49 tuổi. Một nữ tiến sĩ. Một buổi sáng tháng Tám 2025, người ta t́m thấy thi thể bà trong căn nhà nhỏ, chấm dứt cuộc đời giữa lúc hai đứa con đang tuổi trưởng thành và người chồng bệnh tật không đủ sức làm điểm tựa. Hồ sơ viết ngắn gọn: “tự kết liễu”. Nhưng những ǵ ẩn phía sau mới là mạch ngầm của một bi kịch trí thức.
Tháng 3/2025, tiến sĩ Hoàng Phương Mai bị Viện Hán Nôm ra quyết định cho thôi việc. Không chấp nhận, bà ngày ngày đến Viện, ngồi trong pḥng khách như một bóng mờ quá khứ. Tháng 7/2025, lệnh cấm cửa được ban hành. Đến sáng 16/8, gia đ́nh gơ cửa pḥng, và không c̣n nghe tiếng trả lời.
Một nữ trí thức từng lặng lẽ nghiên cứu “Lữ trung tạp thuyết” của Bùi Huy Bích, để lại tác phẩm “Lời xưa vang vọng” – một công tŕnh quư với giới nghiên cứu văn xuôi thế kỷ XVIII. Người từng say mê chữ nghĩa cổ nhân ấy, cuối cùng chọn cho ḿnh cái chết lạnh lùng, giống như một đoạn kết không ai muốn viết.
Nguồn tin cho biết, Viện từng “gợi ư” nếu bà chịu rút đơn kiện, nhận lỗi v́ sức khỏe kém không hoàn thành công việc, th́ quyết định buộc thôi việc sẽ được hủy bỏ. Nhưng bà từ chối. Với bà, điều cần không phải là một chỗ ngồi trong cơ quan, mà là sự công bằng cho nguyên tắc, cho lư tưởng. Bà tin “cấp trên” sẽ xét lại. Niềm tin ấy hóa ra là chiếc dây treo lơ lửng giữa vực sâu.
Trong môi trường vốn đầy rẫy “quan quan tương hộ”, những ai không chịu nhập cuộc với tṛ bè phái thường bị loại bỏ. Người ta nói nhiều về “kinh tế tri thức”, nhưng ít khi bảo vệ nổi một trí thức dám giữ sự độc lập. Bên trong những viện nghiên cứu nuôi bằng ngân sách, các cuộc đấu đá, tiểu xảo và mưu toan chính trị văn pḥng là món ăn thường nhật. Hoàng Phương Mai vấp ngă ở chính nơi bà gửi gắm cả sự nghiệp.
Xă hội thời nay phô diễn mặt nạ đạo đức. Những lời “xin ghi nhận, sẽ xử lư” chỉ c̣n là ngôn ngữ cửa miệng. Thực chất, đằng sau mỗi hợp đồng lao động luôn ẩn một phụ lục vô h́nh: “chấp nhận thao túng, dối trá, hèn hạ”. Bà không kư vào phụ lục ấy, và cái giá là sự cô độc đến tận cùng.
Khi người phụ nữ ấy ra đi, cộng đồng chỉ kịp xôn xao rồi lại cuốn vào guồng quay hăm hở của “thị trường chức vụ” – nơi chiếc ghế không bao giờ được cho không. Không ai kịp lắng nghe, kịp hỗ trợ một trí thức trung niên thất nghiệp, tuyệt vọng trong niềm tin ngây thơ vào “cấp trên”.
Cái chết của tiến sĩ Hoàng Phương Mai như một chương bi thương trong vở kịch trí thức Việt Nam hiện đại. Nó nhắc lại âm vang u tối từ thời phân tranh mà Bùi Huy Bích từng viết: “Kiến thuyết quan binh công lược bạo/ Dân gia phiến tịch đăng vô di”. Người trí thức ấy, cuối cùng, cũng chỉ c̣n lại hai bàn tay trắng, và một lời tiễn biệt muộn màng từ những ai từng đọc qua công tŕnh của bà.
Tưởng nhớ TS. Hoàng Phương Mai (1976 – 2025)
Những ngày này, nhắc đến tên chị, tôi lại nhớ về công tŕnh nghiên cứu Lữ Trung Tạp Thuyết – tác phẩm mà chị đă dành nhiều năm tâm huyết để khảo sát, dịch thuật và chú giải. Thời điểm chị bắt tay vào nghiên cứu văn bản này, tôi từng khá bất ngờ, bởi chữ thảo Hán Nôm vốn không dễ đọc, càng không dễ khảo cứu một cách hệ thống. Tôi c̣n xin phép chị chụp lại bản chữ Hán để sau này tham khảo thêm, nhưng rồi đời sống cuốn đi, tôi không có nhiều thời gian để thực hiện. Giờ đây, khi chị đă thành người thiên cổ, tôi chỉ biết gửi lại đôi ḍng này như một nén tâm t́nh.
Tôi vẫn nhớ một kỷ niệm đầu xuân, đoàn thanh niên của Viện Nghiên cứu Hán Nôm cùng nhau về thăm gia đ́nh chị ở Nam Định. Một gia đ́nh nền nếp, chuẩn mực, tiếp đón chúng tôi bằng sự chu đáo và nồng hậu. Bố mẹ chị, các em của chị vui vẻ chuyện tṛ cùng khách từ Hà Nội về. Chúng tôi nghỉ lại qua đêm, hôm sau tiếp tục lên đường sang Ninh B́nh thăm gia đ́nh chị Nguyễn Thị Kim Măng. Đám cưới của chị với anh Nguyễn Ngọc Dương – người đồng nghiệp cùng Viện – tôi cũng có mặt, vinh dự cùng họ hàng góp tay bắn pháo hoa trong ngày rước dâu. Những kư ức ấy giờ hóa thành kỷ niệm để thương nhớ. Mong chị thanh thản.
Lữ Trung Tạp Thuyết – di sản của một thời
Trong ḍng chảy học thuật cuối thế kỷ XVIII – đầu XIX, Lữ Trung Tạp Thuyết của Tham tụng Bùi Huy Bích là một tác phẩm tiêu biểu, phản ánh chiều sâu tư tưởng và trăn trở của một nho sĩ trung trực, học tṛ xuất sắc của Lê Quư Đôn. Ông kế thừa tinh thần bác học, trọng đạo lư, gắn bó với vận mệnh đất nước và tha thiết với thời cuộc.
Tác phẩm này mang tính tổng hợp, được biên soạn khi Bùi Huy Bích cáo quan về ở ẩn, ghi lại những suy tư, chiêm nghiệm về đạo đức, con người, lối sống và biến động xă hội. Lữ Trung Tạp Thuyết vừa trích dẫn lời dạy của Khổng Tử, Mạnh Tử, Hàn Tử…, vừa thể hiện quan điểm cá nhân về lịch sử, văn chương, phong tục dân gian.
Trước khi có công tŕnh của TS. Hoàng Phương Mai, tác phẩm này chưa từng được khảo sát toàn diện dưới góc độ văn bản học. Khoảng trống đó đă được chị lấp đầy bằng công tŕnh “Lời xưa vang vọng – Qua tác phẩm Lữ Trung Tạp Thuyết của Bùi Huy Bích” (NXB Khoa học xă hội, 2021). Cuốn sách dày hơn 400 trang, gồm 3 chương chính và phụ lục, tŕnh bày song song bản dịch tiếng Việt và nguyên văn chữ Hán. Đây là công tŕnh hệ thống, giúp độc giả tiếp cận không chỉ nội dung và giá trị tư liệu của tác phẩm, mà c̣n hiểu rơ hơn vị trí của Lữ Trung Tạp Thuyết trong đời sống tinh thần của trí thức Nho học Việt Nam.
Không chỉ là một tập bút kư học thuật, Lữ Trung Tạp Thuyết c̣n là tấm gương soi tâm hồn một nho sĩ thời loạn, một học tṛ xứng đáng của Lê Quư Đôn, và cũng là di sản quư giá để hậu thế t́m về cội nguồn tư tưởng, đạo lư và nhân sinh quan của dân tộc.
NSND Thu Hà không chỉ là diễn viên mà là hiện thân của vẻ đẹp cổ điển: Từng ánh nh́n, từng cử chỉ đều có nhịp điệu riêng, vừa mong manh vừa kiêu sa. Chị sở hữu nhan sắc khiến cả showbiz Việt ghen tị.
Nghệ sĩ Nhân dân (NSND) Thu Hà, sinh năm 1969 tại Tuyên Quang. Vào năm Thu Hà 16 tuổi, đoàn nghệ thuật Quân khu 2 đi tuyển diễn viên ở khu vực 6 tỉnh miền Bắc, chị được người hàng xóm rủ đi thi thử và lọt vào trong số 10 người trúng tuyển.
Năm 1989, nữ nghệ sĩ được đạo diễn - NSND Hải Ninh mời đóng phim Đêm hội Long Tŕ. Sau bộ phim Lá ngọc cành vàng, tên tuổi Thu Hà được khẳng định, trở thành một trong những ngôi sao hàng đầu của điện ảnh.
Dù được công chúng yêu mến gọi bằng những danh xưng trân trọng, nhưng NSND Thu Hà từng khẳng định bản thân chưa bao giờ nhận ḿnh là "nữ hoàng". Chị chia sẻ: "Tôi nghĩ rằng không có nghệ sĩ nào lại tự xưng là ông hoàng hay bà chúa, dù ở Việt Nam hay bất kỳ nền điện ảnh nào trên thế giới. Những danh xưng ấy là sự ưu ái của khán giả dành cho nghệ sĩ mà thôi.
Người nghệ sĩ vốn có sự nhạy cảm và cũng có thước đo riêng cho chính ḿnh. Cá nhân tôi rất vui khi được gọi là "lá ngọc cành vàng", "nữ hoàng ảnh lịch", nhưng chưa bao giờ tôi tự nhận những điều đó. Với tôi, tự nhận những danh xưng mỹ miều chẳng khác nào tự chôn vùi chính ḿnh".
Sau khi tiếp tục ghi dấu ấn với các bộ phim: Tóc gió thôi bay, Canh bạc, Hẹn gặp lại Sài G̣n…, chị rời Đoàn Văn công Quân khu 2 để gia nhập Nhà hát Kịch Hà Nội. NSND Thu Hà 2 lần giành giải Nữ diễn viên chính xuất sắc tại Liên hoan phim Việt Nam năm 1990 và 1993.
Thu Hà là nữ diễn viên được khán giả hâm mộ, yêu mến cuồng nhiệt thập niên 1990 cùng những tên tuổi như: Lư Hùng, Diễm Hương, Việt Trinh, Lê Công Tuấn Anh, Y Phụng...
Đêm hội Long Tŕ được chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Nguyễn Huy Tưởng, phản ánh giai đoạn xă hội bị phân ră và suy thoái, khi Trịnh Sâm bị Đặng Thị Huệ thao túng mà mất cả cơ đồ. Từ các chất liệu lịch sử, đạo diễn Hải Ninh đă đưa vào Đêm hội Long Tŕ những h́nh ảnh táo bạo để thể hiện những rối ren của xă hội đương thời. Phim ra mắt khán giả vào năm 1989 được ví như "cơn chấn động" của điện ảnh Việt Nam thời điểm đó với hàng loạt cảnh nóng.
Được mệnh danh là "lá ngọc cành vàng" của điện ảnh Việt, NSND Thu Hà sở hữu vẻ đẹp thanh tú, đài các. Đôi mắt to tṛn, làn da trắng mịn cùng nét dịu dàng tự nhiên đến khí chất như tiểu thư ḍng dơi, chị có thứ cốt cách mà chỉ cần khoác lên ḿnh một bộ y phục xưa là lập tức biến khung h́nh thành cực phẩm. Thu Hà trở thành h́nh mẫu lư tưởng của hàng triệu người hâm mộ suốt nhiều năm.
Khán giả yêu điện ảnh Việt vẫn nhớ măi h́nh ảnh Quận Chúa Quỳnh Hoa trong Đêm Hội Long Tŕ. Ở đó, Thu Hà không chỉ là diễn viên mà là hiện thân của vẻ đẹp cổ điển: Từng ánh nh́n, từng cử chỉ đều có nhịp điệu riêng, vừa mong manh vừa kiêu sa. Vai Nga trong Lá Ngọc Cành Vàng đưa chị lên tầm biểu tượng với danh xưng "tiểu thư lá ngọc cành vàng", một h́nh tượng không chỉ đẹp về h́nh thức mà c̣n đầy lớp lang cảm xúc, khiến khán giả nhớ măi. Những tác phẩm như Hẹn Gặp Lại Sài G̣n, Đường Đời, Canh Bạc… mỗi lần chị xuất hiện đều khiến người xem nín thở trước sự ḥa quyện giữa nhan sắc và diễn xuất đầy nội lực.
Thời trẻ, NSND Thu Hà không chỉ nổi bật ở vai tṛ diễn viên mà c̣n là nữ hoàng ảnh lịch, là gương mặt được săn đón trên báo và tạp chí. Nhan sắc của chị được nhắc đến bằng những h́nh ảnh như tranh vẽ: Thanh tao, đài các, như đóa hoa quư giữa một rừng người. Đôi mắt biết nói, nụ cười nhẹ và làn da trắng ngần khiến chị chỉ đứng yên trong khung h́nh mà vẫn thu hút toàn bộ ánh nh́n. Cốt cách tiểu thư của nữ nghệ sĩ là thứ toát ra tự nhiên thế nên khi lên phim cổ trang, chỉ cần một ánh nh́n, khán giả cũng có thể hiểu nhân vật của chị là người có thân phận, có bi kịch, có chiều sâu.
Hiện tại, dù không c̣n dồn lực làm phim liên tục như thời kỳ trước, chị vẫn đều đặn xuất hiện trên màn ảnh và tạo dấu ấn. Vai Bạch Cúc trong Hướng Dương Ngược Nắng hay vai bà Hạ Lan trong phim Trạm cứu hộ trái tim, cho khán giả một lần nữa được thấy h́nh ảnh sắc sảo, quyền lực, vô cùng cuốn hút bất chấp thời gian và giữ được thần thái sang trọng, diễn xuất đỉnh cao như nhiều năm trước của chị.
Ngày ấy, kỷ niệm 65 năm t́nh hữu nghị Việt – Cuba rộn ràng như hội làng. Loa phường mở hết công suất, báo đài nổ như pháo Tết. Nhưng khổ nỗi, nội dung th́ cứ… lạc điệu, kiểu như bật nhạc bolero trong buổi ḥa nhạc giao hưởng. Tin tức th́ toàn mốc meo, khen tới mức cả nước “phải” biết ơn – nghe xong, Khổng Tử chắc cũng phải chép miệng: “Ơ hay, bạn cho miếng kẹo cao su hồi năm nào mà giờ bắt con cháu đời đời ghi ơn sao?”
Trên sân khấu ấy, nhân dân chia làm hai phe. Một phe c̣n đắm ch́m trong âm vang tuyên truyền thời chiến, rưng rưng như xem phim Hàn Quốc tập cuối. Phe kia th́ lặng lẽ lắc đầu, đă tiếp xúc với thế giới mới, nh́n Cuba chỉ c̣n như một “quốc gia trong tủ lạnh”: bên ngoài đẹp lung linh, bên trong hết điện nên đồ ăn toàn bốc mùi.
Hồi trước, tôi có viết một bài về Fidel Castro – ông cụ ấy sống trong biệt thự, có đảo riêng, du thuyền riêng. Tôi nói thật th́ nhiều trí thức miền Bắc giận tôi lắm, bảo tôi “quay xe”. Ừ th́ tôi quay, nhưng quay theo hướng có đèn xanh, chứ ai dại ǵ lao vào ngơ cụt. Mất bạn bè cũng đành chịu, v́ sự thật vẫn có mùi thật hơn là mùi tem phiếu.
Cuba – viên ngọc hóa… bóng đèn dầu
Ngày xưa, Cuba được gọi là “viên ngọc Đại Tây Dương”. Bây giờ, ngọc ấy rơi xuống cống, chỉ c̣n du khách đến ngắm di tích hoài cổ. Năm 2024, cả nước biểu t́nh v́ mất điện 18 tiếng/ngày. Tủ lạnh chết, cá thịt bốc mùi, bệnh viện thành nhà xác mini, trẻ em học bài bằng ánh nến như trong phim kinh dị.
Giữa lúc ấy, quư tử Sandro Castro – “hoàng tử đỏ” – cưỡi Mercedes đi bar, nhấp champagne rồi cười khẩy: “Ḿnh giống công ty điện lực, phát blackout cho thiên hạ.” Thật t́nh, nếu dân Cuba có sức, chắc đă kéo Sandro ra sạc điện cho sáng cả đảo rồi.
Huyền thoại Fidel – chuyện cười thế kỷ
Những ai c̣n tin Fidel là “lănh tụ khổ hạnh” chắc chưa đọc hồi kư của vệ sĩ cũ Juan Reinaldo Sánchez. Trong đó, Fidel hiện ra như một phiên bản “Kim Jong Un bản Caribe”: du thuyền, hồ bơi nước mặn, đảo riêng. Ông ta bảo dân “thắt lưng buộc bụng”, c̣n ḿnh th́ thắt cà vạt hàng hiệu.
Cái bi hài ở chỗ: ngày c̣n trẻ, Fidel từng hùng hồn tự bào chữa trước ṭa của chế độ Batista, nhờ hệ thống tư pháp độc lập mà được tha. Rồi khi nắm quyền, việc đầu tiên là… giết chết nền tư pháp ấy. Thế là từ một phiên ṭa minh bạch, Cuba biến thành một nhà tù khổng lồ. Khủng hoảng hạt nhân: từ Vịnh Con Lợn đến bầy ḅ đỏ
Đám “ḅ đỏ” ở quê nhà th́ vẫn mê kể chuyện: “Nhờ Cuba đặt tên lửa dí vào Mỹ nên Mỹ mới không dám dùng bom nguyên tử ở Việt Nam!” Thực ra, nếu đem lư luận ấy đi kể cho Kennedy hay Khrushchev, chắc họ cũng ngă ghế v́ cười.
Khủng hoảng hạt nhân Cuba 1962 kéo dài đúng 13 ngày, kết thúc bằng thỏa thuận: Liên Xô rút tên lửa, Mỹ cam kết không xâm lược Cuba. Lúc Mỹ đổ quân vào Việt Nam (1965), Cuba đă sạch bong bóng hạt nhân rồi. Vậy th́ lấy ǵ mà “che chắn”? Nói kiểu dân gian: “Ḅ đỏ kể chuyện Cuba giữ giùm cái ô, nhưng lúc mưa th́ cái ô đă đem bán ve chai từ lâu.”
Thật ra, mối quan hệ Việt – Cuba đơn giản chỉ là “kẻ thù của kẻ thù là bạn”. Cuba bị Mỹ đe dọa, bèn bơm đồ cho Hà Nội để Mỹ bận rộn ở xa. Việt Nam th́ được hưởng ké t́nh “hữu nghị quốc tế”. Nói thủy chung cho sang, chứ bản chất vẫn là toan tính chính trị.
C̣n chuyện quyên góp hôm nay – nếu là từ thiện độc lập, tôi sẵn sàng tham gia. Nhưng nếu kêu gọi v́ “nghĩa t́nh sâu nặng” th́ thôi, xin phép đứng ngoài. V́ thú thật, tôi chưa từng nợ nhân dân Cuba điều ǵ, ngoài món nợ… nghe mệt tai khi báo chí suốt ngày gào lên về “ơn nghĩa thủy chung”.
Từ Dublin đến Caribbean đến Bắc Na Uy: câu hỏi bám theo “Bạn nghĩ ǵ về Trump?”
Lauren Gay, 44 tuổi, kể rằng chỉ cần người đối diện nhận ra cô là người Mỹ, câu chuyện lập tức rẽ sang chính trị. Ở Dublin, tài xế gọi xe đề nghị “được nói chuyện chính trị” ngay khi nghe giọng Mỹ của cô. Anh hỏi: “Làm sao chuyện đó lại xảy ra lần nữa?” – ư nói nhiệm kỳ hai của Donald Trump. Gay – người tự mô tả ḿnh thuộc “92% phụ nữ da đen bỏ phiếu cho Kamala Harris” – cho biết phản ứng thường là… xin lỗi và cảm thông. Từng có nhân viên hiệu thuốc ở Anh nói: “Tôi rất tiếc về tổng thống của các bạn. Tôi ôm bạn được không?” Khi lạ hoá quen: chính trị len vào mọi cuộc gặp
Nhiều du khách Mỹ cho biết đề tài thường “ŕnh rập” ở ŕa cuộc tṛ chuyện: một khoảng lặng sau câu “Tôi đến từ Mỹ”, hay một câu mở kiểu “Nước bạn đang nhiều chuyện quá…”, chờ xem phản ứng. Một số người chọn né tránh, số khác cởi mở, miễn là c̣n giữ được phép lịch sự.
Chính sách “no-politics” trên tour: giữ nhóm, giữ niềm vui
Doni Belau – sáng lập Girls’ Guide to the World, công ty tổ chức khoảng 80 tour quốc tế/năm – đặt quy định “không bàn chính trị” ngay trong tài liệu gửi khách. Hướng dẫn viên được tập huấn để “đóng” chủ đề, tránh khiến ai đó bị đẩy ra ngoài cuộc vui. Dẫu vậy, bên ngoài đoàn th́… khó kiểm soát: tại một khách sạn ở Zurich, Angie Roach (Tennessee, ủng hộ Trump) được một du khách New Zealand “mở bài” bằng câu rên rẩm “Thế Trump th́ sao?”. Cuộc nói chuyện sau đó vẫn văn minh: ông chia sẻ thuế quan ảnh hưởng đến trang trại gia đ́nh ra sao, và đôi bên t́m thấy sự cảm thông.
T́nh huống khó chịu: “Tôi không thích người Mỹ”
Nicole Hernandez (30 tuổi, nhà vật lư trị liệu – Las Vegas) đi bộ Camino de Santiago 6 tuần và liên tục nhận câu “Bạn có bỏ phiếu cho Trump không?”. Có buổi sáng ở một làng trên đường hành hương, một người Pháp nghe xong cô là người Mỹ đă nói thẳng “Tôi không thích người Mỹ” rồi quay lưng nói chuyện với chồng cô. Dẫu vậy, Nicole vẫn chấm chuyến đi “10/10”: đi ít, sống nhẹ, nh́n đời khác đi.
Khách sạn chào đón, đặt pḥng châu Âu vẫn bùng nổ
Theo chuyên viên du lịch hạng sang Josh Geller (EMBARK Beyond), lượng khách Mỹ đặt châu Âu đang rất mạnh. Một số khách lo lắng “không biết bị đón nhận thế nào”, nhưng trở về đều kể: “Vẫn tuyệt. Mọi người chủ yếu ṭ ṃ xem chúng tôi đối mặt bối cảnh chính trị ở Mỹ ra sao.” Các tổng quản lư khách sạn khắp nơi nhắn gửi: họ muốn khách Mỹ, du lịch tốt cho kinh tế, và họ sẵn sàng làm mọi thứ để khách cảm thấy an toàn, được chào đón.
Nghệ thuật né khéo: có sẵn câu trả lời, đổi chủ đề tử tế
Chuyên gia nghi lễ Danielle Kovachevich (Detroit Academy of Etiquette) nhắc: cốt lơi của phép tắc là tử tế với khác biệt. Nếu không muốn bàn chính trị, hăy nhẹ nhàng chuyển kênh: “Dạo này chuyện chính trị căng quá nhỉ. Ḿnh nói chuyện ǵ nhẹ nhàng hơn nhé?” hoặc “Cái đó ḿnh không chắc, nhưng bạn có nghe…”. Nicole thừa nhận: ước ǵ cô chuẩn bị sẵn “script” để đỡ bối rối khi bị hỏi thẳng.
Kẻ cởi mở, người né tránh: mẫu số chung là sự tôn trọng
Angie Roach nói đúng: “Bạn có thể là người ủng hộ Trump, nhưng vẫn không thích những điều xấu xí chảy ra từ chính trị.” Nhiều cuộc chuyện tṛ, nếu giữ được văn minh, lại mở ra góc nh́n mới: từ nông trại New Zealand chịu thuế quan, đến người châu Âu hoang mang trước chính trường Mỹ. Và đôi khi, chỉ cần một cái ôm xin lỗi từ người xa lạ ở hiệu thuốc London là đủ thấy… thế giới nhỏ lại.
Thế giới đang nh́n – và đang đánh giá
Lauren Gay nói thẳng: “The world is watching, and they’re judging us for it.” Với du khách Mỹ, chuẩn bị sẵn một thái độ điềm đạm và vài câu trả lời “an toàn” có thể là hành trang không kém phần quan trọng so với hộ chiếu. Và với cả hai phía của cuộc tṛ chuyện, lưu ư nhỏ mà lớn: đi du lịch để mở ḷng – không phải để đóng cửa.
WASHINGTON (Reuters) - Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump hôm thứ Sáu cho biết ông không cần phải xem xét ngay lập tức việc áp thuế trả đũa đối với các quốc gia như Trung Quốc v́ mua dầu của Nga, nhưng có thể sẽ phải làm điều này "trong hai hoặc ba tuần nữa".
Trump đă đe dọa sẽ trừng phạt Moscow và các biện pháp trừng phạt thứ cấp đối với các quốc gia mua dầu của Nga nếu không có động thái nào được thực hiện để chấm dứt chiến tranh ở Ukraine. Trung Quốc và Ấn Độ là hai nước mua dầu hàng đầu của Nga.
Tuần trước, tổng thống đă áp đặt thêm 25% thuế quan đối với hàng hóa Ấn Độ, với lư do nước này vẫn tiếp tục nhập khẩu dầu của Nga.
Tuy nhiên, Trump chưa có hành động tương tự đối với Trung Quốc.
Sean Hannity của Fox News đă hỏi ông rằng liệu ông có đang cân nhắc hành động như vậy đối với Bắc Kinh hay không sau khi ông và Tổng thống Nga Vladimir Putin không đạt được thỏa thuận để giải quyết hoặc tạm dừng cuộc chiến của Moscow ở Ukraine.
"V́ những ǵ đă xảy ra hôm nay, tôi nghĩ tôi không cần phải nghĩ về điều đó nữa", Trump nói sau hội nghị thượng đỉnh với Putin ở Alaska.
"Giờ th́ tôi có thể phải nghĩ về điều đó trong hai hoặc ba tuần nữa, nhưng chúng ta không cần phải nghĩ về điều đó ngay bây giờ. Tôi nghĩ, anh biết đấy, cuộc họp đă diễn ra rất tốt."
Nền kinh tế đang chậm lại của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận B́nh sẽ bị ảnh hưởng nếu Trump thực hiện lời hứa tăng cường các biện pháp trừng phạt và thuế quan liên quan đến Nga.
Tập và Trump đang đàm phán một thỏa thuận thương mại có thể làm giảm căng thẳng - và thuế nhập khẩu - giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, Trung Quốc có thể là mục tiêu lớn nhất c̣n lại, ngoài Nga, nếu Trump gia tăng các biện pháp trừng phạt.
VietBF chính thức ra mắt chuyên trang “Tin nóng nhất 50 giờ qua” phiên bản kỷ niệm 50 năm 1975-2025, nơi tập hợp và xếp thứ tự những bản tin hay nhất, được quan tâm nhiều nhất trong khoảng 2 ngày gần nhất. Thay v́ phải lục lại từng box, từng trang, giờ đây anh chị em chỉ cần mở một trang duy nhất là có ngay “tinh hoa” của 50 giờ vừa qua: tin thời sự, thế giới, Việt Nam, kinh tế, đời sống… tất cả đều được hệ thống tự động chọn lọc và sắp xếp lại cho dễ theo dơi.
Đường vào trang trên Desktop, iPad, iPhone
Trên Desktop và iPad, cách vào như sau:
Vào nút VietBF Menu → iPad Tablet Autoscroll Portals → Tin nóng nhất 50h qua.
Trên Mobile (iPhone) cũng tương tự, chỉ khác một chút ở tên mục:
Vào VietBF Menu → iPhone Mobile Autoscroll Portals → Tin nóng nhất 50h qua.
Chỉ vài lần chạm là anh chị em đă vào đúng trang, không cần nhớ link dài ḍng. Autoscroll – cuộn là đọc, không cần bấm trang 2,3,4…
Trang Tin nóng nhất 50h qua sử dụng kỹ thuật autoscroll mới nhất của VietBF: chỉ cần kéo xuống là tin sẽ tự động nạp thêm, không phải bấm qua trang 2, trang 3, không bị ngắt mạch đọc. Autoscroll giúp đọc liên tục, mạch lạc, rất hợp với thói quen lướt tin hiện nay, lại tối ưu cho mọi loại máy: iPhone, iPad, Android, Desktop, từ màn h́nh nhỏ đến màn h́nh lớn. Hệ thống tự điều chỉnh hiển thị cho từng thiết bị, giúp nội dung gọn gàng, dễ đọc, không phải phóng to – thu nhỏ liên tục, anh chị em chỉ việc kéo nhẹ ngón tay hoặc cuộn chuột, VietBF sẽ lo phần c̣n lại: tin mới, tin hay sẽ lần lượt hiện ra, mượt mà như đọc một tờ báo dài bất tận.
Trong quá tŕnh sử dụng, nếu anh chị em kéo xuống đến cuối trang mà không thấy ḍng chữ “Loading more” / “Đang tải thêm…” xuất hiện, rất có thể là do trượt quá nhanh xuống tận đáy nên trang tạm dừng tải. Khi đó, chỉ cần trượt ngược lên trên một chút cho tới khi thấy chữ “Loading more” hiện ra, hoặc quay lại rồi vào lại trang, autoscroll sẽ hoạt động b́nh thường và tiếp tục nạp thêm tin mới.
Khi đọc bài, nếu anh chị em bấm nút “Mở Rộng” mà Google hiện ra quảng cáo dạng vignette, chỉ cần bấm vào dấu X để đóng quảng cáo. Thực tế có khi bấm một lần chưa đóng hẳn, anh chị em vui ḷng bấm nút X hai lần cho chắc ăn, rồi trang sẽ trở lại b́nh thường và tiếp tục xem được nội dung. Đây là quảng cáo tiêu chuẩn của Google, không phải lỗi của VietBF, anh chị em không cần quá lo lắng.
Cái chết đột ngột của thí sinh này không khỏi khiến đồng nghiệp, khán giả bàng hoàng và đau xót.
Vào ngày 7/8, Page Six đưa tin thí sinh MasterChef Mexico Yanin Campos đă qua đời ở tuổi 38. Cô qua đời do gặp phải tai nạn giao thông kinh hoàng tại quê nhà Chihuahua, Mexico. Theo đó, chiếc xe Yanin Campos điều khiển bị mất lái, đâm phải 1 ô tô khác đang đỗ vào lúc 6h30 sáng ngày 2/8.
Thí sinh MasterChef nhanh chóng được đưa đi cấp cứu tại bệnh viên Del Parque. Tuy nhiên v́ chấn thương quá nghiêm trọng nên Yanin Campos không thể qua khỏi, cô trút hơi thở cuối cùng vào ngày 4/8.
Anh trai Raul Campos xác nhận cái chết của Yanin Campos thông qua mạng xă hội: "Gửi gia đ́nh và bạn bè, chúng tôi đau ḷng thông báo rằng em gái Yanin Campos của tôi đă ra đi". Anh trai thí sinh MasterChef cũng bày tỏ ḷng cảm ơn những người đến tang lễ tiễn đưa em gái.
Thông tin về cái chết đột ngột của Yanin Campos khiến đồng nghiệp, khán giả bàng hoàng và đau xót. Nhiều người để lại b́nh luận tiếc thương, chia buồn với gia đ́nh ngôi sao truyền h́nh trên mạng xă hội: "Yanin, điều này là sai phải không, cô không thể chết được", "Khi tôi thấy tin tức, tôi cứ ngỡ đó là lời nói dối", "Bạn c̣n trẻ quá mà", "Xin hăy an nghỉ"...
Đêm 5 tháng 8, 1952, một đứa bé ra đời tại làng Peam Koh Snar thuộc tỉnh Kampong Cham, phía đông sông Mekong. Đứa bé được đặt tên là Hun Bunall. Tên của cậu được thay đổi nhiều lần và lần cuối được đổi thành Hun Sen khi cậu ta gia nhập du kích Cộng Sản Cambodia năm 1970.
Ngày 14 tháng 4, 1970, Hun Sen gia nhập Mặt Trận Đoàn Kết Dân Tộc Cambodia (National United Front of Cambodia) thường được viết tắt là FUNK để chống lại chính phủ Lon Nol thân Mỹ.
Năm 1974, Hun Sen chỉ huy một đơn vị với quân số khoảng hai ngàn. Trong thời gian này ông ta biết lănh đạo thực sự của phong trào FUNK không phải là Sihanouk mà là Pol Pot. Chức vụ chính thức của Hun Sen là Tham Mưu Trưởng trung đoàn và năm 1977 được phong lên chức Trung đoàn phó. Theo lời Hun Sen ông ta đă sử dụng đơn vị này tấn công Lon Nol và sau đó tấn công Khờ Me Đỏ.
Lúc 2 giờ sáng ngày 20 tháng 6, 1977, Hun Sen và một số chỉ huy của trung đoàn đào thoát sang Việt Nam.
Sau khi Pol Pot bị lật đổ, Hun Sen, 26 tuổi và chưa xong bậc trung học, được CSVN chọn làm Bộ trưởng Ngoại giao trong chính phủ Heng Samrin.
Tại tuổi 33, Hun Sen là thủ tướng trẻ nhất không chỉ riêng Cambodia mà cả thế giới trong thời điểm đó.
Trong cuộc bầu cử 1993, Hun Sen thất cử trước đối thủ Norodom Ranariddh nhưng ông ta không chịu nhường quyền. Hun Sen và Hoàng thân Norodom Ranariddh chia sẻ quyền lực cho tới 1997.
Bằng một biến cố bạo động, Hun Sen lật đổ Norodom Ranariddh.
Sau thời gian lưu vong, Norodom Ranariddh về ứng cử lần nữa. Trong cuộc bầu cử 1998, Hun Sen thắng cử. Norodom Ranariddh giữ chức vụ Chủ tịch Quốc Hội nhưng Hun Sen nắm chặt quyền hành thủ tướng từ đó đến nay.
Mặc dù ít học, năm 1991, Hun Sen đă tŕnh luận án tiến sĩ dày 172 trang “Các đặc điểm chính trị tại Cambodia” tại Học Viện Chính Trị Quốc Gia,Việt Nam.
Vợ của Hun Sen là bà Bun Rany, người Cambodia gốc Quảng Đông, Trung Hoa, sinh năm 1954. Sau khi Sihanouk bị lật đổ, bà bí mật tham gia FUNK và được Khờ Me Đỏ huấn luyện về y tế. Năm 1974, bà là giám đốc một bịnh viện Khờ Me Đỏ và tại đây bà gặp Hun Sen. Mối t́nh đẹp nảy nở trong bịnh viện. Họ cưới nhau đầu năm 1976 dù khi đó chàng thanh niên Hun Sen 24 tuổi đă bị mù một mắt.
Lư lịch của Hun Sen cũng giống như các lănh đạo CS thay đổi tùy theo thời thế. Một số nghiên cứu cho rằng ông ta tham gia Khmer Đỏ khá sớm, khoảng 1967, nhưng Hun Sen phủ nhận và tự khai chỉ gia nhập vào năm 1970 đáp lời kêu gọi của Quốc vương Norodom Sihanouk. Giống như nhiều lănh đạo Cambodia có quá khứ Khmer Đỏ khác, Hun Sen cố t́nh che giấu lư lịch CS của ḿnh càng nhiều càng tốt.
Luật sư Brad Adams, Giám đốc Khu vực Á châu của Human Rights Watch, nhận xét Hun Sen là một kẻ có bản chất độc tài thô bạo không khác ǵ các nhà độc tài trong cùng “câu lạc bộ 10 ngàn”, ám chỉ một nhóm gồm những nhà độc tài thông qua bạo động, kiểm soát an ninh, dựa vào sự yểm trợ từ nước ngoài để kéo dài quyền lực cai trị trên 10 ngàn ngày.
Sau sự sụp đổ của hàng loạt các nhà độc tài tại Tunisia, Ai Cập, Libya và Yemen, Hun Sen là một trong số rất ít hội viên của “câu lạc bộ 10 ngàn” c̣n nắm được quyền hành.
Tên danh dự của Hun Sen là Samdech Akeak Moha Sena Padei Techo Hun Sen dài không thua ǵ tên danh dự của nhà độc tài khát máu nhất Congo là Mobutu Sese Seko Nkuku Ngbendu wa Za Banga.
Khi được hỏi liệu ông ta có lo ngại sẽ bị lật đổ như các nhà độc tài Tunisia, Egypt, Libya, máu Khmer Đỏ trong người sục sôi lên và Hun Sen trả lời: “Tôi chẳng những làm suy yếu đối phương mà c̣n tận diệt chúng… Nếu kẻ nào nghĩ ḿnh đủ mạnh để biểu t́nh, tôi sẽ đánh gục bọn chó đó và nhốt chúng vào trong cũi”.
Hun Sen không chỉ đe dọa thôi nhưng trong quá khứ ông ta đă trấn áp đối lập một cách thô bạo nhiều lần.
Trong năm 1991, khi các đại diện Liên Hiệp Quốc vào Cambodia tổ chức tuyển cử, Hun Sen đă ra lịnh cho an ninh dưới quyền tàn sát trên 100 đảng viên của một đảng đối lập ngay trước mắt của phái đoàn Liên Hiệp Quốc.
Một lần khác, vào năm 1997, Hun Sen ra lịnh cho cận vệ tấn công bằng lựu đạn vào một buổi họp của lănh tụ đối lập Sam Rainsy làm 16 người chết và hơn 150 người bị thương. Cũng trong năm 1997, lo ngại bị thất cử, Hun Sen tổ chức đảo chánh chống lại đảng Hoàng gia mà ông ta đă liên minh. Hàng trăm người bị bắt và bị giết. Các nhân viên Liên Hiệp Quốc khi đào xác lên đă khám phá phần lớn đă bị bắn vào đầu trong lúc đang bị c̣ng tay và bị bịt mắt. Những h́nh ảnh đó gợi lại cảnh tượng kinh hoàng của thời Pol Pot.
Đối với các thành phần tàn dư Khờ Me Đỏ, Hun Sen khuyến khích các lănh đạo cao cấp đầu hàng. Với quân số 50,000 thời Pol Pot, Khờ Me Đỏ chỉ c̣n lại khoảng 1,000 vào năm 1997. Khieu Samphan và Nuon Chea đầu hàng vào tháng 12, 1998. Hun Sen ân xá cho Ieng Sary.
Hun Sen và Trung Cộng
Nhiều người cho rằng Hun Sen ngă về phía TC mới đây. Điều đó không đúng. Khuynh hướng thân TC của Hun Sen bắt đầu sau cuộc đảo chánh đẫm máu 1997.
Cuộc đảo chánh đă làm ông ta mất uy tín trong các lănh đạo các quốc gia dân chủ Tây phương. Nhiều quốc gia đă ngưng viện trợ cho chính phủ Hun Sen hay tiếp tục viện trợ nhưng đưa ra các điều kiện phải tôn trọng nhân quyền.
Giống như Pol Pot trước đây, Hun Sen không c̣n đường nào khác ngoài việc đi t́m sự ủng hộ từ phía TC.
Dĩ nhiên giới lănh đạo TC nắm bắt cơ hội ngàn vàng này. Từ năm 1997 đến năm 2005, TC cung cấp cho chính quyền Hun Sen 600 triệu dollar qua đầu tư, viện trợ không hoàn lại, hủy bỏ nợ đến thời hạn trả. Từ năm 2000, hàng loạt lănh đạo cao cấp TC lần lượt viếng thăm Cambodia.
Đáp lại, trong cùng thời gian, Hun Sen đă thăm viếng TC tất cả 6 lần. Hun Sen từng tuyên bố “Trung Quốc nói ít làm nhiều”. Viện trợ của TC không đặt ra các điều kiện nhân quyền trong khi nhân quyền lại là tiền đề thảo luận với các nước dân chủ.
Trong bang giao quốc tế, chế độ Hun Sen nhiệt t́nh ủng hộ các chính sách của TC qua việc ngăn cấm các viên chức trong chính quyền Cambodia thăm viếng Đài Loan. Ông ta c̣n họa theo TC khi lên tiếng kết án Mỹ trong vụ máy bay Mỹ ném bom lầm xuống ṭa đại sứ TC tại Belgrade năm 1999.
Trong lănh vực quân sự, TC lần nữa đóng vai tṛ yểm trợ tích cực như đă từng làm đối với chế độ Pol Pot.
Từ sau cuộc đảo chánh của Hun Sen năm 1997, TC đă gởi các trang bị quân sự cho cánh Hun Sen, xây dựng các doanh trại quân đội, sửa chữa phi trường Kampong Chhnang. Hàng năm đưa 40 sĩ quan trong quân đội Cambodia sang TC huấn luyện. Năm 2011, TC cho Cambodia vay 195 triệu Dollar để mua một số lượng máy bay trực thăng không được tiết lộ của TC. Tháng Tám 2012, TC viện trợ quân sự cho Cambodia thêm 19 triệu dollar và sẽ giúp xây dựng các bệnh viện quân đội, trung tâm huấn luyện cho đạo quân 140 ngàn của Hun Sen.
Đầu năm 2023, Hun Sen thăm TC. Trong dịp này, Tập Cận B́nh cam kết “ủng hộ Cambodia bảo vệ chủ quyền và an ninh quốc gia, kiên quyết ủng hộ Cambodia trong việc thúc đẩy đều đặn các chương tŕnh nghị sự chính trị lớn trong nước và phát triển kinh tế xă hội, đồng thời kiên quyết phản đối các thế lực bên ngoài can thiệp vào công việc nội bộ của Cambodia.”
Về phía Hun Sen, ông ta khẳng định sự ủng hộ chính sách “Một Trung Quốc” của TC.
Năm 2022, trong cương vị Chủ tịch ASEAN, Hun Sen lại một lần nữa chống lại việc ASEAN ra một thông báo chung phê b́nh chủ trương quân sự hóa Biển Đông của TC.
Đối với nội bộ Cambodia, càng đóng vai tṛ độc lập với CSVN bao nhiêu, Hun Sen, người vẫn c̣n bị phe đối lập tại Cambodia tố cáo là bù nh́n Việt Nam, càng được sự ủng hộ của nhân dân Cambodia bấy nhiêu.
Thế hệ Cambodia được CSVN cứu sống năm 1979 đă già và nhiều trong số họ đă chết. Thế hệ trẻ lớn lên chỉ biết đến Việt Nam là kẻ thù truyền kiếp của dân tộc Khmer.
Lời tuyên bố của Hun Sen về cuộc tranh chấp Biển Đông giống như trích nguyên văn từ bản tuyên bố của TC : “Cuối cùng đó không phải là vấn đề đối với toàn bộ ASEAN. Nó là vấn đề song phương giữa các nước liên quan mà họ cần phải nói chuyện với nhau.”
“Thảo luận song phương” là chủ trương của TC từ khi cuộc tranh chấp mới bắt đầu nhiều năm trước.
Nhiều b́nh luận từ phía Việt Nam có phần trách Hun Sen đang tâm phản bội những kẻ đă từng cứu vớt, bảo bọc và đưa y lên tột đỉnh danh vọng và quyền lực như hôm nay. Chính Hun Sen cũng thừa nhận, không có CSVN, không những con mắt trái mà cả mạng sống của ông ta chưa chắc đă c̣n.
Nhưng ngọn gió quyền lực và danh lợi đang thổi về hướng Bắc. Đối với Hun Sen việc chọn lựa đi theo TC không chỉ v́ quyền lợi quốc gia mà c̣n giữ được cả tài sản kếch xù ăn cắp từ máu xương của đồng bào ông ta suốt 38 năm qua.
Không có chỗ cho các yếu tố đạo đức, ơn nghĩa trong bàn cờ chính trị.
Hơn ai hết Hun Sen biết chính bản thân y trước đây khi được đặt vào chức Bộ trưởng Ngoại giao ở tuổi 26 cũng chỉ là con cờ chính trị của CSVN mà thôi. Thời thế đă đổi thay và con người chính trị của ông ta thay đổi theo thời thế.
Sự kiện quân đội TC đồn trú tại căn cứ hải quân Ream Naval Base thuộc lănh thổ Cambodia trên Vịnh Thái Lan (Gulf of Siam) là một mối đe dọa trực tiếp cho sự ổn định trong khu vực Thái Miên Việt cũng như cả Biển Đông.
TC với một giọng điệu cố hữu là bác bỏ nhưng các không ảnh cho thấy các cơ sở được xây dựng trước đây do hợp tác với Mỹ từ năm 2010 đă bị phá hủy và các cơ sở mới đang được xây.
Theo nhiều nguồn tin, năm 2017 một hiệp ước bí mật giữa Hun Sen và Tập đă được kư kết, qua đó, TC có quyền sử dụng căn cứ Ream Naval Base ba chục năm. Hun Sen từ chối yêu cầu của Mỹ được vào xem tận mắt căn cứ.
Tại Hội Nghị về Tương Lai Á Châu Hun Sen phát biểu: “Thành thật mà nói, nếu không phải Trung Quốc tôi có thể dựa vào ai khác? Hăy nói thật.”
Khi đứng về phía TC, Hun Sen được nhiều mối lợi:
1. Giảm được áp lực trong thành phần Cambodia quá khích đang khai thác xung đột lịch sử giữa Việt Nam và Cambodia từ thời nhà Nguyễn, và kết án y chỉ là bù nh́n của CSVN.
2. TC sẽ gia tăng viện trợ kinh tế và tiếp tục là nước có quan hệ kinh tế thương mại lớn nhất với Cambodia.
3. Bảo vệ được chiếc ghế thủ tướng, quyền lợi, tài sản mà luật sư Brad Adams thuộc tổ chức Human Rights Watch và Global Witness đă ước tính lên đến 500 triệu đô la.
4. TC bao vây Việt Nam từ hướng đông và dùng tiền để mua chuộc Cambodia bao vây Việt Nam từ hướng tây. Trong một xung đột vơ trang, Việt Nam phải đương đầu với hai kẻ thù có tinh thần dân tộc quá khích vô cùng nguy hiểm.
Nhưng Hun Sen cũng biết khôn ngoan trước thời cuộc quốc tế và sợ mất ḷng Mỹ. Hun Sen chọn bỏ phiếu ủng hộ Ukraine “đ̣i Nga rút ngay lập tức, hoàn toàn và vô điều kiện tất cả các lực lượng quân sự của ḿnh khỏi lănh thổ Ukraine trong các biên giới được quốc tế công nhận” trong nghị quyết quan trọng của Đại Hội Đồng LHQ ngày 2 tháng 3, 2022 nhưng chọn bỏ phiếu trắng trong nghị quyết ít quan trọng hơn loại Nga ra khỏi Hội Đồng Nhân Quyền LHQ ngày 7 tháng 4, 2022.
Với chọn lựa này, Hun Sen muốn nói lớn cho Mỹ nghe rằng (1) Cambodia không tham khảo Tập Cận B́nh trước khi bỏ phiếu; (2) Cambodia chưa quên vai tṛ chính yếu của Mỹ trong công cuộc phục hồi Cambodia sau thời kỳ Pol Pot diệt chủng; (3) Cambodia nhận thấy vai tṛ mới của Mỹ trong bàn cờ chính trị thế giới, nhất là Á Châu và muốn có một sự cân đối trong mặt trận ngoại giao trong thời gian tới.
Sau cuộc bầu phiếu tại Liên Hiệp Quốc, ṭa đại sứ Mỹ tại Cambodia ghi nhận lănh đạo Cambodia đă có lập trường cứng rắn chống lại hành động xâm lược Ukraine của Nga.
Tháng 12, 2022, Hun Sen viếng thăm ṭa đại sứ Mỹ tại Nam Vang lần đầu tiên. Không có thù vặt trong chính trị. Quan hệ giữa hai quốc gia không chỉ đặt cơ sở trên quyền lợi chung mà c̣n trên quan điểm của mỗi quốc gia trước một vấn đề chung.
Mặc dù ghi nhận sự đóng góp của Hun Sen, cho tới nay các chính phủ Mỹ vẫn xem Hun Sen như là một lănh đạo độc tài có mối quan hệ mật thiết với TC.
TC dùng Hun Sen để bao vây Việt Nam
Trong phần này, người viết tạm gác qua bên những vấn đề thuộc phạm vi tư tưởng, ư thức hệ để tập trung vào lănh vực địa chính trị (geopolitics).
Bao vây, cô lập để kiểm soát Việt Nam, một vùng độn sinh tử ở phía Nam, là một phần quan trọng trong chiến lược Á Châu Thái B́nh Dương trường kỳ của TC.
Chiến lược này không chỉ ra đời trong thời kỳ Tập Cận B́nh mà có từ thời Mao qua Đặng và nhiều thời kỳ lănh đạo đảng CSTQ khác.
Học bài học chiến tranh Triều Tiên, Mao không muốn lôi kéo Mỹ vào một cuộc đối đầu trực diện lần nữa. Tuy nhiên, Mao đă chuẩn bị việc đưa quân TC ồ ạt vào miền Bắc Việt Nam để đánh Mỹ nếu cần.
Theo sử gia Qiang Zhai, tác giả của tác phẩm sử học China and the Vietnam Wars, 1950-1975, Mao ra lịnh “chuẩn bị đề pḥng chiến tranh với Hoa Kỳ. Ông ta đă chuyển các ngành công nghiệp, trường đại học và viện nghiên cứu ở vùng ven biển phía đông Trung Quốc đến vùng núi phía tây nam Trung Quốc. Mao ra lịnh cho dân chúng xây dựng các hầm trú ẩn pḥng không trên khắp Trung Quốc.” (Qiang Zhai, China Contributed Substantially to Vietnam War Victory, Wilson Center, January 1, 2001)
Lê Duẩn cũng nghĩ tới việc ít nhất nửa triệu quân TC sẽ có mặt tại miền Bắc nếu Mỹ phát động chiến tranh toàn diện. Lê Duẩn nói với Đặng Tiểu B́nh tại Bắc Kinh ngày 13 tháng 4, 1966.: “Hiện nay có hơn 100,000 quân Trung Quốc tại Việt Nam, nhưng chúng tôi nghĩ bất cứ khi nào có một biến cố trầm trọng xảy ra, có thể cần tới 500,000. Sự giúp đỡ này là từ một nước hữu nghị. Chúng tôi nghĩ rằng với tư cách một nước xă hội chủ nghĩa anh em, Trung Quốc có thể làm điều đó.” Phiên họp này có sự hiện diện của Nguyễn Duy Trinh, Bộ trưởng Bộ Ngoại Giao VNDCCH. Phía TC, ngoài họ Đặng, c̣n có Thủ tướng Chu Ân Lai và Phó Chủ tịch đảng CSTQ Khang Sinh. ( Digital History, Document 12. Zhou Enlai, Deng Xiaoping, Kang Sheng, Le Duan, Nguyen Duy Trinh, Beijing, 13 April 1966)
Chứng minh và giải thích hơi chi tiết để thấy giữ chặt sân sau Việt Nam trong gọng ḱm là ưu tiên số một của TC, những khẩu hiệu “tinh thần quốc tế vô sản”, “xă hội chủ nghĩa anh em” hay hiện nay như “16 chữ vàng”, “cùng chung vận mệnh” chỉ là những khẩu hiệu tuyên truyền.
Sau cuộc Chiến Tranh Biên Giới với Việt Nam 1979 Đặng Tiểu B́nh tiếp tục thúc đẩy bốn hiện đại hóa nông nghiệp, công nghiệp, quốc pḥng và khoa học công nghệ. Để phù hợp với ḍng phát triển của nhân loại trong quan hệ quốc tế, TC buộc phải tham gia các thỏa hiệp trong tinh thần của chủ nghĩa đa phương (multilateralism), ngoại trừ đối với Việt Nam. Riêng với Việt Nam, TC tiếp tục bao vây, cô lập qua nhiều h́nh thức.
Trong tranh chấp chủ quyền Biển Đông, ngày 4 tháng 11 năm 2002 TC cùng các nước ASEAN kư kết Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Nam Trung Hoa (Declaration on Conduct of the Parties in the South China Sea, viết tắt là DOC). Tuy nhiên đó chỉ là những thỏa thuận tổng quát, chung chung để “khẳng định cam kết đối với mục tiêu và các nguyên tắc của Hiến chương Liên hợp quốc, Công ước Luật Biển năm 1982 của Liên hợp quốc, Hiệp ước thân thiện và hợp tác ở Đông Nam Á, năm nguyên tắc tồn tại ḥa b́nh và các nguyên tắc phổ cập khác của pháp luật quốc tế.” (Declaration On The Conduct Of Parties In The South China Sea, ASEAN, May 14, 2012 )
Những cam kết đó của TC chỉ là đầu môi chót lưỡi. Trong thực tế, TC tránh né các hội nghị quốc tế nhằm giải quyết các xung đột, thay vào đó, họ áp dụng chính sách “chia để trị” đối với từng thành viên ASEAN tùy thuộc vào nhiều yếu tố và họ đă chứng tỏ khá thành công. Ba lư do chính cho việc từ chối tham gia các diễn đàn quốc tế về Biển Đông (1) TC không có đủ bằng chứng cụ thể, khoa học và tính thuyết phục để thắng bằng công pháp quốc tế, (2) ASEAN là một tổ chức hợp tác v́ quyền lợi riêng của mỗi quốc gia thành viên hơn là v́ quyền lợi chung lâu dài mà cả khối cùng hướng tới, (3) trong số 11 quốc gia thuộc ASEAN chỉ có 5 nước gồm Brunei, Nam Dương, Mă Lai, Philippines và Việt Nam trực tiếp liên quan đến tranh chấp chủ quyền Biển Đông và sáu nước c̣n lại không liên quan trực tiếp.
Mặc dù vẫn có nhiều bất đồng giữa hai nước về chủ quyền trên Biển Đông, hiện nay chỉ c̣n Việt Nam và Philippines là gần gũi nhau trong việc đối đầu với TC. Chín quốc gia hội viên c̣n lại v́ quan hệ kinh tế thương mại với TC nên chọn ủng hộ TC như trường hợp Campuchia, Lào. Số c̣n lại hoặc có thái độ đứng ngoài cuộc tranh chấp hoặc tránh phê b́nh trực tiếp TC.
Hun Sen tham nhũng
Vi trùng tham nhũng sinh sản rất nhanh trong các chế độ độc tài, nơi quyền lực tập trung trong tay một nhóm nhỏ người nắm quyền cai trị. Tham nhũng là một trong những căn bịnh đang đè nặng lên xă hội Cambodia và gia đ́nh bị tố cáo tham nhũng nhiều nhất là Hun Sen. Mặc dù chỉ làm việc cho chính phủ, gia đ́nh Hun Sen có một đời sống sung túc hơn bất cứ người dân Cambodia nào.
Sở thích của Hun Sen là sưu tập đồng hồ. Những đồng hồ ông ta đeo nh́n thấy được qua ảnh trị giá vào khoảng 13 triệu dollar. Chẳng hạn, một Patek Philippe Grandmaster Chime 5175 trị giá khoảng 2,700,000.00 dollar trong lúc vợ ông đeo chiếc đồng hồ Richard Mille RM037 trị giá 270,000.00. Hun Sen không che giấu sở thích đeo đồng hồ quư hiếm. Điều đó không sao nhưng tiền đâu để mua khi lương thủ tướng của Hun Sen là 1,150 dollar một tháng nếu không phải tiền do tham nhũng tích tụ được sau 38 năm cầm quyền.
Theo lời của luật sư Brad Adams thuộc tổ chức Human Rights Watch, mười năm trước, một viên chức Bộ ngoại giao Mỹ đă tiết lộ cho ông biết tài sản của Hun Sen được ước lượng vào khoảng 500 triệu Dollar. Không ai biết chính xác giá trị bất động sản và dự trữ dollar, vàng bạc của Hun Sen và gia đ́nh tại các ngân hàng ngoại quốc hiện nay.
Không có CSVN, Hun Sen không chỉ mù một mắt mà đă mồ hoang mả lạnh từ lâu rồi, nhưng với bản chất bạo động, háo danh, tham vọng quyền lực sẵn có của người cựu Khmer Đỏ, Hun Sen rất dễ dàng bị TC khích động và mua chuộc.
Tất cả những oan nghiệt đó, dùng chữ của Hun Sen trong luận án tiến sĩ chính trị của ông ta, chỉ v́ cùng “từ một bào thai” CS.
Trần Trung Đạo
Hành tŕnh bay ṿng quanh thế giới lần thứ hai của Anh-Thu Nguyen - nữ phi công gốc Việt - đă kết thúc đầy tiếc thương sau tai nạn máy bay ở Mỹ.Ngày 30/7, cộng đồng hàng không và hàng triệu người theo dơi mạng xă hội đă bàng hoàng trước tin dữ: Anh-Thu Nguyen, 44 tuổi, phi công gốc Việt, đă thiệt mạng trong một vụ tai nạn máy bay tại Greenwood, bang Indiana (Mỹ). Vụ tai nạn xảy ra chỉ vài phút sau khi cô cất cánh trong hành tŕnh bay một ḿnh ṿng quanh thế giới - chuyến đi mà cô gọi là “sứ mệnh truyền cảm hứng”.
Bi kịch trên bầu trời
Chiếc máy bay một động cơ Lancair IV-P đời 2005 do Anh-Thu điều khiển rời sân bay Indy South Greenwood lúc 10h45. Theo dữ liệu từ FlightAware, điểm đến dự kiến là một sân bay ở Pennsylvania. Tuy nhiên, chỉ vài phút sau khi cất cánh, máy bay được nh́n thấy xoáy tṛn trên không trung rồi lao xuống khu vực phía sau trạm xăng trên đường Main Street.
Nhân chứng Frank Williams cho biết: “Không có tiếng nổ hay ngọn lửa nào. Tôi lái xe đến ngay hiện trường và ngửi thấy mùi nhiên liệu. Khi đến gần máy bay, tôi biết rằng không ai có thể sống sót”.
Cơ quan Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) và Ủy ban An toàn Giao thông Quốc gia (NTSB) đă bắt đầu điều tra nguyên nhân vụ tai nạn.
Ngay trước khi cất cánh, Anh-Thu đăng tải đoạn video trên mạng xă hội từ buồng lái: “Tôi vừa hoàn thành chặng bay đầu tiên trong hành tŕnh bay một ḿnh ṿng quanh thế giới. Đây không chỉ là một chuyến bay. Đây là một sứ mệnh nhằm truyền cảm hứng cho thế hệ nữ phi công, kỹ sư hàng không vũ trụ và các chuyên gia STEM gốc Á kế tiếp”.Tin cô qua đời nhanh chóng lan rộng, để lại niềm tiếc thương sâu sắc trong cộng đồng yêu hàng không và những người từng được cô truyền cảm hứng. Các bài đăng của Anh-Thu trên Instagram, Facebook và Threads tràn ngập lời tiễn biệt và tưởng niệm.
Tổ chức Asian Women in Aerospace and Aviation (AWAA), do chính cô sáng lập, ra thông cáo: “Chúng tôi vô cùng đau ḷng trước sự ra đi đột ngột của người bạn thân yêu, người sáng lập, người hướng dẫn và người lănh đạo của chúng tôi, Anh-Thu Nguyen, người đă mất trong một tai nạn thảm khốc khi đang thực hiện hành tŕnh bay một ḿnh ṿng quanh thế giới”.
Thông cáo viết tiếp: “Anh-Thu là một phi công đầy cảm hứng, một giảng viên xuất sắc và một người đấu tranh không mệt mỏi cho các bé gái và phụ nữ trong lĩnh vực hàng không, kỹ thuật và vũ trụ. Cô sống đầy táo bạo, ṭ ṃ và nghị lực. Từ những khởi đầu khiêm tốn ở Việt Nam, cô đă trở thành ngọn hải đăng hy vọng cho rất nhiều người”.
Gia đ́nh và tổ chức AWAA khuyến khích những người muốn vinh danh cô có thể quyên góp cho tổ chức, nơi sẽ dùng số tiền này để tiếp nối di sản mà Anh-Thu để lại. “Chúng tôi sẽ dùng số tiền này để tiếp nối giấc mơ của cô - giúp những bé gái theo đuổi ước mơ và lập một quỹ học bổng mang tên Anh-Thu Nguyen”.
Tổ chức kết thúc bằng lời tiễn biệt: “Nguyện cô bay cao trên bầu trời xanh”.
Người vượt qua định kiến
Anh-Thu Nguyen sinh năm 1981 tại Phú Yên, Việt Nam và cùng gia đ́nh sang định cư tại Mỹ năm 1993, khi cô mới 12 tuổi. Từ những ngày đầu không biết tiếng Anh, sống trong nghèo khó và nhiều lần phải ngủ nhờ sân bay để tiết kiệm chi phí học lái, cô đă vươn lên trở thành tiến sĩ ngành kỹ thuật hàng không vũ trụ và là một trong những nữ phi công gốc Việt hiếm hoi tại Mỹ với hơn 4.000 giờ bay.
Cô tốt nghiệp Đại học Purdue với bằng cử nhân Toán và thạc sĩ Kỹ thuật Hàng không Vũ trụ, sau đó tiếp tục lấy bằng tiến sĩ cùng ngành tại Viện Công nghệ Georgia (Georgia Tech), một trong những cơ sở đào tạo hàng đầu về kỹ thuật tại Mỹ. Tất cả những cột mốc ấy đều đạt được bằng học bổng, việc làm thêm và ư chí phi thường.Với mong muốn mở rộng cánh cửa cho các bé gái gốc Á trong lĩnh vực hàng không - nơi vốn do nam giới da trắng thống trị - Anh-Thu thành lập tổ chức phi lợi nhuận Asian Women in Aerospace and Aviation vào năm 2018.
Cô từng chia sẻ: “Là một phụ nữ gốc Á, tôi đă phải đối mặt với rất nhiều rào cản và thử thách để có được vị trí như hôm nay, đặc biệt là khi phải thích nghi với một nền văn hóa, ngôn ngữ và cuộc sống mới ở Mỹ. Tôi luôn muốn đóng góp và truyền cảm hứng cho thế hệ sau”.
Cô là người phụ nữ gốc Việt đầu tiên và là một trong 10 phụ nữ hiếm hoi trên thế giới hoàn thành hành tŕnh bay một ḿnh ṿng quanh thế giới bằng máy bay một động cơ. Hành tŕnh đầu tiên vào năm 2024 kéo dài qua 4 châu lục, 25 quốc gia và vùng lănh thổ, mở đường cho h́nh mẫu người phụ nữ châu Á dám chạm tới ước mơ tưởng chừng xa vời nhất.
Từ một cô gái từng bị nhân viên an ninh nghi ngờ không thể là phi công, đến giảng viên bay được AOPA công nhận, Anh-Thu đă đào tạo hàng trăm học viên, lái máy bay thương mại Boeing 767 cho một hăng lớn.
Chuyến bay định mệnh cuối tháng 7 là hành tŕnh ṿng quanh thế giới lần thứ hai của cô - nỗ lực tiếp tục lan tỏa cảm hứng đến những người trẻ. Dù chuyến bay ấy không thể về đích, di sản của Anh-Thu Nguyen sẽ c̣n tiếp tục được viết tiếp qua mỗi ước mơ được cô chắp cánh.
Police in Da Nang have arrested five individuals and seized over 100 kilograms of drug-laced synthetic cannabis, in what authorities are calling the largest bust of its kind in the city's history. The operation, conducted by the Da Nang Police Drug Crime Investigation Division, followed a period of extensive surveillance.
The investigation began on Wednesday with the arrest of Phan Thai Phien, 51, who was caught transporting 10 kilograms of synthetic cannabis. A search of his home revealed an additional 2 kilograms.
The Investigation Unfolds
Following the arrest of Phien, police expanded their investigation, leading to the apprehension of Nguyen Thi Thuy, 34, who was found with 1 kilogram of synthetic cannabis. Searches of her residences uncovered four more packages of drugs.
Based on information from the initial arrests, officers then apprehended Tran Thi Thanh Tuyen, 36, and Ngo Van Hoang Phuc, 40. A search of properties rented by Tuyen yielded a large quantity of illegal substances, including 70 kilograms of drug-laced synthetic cannabis, 60 kilograms of untreated cannabis, and other processing materials.
The initial investigation revealed that Tuyen purchased drug powder from Le Thanh Ka Ka, 26. Tuyen then allegedly hired Phuc to weigh, package, and distribute the drugs to buyers, including Phien and Thuy.
In total, the police confiscated over 100 kilograms of drug-laced synthetic cannabis, 60 kilograms of dried cannabis, and other evidence. The case is currently under ongoing investigation.
Một người đàn ông Việt Nam "bị lừa" đến trông coi một trại cần sa £45,000 đă bị phạt tù 10 tháng tại ṭa án Bradford Crown Court. Sau khi măn hạn tù, anh này có thể bị trục xuất.
Vào ngày 17/11/2024, cảnh sát đă tiến hành đột kích một căn nhà liền kề ở Newlands Place, Undercliffe (Bradford), và phát hiện Đ.V.Nguyen đang ở trong nhà.
Nguyen, 44 tuổi, đă bị bắt tại hiện trường. Anh ta có một chiếc điện thoại di động và một xấp tiền £20 trong túi. Tin nhắn trong điện thoại của Nguyen cho thấy anh ta đang chăm sóc cây cần sa theo lệnh của người khác.
Cả ngôi nhà đă bị chuyển đổi thành trại cần sa với 79 cây ở pḥng ngủ tầng một, và 46 cây ở tầng hầm. Hệ thống thông gió được lắp đặt công phu.
Những cây này chưa ra hoa, cao từ 25-30cm, có khả năng thu hoạch 105g/cây. Tổng cộng lượng cần sa mạnh có tiềm năng thu hoạch được là 13.1kg. Giá bán sỉ vào khoảng £45,000.
Đ.V.Nguyen lúc đó đang ngủ trên nệm ở pḥng trước. Thức ăn được mang đến cho anh ta.
Nguyên nhập cư bất hợp pháp vào UK và được đưa đến ngôi nhà này, nơi anh ta được giao một công việc không có thực. Chỉ khi vào bên trong nhà, anh ta mới biết bản chất công việc của ḿnh. Lúc anh ta mới tới, vườn cần sa đă có sẵn.
Luật sư biện hộ nói rằng có dấu hiệu cho thấy Nguyen đă bị bóc lột. Nguyen đang mắc chứng ung thư cổ, không biết nói tiếng Anh và chỉ mới đến căn nhà vài ngày th́ bị bắt.
Thẩm phán tuyên án Nguyen 10 tháng tù và nói rằng: "Có dấu hiệu cho thấy bị cáo đă bị lừa làm một công việc phi pháp. Tôi tin rằng bị cáo sẽ không nhận được đồng nào từ lợi nhuận tiềm năng £45,000 của trại cần sa này".
Thời gian tạm giữ cũng đă bằng với thời gian thụ án, và Bộ Nội Vụ sẽ tiến hành sắp xếp cho Nguyen về lại VN. "Nếu v́ lí do nào đó mà việc trục xuất không được tiến hành, th́ bị cáo cũng cần ghi nhớ rằng việc tái phạm tội sẽ khiến án phạt càng nặng nề hơn", thẩm phán tuyên bố.
Số cần sa và các thiết bị trồng trọt đă bị tịch thu và tiêu hủy. Số tiền t́m thấy trong người Nguyen lúc bị bắt cũng bị sung công.
Cuộc đàm phán hồi đầu tháng này giữa Ủy ban châu Âu (EC) và chính phủ Bỉ về kế hoạch trích ngân sách hỗ trợ Ukraine từ tài sản ngân hàng trung ương Nga đă rơi vào bế tắc. Bỉ tiếp tục bác bỏ đề xuất của EC, với lư do rủi ro pháp lư và tài chính quá lớn, bất chấp áp lực ngày càng tăng từ các nước thành viên khác trong Liên minh châu Âu (EU).
Tại sự kiện đó, đại diện chính phủ Bỉ tuyên bố rơ ràng rằng họ sẽ không đồng ư trưng thu hoặc sử dụng tài sản bị đóng băng của Nga nếu không có "cam kết bảo lănh pháp lư toàn diện từ EU" nhằm tránh các vụ kiện tụng kéo dài và các biện pháp trả đũa. Theo Bỉ, kế hoạch hiện tại của EC c̣n nhiều “lỗ hổng” và thiếu phương án thay thế nếu xảy ra rủi ro.
Hiện phần lớn tài sản nhà nước Nga tại châu Âu - trị giá khoảng 210 tỷ euro, đang bị phong tỏa tại nền tảng thanh toán Euroclear đặt trụ sở ở Bỉ. Đây cũng là lư do khiến nước này lo ngại ḿnh sẽ là mục tiêu trực tiếp nếu Nga trả đũa. Đại sứ Nga tại Bỉ Denis Gonchar từng tuyên bố việc tịch thu tài sản Nga dưới bất kỳ h́nh thức nào sẽ bị coi là “hành vi trộm cắp” và Moscow sẽ “trả đũa ngay lập tức.”
Theo Bộ trưởng Quốc pḥng và Ngoại thương Bỉ Theo Francken, việc đơn phương tịch thu tài sản Nga có thể khiến Moscow phản công bằng cách “niêm phong” khoảng 200 tỷ euro tài sản của các quốc gia phương Tây, bao gồm Bỉ, Mỹ, Đức và Pháp, đang có mặt tại Nga, từ bất động sản cho tới tài sản di động.
Ông cũng cảnh báo rằng khoản tiền mà EU định dùng để tài trợ cho Ukraine có thể bị sử dụng để kéo dài chiến sự chứ không phải để kết thúc nó, do không có cơ chế giám sát minh bạch.
Điều đáng chú ư là lập trường cứng rắn của Bỉ đă bắt đầu ảnh hưởng tới các quốc gia khác. Trong một tuyên bố trên mạng xă hội X mới đây, ông Francken tiết lộ rằng nước Ư đă bị thuyết phục rằng việc trưng thu tài sản Nga tiềm ẩn “rủi ro nghiêm trọng” đối với toàn bộ hệ thống tài chính châu Âu.
EC hiện đang hy vọng huy động khoảng 140 tỷ euro (tương đương 160 tỷ USD) để hỗ trợ Ukraine thông qua h́nh thức "khoản vay bồi thường chiến tranh", lấy tài sản đóng băng của Nga làm tài sản thế chấp. Tuy nhiên, kế hoạch này đang bị Bỉ và một số nước đặt dấu hỏi nghiêm trọng về tính hợp pháp và khả năng khả thi.
Một tài liệu nội bộ của EC bị ṛ rỉ cho thấy, các phương án thay thế như vay chung từ 27 nước thành viên EU hoặc cấp khoản tài trợ trực tiếp đều sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến mức nợ công và thâm hụt ngân sách của các quốc gia, nhất là trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang nhiều bất ổn.
Do không đạt được đồng thuận, Hội nghị thượng đỉnh EU hồi tháng 10 đă buộc phải hoăn quyết định cho đến tháng 12 tới. Trong thời gian này, EC được yêu cầu chuẩn bị thêm các lựa chọn tài chính hỗ trợ Ukraine cho giai đoạn 2026-2027.
Laura Murphy, 19 tuổi, nỗ lực chui qua cửa sổ pḥng tắm, ḅ lê trên đường để cầu cứu sau khi bị cưỡng hiếp và rút gần một nửa lượng máu trong cơ thể.
Ngày 22/11/1985, Laura Murphy được phát hiện trong t́nh trạng khỏa thân, tay bị c̣ng, cổ chân bị xích, đang cố lết dọc con đường vắng ở hạt Brevard, Florida.
Khi Laura được đưa đến bệnh viện, các bác sĩ rất sốc khi nhận ra cô gái 19 tuổi đă bị mất 40-45% máu trong cơ thể. Nếu không được t́m thấy, Laura có thể tử vong trong ṿng 12 giờ.
Laura bị chấn thương tâm lư nặng nề đến mức ban đầu không đồng ư tố cáo kẻ đă làm hại ḿnh. Khi đă dần hồi phục, cô mới kể lại toàn bộ sự việc cho các điều tra viên.
22 giờ ác mộng
Vào ngày 21/11, Laura, đến từ California, đứng bên đường vẫy xe xin đi nhờ. Một người đàn ông trông rất gọn gàng, lịch sự trong bộ vest công sở dừng xe đề nghị chở cô.
Trên đường, người này nói cần ghé qua nhà ở thị trấn Malabar để lấy một cuốn sổ tay. Khi dừng xe trước nhà, anh ta mời Laura vào nhưng cô từ chối. Anh ta lại nói cần lấy đồ ở ghế sau rồi nhân cơ hội dùng dây thừng siết cổ Laura khiến cô bất tỉnh.
Khi tỉnh lại, Laura thấy ḿnh đă bị lột sạch quần áo, trói vào quầy bếp, tay chân cũng bị trói chặt trong khi camera đang ghi lại toàn bộ cảnh tượng kinh hoàng. Cô kể, trong khoảng thời gian 22 tiếng đồng hồ, từ ngày 21 đến 22/11/1985, gă đàn ông đă giam cầm cô, liên tục siết cổ và cưỡng hiếp.
Trong suốt quá tŕnh tra tấn, hắn dùng ống tiêm y tế rút máu Laura để tự tiêu thụ, suưt nữa đă giết chết cô. Dù vô cùng suy yếu, mặt trắng bệch v́ mất máu, Laura vẫn nỗ lực sống sót và t́m cơ hội chạy trốn.
Khi bị hắn bỏ lại trong bồn tắm, Laura cố chui qua cửa sổ pḥng tắm, ḅ lê ra lề đường trong t́nh trạng khỏa thân và bị xiềng xích để cầu cứu.
Sau lời khai của Laura, cảnh sát bắt kẻ hiếp dâm là John Brennan Crutchley, kỹ sư máy tính 39 tuổi, đă kết hôn. Cuộc tra tấn xảy ra khi vợ và con trai của John đi thăm họ hàng ở bang Maryland.
John Brennan Crutchley. Ảnh: Florida Today
Khi khám xét nhà hắn, cảnh sát t́m thấy một xấp thẻ tín dụng và thẻ căn cước, ṿng cổ phụ nữ, được cho là thuộc về các nạn nhân trước đây của hắn. John khai rằng những tấm thẻ này do những người đi nhờ xe trước đó bỏ quên và ṿng cổ là của vợ hắn.
Nhà John ngổn ngang kim tiêm truyền tĩnh mạch, tóc phụ nữ, ṿng cổ chó, dây xích, ống nhỏ và ṿi nước.
Tại văn pḥng của John, cảnh sát thu thập được c̣ng tay, một khẩu súng ngắn, dây thừng, băng sex tự quay của hắn và vợ, cùng một cuốn sách về hội chứng ma cà rồng.
Nghi vấn về 'kẻ sát nhân hàng loạt'
Vụ tra tấn khiến truyền thông đặt biệt danh cho John là "Kẻ hiếp dâm ma cà rồng". Sở thích uống máu để đạt được thỏa măn về t́nh dục khiến hắn trở thành trường hợp nghiên cứu điển h́nh của các chuyên gia phân tích tội phạm.
Qua điều tra, John có tuổi thơ không êm đềm. Do chị gái chết yểu trước khi John chào đời, hắn bị mẹ bắt mặc quần áo con gái cho đến 5-6 tuổi và bị bố mẹ ngược đăi rất nghiêm trọng. John kể bị đánh bằng thắt lưng đến bất tỉnh và bị đốt ngón tay bằng bàn là.
John được nhận xét "rất thông minh" và "có năng khiếu" trong lĩnh vực khoa học máy tính, theo một nghiên cứu năm 2003 về chứng ma cà rồng lâm sàng và hành vi ma cà rồng của Viện Hàn lâm Khoa học Pháp y Mỹ.
John đổ lỗi cho phim khiêu dâm đă khiến hắn có sở thích uống máu.
Sau khi t́m hiểu về John, Robert Ressler - chuyên gia lập hồ sơ tội phạm của FBI - cho rằng "có khả năng họ đă bắt giữ một kẻ sát nhân hàng loạt".
Đối với ông Ressler, đây không phải là tội ác bộc phát, mà John đă được rèn luyện, có phương pháp và cách kiểm soát. Cách hắn khống chế Laura, rút máu cô và không để lại dấu vết của những nạn nhân trước cho thấy đây không phải lần đầu hắn làm vậy. Nếu những người khác trước cô kém may mắn hơn, nếu họ không trốn thoát, th́ có lẽ họ đă chết.
Khả năng lẩn tránh bị phát hiện trong thời gian dài của John cho thấy mức độ thận trọng và tính tổ chức hiếm thấy ở những kẻ phạm tội không chỉ gây án một lần. Hắn thường di chuyển qua các tiểu bang, làm việc trong lĩnh vực an ninh mạng, và có thói ăn cắp tài liệu mật mà không bị bắt. Nếu hắn áp dụng chính xác như vậy vào các tội ác bạo lực, hoàn toàn có khả năng có những nạn nhân rải rác khắp nhiều tiểu bang.
Cảnh sát ở 5 tiểu bang đă xem xét các vụ giết người chưa được giải quyết có khả năng liên quan đến John. Nhà chức trách ở Florida tin rằng hắn có thể liên quan đến hàng chục án mạng, bao gồm 3 vụ ở hạt Brevard, nhưng Văn pḥng Cảnh sát trưởng hạt Brevard đă kết thúc cuộc điều tra vào tháng 8/1996 mà không đưa ra thêm cáo buộc nào.
Kết cục của gă tội phạm gây ám ảnh
Dù ban đầu cáo buộc Laura "cầu xin bị đối xử thô bạo", John nhận tội bắt cóc, tấn công t́nh dục bằng vũ khí chết người và nhiều tội danh tấn công t́nh dục khác vào năm 1986.
Về các cáo buộc giết người, hắn nói với truyền thông rằng: "Họ không thể liên kết tôi với bất kỳ tội ác nào" .
Ngày 8/8/1996, John được thả tự do sau khi thụ án chưa đầy 11 năm trong tổng số 25 năm tù. Nhưng hắn phải quay trở lại nhà tù hai năm sau đó v́ tội liên quan đến ma túy.
John chưa bao giờ bị kết tội giết người, nhưng tội ác ghê rợn khiến hắn trở thành một trong những tên tội phạm từng gây ám ảnh nhất ở Florida và có thể c̣n ở nhiều tiểu bang khác.
John vẫn là nghi phạm chính trong vụ mất tích của Deborah Fitzjohn, 25 tuổi, ở bang Virginia. Người phụ nữ này được nh́n thấy lần cuối khi đến nhà di động của John vào ngày 27/1/1978. Hài cốt bị chôn vùi của cô được t́m thấy vài tháng sau đó.
Thẻ căn cước của 6 phụ nữ đă chết được t́m thấy ở nhà John trong cuộc khám xét năm 1985. Hắn bị t́nh nghi giết hại tới 30 người. Tuy nhiên, nhà chức trách chưa có đủ bằng chứng để buộc tội hắn.
Ngày 30/3/2002, John, 55 tuổi, được phát hiện đă chết trong pḥng giam tại Cơ sở cải huấn Hardee với một túi nylon trùm đầu. Dựa trên lời khai của các tù nhân khác, nhà chức trách xác định đó là hành vi vô t́nh tự gây ngạt thở khi làm tăng khoái cảm thủ dâm.
Nữ NSND giàu bậc nhất làng cải lương sinh năm 1981 trong đại gia đ́nh tuồng cổ Bầu Thắng - Minh Tơ, là con gái của cố NSND Thanh Ṭng, gần đây cô mới hé lộ chuyện đă lập gia đ́nh, v́ đây là lần đầu công khai có chồng, ở biệt thự như cung điện, đi Roll Royce. Gia đ́nh là chỗ dựa vững vàng, là nơi Quế Trân được sống thật với bản thân. Trong ngôi nhà b́nh yên của ḿnh, nữ nghệ sĩ được làm vợ, làm mẹ, được sẻ chia và nhận lại sự ủng hộ từ người bạn đời.
Quế Trân sinh năm 1981 trong đại gia đ́nh tuồng cổ Bầu Thắng - Minh Tơ, là con gái của cố NSND Thanh Ṭng. V́ thế, cô lớn lên giữa ánh đèn sân khấu và những con giai điệu cải lương.
Từ năm 8 tuổi, Quế Trân đă có vai đầu tiên ở đoàn Đồng Ấu Bạch Long. 18 tuổi, cô giành Huy chương Trần Hữu Trang với vai Thiên Kiều công chúa trong vở Trắng hoa mai. Sau đó, nữ nghệ sĩ tiếp tục ghi dấu ấn trong ḷng khán giả qua loạt vai diễn như Phương Thảo trong vở Nhảy múa với quỷ dữ, Nga trong vở Khúc ly hương, Công chúa Phi Long trong vở Xử án Bàng Quư Phi…
Quế Trân là một trong những cô đào tài sắc bậc nhất làng cải lương
Giọng ca trong trẻo, ngọt ngào, cách ca diễn linh hoạt và chiều sâu nội tâm trong mỗi vai diễn giúp Quế Trân trở thành cô đào cải lương được yêu thích bậc nhất. Năm 2023, cô được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân.
Quế Trân cũng là một trong những nghệ sĩ cải lương trẻ tuổi nhất được phong NSND lần 10. Được vinh danh ở tuổi 43, người đẹp xem đây là niềm tự hào, vinh dự lớn trong sự nghiệp, đồng thời là động lực để cô vững vàng hơn trong sự nghiệp.
Gặt hái nhiều thành công trên sân khấu cải lương, Quế Trân được khán giả săn đón và thường xuyên góp mặt trong những chương tŕnh lớn. Nhờ làm nghề chăm chỉ, biết đầu tư hợp lư, cô tích lũy được khối tài sản đáng mơ ước, là một trong những nữ nghệ sĩ giàu nhất làng cải lương.
Quế Trân hiện đang sống trong một căn biệt thự có mặt tiền rộng, tọa lạc ở tuyến đường sầm uất ở TP.HCM. Biệt thự của nữ nghệ sĩ được thiết kế sang trọng, có tông màu trắng nhă nhặn và được ví đẹp như một cung điện. Ngoài ra, cô c̣n có một căn biệt thự nữa ở Thủ Đức cũ, với view hướng ra ḍng sông Sài G̣n, đem đến bầu không khí trong lành, mát mẻ.
Một góc pḥng khách sang trọng trong biệt thự màu trắng của Quế Trân
Không chỉ dừng lại ở lĩnh vực nghệ thuật, Quế Trân c̣n mở rộng sang kinh doanh. Cô điều hành một nhà hàng chay lớn, nổi bật với không gian trang nhă, thực đơn đa dạng, được chăm chút kỹ lưỡng về hương vị và cách bày biện. Nhà hàng đă trở thành điểm hẹn quen thuộc của nhiều đồng nghiệp nổi tiếng trong giới cải lương như Kim Tử Long, Ngọc Huyền, B́nh Tinh… Họ đều dành lời khen ngợi cho sự tinh tế của món ăn và phong cách phục vụ.
Nhà hàng chay bề thế của Quế Trân ở TP.HCM
Quế Trân c̣n khiến công chúng choáng ngợp bởi những món đồ xa xỉ. Cô sở hữu chiếc đồng hồ Richard Mille phiên bản “mưa tuyết” hiếm hoi tại Việt Nam, có giá trị lên đến hàng chục tỷ đồng. Ngoài ra, cư dân mạng cũng phát hiện ra Quế Trân sở hữu một biệt thự di động - Rolls Royce. Đây chính là phương tiện di chuyển đi làm, đi chơi hàng ngày của cô, giá trị ước tính lên đến hàng chục tỷ đồng.
Quế Trân sở hữu đồng hồ Richard Mille và siêu xe Rolls Royce trị giá hàng chục tỷ đồng
Dù xinh đẹp, nổi tiếng và giàu có, nhưng Quế Trân lại chọn lối sống nhẹ nhàng, kín tiếng về đời tư. Nhiều năm trời, nữ nghệ sĩ cho biết cô vẫn độc thân, chưa kết hôn. Gần đây, trong một lần hiếm hoi chia sẻ với Tiền Phong, cô mới hé lộ chuyện đă có gia đ́nh và con trai.
Theo Quế Trân, cô từng đánh đổi nhiều riêng tư để dành hết tâm huyết cho cải lương. Ở tuổi ngoài 40, khi đă khẳng định được tên tuổi và vị thế trong làng sân khấu, cô mới cho phép bản thân sống chậm lại, tận hưởng sự b́nh yên mà cô hằng mong mỏi. Quế Trân tâm sự, hiện tại cuộc sống của cô cũng “b́nh thường như bao phụ nữ khác”, có một “khoảng trời riêng, b́nh lặng”.
Quế Trân hiếm hoi tiết lộ h́nh ảnh chồng con
Gia đ́nh là chỗ dựa vững vàng, là nơi Quế Trân được sống thật với bản thân. Trong ngôi nhà b́nh yên của ḿnh, nữ nghệ sĩ được làm vợ, làm mẹ, được sẻ chia và nhận lại sự ủng hộ từ người bạn đời. Chính t́nh cảm ấy tiếp thêm cho cô sức mạnh để thăng hoa trên sân khấu và dốc trọn tâm huyết cho cải lương.
Theo như chính phủ Hàn Quốc mới đây đang xúc tiến các biện pháp trừng phạt đối với tập đoàn Prince Group Campuchia như một phần trong chiến dịch truy quét quốc tế. V́ vậy có hơn 90 tỉ won (tương đương 63 triệu USD) đă được tập đoàn Prince Group cất giữ trong chi nhánh của các ngân hàng Hàn Quốc tại Campuchia. Trong số này, khoảng 91 tỉ won vẫn c̣n được gửi tại các chi nhánh ngân hàng Hàn Quốc ở Campuchia, bao gồm 56 tỉ won tại ngân hàng KB, 27 tỉ won tại ngân hàng Jeonbuk và 7 tỉ won tại ngân hàng Woori .
Đây là thông tin do nghị sĩ Kang Min-kuk thuộc đảng đối lập chính Sức mạnh Nhân dân đưa ra và hăng tin Yonhap đăng tải ngày 20-10. Theo đó, Prince Group đă thực hiện 52 giao dịch tại 5 chi nhánh của các ngân hàng Hàn Quốc ở Campuchia, với tổng giá trị hơn 197 tỉ won.
Trong số này, khoảng 91 tỉ won vẫn c̣n được gửi tại các chi nhánh ngân hàng Hàn Quốc ở Campuchia, bao gồm 56 tỉ won tại ngân hàng KB, 27 tỉ won tại ngân hàng Jeonbuk và 7 tỉ won tại ngân hàng Woori - nghị sĩ Kang dẫn nguồn dữ liệu từ Cơ quan Giám sát Tài chính Hàn Quốc.
Các công dân Hàn Quốc được đưa về từ Campuchia hôm 18-10. Ảnh: Yonhap
Tuần trước, Anh và Mỹ đă áp lệnh trừng phạt tập đoàn Prince Group có trụ sở tại Campuchia mà theo họ là một mạng lưới đa quốc gia điều hành các hoạt động lừa đảo trực tuyến quy mô lớn, buôn người để làm việc trong các khu phức hợp lừa đảo, nhằm chiếm đoạt tiền của nạn nhân trên toàn cầu.
Chính phủ Anh cho biết các trung tâm này - đặt tại Campuchia, Myanmar và nhiều nơi khác ở Đông Nam Á - dùng các quảng cáo việc làm giả để dụ người lao động, sau đó ép buộc họ thực hiện hành vi lừa đảo trực tuyến dưới đe dọa tra tấn.
Các công tố viên liên bang Mỹ đă truy tố chủ tịch của tập đoàn - ông Chen Zhi - với các cáo buộc lừa đảo và rửa tiền.
Chính phủ Hàn Quốc cũng đang xúc tiến các biện pháp trừng phạt đối với tập đoàn Campuchia này như một phần trong chiến dịch truy quét quốc tế.
Trong diễn biến liên quan cùng ngày 20-10, Cơ quan Cảnh sát Quốc gia Hàn Quốc (NPA) hôm 20-10 thông báo đă nộp đơn lên ṭa án yêu cầu giam giữ 58 người trong số 64 công dân vừa hồi hương từ Campuchia cuối tuần trước.
Cụ thể, theo Yonhap, trong số 64 người trên có một người bị bắt ngay lập tức theo lệnh bắt giữ được ban hành trước đó và 5 người đă được thả.
Việc các công dân Hàn Quốc được đưa về từ Campuchia hôm 18-10 diễn ra sau cái chết của một sinh viên Hàn Quốc bị dụ đến Campuchia làm việc. Những người kể trên bị bắt giữ tại Campuchia trong vài tháng gần đây, với cáo buộc liên quan đến nhiều tội danh khác nhau, bao gồm lừa đảo qua điện thoại, lừa t́nh và "lừa đặt chỗ ảo" - theo cảnh sát Hàn Quốc.
Lừa đặt chỗ ảo là một h́nh thức lừa đảo mới, trong đó kẻ gian đặt chỗ hoặc nhận tiền đặt cọc lớn dưới danh tính giả, rồi biến mất cùng số tiền đó.
Theo Liên hợp quốc, các trung tâm lừa đảo xuất hiện ở Đông Nam Á trong thời kỳ đại dịch COVID-19, nhắm đến nạn nhân trên toàn thế giới thông qua các cuộc gọi và tṛ lừa trực tuyến, thu về hàng tỉ USD mỗi năm cho các mạng lưới tội phạm.
Liên hợp quốc ước tính hàng trăm ngàn người đang làm việc trong các trung tâm này, trong đó một số bị dụ dỗ bằng lời hứa "việc nhẹ lương cao" nhưng nhiều người bị ép buộc bằng bạo lực.
Hàn Quốc ước tính có khoảng 200.000 người đang làm việc trong các trung tâm lừa đảo kể trên, trong đó có khoảng 1.000 người Hàn Quốc.
Việc phát hiện các bộ phận cơ thể người trên Jalan Setiabudi năm 1981 được cho là thảm kịch g.i.ế.t người bị c.ắ.t x.ẻ.o đầu tiên ở Indonesia. Tuy nhiên, suốt 40 năm qua, vụ án vẫn là một ẩn số và chưa có lời giải.
Chính phủ Mỹ đă đóng cửa sang tuần thứ 4 và hàng chục triệu người có thể sẽ bị ảnh hưởng.
Người tiêu dùng mua sắm tại một trung tâm thương mại ở bang Virginia (Mỹ).
Nếu t́nh trạng này tiếp tục kéo dài th́ chỉ trong vài ngày tới, hàng chục triệu người nghèo ở nước này sẽ không c̣n nhận được trợ cấp thực phẩm theo Chương tŕnh Hỗ trợ Dinh dưỡng Bổ sung (SNAP).
Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ, chương tŕnh SNAP, thường được gọi là "tem phiếu thực phẩm", đang sắp cạn tiền. SNAP hiện đang hỗ trợ khoảng 42 triệu người có thu nhập thấp trên khắp nước Mỹ, cung cấp thẻ điện tử cho người thụ hưởng để mua thực phẩm thiết yếu.
SNAP được tài trợ hoàn toàn từ ngân sách liên bang, nhưng được các chính quyền bang quản lư, v́ vậy mức độ và thời điểm cạn kiệt ngân quỹ sẽ khác nhau ở từng địa phương.
Các tiểu bang Texas, Pennsylvania, Minnesota và New York đă đồng loạt cảnh báo rằng vào tháng 11 tới, các khoản trợ cấp thực phẩm sẽ bị ngừng hoặc chậm trễ, nếu bế tắc ngân sách không được Tổng thống Donald Trump và Quốc hội do đảng Cộng ḥa kiểm soát giải quyết trước ngày 27/10.
Texas đă cảnh báo hàng triệu cư dân tại bang này rằng toàn bộ trợ cấp SNAP của tháng 11 sẽ bị ngừng nếu t́nh trạng đóng cửa chính phủ kéo dài.
Tại Pennsylvania, chính quyền bang cũng đưa ra cảnh báo tương tự: "Do Quốc hội dưới sự kiểm soát của đảng Cộng ḥa không thông qua ngân sách liên bang, dẫn đến việc chính phủ đóng cửa, nên không chi trả được chương tŕnh trợ cấp thực phẩm SNAP vào tháng 11/2025".
Các tiểu bang khác như Minnesota và New York cho biết, quyền lợi SNAP “đang gặp rủi ro” hoặc “có thể bị chậm trễ” nếu bế tắc ngân sách không sớm được giải quyết.
Đầu tháng này, chương tŕnh tài trợ liên bang WIC, cung cấp sữa và thực phẩm hỗ trợ hơn 6 triệu phụ nữ và trẻ em nghèo, nhận được ngân sách bổ sung 300 triệu USD để duy tŕ hoạt động trong thời gian chính phủ đóng cửa. Nhà Trắng cho biết khoản kinh phí này được trích từ nguồn thu thuế quan.
T́nh h́nh ngày càng trở nên căng thẳng khi trước đó, chính quyền Tổng thống Donald Trump đă cắt giảm chương tŕnh SNAP ước tính 186 tỷ USD trong ṿng 10 năm, theo kế hoạch ngân sách tổng hợp “megabill” mà Nhà Trắng thúc đẩy hồi đầu năm nay.
“Đừng dại lên Facebook chửi chính quyền nếu không muốn trở thành mục tiêu của hơn 10.000 dư luận viên và cả bộ máy an ninh mạng” – câu nói tưởng chừng cường điệu này lại vừa có thêm một minh chứng mới: ông Đoàn Bảo Châu, nhà văn, vơ sư, bị Cơ quan An ninh điều tra Công an Hà Nội truy nă đặc biệt với cáo buộc “chống phá Nhà nước”.
Từ nhà văn – vơ sư thành “đối tượng truy nă”
Ngày 14/8/2025, Công an Hà Nội thông báo đă ra lệnh truy nă đặc biệt đối với ông Đoàn Bảo Châu, 57 tuổi, trú tại phường Giảng Vơ.
Theo hồ sơ điều tra, ngày 30/6, ông Châu bị khởi tố về tội “Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước” theo khoản 1, Điều 117 Bộ luật H́nh sự.
Công an cho biết ông đă bỏ trốn từ tháng 7/2024, hiện không rơ tung tích. Thông tin kèm ảnh nhận dạng của ông được công bố công khai, kêu gọi người dân báo tin qua địa chỉ 58 Vũ Trọng Phụng (Thanh Xuân, Hà Nội) hoặc trang Facebook của Công an Hà Nội. Facebook – nơi bắt đầu và cũng là… nơi công bố truy nă
Trên trang Facebook cá nhân có tick xanh với hơn 215.000 người theo dơi, tối 14/8, ông Châu chia sẻ lại bài viết từ 8/7, kể về việc bị khởi tố. Điều trớ trêu: mạng xă hội từng là “sân khấu” để ông bày tỏ quan điểm, giờ cũng là công cụ để công an kêu gọi truy t́m ông.
Đây không phải lần đầu một tài khoản Facebook cá nhân trở thành “chứng cứ” trong các vụ án liên quan đến Điều 117 hoặc Điều 331 (lợi dụng quyền tự do dân chủ). Không gian mạng ở Việt Nam ngày càng bị giám sát chặt, và Facebook – với hơn 70% dân số dùng – đă trở thành “kho dữ liệu” khổng lồ cho cơ quan điều tra.
Một nhân vật nhiều màu sắc
Ngoài vai tṛ nhà văn với 6 cuốn tiểu thuyết đă xuất bản, ông Châu c̣n được biết đến là vơ sư lâu năm. Năm 2017, ông gây chú ư khi nhận lời thách đấu của vơ sư Pierre Francois Flores (Vịnh Xuân Nam Anh, Canada). Trận giao đấu diễn ra chóng vánh – chỉ khoảng 3 phút – kết thúc bằng một pha knock-out khiến ông Châu thất bại.
Sự kiện này từng khiến tên tuổi ông lan rộng, nhưng 8 năm sau, ông lại xuất hiện trên truyền thông trong một bối cảnh hoàn toàn khác: bị truy nă v́ những phát ngôn chính trị.
Cảnh báo cho người dùng mạng xă hội
Vụ ông Đoàn Bảo Châu phản ánh một thực tế: Facebook không c̣n là “vùng an toàn” để chỉ trích chính quyền ở Việt Nam.
Luật pháp (như Điều 117) quy định mơ hồ, dễ áp dụng cho nhiều dạng phát ngôn.
Hệ thống an ninh mạng và đội ngũ dư luận viên đông đảo theo dơi, báo cáo nội dung “nhạy cảm”.
Facebook chịu áp lực hợp tác gỡ bài và cung cấp dữ liệu theo yêu cầu pháp lư trong nước.
Điều này đồng nghĩa, một status hay b́nh luận – dù chỉ là ư kiến cá nhân – vẫn có thể trở thành căn cứ khởi tố.
Dựa trên nguồn mở, có thể nói mỗi năm đều có các vụ bắt/xử theo 117 mà Facebook là “trường phạm” chủ đạo; riêng 2023 ghi nhận tối thiểu 6 vụ 117, 2024 tăng đáng kể (tối thiểu 10–12 có công khai t́nh tiết liên quan Facebook). Sự gia tăng đi kèm khung pháp lư siết chặt và áp lực kiểm duyệt lên nền tảng.
Force 47 (ra mắt 2017) được mô tả ~10.000 “chiến sĩ mạng”; vừa định hướng dư luận, vừa mass-report nội dung/tài khoản “sai trái” để nền tảng gỡ hoặc giảm hiển thị. Reuters, RSF, ISEAS đều có phân tích.
Dữ liệu viễn thông & SIM định danh. SIM chính chủ/định danh: quy định đối chiếu CSDL dân cư, xác thực thông tin thuê bao khiến điện thoại – tài khoản – con người gắn kết chặt hơn, hỗ trợ truy vết khi thu thập log kết nối, IP, cell-site từ nhà mạng.
OSINT & nghiệp vụ kỹ thuật số. Cào quét công khai: theo dơi bài/nhóm công khai, so khớp metadata, lịch sử chỉnh sửa, liên kết xă hội (social graph), liên hệ điểm ảnh/ảnh EXIF v.v. (một phần thể hiện trong hồ sơ toà, bản tin công an địa phương). Malware/phishing: nhóm OceanLotus (APT32) bị nhiều bên quy kết nhắm vào nhà hoạt động, nhà báo qua email bẫy và trang giả mạo (có chiến dịch qua Facebook pages), nhằm chiếm quyền truy cập thiết bị/tài khoản.
Trong 5 năm qua, Điều 117 tiếp tục là công cụ pháp lư chủ chốt để xử lư phát ngôn chính trị trên mạng; Facebook là “địa điểm phạm tội” phổ biến nhất theo mô tả trong các bản tin/bản án. Số ca tối thiểu có nhắc rơ Facebook tăng rơ trong 2023–2024, song song với việc siết khung pháp lư (Nghị định 53, các quy định về định danh thuê bao, dự thảo/ban hành quy định mới về mạng xă hội). Cơ chế thực thi kết hợp: pháp lư (yêu cầu dữ liệu, gỡ nội dung) + kỹ thuật (log nhà mạng, OSINT, malware) + lực lượng định hướng dư luận (Force 47).
Chính phủ Trung Quốc kêu gọi Canada hủy bỏ mức thuế xe điện Trung Quốc lên tới 100%, đồng thời đề nghị dỡ bỏ thuế trả đũa với nông sản Canada, trong khi Ottawa vẫn cân nhắc giữa bảo hộ sản xuất trong nước và ổn định thương mại song phương.
Canada siết thuế xe điện Trung Quốc để bảo vệ sản xuất trong nước
Từ tháng 10/2024, chính phủ Canada đă chính thức áp mức thuế 100% lên tất cả xe điện nhập khẩu có xuất xứ Trung Quốc. Quyết định này được xem là một phần trong nỗ lực bảo vệ ngành công nghiệp ô tô và sản xuất pin nội địa, đồng thời phản ứng trước cáo buộc cho rằng Trung Quốc đang trợ giá không công bằng cho các nhà sản xuất xe điện của ḿnh.
Theo Bộ Công Thương Canada, các hăng xe Trung Quốc như Nio hay XPeng đang được chính phủ hỗ trợ mạnh mẽ, khiến giá xe của họ rẻ hơn đáng kể so với các đối thủ phương Tây. Ottawa cho rằng điều này gây méo mó thị trường và đe dọa công ăn việc làm trong ngành sản xuất ô tô Canada. Tuy nhiên, quyết định này cũng khiến người tiêu dùng đối mặt với giá xe cao hơn và ít lựa chọn trong phân khúc EV giá rẻ.
Trung Quốc trả đũa bằng thuế nông sản, gây sức ép chính trị
Phản ứng trước động thái của Canada, Bắc Kinh (Trung Quốc) đă áp thuế trả đũa nặng nề lên hàng loạt mặt hàng nông sản Canada như dầu cải (canola), thịt và ngũ cốc, với mức thuế tương tự 100%. Chính phủ Trung Quốc tuyên bố sẵn sàng dỡ bỏ các thuế này nếu Ottawa gỡ bỏ rào cản với xe điện Trung Quốc.
Động thái này đặt Ottawa vào t́nh thế khó xử, khi nhiều tỉnh như Manitoba và Saskatchewan – nơi có ngành nông nghiệp phụ thuộc vào xuất khẩu sang Trung Quốc đang thúc giục chính phủ liên bang xem xét lại chính sách thuế.
Thị trường Canada đứng giữa lựa chọn: bảo hộ hay mở cửa
Ngành công nghiệp phụ tùng ô tô Canada cảnh báo rằng việc dỡ bỏ thuế có thể khiến xe điện giá rẻ từ Trung Quốc tràn vào thị trường, gây áp lực lớn lên các nhà sản xuất nội địa. Tuy nhiên, nếu giữ nguyên mức thuế, người tiêu dùng sẽ phải trả giá cao hơn và tiến tŕnh phổ cập xe điện – mục tiêu môi trường mà Canada đang theo đuổi có nguy cơ bị chậm lại.
trung quoc gay suc ep yeu cau canada bo thue 100 voi xe dien nhap khau hinh anh 2
Giới quan sát nhận định, Canada đang phải đối mặt với bài toán cân bằng lợi ích giữa bảo vệ sản xuất trong nước và duy tŕ thương mại ổn định với Trung Quốc, đối tác thương mại lớn thứ hai của nước này. Trong khi đó, Trung Quốc cho thấy họ sẵn sàng dùng sức mạnh thương mại để đạt được mục tiêu chiến lược trong lĩnh vực xe điện – ngành công nghiệp đang định h́nh lại cục diện toàn cầu.
Diễn Đàn Người Việt Hải Ngoại. Tự do ngôn luận, an toàn và uy tín. V́ một tương lai tươi đẹp cho các thế hệ Việt Nam hăy ghé thăm chúng tôi, hăy tâm sự với chúng tôi mỗi ngày, mỗi giờ và mỗi giây phút có thể. VietBF.Com Xin cám ơn các bạn, chúc tất cả các bạn vui vẻ và gặp nhiều may mắn.
Welcome to Vietnamese American Community, Vietnamese European, Canadian, Australian Forum, Vietnamese Overseas Forum. Freedom of speech, safety and prestige. For a beautiful future for Vietnamese generations, please visit us, talk to us every day, every hour and every moment possible. VietBF.Com Thank you all and good luck.
