đã nghiên cứu kỹ phong cách của Trump: ưa thích được nịnh nọt, chú trọng các con số thương mại ngắn hạn và sẵn sàng hi sinh lợi ích của đồng minh.

Tập Cận Bình đã sử dụng những đặc điểm này để thiết kế một chiến thắng cho Trump trên mặt báo (mua đậu nành, hứa chống ma túy), trong khi âm thầm thu về những lợi ích chiến lược cốt lõi (tiếp cận kỹ thuật cao, làm suy yếu liên minh Mỹ-Nhật, và duy trì mô hình kinh tế nhà nước).

Như nhận định của Jonathan A. Czin, cựu giám đốc đặc trách vấn đề TQ thuộc Hội Đồng An Ninh Quốc Gia Hoa Kỳ từ 2021 đến 2023 ("How Xi Played Trump"/Foreign Affairs): "TQ đang 'bỏ túi' các nhượng bộ của Mỹ. Họ xác định được các điểm đòn bẩy mới và sử dụng những thỏa thuận đình chiến chiến thuật để củng cố sức mạnh họ cho cuộc cạnh tranh dài hạn về mọi mặt"

Trong ván cờ vây này, trong khi Trump mải mê ăn những quân cờ nhỏ (đậu nành, thuế quan), Tập Cận Bình đang dần bao vây và kiểm soát toàn bộ bàn cờ (kỹ thuật cao, địa lý chính trị).

HÀ NỘI, Việt Nam (

Một bộ phim đang cho chiếu ngoài rạp tại Việt Nam với thông điệp được cho là "nịnh nọt" ông Tô Lâm, tổng bí thư đảng CSVN, được ghi nhận bán ra được chỉ vỏn vẹn có 700 vé trong 750 suất chiếu, tức là mỗi suất chỉ bán gần được một vé.

"Trailer" bộ phim "Thế Hệ Kỳ Tích" của đạo diễn Hoàng Nam cho đăng tải trên YouTube cho biết đây là "một bộ phim dành cho thế hệ vươn mình", gợi nhớ đến "kỷ nguyên vươn mình" do ông Tô Lâm hô hào tuyên truyền sau khi giành được chiếc ghế quyền lực nhất của đảng hồi tháng Tám năm ngoái.

Bên cạnh đó, bộ phim đã để cho các nhân vật bu loa tuyên truyền với giọng điệu của cán bộ Ban Tuyên Giáo Trung Ương, như: "Nếu 100 triệu người dân Việt Nam cùng cố gắng thì đất nước của chúng ta chắc chắn lập kỳ tích…"

Nội dung phim xoay quanh nhân vật Tiến (diễn viên Trần Tú thủ vai), chàng trai đam mê công nghệ và trò chơi giải đố, nuôi ước mơ tạo ra một trò chơi điện tử Việt "có thể vươn tầm ra thế giới".

Theo tạp chí Tri Thức (ZNews) hôm 12/12, phim "Thế Hệ Kỳ Tích" có kinh phí sản xuất là 26 tỷ đồng (988,369 USD) nhưng sau khi đưa ra chiếu ngoài rạp, "mỗi suất chỉ bán được một vé, đối diện khả năng bị thua lỗ nặng, nếu không tạo được cú lội ngược dòng trong những ngày sắp tới".

"Một số luồng ý kiến đánh giá phim mắc lỗi ôm đồm, lối kể chuyện và truyền đạt thông điệp chưa tự nhiên, còn mang màu sắc luận điều tuyên truyền nên có phần khó chạm tới cảm xúc người xem", bản tin có viết.

Trong khi đó, báo Lao Động cho hay, bộ phim của đạo diễn Hoàng Nam "mang màu sắc lý tưởng hóa, xa rời thực tế và thiếu logic ở một số tình tiết".

Buổi công chiếu phim "Thế Hệ Kỳ Tích" tại Hà Nội. (Ảnh: Lao Động)
Khán giả "@GiaDinhYt-y4i" để lại bình luận bên dưới "trailer" của bộ phim "Thế Hệ Kỳ Tích" trên YouTube: "Thật sự cái 'trailer' này làm mình không muốn ra rạp xem phim. Thêm vấn đề nữa là đi theo lối mòn phim Việt, là nói đạo lý nhưng không diễn ra được để người xem tự cảm nhận. Người ta đi xem phim để xả stress mà cứ như vào rạp là bị dạy đạo lý ấy.
Khán giả bây giờ người ta rất thông minh, nếu cốt truyện tốt, diễn viên đóng đạt thì khán giả sẽ hiểu ý mà đạo diễn muốn truyền tải".

Khán giả "@hoangtan8378" đặt câu hỏi: "Phim do Ban Tuyên Giáo làm đạo diễn à? Lời thoại thì thua sách giáo khoa lớp Một. Tôi kinh tởm ông đạo diễn một thì người bỏ tiền đi xem cái loại phim như này 10!"

Chiếc taxi tự lái của Hello, Apollo RT6, được cho đã va chạm vào 2 người đi bộ, khiến nạn nhân phải vào bệnh viện cấp cứu.

Theo video được chia sẻ trên mạng xã hội Douyin và Weibo, chiếc taxi tự lái đã va chạm với 2 người đi bộ vào khoảng 9 giờ sáng trên Đường Yanjiang (Trung Quốc). Một nạn nhân bị mắc kẹt dưới gầm xe, trong khi người còn lại bị thương gần đó.


Đoạn video cho thấy nạn nhân bị mắc kẹt dưới xe, đội mũ bảo hiểm với máu chảy rõ rệt trên mặt, khi những người qua đường cố gắng nâng chiếc xe lên để giải cứu họ.

Chính quyền địa phương xác nhận vụ việc xảy ra khi chiếc xe tự lái mang số hiệu “3009”, đang di chuyển về phía nam ngay sau khi băng qua vạch sang đường dành cho người đi bộ. Các dịch vụ khẩn cấp đã có mặt tại hiện trường, và cả 2 nạn nhân, một nam và một nữ, đã được chuyển đến bệnh viện. Bệnh viện chưa công bố chi tiết về mức độ thương tích của họ.

Khi được các phóng viên từ Dafeng News liên hệ, một đại diện dịch vụ khách hàng của Hello đã thừa nhận nhận được thông tin về vụ việc và tuyên bố công ty đang “tích cực hợp tác với các bộ phận liên quan” trong cuộc điều tra. Cảnh sát giao thông địa phương xác nhận họ đã nhận được báo cáo về vụ tai nạn nhưng hướng các câu hỏi đến bộ phận pháp lý của họ.

Mặc dù Hello gần đây đã ra mắt chiếc xe tự lái L4 tự phát triển “HR1” (dựa trên nền tảng Dongfeng Venucia VX6) vào tháng 9, nhưng chiếc xe liên quan đến vụ tai nạn hôm nay dường như là mẫu Apollo RT6 được mua từ Baidu. RT6, được phát triển chung bởi Baidu và JMC, là phương tiện tự lái thế hệ thứ sáu của Baidu Apollo, với chi phí sản xuất dưới 30.000 USD.


Chiếc RT6 xuất hiện trong vụ tai nạn. Ảnh: Apollo.

Hello, một công ty liên kết với Alibaba, được biết đến nhiều nhất với nền tảng chia sẻ xe đạp đã mở rộng sang dịch vụ gọi xe, có những kế hoạch đầy tham vọng trong lĩnh vực phương tiện tự lái.

Chỉ vài ngày trước vụ tai nạn, công ty đã thông báo chiếc xe tự lái L4 đầu tiên của họ dự kiến được sản xuất hàng loạt vào tháng 6/2026, với việc giao hàng lô nhỏ được lên kế hoạch vào tháng 3. Người đồng sáng lập công ty Yu Qiankun trước đây đã bày tỏ hy vọng triển khai hơn 50.000 robotaxi vào năm 2027.

Apollo Go là một công ty robotaxi lớn và hàng đầu trên thế giới, với hoạt động robotaxi đã mở rộng đến 22 thành phố trên toàn cầu, bao gồm các trung tâm lớn trong nước như Bắc Kinh, Thượng Hải, Vũ Hán, Thâm Quyến và Hồng Kông, cũng như các thành phố quốc tế như Dubai và Abu Dhabi.

Robotaxi của Hello chỉ đang thử nghiệm ở 2 thành phố nhỏ là Chu Châu và Liyang, và dịch vụ robotaxi của hãng đã bị đình chỉ ở Chu Châu sau vụ tai nạn này.

Lạt ma Tây Tạng chết giữa Sài Gòn – câu hỏi chưa lời đáp
Người Tây Tạng hôm nay không chỉ để tang Tulku Hungkar Dorje Rinpoche, họ còn muốn biết ông đã chết như thế nào, và tại sao lại chết trên đất Việt Nam – trong một căn hộ sang trọng thuộc VinHomes Central Park, giữa Sài Gòn, vào ngày 28/3/2025.
Trong các văn bản chính thức, nhà chức trách Việt Nam gọi ông bằng tên hành chính là Waxi Longre, ghi nhận “tử vong do nguyên nhân tự nhiên”. Nhưng càng nhiều chi tiết hé lộ, càng nhiều mâu thuẫn xuất hiện, câu chuyện càng rời xa hai chữ “tự nhiên”. Đằng sau cái chết ấy là bóng của Bắc Kinh, là sự im lặng khó hiểu của Hà Nội, và là nỗi bàng hoàng của cộng đồng Tây Tạng lưu vong trước nguy cơ họ đang chứng kiến thêm một vụ đàn áp xuyên biên giới.

Từ tu viện Lung-ngon đến VinHomes: hành trình một lạt ma bất khuất
Tulku Hungkar Dorje Rinpoche không phải một người Tây Tạng vô danh. Ông là lạt ma tái sinh, trụ trì tu viện Lung-ngon ở Thanh Hải – một trung tâm uy tín của truyền thống Nyingma (Cổ Mật). Trong cộng đồng Phật giáo Tây Tạng, Hungkar Dorje được kính trọng không chỉ vì học vấn và dòng truyền thừa, mà còn vì sự độc lập hiếm thấy trước sức ép chính trị của Bắc Kinh.
Ông từng công khai từ chối đón tiếp vị Ban Thiền Lạt Ma do nhà nước Trung Quốc bổ nhiệm – người mà Bắc Kinh muốn áp đặt như một trụ cột tôn giáo “quốc doanh” sau khi bắt giữ cậu bé được Đạt Lai Lạt Ma công nhận vào năm 1995. Trong bối cảnh Trung Quốc đòi quyền kiểm soát việc lựa chọn cả Ban Thiền lẫn Đạt Lai Lạt Ma tương lai, hành động ấy của Hungkar Dorje chẳng khác nào một cú tát tinh thần giữa mặt mũi Đảng Cộng sản Trung Quốc.
Từ đó, với người Tây Tạng lưu vong, ông là biểu tượng phản kháng. Với Bắc Kinh, ông rất có thể là cái gai cần phải nhổ. Và rồi, đầu năm 2025, người ta được báo tin: ông chết ở Việt Nam. Không lời từ biệt, không báo cáo pháp y, chỉ là một thông cáo khô khốc.

Hồ sơ danh tính và xuất nhập cảnh: những con số không ăn khớp
Trong phản hồi gửi Các Thủ tục Đặc biệt của Liên Hợp Quốc (AL VNM 4/2025), phía Việt Nam gọi người quá cố là Waxi Longre, công dân Trung Quốc gốc Tây Tạng, sinh ngày 15/8/1967. Thế nhưng hai kiến nghị riêng từ phía Tây Tạng gửi LHQ lại xác định Hungkar Dorje sinh năm 1969. Sự lệch năm sinh tưởng chừng nhỏ, nhưng với một lạt ma tái sinh – nơi từng chi tiết lý lịch đều được soi rất kỹ – lại là một vết nứt khó bỏ qua trong câu chuyện danh tính.
Việt Nam thừa nhận từ 2017 đến 2023, Hungkar Dorje ra vào Việt Nam hoàn toàn hợp pháp bảy lần. Lần nhập cảnh cuối được ghi nhận là ngày 8/10/2023, xuất cảnh ngày 25/10/2023. Nhưng rồi trong cùng văn bản, phía Hà Nội lại khẳng định tháng 10/2024 ông “nhập cảnh trái phép” trở lại. Không ai giải thích được vì sao một lạt ma nổi tiếng, vốn quen làm thủ tục hợp pháp, bỗng nhiên phải liều mình vượt biên bất hợp pháp, và làm thế nào ông có thể sống nhiều tháng trong một khu phức hợp cao cấp như VinHomes mà không bị bất kỳ hệ thống quản lý cư trú/AN ninh nào phát hiện.

“Ở cùng một số phụ nữ nước ngoài”: câu chữ để bôi nhọ?
Phản hồi của chính phủ Việt Nam còn thêm một chi tiết gây sốc: họ nói Hungkar Dorje “ở cùng với một số phụ nữ các quốc tịch khác nhau”, không khai báo tạm trú. Không có tên tuổi, không có lời khai nhân chứng, không ngày tháng, không tài liệu đính kèm. Tất cả chỉ là một câu văn mơ hồ.
Trong mắt nhiều người Tây Tạng, đây là một thủ pháp quen thuộc: khi một nhân vật tôn giáo gây khó chịu cho nhà cầm quyền chết trong hoàn cảnh mờ ám, những câu chữ ám chỉ đời sống tình dục, phụ nữ, “quan hệ bất chính” thường được đưa ra để làm mờ đi hình ảnh vị tu sĩ, đồng thời khiến dư luận thờ ơ. Một lạt ma đang bị nghi là nạn nhân của đàn áp xuyên quốc gia, bỗng bị kéo xuống như một người đàn ông sống buông thả trong căn hộ sang trọng giữa Sài Gòn.

Lễ tang dưới bóng công an Việt Nam và quan chức Trung Quốc
Theo các nguồn tin Tây Tạng và tổ chức Chiến dịch Quốc tế vì Tây Tạng (ICT), lễ hỏa táng của Hungkar Dorje tại TP.HCM ngày 19/4/2025 có sự hiện diện của hơn 30 quan chức Trung Quốc và khoảng 40 công an Việt Nam. Con số này không giống một tang lễ tôn giáo bình thường, mà giống một chiến dịch an ninh được phối hợp chặt chẽ giữa hai nhà nước độc tài.
Các nhà sư từ tu viện Lung-ngon – nơi ông là trụ trì – bị hạn chế tiếp cận thi thể, bị gây áp lực ký vào văn bản xác nhận cái chết mà không hề được xem báo cáo y tế hay biên bản khám nghiệm tử thi. Ngày hôm sau, chính quyền Việt Nam tuyên bố đã “tạo điều kiện” để tro cốt ông được đưa về Trung Quốc.
Điều duy nhất không xuất hiện trong những tuyên bố ấy là: ông đã chết vì cái gì. Không kết luận pháp y, không báo cáo y khoa, không điều tra độc lập. Một cái xác được thu xếp nhanh chóng, một lễ tang có đầy đủ quan chức Bắc Kinh, và một sự im lặng lạnh lùng từ phía Hà Nội.

Ông đang xin tị nạn, hay đang bị săn đuổi?
Việc Việt Nam nói ông “nhập cảnh trái phép” năm 2024, nhưng không cung cấp bất kỳ bằng chứng di chuyển, địa điểm cư trú hay người hỗ trợ, dẫn tới một giả thuyết khác: phải chăng Hungkar Dorje đang trốn chạy khỏi sự đàn áp chính trị, tìm nơi lánh nạn trên đất Việt Nam?
Nếu đúng như vậy, câu chuyện lại càng nặng nề. Việt Nam – trên danh nghĩa là một quốc gia, một thành viên Liên Hợp Quốc – có nghĩa vụ bảo vệ những người tị nạn chính trị khỏi nguy cơ trả thù từ nhà nước truy bức. Thế nhưng thay vì vai trò đó, những gì đang hiện ra trong hồ sơ và lời kể của nhân chứng lại giống một kịch bản khác: một nhân vật tôn giáo bị giám sát, bị hạn chế tiếp cận, chết trong hoàn cảnh không rõ ràng, được hỏa táng vội vã và tro cốt được đưa về Trung Quốc với sự tham gia dày đặc của an ninh hai nước.

Năm câu hỏi không thể né tránh
Vụ việc Hungkar Dorje để lại hàng loạt câu hỏi mà đến nay chính quyền Việt Nam chưa trả lời một cách thuyết phục:

Nếu ông đã nhiều lần ra vào Việt Nam hợp pháp, tại sao năm 2024 ông lại phải “nhập cảnh trái phép”? Ai giúp ông, và vì sao biên phòng, xuất nhập cảnh không phát hiện?

Làm sao một lạt ma Tây Tạng nổi tiếng có thể sống nhiều tháng trong khu phức hợp cao cấp như VinHomes Central Park mà hoàn toàn “ngoài tầm radar” của hệ thống quản lý cư trú vốn rất chặt chẽ?

Vì sao có sự chênh lệch về năm sinh và danh tính giữa hồ sơ Việt Nam và thông tin từ phía Tây Tạng? Đây là nhầm lẫn hành chính hay cố ý làm mờ đi lý lịch một nhân vật gây khó chịu cho Bắc Kinh?

Những người được cho là “phụ nữ quốc tịch khác nhau” sống cùng ông là ai? Họ có tồn tại thật hay chỉ là chi tiết được thêm vào để bôi nhọ hình ảnh một lạt ma trước dư luận?

Tại sao không có báo cáo khám nghiệm tử thi, không có điều tra độc lập nào được công bố, dù đây là cái chết của một nhân vật tôn giáo quốc tế, lại diễn ra giữa một trung tâm tài chính lớn của Việt Nam?

Đàn áp xuyên quốc gia và câu chuyện chủ quyền Việt Nam
Cái chết của Tulku Hungkar Dorje không chỉ là nỗi đau của người Tây Tạng. Nó phơi bày một thực tế đáng sợ: các chế độ độc tài ngày càng sẵn sàng vươn tay ra ngoài lãnh thổ để bịt miệng đối lập, kể cả khi người đó đang ở trên đất nước khác.
Khi hơn 30 quan chức Trung Quốc có thể đứng bên lò hỏa táng của một lạt ma trên đất Sài Gòn, giữa vòng vây công an Việt Nam; khi các nhà sư Tây Tạng bị buộc ký vào giấy tờ mà không được biết sự thật, người ta buộc phải đặt câu hỏi: chủ quyền Việt Nam ở đâu trong câu chuyện này? Đó là chủ quyền của một quốc gia độc lập, hay chủ quyền được chia sẻ, thậm chí bị lấn lướt, bởi những thỏa thuận an ninh mờ ám với Bắc Kinh?

Lời kêu gọi điều tra quốc tế – và trách nhiệm của Hà Nội
Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (Human Rights Watch), cùng nhiều nhóm Tây Tạng và các nhà hoạt động nhân quyền, đã kêu gọi các Báo cáo viên Đặc biệt của LHQ và OHCHR thúc đẩy một cuộc điều tra độc lập về cái chết của Hungkar Dorje. Các nghi vấn về đàn áp xuyên quốc gia, về sự can thiệp của Bắc Kinh và vai trò của chính quyền Việt Nam không thể được giải quyết bằng một vài dòng kết luận “chết vì nguyên nhân tự nhiên”.
Hà Nội, nếu thực sự muốn chứng minh mình không đồng lõa trong một vụ việc đen tối, cần phải làm nhiều hơn là gửi một bản trả lời hành chính lên Liên Hợp Quốc. Ít nhất, họ cần công bố báo cáo pháp y, cho phép tiếp cận hồ sơ y tế, giải trình rõ ràng về đường đi nước bước của Hungkar Dorje trên đất Việt Nam, và sẵn sàng chấp nhận một cuộc điều tra độc lập.
Người Tây Tạng có quyền biết chuyện gì đã xảy ra với vị lạt ma mà họ tôn kính. Cộng đồng quốc tế có quyền yêu cầu minh bạch. Và người Việt Nam cũng có quyền hỏi: liệu đất nước này đang bảo vệ những người tìm nơi nương náu, hay lặng lẽ trở thành một mắt xích trong chuỗi đàn áp toàn cầu của một chế độ bên kia biên giới?

Buổi sáng lạ lùng của trẻ em Úc
Sáng 10/12, hàng triệu đứa trẻ ở Úc thức dậy trong một thế giới mà chúng chưa từng tưởng tượng: điện thoại vẫn đó, wifi vẫn đó, nhưng TikTok, Instagram, YouTube, Snapchat, Facebook, X, Reddit… đều biến mất khỏi tầm tay những ai dưới 16 tuổi. Quốc gia này trở thành nước đầu tiên trên thế giới cấm hoàn toàn mạng xã hội đối với trẻ em dưới 16, trong khi cả hành tinh vẫn còn đang tranh cãi, còn chúng ta thì vẫn ngồi trước màn hình, lướt tay và… lo lắng cho con mình.
Lệnh cấm ấy không rơi xuống từ trên trời. Nó là kết quả của nhiều năm nghiên cứu, cảnh báo về nghiện điện thoại, rối loạn hình ảnh cơ thể, trầm cảm, lo âu, bắt nạt trực tuyến và nguy cơ bị quấy rối, xâm hại tình dục trên mạng. Hai thiếu niên Úc đã kiện ngược vì cho rằng luật vi phạm quyền tự do ngôn luận của các em. Nhưng cùng lúc, Đan Mạch, Malaysia, rồi nhiều chính trị gia ở Mỹ đang nhìn rất kỹ “thí nghiệm xã hội” mang tên nước Úc: nếu làm được ở đó, liệu có thể lặp lại ở nơi khác?

Úc vừa làm điều cả thế giới chỉ dám bàn luận
Luật mới của Úc yêu cầu một loạt nền tảng – được xếp vào nhóm “mạng xã hội có giới hạn độ tuổi” – phải xác minh tuổi người dùng và chặn, xóa mọi tài khoản dưới 16 tuổi. Ai không tuân thủ có thể lãnh những khoản phạt lên đến hàng triệu đôla. Danh sách bị “điểm mặt” gồm Snapchat, Facebook, Instagram, TikTok, YouTube, Threads, Twitch, X, Reddit, Kick… Một số nền tảng khác như Roblox, Discord tạm thời chưa bị xếp vào nhóm này, nhưng hoàn toàn có thể được bổ sung sau.
Các công ty công nghệ than phiền rằng họ đã có biện pháp bảo vệ trẻ em, nhưng phần lớn vẫn phải tuyên bố sẽ thực hiện chặn người dùng dưới 16. Về phía người dùng, không có chế tài cho đứa trẻ nào “lách luật” bằng VPN để giả vờ truy cập từ một nước khác. Vấn đề là trách nhiệm nằm ở các nền tảng, không phải ở những đứa trẻ.
Để tuân thủ, nhiều công ty phải triển khai các biện pháp xác minh tuổi: yêu cầu giấy tờ tùy thân, hoặc dùng AI quét khuôn mặt qua camera để ước lượng tuổi người dùng. Chính phủ Úc cho biết họ đã tài trợ một nghiên cứu độc lập về vấn đề này và tin rằng có thể làm được mà không hy sinh hoàn toàn quyền riêng tư – dữ liệu phải bị xóa sau khi xác minh. Nhưng lo ngại thì vẫn còn đó: sai số của AI, rủi ro lộ dữ liệu sinh trắc học, việc người lớn bị yêu cầu đưa ID hay quét mặt chỉ vì bị hệ thống “nghi ngờ” là trẻ vị thành niên.

Mỹ và các nước khác: dám cấm đến đâu?
Tại Mỹ, chưa có bang nào “mạnh tay” như Úc, nhưng xu hướng siết lại mạng xã hội cho trẻ em đã rõ ràng. Nebraska đã ký luật buộc các nền tảng phải xác minh tuổi và có sự đồng ý của cha mẹ trước khi cho trẻ lập tài khoản. Utah, Texas, Louisiana lại chọn cách đẩy gánh nặng sang Apple và Google: app store phải kiểm tra tuổi, phải hỏi ý kiến phụ huynh trước khi cho tải app mới hay cập nhật. Tòa Tối cao Mỹ cũng đã giữ nguyên một đạo luật của Texas buộc các trang web khiêu dâm phải xác minh tuổi, cho thấy họ không hoàn toàn phản đối các hạn chế dựa trên độ tuổi.
Có người muốn đi xa hơn: một số chính trị gia đề nghị nước Mỹ cũng nên chặn trẻ dưới 16 tuổi khỏi mạng xã hội, “copy” mô hình Úc. Nhưng để có được một đạo luật liên bang như vậy là cả một câu chuyện dài: Quốc hội còn đang bế tắc với những dự luật an toàn mạng ít nghiêm khắc hơn, chưa kể chắc chắn sẽ vấp phải thách thức liên quan đến Tu chính án thứ Nhất về tự do ngôn luận. Các tập đoàn Big Tech thì dĩ nhiên sẽ dùng toàn bộ sức mạnh vận động hành lang để chống lại.
Thực tế, các nền tảng ở Mỹ đã chủ động đưa ra nhiều biện pháp bảo vệ trẻ vị thành niên – không phải vì quá “nhân từ”, mà vì áp lực dư luận: nhắc nhở “hãy tạm nghỉ”, hạn chế nội dung, chế độ “tài khoản thiếu niên”, AI đoán tuổi, các bộ công cụ quản lý của phụ huynh… Họ hy vọng làm vậy để đỡ bị siết thêm. Nhưng nếu mô hình cấm hoàn toàn dưới 16 ở Úc được đánh giá là “thành công”, không ai dám chắc làn sóng luật mới sẽ không ập đến.

Hai mươi năm smartphone và thế hệ thiếu niên mệt mỏi
Trong hai thập niên mà điện thoại thông minh và mạng xã hội trở nên “bình thường như cơm ăn nước uống”, sức khỏe tâm thần của thanh thiếu niên lại đi xuống thấy rõ. Nhiều nghiên cứu độc lập trên thế giới cho thấy một bức tranh tương đối nhất quán: trầm cảm, lo âu, rối loạn chú ý, tự ti, cô đơn… đều tăng lên. Không thể đổ hết cho mạng xã hội, nhưng rất khó nói nó vô can.
Điện thoại và các app luôn ở bên cạnh, chen vào mọi khoảng trống trong đời sống, ăn bớt giấc ngủ, làm gián đoạn khả năng tập trung, khiến não bộ quen với liên tục kích thích ngắn, thay vì những khoảng lặng cần thiết để phát triển nội tâm. Với con gái, tác động còn nặng hơn: ám ảnh thân hình “chuẩn”, so sánh bất tận với những bức ảnh đã chỉnh sửa, nỗi sợ bị đánh giá, nguy cơ bị quấy rối hoặc săn mồi trực tuyến.
Biết những điều này, câu hỏi không còn là “có hại hay không” nữa, mà là: chúng ta – những người lớn – muốn đứng ở đâu trong câu chuyện này?

Sự thật: nhiều đứa trẻ… cũng muốn thoát mạng xã hội
Một trong những huyền thoại lớn nhất của cha mẹ là: “Con nó mê mạng xã hội lắm, cấm sao được!” Nhưng khi các nhà nghiên cứu hỏi thẳng thanh thiếu niên, câu trả lời lại phức tạp hơn nhiều. Rất nhiều em biết rõ mạng xã hội làm mình mệt mỏi, mất tập trung, mất ngủ, thậm chí trầm cảm. Vấn đề là các em không dám tự mình rút ra, vì sợ bị bỏ lại, sợ “lạc đàn”, sợ không còn được tính là một phần của nhóm bạn.
Một nghiên cứu năm 2023 với sinh viên đại học cho kết quả thú vị: khi được hỏi phải trả bao nhiêu tiền mới chịu tắt toàn bộ mạng xã hội trong một tháng, con số trung bình chỉ khoảng 50 USD, số trung vị còn thấp hơn. Và khi kịch bản thay đổi – “nếu tất cả bạn bè cũng đều tắt như bạn thì sao?” – nhiều người sẵn sàng… trả tiền ngược lại cho nhà nghiên cứu để viễn cảnh đó thành sự thật.
Nói cách khác: vấn đề không phải là họ yêu mạng xã hội đến chết, mà là họ bị mắc kẹt trong một hệ thống nơi ai cũng online, và ai offline trước thì chịu thiệt. Ở đây, vai trò của người lớn rất rõ: nếu chúng ta – với tư cách cha mẹ – cùng thống nhất một ranh giới, ví dụ “không mạng xã hội trước 16 tuổi”, đám trẻ sẽ bớt phải đối diện với sự lựa chọn đau đầu ấy.

Cha mẹ có dám ‘nuôi con kiểu Úc’ trên không gian số?
Không phải đợi luật, cha mẹ hoàn toàn có thể tự xây “luật Úc” trong gia đình mình. Điều quan trọng là đừng làm một mình. Hãy nói chuyện với phụ huynh của bạn bè con, cùng đặt ra những quy tắc tương tự: không mạng xã hội cho đến 16 tuổi, thay thế bằng nhắn tin, gọi điện, nhóm chat kín với những người quen biết, gặp mặt trực tiếp… Khi có vài gia đình cùng làm, con bạn sẽ không biến thành “kẻ dị biệt” trong lớp.
Thay vì lướt Instagram xem những bữa tiệc mà mình không được mời, trẻ có thể hẹn nhau qua tin nhắn để đi ăn, đi chơi thực sự. Thay vì lấp đầy mọi cảm xúc khó chịu bằng việc trượt ngón tay lên màn hình, chúng có cơ hội học cách ngồi yên với nỗi buồn, sự khó chịu, sự chán – những trải nghiệm tâm lý cần thiết để trưởng thành.
Dĩ nhiên, hiếm có đứa trẻ nào vỗ tay khi cha mẹ công bố: “Từ giờ nhà mình không mạng xã hội đến 16 tuổi.” Sẽ có cãi vã, nước mắt, giận dỗi, trách móc rằng “bạn con ai cũng có, chỉ mình con không”. Nhưng đó không phải là lần đầu chúng ta làm điều con không thích. Khi con còn bé, chúng ta vẫn bế chúng đi chích ngừa dù biết chắc rồi sẽ khóc. Chúng ta không cho ăn kem, uống nước ngọt thay cơm dù biết cấm đoán sẽ bị ghét.
Chuyện mạng xã hội cũng vậy. Ngắn hạn, con sẽ khó chịu, cha mẹ sẽ mệt. Dài hạn, đó có thể là một trong những món quà lớn nhất chúng ta dành cho sức khỏe tinh thần của chúng – giống như một mũi vắc-xin vô hình trước những cơn bão dồn dập của đời sống trực tuyến.
Úc đã chấp nhận làm “chuột bạch” cho cả thế giới nhìn vào. Còn mỗi gia đình chúng ta có dám làm “Úc thu nhỏ” cho chính con mình hay không – đó là câu hỏi mà không một chính phủ nào trả lời thay được.

Danh sách “rò rỉ”: không cần đúng, chỉ cần đủ để gây sóng
Danh sách nhân sự Bộ Chính trị và Ban Bí thư khóa XIV đang lan truyền được gọi là “từ nội bộ”, nhưng không ai dám khẳng định tính chính xác tuyệt đối. Tuy vậy, trong chính trị Việt Nam, một bản danh sách rò rỉ không nhất thiết phải đúng hoàn toàn. Nó chỉ cần đúng một phần, hoặc trông “có vẻ hợp lý”, là đã đủ để phát huy tác dụng: gây xôn xao dư luận, phát tín hiệu cho các phe phái, và thử độ chịu đựng của cả hệ thống.
Và nếu đọc kỹ, ta sẽ thấy nhiều điều thú vị hơn là vài cái tên.

Thế đối đầu mới: Công an – Quân đội, ai giữ ấn, ai giữ quyền?
Điều đầu tiên hiện ra rất rõ: cuộc chơi quyền lực đã chuyển hẳn sang thế đối đầu giữa Công an và Quân đội. Trong kịch bản đang được đồn đoán, Quân đội cố giành lại thế chủ động bằng việc đưa Đại tướng Phan Văn Giang lên ghế Tổng Bí thư. Đây không chỉ là một bố trí nhân sự, mà là nỗ lực tái cân bằng sau nhiều năm phe Công an bành trướng vào mọi ngóc ngách bộ máy: an ninh, tư pháp, kinh tế, dữ liệu, truyền thông.
Nhưng ngay cả khi Giang ngồi vị trí cao nhất, danh sách vẫn cho thấy Công an không hề buông quyền. Những ghế then chốt như Thường trực Ban Bí thư, Ban Nội chính, Bộ Công an, Hà Nội… vẫn đậm màu Hưng Yên – Nghệ An và các gương mặt công an. Kịch bản vì vậy không phải là “thay triều đổi đại”, mà giống một cuộc mặc cả: Quân đội giữ ghế biểu tượng, Công an nắm tay lái bộ máy vận hành hàng ngày.

Vùng miền, mạng lưới và “cổ phần quyền lực”
Nhìn vào danh sách, dễ thấy dày đặc dấu ấn các cụm địa phương: Hà Tĩnh, Nghệ An, Hưng Yên, Ninh Bình, Hải Phòng… Đại hội, trên giấy tờ, là chuyện đường lối và tư tưởng. Nhưng qua những cái tên, người ta thấy rõ đây còn là bài toán chia phần vùng ảnh hưởng.
Mỗi nhân vật không chỉ đại diện cho bản thân, mà là đầu mối của một mạng lưới: thân hữu, nhóm lợi ích, hậu phương địa phương, và các “khoảng an toàn” chính trị. Ai lên, tức là cả một chuỗi người đứng sau có cơ hội thăng tiến, an toàn, hoặc ít nhất là không bị thanh trừng.

Danh sách như một phép thử: ai sợ, ai mừng, ai im lặng?
Điều quan trọng nhất lại nằm ở chỗ: đây vẫn chỉ là danh sách rò rỉ, chưa được chốt. Chính vì thế, rất có thể nó là công cụ thăm dò. Thăm dò phản ứng của dân. Thăm dò phản ứng của các phe. Thăm dò xem ai bị ghét, ai được chấp nhận, ai yếu thế đến mức bị buộc rút lui.
Trong hậu trường, những bản danh sách kiểu này thường được tung ra để: dọa đối thủ, trấn an phe mình, và chuẩn bị dư luận cho một phương án chính thức sau đó – không giống hệt, nhưng dựa trên khung tương tự.
Cho nên câu hỏi đáng giá không phải “danh sách này đúng hay sai”, mà là: Ai tung ra? Tung để làm gì? Và ai đang bị ép phải phản ứng trong im lặng?

Khi “đốt lò” chạm đến… cửa hàng tiện lợi
Trong bối cảnh đó, việc Tổng Bí thư Tô Lâm gần đây chỉ đạo thanh tra các cửa hàng tiện lợi vì hiện tượng giá cả tăng bất ngờ được nhiều người xem như một động tác vừa “vì dân”, vừa là thông điệp chính trị.
Thoạt nghe, đây là hành động bảo vệ người tiêu dùng trước làn sóng tăng giá. Nhưng nếu nhìn sâu hơn, câu hỏi lập tức xuất hiện: giá tăng là do lòng tham của người bán, hay do chính sách thuế, phí, chi phí đầu vào đã dồn họ vào chân tường?
Không một tiểu thương nào thích tăng giá để đuổi khách. Người bán tồn tại được là nhờ khách còn quay lại. Nhưng khi “thuế chồng thuế, phí chồng phí”, tiền mặt bằng, điện nước, nhân công đều leo thang, thì nếu không tăng giá, họ chỉ còn cách… bán lỗ. Mà bán lỗ thì lấy gì nuôi gia đình, trả nợ, đóng thuế?
Thanh tra người bán là động tác dễ nhất. Ra lệnh kiểm tra, xử phạt, lập biên bản – cái gì cũng nhanh. Khó hơn nhiều là dám thanh tra chính những chính sách và bộ máy đang khiến giá buộc phải tăng. Trong trò chơi đó, người kinh doanh nhỏ lẻ trở thành tấm đệm: gánh đòn từ trên, hứng oán từ dưới, bị nghi ngờ là “trục lợi”, trong khi chính họ lại là người kiệt quệ cuối cùng.

Dân chỉ có một “quyền lực” nhỏ: mong ai đó xuống
Dân mạng chưa bao giờ sáng tạo như lúc bàn chuyện nhân sự: người nói “Tin vịt, chưa bầu gì mà chia ghế như chia bánh chưng”, kẻ khác lại mong “hy vọng đúng… trừ vài cái tên”, rồi có người chốt luôn “Việt Nam một đảng nhưng nhiều phe, cạnh tranh trong bóng tối”. Có người bông đùa “Ai làm cũng được, miễn đừng tăng thuế”, người khác thì bàn “A Giang mà lên thì anh em Hưng Yên bán đất cho nhanh”, thậm chí có ý kiến táo bạo “Phát cho dân mỗi xã một thùng phiếu, đảm bảo danh sách rò rỉ tự biến mất”. Có người châm biếm “Thêm ghế Thường trực Ban Bí thư để làm gì, để trực… thay ca à?”, người khác than “Dân sống còn khó hơn chơi Elden Ring, thanh tra chỉ làm tăng độ khó”, và câu kết luận được thả tim nhiều nhất: “Từ lúc mì gói tăng giá, em thấy đời này cần phép màu hơn là nhân sự.”, người mong “bác này lên, bác kia xuống”, người thì tuyên bố “dù ai lên thì cũng chẳng rẽ sang dân chủ”. Nhưng xen giữa đó là một tâm trạng chung: chỉ cần thấy vài cái tên có khả năng rời sân khấu, là hy vọng đã le lói.
Hy vọng ấy mong manh, nhiều khi bị dội gáo nước lạnh, nhưng lại chính là thứ mà mọi hệ thống quyền lực sợ nhất: cảm giác dân đã bắt đầu chờ đợi ngày một người nào đó… phải đi.
Danh sách có thể sửa. Ghế có thể đổi chủ. Các phương án nhân sự có thể được sắp xếp lại, xóa tên, thêm tên. Nhưng một khi trong lòng người dân đã hình thành ý nghĩ: “người này nên xuống”, thì quyền lực của người đó, dù còn đang ngồi ở vị trí cao nhất, cũng đã bắt đầu lung lay từ gốc.

Những cái tên trên giấy và cái giá ngoài chợ
Danh sách dự kiến cho Bộ Chính trị, Ban Bí thư khóa 14 – với những cái tên như Phan Văn Giang, Trần Cẩm Tú, Lê Minh Hưng, Nguyễn Duy Ngọc, Lê Minh Trí, Lương Tam Quang, Nguyễn Ngọc Lâm… – có thể đúng, có thể sai, có thể chỉ là một phiên bản trong nhiều kịch bản. Nhưng nó phản chiếu rõ một điều: quyền lực đang được chia lại trên cao, trong khi ở dưới, người dân vẫn đang vật lộn với từng đồng lãi mỏng, từng lần tăng giá, từng đợt thanh tra.
Đối với đa số người, ai làm Tổng Bí thư có thể không quan trọng bằng việc ngày mai xăng còn tăng nữa không, tiền thuê mặt bằng còn chịu nổi không, hóa đơn điện nước có lại nhảy vọt. Nhưng chính từ những bức xúc tưởng như “vặt vãnh” đó – giá tô phở, hộp cơm, chai dầu ăn – mà niềm tin dần bị bào mòn, và sức chịu đựng của xã hội được đo lại từng ngày.
Rốt cuộc, danh sách rò rỉ chỉ là vài trang giấy. Còn sự yên ổn hay chao đảo của một chế độ lại nằm ở chỗ: người bán hàng nhỏ lẻ còn chịu nổi bao lâu, và người dân còn tin vào lời hứa “vì dân” tới chừng nào.

Anh trai bị cáo Nguyễn Thị Thanh Nhàn (cựu Chủ tịch AIC) cho biết, gia đình đã nộp 66 tỷ đồng cho Cơ quan Thi hành án dân sự TP.HCM để khắc phục hậu quả.

Chiều 9/12, TAND TP.HCM tiếp tục phiên tòa xét xử 16 bị cáo trong vụ Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng liên quan bị can Nguyễn Thị Thanh Nhàn, Công ty AIC và Sở GD&ĐT TP.HCM.

Tại tòa, anh trai của bị cáo Nguyễn Thị Thanh Nhàn (Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc AIC) xin trình bày và bày tỏ sự xót xa khi em gái liên tiếp vướng vào nhiều vụ án. Ông cho biết bà Nhàn là con út trong gia đình, nên các anh chị đều rất lo lắng và mong muốn được trực tiếp theo dõi quá trình xét xử của TAND TP.HCM.

Ông nói gia đình rất kỳ vọng sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 68 về chủ trương “không hình sự hóa các quan hệ kinh tế, dân sự”, các vụ án kinh tế sẽ được xem xét trên tinh thần chính sách mới, tạo điều kiện cho những người liên quan khắc phục hậu quả.


Các bị cáo tại phiên toà. (Ảnh: Hoàng Thọ)

Gia đình đã họp bàn và thống nhất nếu có cơ chế phù hợp, sẽ vay mượn, gom góp tài sản để khắc phục thiệt hại trong các vụ án của bà Nhàn. Trước đó, gia đình từng phối hợp cùng bị cáo khắc phục trong một số vụ án khác và tiếp tục mong muốn làm điều tương tự trong vụ án này.

Ông cho biết thêm, gia đình đã nộp 66 tỷ đồng cho Cơ quan Thi hành án dân sự TP.HCM để khắc phục hậu quả trước phiên tòa.

“Nếu được tạo điều kiện, gia đình sẽ tiếp tục vay mượn để nộp thêm, giúp em gái và các nhân viên của Công ty AIC không phải chịu mức xử lý quá nặng nề”, ông nói.

Anh trai bị cáo đề nghị HĐXX, cơ quan điều tra và các đơn vị giám định xem xét khách quan, xác định thiệt hại “đúng và đủ theo quy định pháp luật”, để gia đình có cơ sở tiếp tục khắc phục. Ông nhấn mạnh bà Nhàn có nhiều đóng góp xã hội, từng được nhận bằng khen, huân chương và được một số tổ chức quốc tế ghi nhận.

“Chúng tôi mong HĐXX xem xét đầy đủ các tình tiết giảm nhẹ, ghi nhận sự khắc phục của gia đình và công lao của em tôi, để đánh giá khách quan vụ án”, ông nói.

Đại diện HĐXX cho biết đã ghi nhận các tình tiết mà gia đình bị cáo trình bày, bao gồm khoản 66 tỷ đồng đã nộp để khắc phục hậu quả và các thành tích của bị cáo Nguyễn Thị Thanh Nhàn. Những nội dung này sẽ được xem xét trong quá trình nghị án.

Theo cáo trạng, bà Nguyễn Thị Thanh Nhàn (Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc AIC, đang bị truy nã) là chủ mưu, chỉ đạo lập nhóm công ty “quân xanh” để tham gia các gói thầu. Hồ sơ của nhóm “quân xanh” được AIC chuẩn bị trước, cố tình bỏ thiếu tiêu chí hoặc đưa giá cao để bị loại. AIC cũng chỉnh sửa báo cáo tài chính, nâng khống chỉ tiêu nhằm hợp thức hóa điều kiện trúng thầu.

Bằng các thủ đoạn này, AIC trúng 230 gói thầu tại TP.HCM, gồm 134 gói về giáo dục, 94 gói về y tế và 2 gói môi trường. Riêng 171 gói thầu gây thiệt hại 145 tỷ đồng.

Đối với 134 gói trong lĩnh vực giáo dục, ông Lê Hồng Sơn, ông Lê Hoài Nam (Phó Giám đốc Sở) và bà Lê Phương Nga (cựu Chánh văn phòng Sở) cùng một số lãnh đạo, cán bộ Phòng GD&ĐT quận 5 cũ bị cáo buộc không thực hiện đúng quy định của Luật Đấu thầu. 131 gói thầu trong số này gây thiệt hại 142 tỷ đồng.

Cơ quan tố tụng xác định trước khi triển khai đấu thầu, bà Hoàng Thị Thúy Nga (cấp dưới bà Nhàn) đã liên hệ và gặp gỡ lãnh đạo Sở GD&ĐT TP.HCM, tặng quà và giới thiệu mình là đầu mối của AIC.

Ông Lê Hồng Sơn bị cáo buộc ký nhiều văn bản tham mưu để UBND TP.HCM chỉ đạo giao các phòng GD&ĐT (vốn không đủ năng lực, kinh nghiệm và chứng chỉ đấu thầu) làm chủ đầu tư. Với các gói thầu do Sở làm chủ đầu tư, ông Sơn bị cho là ký chỉ định thầu, định giá và tư vấn trái quy định, khiến Nhà nước thiệt hại 763 triệu đồng.

Theo chỉ đạo của ông Sơn, Phòng GD&ĐT Quận 5 thí điểm mua sắm thiết bị của AIC. Dù chưa có kết quả đấu thầu, chuyên viên phòng vẫn phối hợp nhận hồ sơ, dữ liệu do nhân viên AIC gửi qua email. Gói thầu này gây thiệt hại 4,2 tỷ đồng.

Ngoài ra, các phòng giáo dục khác được yêu cầu áp dụng hình thức mua sắm trực tiếp dựa trên giá, chủng loại thiết bị mà quận 5 đã thực hiện. Ông Sơn cũng tham mưu mở rộng chủ đầu tư sang các trường THPT (không đủ điều kiện đấu thầu), đề xuất tăng số lượng thiết bị, dẫn đến thêm nhiều sai phạm.

Công tố cáo buộc ông Sơn phải chịu trách nhiệm đối với 129 gói thầu do phòng GD&ĐT của 23 quận, huyện trước đây và 89 trường THPT làm chủ đầu tư, với tổng thiệt hại hơn 137 tỷ đồng.

Ông Lê Hoài Nam, với vai trò cấp phó, bị cáo buộc ban hành văn bản hướng dẫn 89 trường THPT thực hiện mua sắm trực tiếp. Ông Nam phải chịu trách nhiệm về số tiền thiệt hại 28,71 tỷ đồng.

Từ các hành vi sai phạm, ông Sơn, ông Nam cùng nhiều bị cáo bị truy tố về tội Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng.

VietBF@sưu tập

Messi và Beckham cuối cùng đã chinh phục nước Mỹ khi Inter Miami giành chức vô địch MLS.

Messi và Beckham cuối cùng đã chinh phục nước Mỹ sáng nay 7-12 khi đội Inter Miami giành chức vô địch MLS. Inter Miami đã đánh bại Vancouver Whitecaps ở chung kết với tỷ số 3-1 trong một đêm gia đình Beckham có mặt tại Florida.

Cựu ngôi sao đội tuyển Anh và Manchester United David Beckham có mặt cùng vợ Victoria, hai con trai Romeo và Cruz, và bạn gái Jackie Apostel. Tuy nhiên, vẫn chưa có dấu hiệu nào cho thấy cậu cả Brooklyn xích lại gần với gia đình khi anh vắng mặt trong ngày vui.

Chiến thắng này là khoảnh khắc đỉnh cao của Beckham khi sở hữu đội bóng có trụ sở tại Florida và là chặng đường 12 năm kể từ khi anh giải nghệ. Khi Beckham kết thúc sự nghiệp cầu thủ vào năm 2013, hợp đồng với MLS ghi rõ Beckham có thể sở hữu một đội bóng của Mỹ với mức giá ưu đãi khi sự nghiệp của anh kết thúc.


Messi có 2 đường kiến tạo trong trận chung kết MLS Cup. ẢNH: EPA

Beckham đã chọn Miami và phải mất nhiều năm anh mới có thể biến điều đó thành hiện thực; mãi đến tháng 1 năm 2018, Inter Miami mới chính thức ra đời, sau khi Beckham hợp tác với các doanh nhân người Miami là Jorge Mas và Jose Mas, và thậm chí khi đó đội bóng vẫn chưa có kế hoạch xây dựng sân vận động.

Inter Miami bắt đầu thi đấu vào năm 2020 và Lionel Messi đến vào giữa mùa giải 2023. "Đó là một hành trình đáng kinh ngạc", Beckham chia sẻ.

Messi đã kiến tạo để ghi bàn thắng quyết định chức vô địch bằng đường chuyền xuyên qua một khoảng trống nhỏ giữa hàng rào hậu vệ của Vancouver ở phút thứ 72 cho đồng đội người Argentina Rodrigo De Paul. De Paul đã nhanh chóng thực hiện cú sút, đẩy bóng vào góc xa của lưới. Và Messi đã nhảy lên không trung rồi nhảy vào vòng tay De Paul chỉ vài giây sau đó, với nụ cười rạng rỡ.

Và khi những phút cuối cùng trôi qua, các cổ động viên Inter Miami mặc áo hồng - hầu hết đều mặc áo số 10 của Messi trên lưng - đứng dậy, giậm chân và reo hò. Thành phố này đã từng chứng kiến các chức vô địch NFL, NBA, MLB và NHL trong quá khứ, và giờ đây nó cũng là một thành phố bóng đá.


Inter Miami vô địch MLS Cup lần đầu tiên trong lịch sử. ẢNH: EPA

Tadeo Allende ghi bàn ở phút bù giờ thứ sáu, từ một pha kiến tạo khác của Messi, để ấn định tỷ số 3-1 cho Inter Miami. Khi Messi nâng cao chiếc cúp MLS, xung quanh là các đồng đội, mưa giấy vụn rơi xuống và pháo hoa nổ vang. Inter Miami đã trở thành đội thứ 16 trong lịch sử 30 năm của giải đấu giành được chức vô địch MLS.

Đây là danh hiệu thứ 47 của Messi cho cả CLB và đội tuyển quốc gia, qua đó củng cố kỷ lục thế giới của anh. Messi hiện đã giành được ít nhất 21 danh hiệu trong các trận chung kết chỉ có một trận đấu, nhiều danh hiệu trong số đó là khi Messi chơi cùng những người đồng đội lâu năm của anh tại Barcelona - Sergio Busquets, Jordi Alba, Luis Suarez và Javier Mascherano.

Busquets và Alba sẽ giải nghệ khi hết mùa giải này và đã chơi trận cuối cùng với tư cách nhà vô địch. Tương lai của Suarez vẫn còn bấp bênh. Mascherano hiện là HLV, người đã thay đổi đội hình và chiến thuật của Inter Miami vào giữa mùa giải.


Messi và Beckham đã chinh phục nước Mỹ. ẢNH: EPA

Và Messi, 38 tuổi, Cầu thủ xuất sắc nhất MLS năm 2024, dường như chắc chắn sẽ giành giải thưởng này một lần nữa trong mùa giải này. Messi vẫn không giống bất kỳ ai khác khi anh sẽ chơi cho Inter Miami cho đến đầu những năm 40 tuổi. Khi mùa giải tới bắt đầu, Inter Miami sẽ chơi tại một sân vận động mới gần Sân bay quốc tế Miami với mục tiêu giành chức vô địch liên tiếp.

"Lionel Messi không chỉ đến đây để tận hưởng cuộc sống ở Miami", Beckham nói, "Vợ và các con anh ấy rất yêu Miami, nhưng anh ấy đến đây để chiến thắng, và đó mới thực sự là mục tiêu của Leo. Anh ấy muốn chiến thắng. Anh ấy có sự tận tụy, lòng trung thành mà anh ấy dành cho đồng đội, cho thành phố, cho CLB. Leo là một người chiến thắng. Đơn giản chỉ có vậy.'

Những hình ảnh gầy gò mới nhất của Nicola Peltz trong dịp Giáng sinh không chỉ gây lo lắng về sức khỏe mà còn khơi lại câu chuyện bất hòa kéo dài với gia đình chồng.

Vóc dáng đáng báo động giữa "bão" tin đồn

Trên trang cá nhân, Nicola Peltz vừa cập nhật loạt ảnh đón lễ Giáng sinh tại nhà riêng ở Mỹ. Nữ diễn viên cùng chồng là Brooklyn Beckham diện trang phục đôi tông màu đỏ rực rỡ, trao nhau những cử chỉ tình tứ trong không gian ấm cúng. Cô gửi lời chúc về một năm mới tràn đầy yêu thương và bình an đến người hâm mộ.

Tuy nhiên, tâm điểm của sự chú ý lại dồn vào ngoại hình của Nicola. Công chúng nhanh chóng nhận ra vóc dáng của nữ diễn viên trở nên gầy gò và gương mặt hốc hác hơn trước rất nhiều. Sự xuống sắc này khiến người hâm mộ lo lắng, cho rằng cô đang chịu tác động tâm lý nặng nề từ những ồn ào dai dẳng với gia đình chồng.

Mối quan hệ giữa Nicola Peltz và gia đình David Beckham hiện được mô tả là khó có thể cứu vãn trong một sớm một chiều. Thời gian qua, nữ diễn viên đã không còn giữ liên lạc với gia đình chồng. Đáng chú ý, cô còn có động thái gay gắt khi "chặn" tài khoản mạng xã hội của các thành viên trong nhà Brooklyn.


Việc vợ chồng Brooklyn liên tục vắng mặt trong các sự kiện quan trọng của gia đình, kết hợp với những phát ngôn đầy ẩn ý trên truyền thông, cho thấy sự rạn nứt này không đơn thuần là hiểu lầm nhất thời mà là một cuộc "chiến tranh lạnh" thực sự.


Những hình ảnh gầy gò mới nhất của Nicola Peltz trong dịp Giáng sinh không chỉ gây lo lắng về sức khỏe mà còn khơi lại câu chuyện bất hòa kéo dài với gia đình chồng. IG.
Nguồn cơn của sự "bằng mặt không bằng lòng"

Theo phân tích từ truyền thông Mỹ, nguyên nhân sâu xa dẫn đến việc con dâu nhà Beckham "hục hặc" với mẹ chồng xuất phát từ sự khác biệt về xuất thân và áp lực tỏa sáng.

Một số nguồn tin nhận định, Nicola Peltz sinh ra trong gia đình tỷ phú, được nuông chiều từ nhỏ nên sở hữu cái tôi rất lớn. Kể từ khi kết hôn, việc liên tục bị dư luận đặt lên bàn cân so sánh với người mẹ chồng nổi tiếng – Victoria Beckham – đã khiến cô cảm thấy phiền lòng và áp lực.

Hơn thế nữa, bà xã của Brooklyn được cho là luôn mang tâm lý lo sợ mẹ chồng sẽ "chiếm hào quang" của mình. Để khẳng định vị thế độc lập, Nicola thường xuyên đưa ra các quyết định bất chấp ý kiến của Victoria. Những hành động này khiến cựu thành viên Spice Girls cảm thấy không được tôn trọng, từ đó thổi bùng lên ngọn lửa mâu thuẫn.

Căng thẳng leo thang đỉnh điểm khi Nicola Peltz ra sức lôi kéo Brooklyn về "phe" mình, khiến con trai cả của nhà Beckham ngày càng xa rời gia đình gốc.

Trong khi con dâu tỏ ra cứng rắn, Victoria Beckham được cho là đang trải qua giai đoạn tâm lý nặng nề. Nguồn tin thân cận mô tả nhà thiết kế đang đối diện với "cơn ác mộng tồi tệ nhất" khi chứng kiến con trai ngày càng xa cách. Cô bày tỏ sự đau khổ và lo lắng tột độ trước tình trạng hiện tại, với mong mỏi duy nhất là gia đình có thể hàn gắn và trở lại hòa thuận như xưa.

Vietbf @ Sưu tầm

Chiều 8/12, nghệ sĩ Thương Tín trút hơi thở cuối cùng tại nhà riêng, qua đời sau thời gian chống chọi với bệnh tật. Theo chia sẻ từ nhạc sĩ Tô Hiếu, khi nghe tin dữ của nghệ sĩ Thương Tín, anh đã di chuyển từ TP.HCM lên Phan Rang trong đêm. Nhạc sĩ Tô Hiếu cho biết diễn viên phim Biệt Động Sài Gòn mất tại nhà nhưng trước khi liệm đã có một câu chuyện khá tâm linh khiến ai cũng nghẹn lại.

Tô Hiếu kể lại từ lúc mất, nghệ sĩ Thương Tín không nhắm mắt. Những người thân trong gia đình từ anh em và con trai của cố nghệ sĩ đến vuốt mắt nhưng không được. Sau đó, mọi người mới gọi cho chị Kim Chi - vợ thứ 4 của nghệ sĩ Thương Tín - đưa con gái về nhà. Ban đầu 2 mẹ con đến nói lời tạm biệt nhưng mắt ông vẫn không nhắm, cho đến khi tất cả các con có mặt và cùng vuốt thì mắt nghệ sĩ Thương Tín mới nhắm lại.

Đầu năm 2021, nghệ sĩ Thương Tín bị đột quỵ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ. Sau thời gian này ông chật vật làm nhiều công việc khác nhau để mưu sinh, có lúc làm shipper, khi đi hát đám cưới, sự kiện, đóng phim...

Vào năm 2024, nghệ sĩ Thương Tín đã bị đột quỵ lần 2 tuy nhiên may mắn không quá nghiêm trọng nên sức khỏe nghệ sĩ Thương Tín dần ổn định. Thời điểm đó, nghệ sĩ chủ yếu sống nhờ tiền đồng nghiệp và mạnh thường quân hỗ trợ. Sau khi tình trạng khả quan hơn, Thương Tín đi làm công việc giao hàng để trang trải cuộc sống. Tuy nhiên sau đó, nghệ sĩ cũng bỏ nghề vì sức khỏe đã yếu, không cho phép.

Tháng 3/2024, nam tài tử về quê dưỡng bệnh. Tháng 10/2024, nghệ sĩ Thương Tín bị tai nạn và được chẩn đoán gãy xương. Ông bị biến chứng teo cơ, không thể duỗi chân vì không điều trị kịp thời, thậm chí còn có nguy cơ tàn tật vĩnh viễn.

Hơn 1 năm qua, nghệ sĩ Thương Tín sống trong căn phòng chỉ vỏn vẹn khoảng 8 m2 tại nhà người em ở Bình Thuận. Không còn ánh hào quang sân khấu, ông lặng lẽ trải qua tuổi già với sức khỏe suy kiệt, chỉ dựa vào sự chăm sóc các anh em trong gia đình. Nghệ sĩ Thương Tín và vợ thứ 4 chia tay vào tháng 7/2024 vì mâu thuẫn trong cuộc sống. Trong những ngày tháng cuối đời, nam tài tử luôn muốn gặp con gái nhưng vì nhiều điều kiện mà không thể. Khi ra đi, nghệ sĩ Thương Tín cũng không kịp trăn trối.

Theo cáo phó, lễ nhập quan của nghệ sĩ Thương Tín được tổ chức lúc 8 giờ ngày 9/12. Lễ động quan diễn ra vào 15 giờ 30 ngày 10/12. Hiện tại, con trai và người thân đang túc trực lo hậu sự cho nghệ sĩ Thương Tín. Trên trang cá nhân, nhạc sĩ Tô Hiếu mới đây đã chia sẻ hình ảnh của Thanh Tùng - con trai của NS Thương Tín trong tang lễ. Anh ngồi thất thần, gương mặt đau buồn trước sự ra đi của bố.

Nghệ sĩ Thương Tín từng là gương mặt đình đám của màn ảnh Việt vào thập niên 80 - 90. Ông bước vào con đường nghệ thuật từ khi mới 13 tuổi và nhanh chóng khẳng định bản lĩnh qua hơn 200 vai diễn lớn nhỏ. Thời kỳ hoàng kim, nghệ sĩ Thương Tín đóng tới 12 bộ phim nhựa trong một năm.

Thương Tín gắn liền với nhiều hình tượng kinh điển như thiếu tá Lưu Trọng Kỳ Vọng trong Ván Bài Lật Ngửa, tướng cướp Bạch Hải Đường ở Săn Bắt Cướp hay Sáu Tâm của Biệt Động Sài Gòn. Ở thời kỳ đỉnh cao, dù lịch trình dày đặc, các đạo diễn vẫn kiên quyết chờ ông bằng được vì sức ảnh hưởng và tên tuổi quá lớn của ông trên thị trường phim ảnh lúc bấy giờ.

Camera ghi cảnh bé gái đang chơi trước nhà thì cô gái trẻ tiếp cận, lột hoa tai bằng vàng trong 10 giây rồi tẩu thoát.

Ngày 10/12, Công an xã Tân Vĩnh Lộc (huyện Bình Chánh cũ) lấy lời khai những người liên quan, làm rõ trình báo của gia đình bé gái 5 tuổi.


Hình ảnh cô gái trẻ tiếp cận bé gái, lột bông tai. Ảnh: Camera an ninh

Trước đó, tối hai hôm trước, anh Tuấn (37 tuổi) đang ở trong nhà thì mấy đứa trẻ hàng xóm chạy vào báo tin con gái bị người lạ tháo mất đôi bông tai. Chạy ra hẻm trước nhà, anh thấy con đang khóc, vùng tai bị trầy, rỉ máu; đôi bông tai vàng trị giá gần một triệu đồng không còn. Bé mếu máo kể bị một cô gái tiếp cận, tháo mất.

Hình ảnh camera an ninh ghi nhận, khi con anh Tuấn đang chơi với các bạn nhỏ thì cô gái chạy xe đạp điện, chở theo bé gái khoảng 13 tuổi, lại gần. Cả hai cùng đeo khẩu trang.

Cô gái nhìn ngó xung quanh, xuống xe và có động tác như kiểm tra lốp. Ngay sau đó cô lại gần con của anh Tuấn, lột đôi bông tai trong 10 giây, hấp tấp lên xe phóng đi.

VietBF@sưu tập

Theo như giới khảo cổ chưa dám khai quật lăng mộ khổng lồ 2.200 năm tuổi của Tần Thủy Hoàng do chứa nhiều bí mật, nhưng nguy cơ bảo tồn và thủy ngân. Vì Tần Thủy Hoàng không chỉ là một nhân vật lịch sử, ông còn là biểu tượng chính trị của Trung Quốc – người thống nhất đất nước nhưng cũng nổi tiếng là bạo chúa. Lăng mộ của ông vì thế được coi là di tích quốc gia.
Năm 1974, một nhóm nông dân tại tỉnh Thiểm Tây, Trung Quốc đã phát hiện những mảnh gốm tưởng chừng bình thường. Tuy nhiên, đó lại là khởi đầu cho một trong những phát hiện khảo cổ vĩ đại nhất lịch sử Trung Hoa: Đội quân đất nung.

Sau quá trình khai quật, khoảng 8.000 tượng binh sĩ và ngựa bằng đất nung đã được đưa ra ánh sáng lần đầu tiên sau hơn 2.200 năm. Tuy nhiên, đây mới chỉ là phần nổi của tảng băng. Đội quân này chỉ là một phần của lăng mộ khổng lồ của Tần Thủy Hoàng, vị hoàng đế đầu tiên thống nhất Trung Quốc.

Lăng mộ hiện nay trông như một ngọn đồi phủ cây xanh, nhưng bên dưới là một quần thể có quy mô thành phố. Theo sử gia Tư Mã Thiên, công trình này được xây dựng trong khoảng 38 năm, hoàn thành vào năm 208 trước Công nguyên, với sự tham gia của khoảng 700.000 lao động.

Một số nhà nghiên cứu hiện đại như John Man ước tính con số thực tế có thể chỉ khoảng 16.000 người, nhưng vẫn là một lực lượng khổng lồ.

UNESCO cho biết toàn bộ khu lăng mộ có diện tích khoảng 56,25 km². Bên trong, theo ghi chép cổ, có những “dòng sông thủy ngân” chảy qua các kênh đào nhân tạo, trần nhà gắn ngọc trai mô phỏng bầu trời đêm, cùng những cơ chế phòng thủ phức tạp như nỏ tự động.

Các khảo sát địa vật lý hiện đại cũng phát hiện nồng độ thủy ngân quanh gò mộ cao gấp 20–50 lần mức tự nhiên, cùng những khoang rỗng cho thấy cấu trúc nhiều tầng.

Nguy cơ bảo tồn và hiểm họa thủy ngân

Dù đã khai quật nhiều khu vực phụ cận như xưởng chế tác, hố chôn xe ngựa và đội quân đất nung, phần trung tâm chứa mộ thất của Tần Thủy Hoàng vẫn chưa từng được mở. Nguyên nhân chính là lo ngại về bảo tồn.

Việc phá vỡ môi trường kín bên trong sẽ khiến nhiệt độ, độ ẩm và vi sinh vật xâm nhập, có thể phá hủy ngay lập tức các hiện vật hữu cơ như quan tài sơn mài, cờ lụa, tượng gỗ, vũ khí, tài liệu hay thảm dệt.

Bài học từ chính đội quân đất nung là minh chứng rõ ràng. Khi các tượng binh sĩ được khai quật vào thập niên 1970, lớp màu sắc rực rỡ trên áo giáp đã bong tróc chỉ sau vài phút tiếp xúc với không khí.

Dù khoa học bảo tồn đã tiến bộ, nhưng một môi trường kín tồn tại suốt 2.200 năm như trong mộ thất sẽ là thách thức lớn hơn nhiều. Chính vì vậy, Cục Quản lý Di sản Văn hóa Trung Quốc áp dụng nguyên tắc nghiêm ngặt: “Không khai quật nếu chưa thể bảo tồn”.

Ngoài vấn đề bảo tồn, còn có nguy cơ từ thủy ngân. Nếu bên trong thực sự tồn tại hồ hoặc kênh thủy ngân, việc khai quật sẽ giải phóng hơi độc ra môi trường, gây nguy hiểm cho cả đội ngũ khảo cổ và khu vực xung quanh.

Điều này đòi hỏi công nghệ kiểm soát khí độc, hệ thống thông gió và giám sát môi trường phức tạp – vượt ngoài khả năng của một nhóm khảo cổ truyền thống.

Yếu tố chính trị và nghiên cứu từ xa

Tần Thủy Hoàng không chỉ là một nhân vật lịch sử, ông còn là biểu tượng chính trị của Trung Quốc – người thống nhất đất nước nhưng cũng nổi tiếng là bạo chúa. Lăng mộ của ông vì thế được coi là di tích quốc gia.

Một cuộc khai quật thất bại hoặc gây hủy hoại hiện vật sẽ trở thành thảm họa chính trị và văn hóa. Chính quyền Trung Quốc vì thế chọn cách thận trọng, chờ đợi công nghệ bảo tồn phát triển thêm.

Trong khi chưa thể mở mộ thất, các nhà khoa học vẫn tiến hành nhiều nghiên cứu không xâm lấn. Họ sử dụng radar xuyên đất để lập bản đồ cấu trúc bên trong, đo từ trường để phát hiện kim loại, lấy mẫu khí để kiểm tra hơi độc, và dùng ảnh vệ tinh độ phân giải cao để theo dõi biến dạng bề mặt.

Nhờ đó, lăng mộ Tần Thủy Hoàng trở thành một trong những công trình chưa khai quật nhưng được nghiên cứu nhiều nhất trên thế giới.

Sau hơn 2.200 năm, nơi yên nghỉ của vị hoàng đế đầu tiên Trung Hoa vẫn là một “hộp thời gian” chưa mở. Những bí mật bên trong có thể sẽ còn được giữ kín cho đến khi nhân loại đủ khả năng bảo tồn chúng trọn vẹn.

Trong y học, ung thư thường được coi là bệnh lý cá nhân, nhưng thực tế cho thấy, có những loại ung thư có xu hướng xuất hiện ở cả hai vợ chồng, đôi khi cùng một lúc hoặc cách nhau không lâu. Hiện tượng ung thư đồng mắc ở cặp đôi này không phải ngẫu nhiên, mà thường xuất phát từ việc chia sẻ chung các yếu tố nguy cơ về môi trường, thói quen sinh hoạt và đặc biệt là sự lây truyền mầm bệnh.

Đây là 4 bệnh ung thư rất thích "tấn công" các cặp đôi cùng lúc, khiến bạn cần nhớ lời khuyên quan trọng: đi khám cũng nhớ khám cả đôi!
1. Ung thư phổi

Ung thư phổi là bệnh ung thư phổ biến thích "tấn công" các cặp đôi và gia đình. Ngoài nguyên nhân dễ thấy nhất là khói thuốc lá thụ động và sự chia sẻ chung các yếu tố môi trường độc hại khác trong không gian sống.

Các yếu tố này bao gồm việc tiếp xúc với khí Radon (phát sinh từ nền đất hoặc vật liệu xây dựng, tích tụ trong nhà kín), bụi mịn PM2.5 từ môi trường ô nhiễm bên ngoài, hoặc chất độc hóa học từ việc sử dụng chung bếp (như khói dầu ăn, than củi trong quá trình nấu nướng). Những yếu tố này được hít vào phổi hàng ngày, làm tăng nguy cơ ung thư phổi đáng kể cho cả hai người. Do đó, nếu một người trong gia đình được chẩn đoán ung thư phổi, người còn lại cần phải tầm soát ngay lập tức và kiểm tra môi trường sống chung.
2. Ung thư dạ dày

Ung thư dạ dày là loại ung thư tiêu hóa nổi tiếng về khả năng lây lan trong gia đình, đặc biệt là giữa các cặp vợ chồng. Thủ phạm chính là vi khuẩn Helicobacter pylori (HP), là nguyên nhân hàng đầu gây viêm loét và ung thư dạ dày.

HP lây truyền chủ yếu qua đường miệng – miệng, thông qua việc ăn uống chung, dùng chung bát đũa, hoặc thậm chí là hôn. Khi một người mang vi khuẩn HP, vi khuẩn này sẽ lây sang người bạn đời. Việc nhiễm HP kéo dài, kết hợp với chế độ ăn nhiều muối, làm tăng nguy cơ phát triển ung thư dạ dày cho cả hai người.
3. Ung thư cổ tử cung và ung thư vòm họng

Mặc dù ung thư cổ tử cung (ở nữ giới) và ung thư vòm họng (ở cả hai giới) là 2 bệnh khác nhau, nhưng chúng có chung một thủ phạm: Virus u nhú ở người (HPV). HPV lây truyền qua quan hệ tình dục và là nguyên nhân chính gây ra hai loại ung thư này.

Khi một người bị nhiễm HPV (thường là chủng nguy cơ cao), virus này có thể lây sang người bạn đời. Ở nam giới, HPV có thể gây ung thư hậu môn, dương vật, và đặc biệt là ung thư vòm họng/hầu họng. Nếu một trong hai người được chẩn đoán dương tính với HPV hoặc ung thư liên quan, người kia cần được tư vấn xét nghiệm HPV và tầm soát ung thư liên quan.
4. Ung thư đại trực tràng

Ung thư đại trực tràng có tỷ lệ đồng mắc cao ở các cặp vợ chồng hoặc người cùng gia đình. Bởi vì họ thường có chung một chế độ ăn uống (thích ăn đồ nướng, thịt đỏ, ít chất xơ) và lối sống tĩnh tại (ít vận động, béo phì).

Các yếu tố nguy cơ này tích lũy dần theo thời gian, gây viêm nhiễm và làm tăng nguy cơ hình thành polyp tiền ung thư cho cả hai người. Nếu một người trong cặp đôi được chẩn đoán ung thư đại trực tràng, người còn lại nên thực hiện nội soi đại tràng sớm hơn so với khuyến nghị thông thường, vì họ đã cùng nhau chia sẻ các thói quen gây bệnh suốt nhiều năm.

Nếu không kiểm soát, món ăn vặt này có thể âm thầm kéo theo đường huyết cao, huyết áp tăng và rối loạn tiêu hóa. Sức khỏe bắt đầu từ những lựa chọn nhỏ mỗi ngày: đọc kỹ thành phần, giảm đường – giảm muối, ưu tiên thực phẩm tự nhiên.

Những năm gần đây, nhiều người coi trái cây sấy, mứt, ô mai… là món ăn vặt “lành mạnh”, thậm chí thay thế trái cây tươi. Tuy nhiên, tại các bệnh viện, không ít ca tăng huyết áp đột ngột, đường huyết dao động mạnh… lại xuất phát từ chính thói quen tưởng vô hại này.

Câu chuyện của bà Vương (70 tuổi, sống tại Thành Đô) là ví dụ điển hình. Nhiều năm bị tăng huyết áp, bà hạn chế đồ ngọt nhưng lại đều đặn ăn vài viên ô mai, mứt trái cây mỗi ngày để “cho đỡ thèm”. Bao bì sản phẩm in dày đặc số liệu: 68g đường/100g, natri 580mg, đến 6 loại phụ gia. Nhưng với bà, đó đơn giản là “trái cây phơi khô – tự nhiên và tốt cho sức khỏe”.

Cho tới tuần trước, bà phải nhập viện cấp cứu vì huyết áp tăng vọt lên 170 mmHg. Khi được hỏi chế độ ăn, bác sĩ lập tức nhận định: “Bệnh nhân ăn nhiều mứt, ô mai trong thời gian dài”.

Các chuyên gia cảnh báo: một miếng mứt nhỏ có thể chứa lượng đường và muối gấp nhiều lần trái cây tươi, thậm chí độc hại hơn 6 lần nếu sử dụng thường xuyên.


Các chuyên gia cảnh báo: một miếng mứt nhỏ có thể chứa lượng đường và muối gấp nhiều lần trái cây tươi, thậm chí độc hại hơn 6 lần nếu sử dụng thường xuyên. Ảnh minh họa
3 “lớp mặt nạ” biến trái cây sấy thành món ăn nguy hiểm

1. Đường cao ở mức đáng báo động

Theo Hội Dinh dưỡng Trung Quốc, phần lớn mứt, trái cây sấy có 60–80% đường, có loại vượt mốc 90%.

Một gói mứt nhỏ tương đương 6–8 viên đường.

Đa phần đường đến từ siro fructose, đường trắng, maltose – đều có chỉ số đường huyết cao, gây tăng đường máu nhanh.

2. Natri cao không kém đồ ăn mặn

Ô mai mặn, ô liu muối, mận khô… chứa 400–700mg natri/100g.

Với người tăng huyết áp và bệnh thận, chỉ cần một gói mứt đã tiêu hết 1/3 lượng muối tối đa trong ngày.

Hậu quả: giữ nước, tăng huyết áp, gây phù và tăng gánh nặng cho thận.

3. Phụ gia, phẩm màu, hương liệu – tổ hợp hóa học “đội lốt” trái cây

Quá trình sản xuất mứt thường sử dụng chất bảo quản, phẩm màu đỏ, chất tạo mùi tổng hợp…

Dù dùng đúng quy định, ăn thường xuyên và kéo dài vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây dị ứng, kích ứng tiêu hóa, viêm mạn tính.

Thực chất, đây là sản phẩm ít dinh dưỡng nhưng giàu năng lượng, không hề tương đương trái cây tươi như nhiều người lầm tưởng.

Natri cao dẫn đến giữ nước, tăng thể tích tuần hoàn → huyết áp tăng. Ảnh minh họa
Ăn mứt liên tục trong vài tháng có thể gây ra 4 hệ lụy sức khỏe

1. Đường huyết dao động mạnh

Lượng đường cao khiến tuyến tụy quá tải, làm tăng nguy cơ tiền tiểu đường – nhất là ở người trung niên và cao tuổi.

2. Huyết áp tăng kéo dài, dễ “lờn” thuốc

Natri cao dẫn đến giữ nước, tăng thể tích tuần hoàn → huyết áp tăng.

Không ít bệnh nhân tưởng thuốc giảm tác dụng, nhưng thủ phạm lại đến từ thực đơn hằng ngày.

3. Tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ

200g mứt táo có thể gần 500 kcal, tương đương 2 bát cơm.

Năng lượng lớn và đường cao dễ chuyển hóa thành mỡ tích tụ ở gan và vùng bụng.

4. Hại răng và rối loạn tiêu hóa

Mứt dẻo, dính, dễ bám vào kẽ răng → sâu răng, viêm nướu.

Đường và phụ gia quá mức cũng làm rối loạn hệ vi sinh đường ruột.

3 khuyến cáo để ăn trái cây sấy an toàn hơn

1. Đọc kỹ nhãn sản phẩm

Ưu tiên loại:

Không thêm đường

Ít phụ gia

Hàm lượng đường dưới 20%

Tránh sản phẩm có “siro fructose”, “đường trắng” nằm đầu bảng thành phần.

2. Giới hạn tối đa 20g/ngày

Chỉ nên ăn 3–5 miếng nhỏ, sau bữa ăn.

Tuyệt đối không ăn liên tục như đồ nhắm.

3. Ưu tiên trái cây sấy tự nhiên hoặc tự làm tại nhà

Táo sấy, chuối sấy không đường, mận khô tự nhiên… là lựa chọn tốt hơn.

Nếu có máy sấy/ lò nướng, nên tự làm để kiểm soát nguyên liệu và hạn chế phụ gia.

Trẻ em, người già và nhóm bệnh nền (tiểu đường, tăng huyết áp, bệnh thận) cần đặc biệt hạn chế mứt, ô mai.

Đừng để vị chua ngọt “đánh lừa” sức khỏe

Mứt không phải trái cây, càng không phải món “bổ dưỡng đường ruột” như lời đồn.

VietBF@ sưu tập