Với giá rẻ chỉ bằng một nửa so với thông thường, tôm "say", cua "ngất"… đang trở thành mặt hàng hút khách ở hầu hết các chợ lớn nhỏ. Tuy nhiên, ít người biết rằng, đây là loại thực phẩm mang lại nguy cơ ngộ độc cao, thậm chí có thể dẫn đến tử vong.
Hải sản siêu rẻ
Dọc Quốc lộ 1A (đoạn chạy qua Khu công nghiệp Tân Tạo, quận B́nh Tân; huyện B́nh Chánh TPHCM hướng về miền Tây); đường Thành Thái nối dài (quận 10); đại lộ Nguyễn Văn Linh (quận 7, quận 8)... tôm, cua bày bán la liệt. Đối tượng mua nhiều nhất là khách đi đường và công nhân làm việc tại các khu chế xuất - khu công nghiệp (KCX-KCN).
Chiều 22-10, trận mưa đột ngột trên địa bàn quận 7 không ngăn được người mua xúm xít quanh các vựa bán cua bên lề đại lộ Nguyễn Văn Linh. Giá cua dao động từ 15.000-30.000 đồng/con. Mức giá này chỉ bằng 50% so với giá bán tại chợ hoặc các vựa hải sản.
Người bán nhanh nhẩu chào mời: “Loại năm con/kg có giá 15.000 đồng/con, loại ba-bốn con/kg giá 30.000 đồng/con. Lấy 3-4kg trở lên, bớt từ 2.000-3.000 đồng/con”. Chỉ trong khoảng nửa giờ, hàng chục kư cua biển của chị Lan (bán dạo trên đại lộ Nguyễn Văn Linh) đă hết sạch.
Người mua tiếp tục t́m tới các điểm bán khác nằm rải rác dọc đại lộ Nguyễn Văn Linh, đường Phạm Hùng (huyện B́nh Chánh, quận 8)…
Riêng các loại tôm hùm bán trên đường Cộng Ḥa, KCN Tân B́nh (quận Tân B́nh) chỉ khoảng 125.000-400.000 đồng/kg. Cụ thể, tôm hùm loại nhỏ giá 120.000-125.000 đồng/kg; tôm hùm loại lớn giá 350.000-400.000 đồng/kg.
Trong khi đó, giá tôm hùm cỡ vừa bán tại các vựa hải sản đă có giá hơn một triệu đồng mỗi kư. Chị Nguyễn Minh Liên, công nhân KCN Tân B́nh cho biết: “Thấy tôm rẻ nên ham. Hôm trước vợ chồng tôi mua thử 200.000 đồng về ăn. Không ngờ thịt tôm bở rữa, nhạt, không săn, chắc”.
Các rổ ṣ huyết, nghêu… bán trên Quốc lộ 1A, đoạn dưới cầu B́nh Điền (H.B́nh Chánh) luôn là “mồi ngon” cho đám ruồi xanh. Buổi trưa nắng gắt, chủ hàng hải sản vừa bán vừa cầm dụng cụ đuổi ruồi. Một chủ hàng phân bua với khách: “Mặt hàng này khó giữ tươi, thành ra con nào chết (nghêu, ṣ) phải vứt ngay. Để lâu bốc mùi hôi, ruồi bu lại, đuổi mệt lắm”.
Ghi nhận tại các điểm bán tôm, cua, ghẹ… tự phát, hầu hết hải sản đều trong t́nh trạng dở sống dở chết. Nhiều con cua, tôm bị găy càng, sứt gọng… Anh N.H.N., chủ một vựa hải sản tại chợ Phạm Văn Hai (quận Tân B́nh) khẳng định: “Cua, tôm găy càng c̣n tươi nguyên bán tại vựa có giá rẻ gần 50% so với hàng c̣n nguyên, nhưng không rẻ bèo kiểu như các điểm bán lề đường”.
Một số chủ vựa hải sản chợ Chánh Hưng, quận 8 c̣n cho biết, để giữ tôm tươi lâu, chủ hàng thường ngâm chất bảo quản formaldehyde (chất bảo quản xác ướp) - một loại chất độc cấm sử dụng trong thực phẩm, gây nguy hiểm cho sức khỏe người tiêu dùng.
Tương tự, dạng hải sản này cũng đang “hoành hành” ở khu vực phía Bắc. Dù đă gần 17 giờ chiều song khu vực bán hải sản, chợ đầu mối Long Biên, Hà Nội vẫn tấp nập khách.
Cửa hàng của bà M., nằm ngay cạnh cống, nước thải đen ng̣m. Mùi tanh, hôi thối bốc lên nồng nặc. Khi biết chúng tôi có nhu cầu mua hàng về làm quán ăn, một nam nhân viên rỉ tai tư vấn: “Ngoài ngao nên lấy tươi v́ dễ bị khách hàng phát hiện, chị cứ lấy tôm "say" và cua “ngất” cho rẻ”.
Nói đoạn, anh này chỉ tay về phía đống tôm ở giữa cửa hàng. Tôm được ướp đá giữ lạnh, đổ thẳng trên nền đất bẩn (ảnh). Đây là loại tôm sú mới chết trong ngày nên bề ngoài nom vẫn c̣n tươi và ít nhiều chưa bị bốc mùi ôi thiu.
Theo nhân viên của cửa hàng, đây là loại hàng đặc biệt bán chạy bởi giá thấp. Tôm “say” loại 40 con/kg được chia thành nhiều loại phụ thuộc vào độ tươi, có giá 100.000 - 180.000 đồng/kg. Cua “ngất” có giá từ 150.000 - 180.000 đồng/kg.
Ngoài mặt hàng “ngất”, nhân viên cửa hàng c̣n khuyên chúng tôi nên lấy tôm đông lạnh để kiếm lời: “Loại này chỉ 30.000 - 40.000 đồng/kg, rẻ gấp 10 lần hàng tươi mới. Tôm “say” th́ làm đồ nướng, c̣n tôm đông lạnh thả vào lẩu. Hai loại này bên em không bao giờ sợ ế mà chỉ lo thiếu hàng”.
Vừa nói xong, anh tất tưởi chạy vào kho lấy hàng mẫu. Mỗi lần người này đi qua, nước bẩn lại bắn tung tóe vào đống tôm nằm giữa sàn nhà. Không chỉ tôm “say”, các loại hải sản tươi sống khác cũng được cửa hàng này bảo quản một cách mất vệ sinh. Hàng thải loại xả bừa băi, ruồi nhặng bâu kín.
Thấy chúng tôi xem hàng tỉ mẩn, bà chủ tỏ vẻ khó chịu: “Hôm nào mua th́ đến. Nếu muốn, chỉ cần gọi điện là chị cho nhân viên giao hàng đến tận nhà, không phải mất công đi lại”. Theo bà, cửa hàng này là địa điểm phân phối thường xuyên cho hàng chục cửa hàng trong trung tâm Hà Nội.
Ngoại trừ hải sản tươi sống, nếu muốn mua tôm “say”, cua “ngất” với số lượng lớn th́ phải báo sớm, bởi mặt hàng này luôn trong t́nh trạng “khan” và “cháy”!
Lượn một ṿng qua chợ Đông Tác (Kim Liên), chợ Thành Công (Ba Đ́nh)… các mặt hàng tôm "say", cua “ngất” thu hút khá nhiều người nội trợ. Tại chợ Vồ (Hà Đông), mực ướp đá có giá 120.000 đồng/kg.
Mặc dù mực đă có mùi ôi khó chịu, song hầu hết người mua không để ư, bởi cũng như lời giải thích của cửa hàng: “Nếu muốn hàng tươi th́ “đào” đâu ra cái giá ấy”.
Nguy cơ ngộ độc cao
Theo PGS-TS Nguyễn Duy Thịnh - Viện Công nghệ sinh học - công nghệ thực phẩm (Đại học Bách khoa Hà Nội), hải sản tươi sống chứa thành phần dinh dưỡng cao, có khả năng kháng khuẩn tốt, nhưng khi chết th́ khả năng này gần như… bằng không.
Vỏ ngoài của hải sản vốn rất nhớt v́ chứa nhiều đạm. Khi hải sản chết, vi khuẩn sẽ hoạt động mạnh, xâm nhập nhanh. Độc tố trong hải sản tiết ra nhanh, đồng thời men phân giải chất đạm hoạt động mạnh khiến chúng bị hỏng trong thời gian ngắn.
“Tuy nhiên, rất ít người tiêu dùng nhận biết sự nguy hiểm này, nhất là khi các loại hải sản đă qua sơ chế, được tẩm ướp, tẩy mùi, thêm rất nhiều gia vị để làm ngon miệng, đánh lừa cảm giác của khách hàng”, ông Thịnh nói.
Tại cuộc họp giao ban về an toàn vệ sinh thực phẩm của Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn cuối tuần qua, ông Nguyễn Như Tiệp, Cục trưởng Cục Quản lư chất lượng nông lâm thủy sản cho hay, t́nh trạng thủy, hải sản nhiễm khuẩn diễn ra khá phổ biến bởi hầu hết các nguyên tắc: sạch, nhanh và lạnh không được đảm bảo.
Điều kiện vệ sinh từ nơi vận chuyển đến nơi bán lẻ, bảo quản, bày bán đang bị bỏ ngỏ, thiếu kiểm soát chặt chẽ. Kết quả kiểm tra trong tháng Chín cho thấy, trong số những mẫu hải sản được kiểm tra, 30% bị nhiễm Salmonella (khuẩn gây thương hàn), 30% nhiễm khuẩn E.Coli.
Với histamine, chỉ tiêu thường gây ra ngộ độc thực phẩm, cơ quan chức năng đă phát hiện 31% số mẫu vượt mức cho phép, trong đó có 55% trường hợp vi phạm ở chợ bán lẻ. Khi hải sản mất đi độ tươi sống và bảo quản không đúng cách, histamine từ không độc sẽ chuyển sang độc, nhẹ th́ gây ra dị ứng, ngộ độc, nặng th́ có thể dẫn đến tử vong.
Ông Tiệp cho hay, thời gian gần đây tại TPHCM đă có nhiều vụ công nhân bị ngộ độc do ăn hải sản kém chất lượng.
Biểu hiện ngộ độc là đỏ da, ngứa chủ yếu phần nửa trên của cơ thể, bao gồm đầu mặt cổ, ngực và tay. Người bị ngộ độc hải sản có thể bị khó thở, tụt huyết áp, nôn, đau bụng.
Điều đáng nói, việc kinh doanh hải sản vi phạm vệ sinh an toàn thực phẩm hầu hết diễn ra ở các chợ bán lẻ, trong khi đó, Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn chỉ có thể quản lư trực tiếp những điểm đầu mối.
Theo Huyền Anh - Thi Hồng (Phụ Nữ)
Mời ghé nhà hàng thưởng thức Tôm “say”, cua “ngất”: hàng độc!
