"Tách... Tách... Tách..." nghe tiếng kéo vang lên, người dân phố cổ Hà Nội lại kéo nhau ra chờ được ông Hào làm cho đĩa nộm. 30 năm, ông lăo 70 tuổi miệt mài đẩy xe hàng rong và coi đây là thú vui hơn là v́ tiền bạc.
16h hàng ngày, ông già tóc bạc, dáng người đậm, đeo kính lại rong ruổi xe nộm dọc khu phố cổ. Trên tay ông lăo 70 tuổi này là chiếc kéo to đập lưỡi vào nhau kêu tanh tách thay tiếng rao. Nghe tiếng kéo, người dân kéo nhau ra kiên nhẫn chờ ông làm cho đĩa nộm ăn chơi. Cứ như vậy, công việc bán hàng của ông Lưu Văn Hào (Ḷ Sũ, Hà Nội) kéo dài đến 1-2h sáng, suốt 30 năm nay.
Quen thuộc với tiếng kéo rao và hương vị nộm xưa, các "fan" gọi ông Hào là "ông Nộm" hay "giáo sư Nộm". Nghe cái tên đó, ông lăo móm mém cười hiền rồi gật gù khoái chí. Đợi khách thưởng thức xong đĩa nộm, ông lại thong thả dắt chiếc xe có gắn tủ đựng đồ trộn nộm rong ruổi. Tiếng kéo lại vang lên lách tách...
Tối nào ông Hào cũng đi bán nộm tới 1-2h sáng. Ảnh: B́nh Minh.
7h sáng, trong căn nhà thuê ở sâu trong con ngơ nhỏ trên phố Ḷ Sũ, vợ chồng ông Hào bắt đầu tất bật chuẩn bị đồ cho buổi đi chợ chiều. Trước đó, Bà Dung (vợ ông Hào) dậy từ 4h sáng ra chợ tự tay chọn nguyên liệu. Trong khoảng sân nhỏ, bà Dung bận rộn rán thịt ḅ, nhặt rau thơm c̣n ông Hào cặm cụi nạo 10 kg đu đủ. Mọi công đoạn hoàn tất vào buổi trưa để ông ngủ giấc dài tới chiều trước khi đi bán hàng.
Vừa luôn tay làm việc, ông Hào vừa cởi mở, từ tốn tṛ chuyện. Năm 1972 sau khi "về một cục" từ Viện Lao Trung ương, ông ở nhà chơi dài vài năm. Thất nghiệp, ông Hào chẳng biết làm ǵ để nuôi vợ và hai đứa con. Gia đ́nh ông có cửa hàng bánh kẹo trên phố Hàng Đường nhưng sau đó, bố ông bán đi chia cho mỗi con một ít. Vợ chồng ông Hào mua được căn nhà nhỏ trong ngơ nhưng nhà nước thu hồi để xây đ́nh kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long, gia đ́nh ông chuyển đi nơi khác.
Trước khi đến với nghề bánh kẹo, bố ông Hào làm nộm bán. Quê B́nh Lục (Hà Nam) nổi tiếng với những nghề phụ như thêu, làm bánh kẹo và làm nộm, bố ông lên Hà Nội mang theo "kế sinh nhai" này. Ông Hào kể, ngày ấy, món nộm được xem là thứ quà vặt dân dă mà ngon. Khách ăn không chỉ là người lao động, c̣n cả nhà giàu. Người bán nộm thời đó cũng chỉ nghĩ kiếm đủ bữa và không giấu giếm nghề. Họ thường đứng trước các cổng trường bán cho học sinh.
Ông Hào chuẩn bị nộm cho khách. Mỗi đĩa nộm này có giá 30.000 đồng. Ảnh: B́nh Minh.
Nhắc đến món nộm ngày xưa, ông Hào cho biết, khác bây giờ rất nhiều. "Món nộm hồi đó được chế biến bằng má ḅ, da ḅ, thậm chí da trâu bởi lương thực hiếm hoi. Mua được cái đầu ḅ, thợ làm nộm sẽ chế món ăn từ phần thịt lọc ra. Nguyên liệu làm nộm là những thứ rất rẻ".
Khi mới làm nộm, ông Hào phải theo học mất nửa tháng. Ban đầu vợ chồng ông chỉ mong thu về đủ vốn để có tiền mua nguyên liệu cho buổi chợ sau chứ chưa hy vọng lăi lời. Mới bán nên ông chưa có nhiều khách, lắm hôm bán không hết, đu đủ và rau thơm phải bỏ đi.
Từ một công chức nhà nước quần áo chỉnh tề, ông Hào chuyển sang bán hàng rong. "Lúc đầu tôi xấu hổ lắm, không dám đi qua phố Hàng Đường nơi ḿnh sống trước kia v́ sợ gặp người quen, họ sẽ chê cười. Tôi cũng chẳng dám rao v́ ngại nên cầm theo cái kéo. Măi tới vài năm sau khi bắt đầu sống được với nghề nộm, tôi mới tự tin", ông Hào tâm sự.
Những ngày mới vào nghề, bàn tay ông chi chít những vết đứt khi nạo đu đủ. Mỗi khi làm công đoạn này, ông phải đặt sẵn bông băng bên cạnh. Lâu dần, ông băng tay trước những chỗ hay đứt. Sau này, ông tự sáng chế ra đồ bảo hộ cho 10 ngón tay. Lúc nạo nộm, hai bàn tay của ông được đeo ngón cao su, nhôm.
Để đu đủ luôn gịn, dai, ông Hào giữ lạnh đu dủ ở nhiệt độ nhất định. Sau khi nạo, ông rửa đu đủ cho hết nhựa rồi vắt ráo nước. Thịt ḅ được luộc trước khi ngâm tẩm với các gia vị, hương liệu rồi cho vào rán. Gân ḅ cũng được rán kỹ trước khi dùng với đu đủ. Theo "giáo sư nộm", món nộm ngày xưa được ngâm tẩm với nhiều vị thuốc bắc và khi có khách mới nạo đu đủ rồi trộn cùng rau, gia vị.
Chia sẻ về nghề, ông tâm huyết: "Quan trọng nhất khi làm nộm là khâu vệ sinh, sau mới tới tẩm ướp. Món này ăn cả thịt chín lẫn rau sống dễ bị đau bụng nên cần phải cẩn thận. Ḿnh làm không kỹ sẽ dễ khiến khách bị đau bụng".
Bán nộm đă 30 năm, đến giờ ông Hào có lượng khách hàng lâu đời và thu nhập ổn định. Tuy nhiên để có được khoản lăi hơn 1 triệu đồng mỗi buổi đi bán, vợ chồng ông Hào phải mất 15 tiếng chuẩn bị mỗi ngày. Mỗi đĩa nộm của ông được bán giá 30.000 đồng. Hiện, mỗi ngày xe nộm rong của ông Hào bán được 10 kg đu đủ và 20 kg thịt ḅ.
Suốt nhiều năm đi bán rong, ông chưa từng bị ai chê ăn nộm đau bụng và hiện mới chỉ gặp hai trường hợp quỵt tiền. Có cậu bé ngày c̣n đi học ăn nộm không trả tiền, nhiều năm sau gặp lại, cậu dẫn theo cả bạn gái tới ăn và xin phép được trả tiền lần ăn chịu trước đây. Không ít nhóm khách ăn một mạch hết 500.000 đồng tiền nộm. Cũng có lần, thấy khách bỏ lại nhiều, sợ nộm của ḿnh không ngon, ông Hào hỏi và được biết, v́ đă ăn nhiều món no nên đôi bạn không ăn được hết.
Đôi tay của ông Nộm được 'mặc áo giáp'. Ảnh: B́nh Minh.
"Tôi nhớ măi h́nh ảnh một Việt kiều Pháp đă lớn tuổi, sau khi ăn nộm xong, ông ấy trịnh trọng đưa tiền cho tôi bằng hai tay. Ông ấy bảo 'lâu lắm tôi mới được ăn món ngon đúng hương vị ngày xưa như thế này", "giáo sư Nộm" chia sẻ.
Lúc về Pháp, vị Việt kiều ấy đặt mua hơn 10 đĩa nộm để mời bạn bè bên đó. Sau này người khách này biên thư về cho ông Hào nói rằng có người bạn của ông ấy đă khóc khi món nộm gợi nhớ về hương vị Hà Nội. Họ đều xa Hà Nội đă nhiều năm, được ăn món ngày xưa, ai cũng bùi ngùi nhớ quê.
Giờ, con cái đă trưởng thành và kinh tế khá giả, vợ chồng "ông Nộm" chẳng c̣n áp lực về kinh tế. Nhưng nếp thức khuya, dậy sớm làm nộm vẫn được vợ chồng ông Hào giữ ǵn. Không muốn thuê cửa hàng hay người giúp, hai ông bà muốn tự ḿnh làm, phần v́ muốn thảnh thơi, phần v́ cẩn thận.
Cậu con út của ông Hào cũng muốn tiếp tục công việc của bố và dự định sẽ mở cửa hàng bán nộm. C̣n "giáo sư Nộm" vui vẻ khoe: "Tôi tự tin với nghề bán nộm rong và tự hào với công việc của ḿnh".
B́nh Minh
VNE
'Giáo sư Nộm' kiếm tiền triệu với xe hàng rong
