Nỗi ám ảnh chưa chịu rời bỏ các nạn nhân vụ 11/9 còn sống xót

[Romano]

Không thể ngờ rằng nỗi đau từ vụ khủng bố 11.9 vẫn còn đeo bám những người sống xót. Chúng như những bóng ma sẽ ám ảnh họ suốt cả cuộc đời và rất cần sự trợ giúp từ XH. Dưới đây là 1 số trường hợp điển hình.

Kayla Bergeron vẫn nhớ như in ngày máy bay lao vào Tháp đôi 18 năm trước cũng như cách nó hủy hoại cuộc đời bà.

Bà đang làm việc chăm chỉ tại bàn trên tầng 68 thì tòa nhà chao đảo. Ai đó nói tòa nhà bị máy bay đâm. Bà nghĩ thầm chắc chỉ là một chiếc máy bay nhỏ, nhưng sự thật quá phũ phàng với Bergeron. Bà vội vã từ tầng 68 chạy qua những bậc cầu thang tối tăm, ẩm ướt vì nhiều đường ống đã vỡ nát trong lúc tòa tháp đôi đổ sập.

Bergeron cũng có thể mô tả cuộc sống của mình từ đó đến nay: Mất một công việc mới, bị tịch thu căn hộ, lĩnh hai án phạt vì lái xe khi say rượu và năm ngoái, bà bị chẩn đoán mắc chứng rối loạn căng thẳng hậu sang chấn (PTSD) bởi những gì trải qua trong vụ khủng bố 11/9/2001.


Kayla Bergeron, từng là quan chức cấp cao tại Cảng vụ New York và New Jersey, hiện làm bánh sandwich cho một nhà hàng thức ăn nhanh ở Florida. Ảnh: NYTimes.

"Tôi không bao giờ nghĩ mình sẽ bị PTSD", Bergeron, người từng là quan chức cấp cao tại Cảng vụ New York và New Jersey hồi năm 2001, nói. Văn phòng của bà lúc bấy giờ nằm ở tháp phía bắc. "Chúng tôi không phải lực lượng phản ứng nhanh. Chúng tôi không phải cảnh sát hay lính cứu hỏa có nhiệm vụ đi vào tòa nhà. Mọi người nói với chúng tôi 'Hãy vui vẻ và sống sót'. Chúng tôi thu mình lại nhưng sự ám ảnh cứ lớn dần cùng thời gian".

18 năm sau thảm họa, các sĩ quan cảnh sát và lính cứu hỏa xông vào hai tòa tháp bốc cháy được vinh danh tại một đài tưởng niệm mọc lên từ đống đổ nát. Những người còn sống nhưng bị những di chứng sức khỏe vẫn ngày càng tăng. Quốc hội Mỹ hồi tháng 7 bỏ phiếu thông qua quyết định bổ sung quỹ bảo hiểm y tế cho họ.

Nhưng hàng nghìn dân thường như Bergeron, những người làm việc tại Tháp đôi Trung tâm Thương mại Thế giới hay ở khu vực lân cận khi tòa tháp đôi sụp đổ, cũng sống sót. Một số đã phát triển những triệu chứng thể chất, một số thì không. Song nhìn chung, họ đã trở thành phần bị lãng quên trong cộng đồng Trung tâm Thương mại Thế giới.

Giờ đây, nhiều người lo ngại quốc gia đang tập trung sự chú ý ở những nơi khác và những nhân chứng chứng kiến thảm kịch kinh hoàng ngày 11/9 có thể vẫn phát triển những triệu chứng rối loạn tâm thần như PTSD.

"PTSD là căn bệnh phổ biến nhất trong số những người bị ảnh hưởng bởi vụ 11/9", John Feal, người vận động gây quỹ bồi thường cho các nạn nhân vĩnh viễn của thảm họa, cho hay.

Đến tận ngày nay, hình ảnh về thảm họa vẫn hiện lên trong tâm trí những người sống sót. Họ gặp ác mộng về nó. Họ giật mình hoảng sợ khi nghe thấy tiếng động lớn. Họ né tránh bất cứ thứ gì gợi nhớ về ngày kinh hoàng.

Theo bác sĩ Rachel Yehuda, phó khoa tâm thần học tại Trường Y Icahn thuộc Đại học Mount Sinai, nghiên cứu chỉ ra rằng những người "gặp sang chấn nhưng không có triệu chứng tức thời vẫn có khả năng biểu hiện về sau này". Thông thường, triệu chứng xuất hiện bởi một "nhân tố kích hoạt có thể ở bất cứ đâu".

"Từ lúc 17 tuổi, tôi đã không thể chịu nổi tiếng máy bay hoặc trực thăng trên đầu, hay tiếng xe hơi đang hoạt động", Lila Nordstrom, người hồi năm 2001 là học sinh trường trung học Stuyvesant ở khu vực Hạ Manhattan và hiện sống tại Los Angeles. "Nếu tôi tham gia giao thông và có ai đó bấm còi, tôi sẽ bị hoảng loạn... Phải mất một thời gian tôi mới nhận ra biểu hiện đó có liên quan tới vụ 11/9".

Nordstrom cho biết cô bị chẩn đoán mắc PTSD trong chương trình Chăm sóc Sức khỏe Trung tâm Thương mại Thế giới hồi năm 2015.

Với Elinda Kiss, giáo sư trường đại học, người đang tham dự một hội thảo tại khách sạn Marriott ở Trung tâm Thương mại Thế giới vào ngày 11/9/2001, việc lái xe qua sân bay quốc tế Newark Liberty để tới dạy học tại Đại học Rutgers ở Newark sẽ khiến bà nhớ lại cảnh tượng mình điên cuồng tháo chạy khỏi thảm họa.

"Nhìn những chiếc máy bay từ từ hạ cánh làm tôi liên tưởng tới cảnh máy bay đâm vào tòa tháp phía nam", Kiss nói.

Bergeron, ở trung tâm, đang cầm áo khoác che miệng, vào ngày vụ tấn công xảy ra. Ảnh: Reuters.

Kiss, hiện giảng dạy tại Trường Quản trị Kinh doanh Robert H. Smith thuộc Đại học Maryland, đinh ninh rằng chứng căng thẳng hậu sang chấn của mình đã biến mất theo thời gian. Nhưng vào đêm 8/9, cơn ác mộng lại kéo đến với bà. "Tôi cứ nhìn thấy cảnh máy bay đâm vào giữa Trung tâm Thế giới 2", bà kể.

Bergeron không cho mình có thời gian nhàn rỗi sau vụ khủng bố. Năm 2006, bà rời Cảng vụ, tới nhận một công việc khác ở Florida để được ở gần và chăm sóc người mẹ mắc ung thư phổi sống tại Georgia.

Vài năm sau, mẹ bà qua đời. Bergeron mất việc vì cơ quan cắt giảm ngân sách. Tiền tiết kiệm của bà cũng trống rỗng. Bà mất luôn căn hộ ở Tây Palm Beach, Florida, vì bị ngân hàng tịch thu.

Năm 2013, bà bị bắt với cáo buộc lái xe khi sử dụng chất kích thích tại Parkland, Florida. Giấp phép lái xe của Bergeron bị đình chỉ trong vài tháng. Bà tiếp tục chuyển tới Georgia sống cùng cha, nhận công việc làm bánh mỳ sandwich tại một cửa hàng bán đồ ăn nhanh.

Bergeron cho hay rượu trước đây chưa bao giờ là thứ khiến bà thích thú nhưng bà bị trầm cảm và luôn cảm thấy lo lắng nên phải tìm đến rượu để trấn an tinh thần. Năm ngoái, bà lại bị bắt khi lái xe trong tình trạng say rượu và gây tai nạn. Bà được yêu cầu lựa chọn hoặc bị tống giam hoặc tham gia một chương trình với tên gọi tòa án trách nhiệm, nơi cung cấp tư vấn, điều trị và giám sát chuyên sâu. Theo Carol Simpson, phó chủ nhiệm chương trình, họ thường xuyên phải điều trị cho những người mắc chứng PTSD.

Mạng lưới nạn nhân Trung tâm Thương mại Thế giới, một tổ chức phi lợi nhuận được thành lập không lâu sau vụ tấn công 11/9, đã thực hiện một chương trình nhằm giúp các nạn nhân đối phó với khủng hoảng bằng kinh nghiệm của họ. Tuy nhiên, Bergeron chia sẻ bà không thể tìm thấy một nhóm hỗ trợ nạn nhân nào cả ở New York lẫn Florida.

"Vẫn còn rất nhiều người sống sót không nhận ra rằng mình gặp vấn đề sau vụ 11/9", chuyên gia trị liệu tâm lý Janice Cilento nói. "Không ít người chịu đựng đau khổ trong im lặng. Đã 18 năm trôi qua nhưng với một số người, thảm kịch năm xưa vẫn còn như mới".